Πρώτο Δοκίμιο για τη Δυαδική Εξουσία (απάντηση στον Γ. Καλαμπόκα)

σε πείσμα μιας παράδοσης που θέλει τη λενινιστική έννοια της δυαδικής εξουσίας να διαβάζεται υπό τον ιδεότυπο μιας πολύ σύντομης περιόδου κατά την οποία προετοιμάζεται η εξουσία των σοβιέτ για να ανατρέψει την αστική κυβέρνηση και να καταλάβει –ύστερα από εμφύλιο πόλεμο– το κράτος και την πολιτική εξουσία, εμείς επιμένουμε να τη διαβάζουμε ως την κεντρική έννοια μιας επαναστατικής εκδοχής του γκραμσιανού «πολέμου θέσεων», ως την κεντρική στρατηγική για την οικοδόμηση της αριστερής ηγεμονίας.

Γ. Καλαμπόκας, "Πολιτική Κρίση, Εξουσία και Αριστερά", Ίσκρα

I.

Αν και ο Λένιν μιλά για την σημασία και τον ρόλο των Σοβιέτ [εργατικών συμβουλίων] σε πολλά του κείμενα, για την έννοια της "δυαδικής εξουσίας" μιλά κυρίως σε δύο από αυτά -- γραμμένα και τα δύο λίγους μήνες πριν την Οκτωβριανή επανάσταση. 

Στο πρώτο, "Για τη δυαδική εξουσία", που δημοσιεύτηκε στις 9 του Απρίλη του 1917, ο Λένιν επισημαίνει την "ιδιομορφία", όπως την χαρακτηρίζει, της επαναστατικής διαδικασίας στη Ρωσία, καθώς αυτή δημιούργησε, σύμφωνα με τον ίδιο, μια "δυαδική εξουσία" που βάζει σε νέο πρίσμα "το βασικό ζήτημα κάθε επανάστασης", το ζήτημα της "κρατικής εξουσίας."

Με τον όρο "δυαδική εξουσία" ο Λένιν αναφέρεται στη διαίρεση, κατά τη δική του πάντα εκτίμηση, της κρατικής εξουσίας στη προ-Οκτωβριανή Ρωσία στα δύο: το ένα της κομμάτι βρίσκεται στα χέρια της "Προσωρινής Κυβέρνησης" Κερένσκι, ενώ το δεύτερο βρίσκεται στα "Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών."

Πρώτο δοκίμιο για τη δυαδική εξουσία. Τρίτο μέρος

Μια προσεκτική ανάγνωση των αποσπασμάτων αυτών μας δείχνει ότι ο Λένιν επιμερίζει στα δύο μέρη της "δυαδικής εξουσίας" που εκδηλώθηκε στην Ρωσία δύο διαφορετικού είδους αδυναμίες, δύο διαφορετικού είδους μορφές του υπολείπεσθαι από την κυρίαρχη εξουσία: η Προσωρινή Κυβέρνηση χαρακτηρίζεται από την αστάθεια και την ανημπόρια, την έλλειψη πραγματικής, υλικής ισχύος, την αδυναμία επιβολής των αποφάσεών της: οι αποφάσεις αυτές εκφράζουν μοναχά "ευσεβείς πόθους", οι επίσημοι κρατικοί θεσμοί είναι "ανίσχυροι να κάνουν οτιδήποτε", η κυβέρνηση Κερένσκι είναι ακριβώς --και πρόδηλα-- "προσωρινή", μια εξουσία που δεν μπορεί να κρατήσει.

Η εξουσία των Σοβιέτ, από την άλλη πλευρά είναι ακόμα "εμβρυακή", η "αδυναμία" της δεν είναι αποτέλεσμα ανημπόριας αλλά νεότητας, παραμένει ανώριμη στο παρόν στάδιο. Και βέβαια, το βασικό σημάδι της ανωριμότητάς της είναι πως παραμένει στα χέρια των Ναρόντνικων και των Μενσεβίκουν, που φέρουν ακέραια την ευθύνη για την οικονομική παράλυση της χώρας και την παρεμπόδιση της προλεταριακής δράσης για να αποφευχθεί η "επερχόμενη καταστροφή". Απ' το κείμενο του Ιούνη:

Πρώτο δοκίμιο για τη δυαδική εξουσία. Δεύτερο μέρος

Ταυτόχρονα όμως, ο Λένιν υπογραμμίζει απ' την αρχή τον εξαιρετικό και ασυνήθιστο χαρακτήρα της "δυαδικής εξουσίας", ο οποίος υποχρεώνει την πολιτική σκέψη να στοχαστεί για κάτι νεότευκτο:

Η πιο αξιοσημείωτη ιδιομορφία της επανάστασής μας βρίσκεται στο ότι δημιούργησε μια δυαδική εξουσία. Το γεγονός αυτό πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να το καταλάβουμε εμείς οι ίδιοι. Αν δεν το καταλάβουμε, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Πρέπει να ξέρει κανείς να συμπληρώσει και να διορθώσει π.χ. τις παλιές «διατυπώσεις» του μπολσεβικισμού, γιατί, όπως αποδείχτηκε, ήταν γενικά σωστές, η συγκεκριμένη όμως πραγματοποίησή τους παρουσιάστηκε διαφορετική. Για δυαδική εξουσία κανένας δεν σκεπτόταν πρωτύτερα και ούτε μπορούσε να σκεφτεί.

Αν και στην πορεία του επιχειρήματος η Παρισινή Κομμούνα του 1871 προβάλλει ως ουσιαστικά ταυτόσημη στα χαρακτηριστικά της με την ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατεί τον Απρίλη του 1917 στη Ρωσία, είναι ωστόσο στην δεύτερη αυτή κατάσταση, στην επανάληψη του συμβάντος, που τίθεται για την θεωρία ως τέτοιο, με το όνομά του, το ζήτημα της δυαδικής εξουσίας.

Πρώτο δοκίμιο για τη δυαδική εξουσία. Πρώτο μέρος

Αν και ο Λένιν μιλά για την σημασία και τον ρόλο των Σοβιέτ [εργατικών συμβουλίων] σε πολλά του κείμενα, για την έννοια της "δυαδικής εξουσίας" μιλά κυρίως σε δύο από αυτά -- γραμμένα και τα δύο λίγους μήνες πριν την Οκτωβριανή επανάσταση. 

Στο πρώτο, "Για τη δυαδική εξουσία", που δημοσιεύτηκε στις 9 του Απρίλη του 1917, ο Λένιν επισημαίνει την "ιδιομορφία", όπως την χαρακτηρίζει, της επαναστατικής διαδικασίας στη Ρωσία, καθώς αυτή δημιούργησε, σύμφωνα με τον ίδιο, μια "δυαδική εξουσία" που βάζει σε νέο πρίσμα "το βασικό ζήτημα κάθε επανάστασης", το ζήτημα της "κρατικής εξουσίας."

Με τον όρο "δυαδική εξουσία" ο Λένιν αναφέρεται στη διαίρεση, κατά τη δική του πάντα εκτίμηση, της κρατικής εξουσίας στη προ-Οκτωβριανή Ρωσία στα δύο: το ένα της κομμάτι βρίσκεται στα χέρια της "Προσωρινής Κυβέρνησης" Κερένσκι, ενώ το δεύτερο βρίσκεται στα "Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών."

Προς μια κατανόηση της έννοιας της "δυαδικής εξουσίας": Το φυσιολογικά αδιαίρετο της εξουσίας. Jean Bodin

Jean Bodin

Six Livres de la République (1576)

Μτφρ.: Lenin Reloaded

[...] Αλλά αυτός που είναι κυρίαρχος δεν πρέπει με κανένα τρόπο να υπόκειται στις διαταγές κάποιου άλλου και πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλει το νόμο στους υπηκόους, και να ακυρώνει ή να αναστέλλει ασύμφορους νόμους και να τους αντικαθιστά με άλλους--πράγμα που δεν μπορεί να γίνει από κάποιον που υπόκειται ο ίδιος στους νόμους ή σε ανθρώπους που έχουν την δύναμη να τον διατάζουν.

Γι αυτό, ο νόμος λέει ότι ο ηγεμόνας δεν υπόκειται στον νόμο· και στην πραγματικότητα, η ίδια η λέξη "νόμος" στα Λατινικά σημαίνει τη διαταγή αυτού που έχει την κυριαρχία.