Συνέντευξη για το σοσιαλισμό στη Βουλγαρία

Σχετικά με το πετρέλαιο (Joris Ivens, 1976)

Το σύνδρομο του ιθαγενή

Διαφωτισμός είναι η ανάδυση του ανθρώπου από την αυτοεπιβαλλόμενη ανωριμότητα.

Ιμ. Καντ, Τι είναι διαφωτισμός;

Η συνέντευξη του Milan Kohout επιβεβαιώνει, για πολλοστή φορά, ένα επαναλαμβανόμενο σχήμα το οποίο χρησιμοποιείται για να εξηγήσει την αδυναμία των πολιτών των σοσιαλιστικών δημοκρατιών να συνειδητοποιήσουν έγκαιρα τον κίνδυνο τον οποίο εκπροσωπούσε για τη ζωή τους ο καπιταλισμός. Ενδεικτικά:

Πριν από τη λεγόμενη «Βελούδινη Επανάσταση», οι άνθρωποι παραπονιούνταν ότι δεν έχουν πρόσβαση σε ορισμένες πληροφορίες ή σε ορισμένα πολιτιστικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων ταινιών. Δεν είχαν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν στο εξωτερικό όποτε ήθελαν και τα λοιπά. Αλλά δεν συνειδητοποιούν ότι η αξιοπρέπεια της ζωής τους ήταν πολύ, πολύ καλύτερη τότε από ό, τι είναι σήμερα. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι όταν εισερχόταν ο καπιταλισμός, θα άρχιζαν να αισθάνονται άγχη/αγωνίες, πολύ βαθιές υπαρξιακές αγωνίες… Θα άρχιζαν να τρομοκρατούνται ότι θα χάσουν τη δουλειά τους.

Milan Kohout-«Πιο ελεύθεροι στον κομμουνισμό»

Από Το Περιοδικό αναδημοσιεύω τη συνέντευξη του Milan Kohout που, όπως μαθαίνω κι εγώ, «μαζί με τον Kundera ήταν οι πιο προβεβλημένοι καλλιτέχνες της Άνοιξης της Πράγας». Δεν θα μπορούσα, βέβαια, να συμφωνήσω με την κάθε λέξη, ίσως ούτε και με την γενική «γραμμή» που προτείνεται για το σήμερα βασισμένη λ.χ. στο επίθετο «δυτικός» δίπλα στη λέξη ιμπεριαλισμός, ή στο ότι το λάθος στρατόπεδο είναι η «Δύση» και όχι ο καπιταλισμός. Δεν θα συμμεριζόμουν, επίσης, την αίσθηση του «παράδοξου» για το γεγονός ότι στα χρόνια του «ψυχρού πολέμου» η «Δύση» προωθούσε σαν ομάδα αντικομμουνιστών μια ομάδα που «στην πραγματικότητα ήταν υποστηρικτές αριστερών αξιών»… Στην πραγματικότητα εκείνα τα χρόνια η «Δύση» χρησιμοποιούσε σαν ιδεολογική αιχμή του αντικομμουνισμού το «αριστερό» σύνθημα «ούτε ΝΑΤΟ ούτε Βαρσοβία», ακόμα και σε περιπτώσεις κρατών όπως η Ρουμανία, η Γιουγκοσλαβία ή και το Ιράκ κ.ά., τα οποία αμέσως μόλις έγινε η δουλειά βρέθηκαν πρώτα-πρώτα στο ιμπεριαλιστικό στόχαστρο. Οπότε και τα όσα περιγράφονται στη συνέντευξη που ακολουθεί δεν είναι παρά καρποί του γεγονότος ότι η «αριστερη» αντιπολίτευση αυτής της κατεύθυνσης έπιασε το πλάνο της κατά 50% μόνο… Όμως πρόσφατα το ξαναείπαμε: Manhattan first…

Evgeny B. Pashukanis-Το δίκαιο και η παραβίαση του νόμου (ΙΙI)

[...] 

Η Λαϊκή Επιτροπή για το Δίκαιο της ΕΣΣΔ δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για το ποινικό δίκαιο ήδη από το 1919. Εκεί, η αρχή της ενοχής ως βάσης της ποινής απορρίπτεται και η ίδια η ποινή χαρακτηρίζεται όχι ως αντίποινο για την ενοχή, αλλά αποκλειστικά ως προστατευτικό μέτρο. Ο Ποινικός Κώδικας του 1922 είναι παρομοίως απαλλαγμένος από την έννοια της ενοχής. Τέλος, οι "Αρχές του Ποινικού Δικαίου της Ένωσης" που θεσμοθέτησε η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή της Σοβιετικής Ένωσης εξάλειψαν εντελώς τον όρο "ποινή" και τον αντικατέστησαν με τον όρο "νομικά-διορθωτικά μέτρα άμυνας της κοινωνίας."

Το σωφρονιστικό σύστημα της Κούβας ― Δουλειά και σπουδές, ανοιχτές φυλακές

Το κείμενο που ακολουθεί προσφέρεται για προβληματισμό και οι ―αναπόφευκτες― συγκρίσεις με την ελληνική ―ζοφερή, καπιταλιστική― «πραγματικότητα», ας γίνουν το έναυσμα για αμφισβήτηση της κατάστασης που κάποιοι μας επέβαλλαν να θεωρούμε περίπου ως μοιραία…

Το κείμενο προέρχεται από το περιοδικό του Ελληνοκουβανικού Συνδέσμου Φιλίας & Αλληλεγγύης:

“ΕΛΛΗΝΟ-ΚΟΥΒΑΝΙΚΑ ΝΕΑ”, τ. 112, Απρίλης-Ιούνης 2013

(Μεταφορά στο διαδίκτυο: Οικοδόμος)

*****

ΤΟ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ

ΔΟΥΛΕΙΑ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΕΣ, ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ

Για την μεταστροφή στον σοσιαλισμό και τα ζητήματα που θέτει για την σοσιαλιστική κοινωνία

Οι δύο μορφές της αποστασίας

Το ζήτημα της "ταξικής αποστασίας" τίθεται, στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, στη βάση της αποστασίας τμημάτων της εργατικής τάξης και του εργατικού κινήματος από το εγχείρημα της εργατικής ταξικής χειραφέτησης στην υπεράσπιση, έμμεση ή άμεση, του status quo της αστικής εξουσίας. Αναμφίβολα, ο λόγος για αυτό είναι ότι οι περιπτώσεις αυτές είναι σαφώς συχνότερες από την αντίστροφη εκείνη πορεία που διαγράφουν οι λίγοι μικροαστοί οι οποίοι προσχωρούν στο εργατικό κίνημα σε συνθήκες καπιταλιστικής κυριαρχίας. Ο λόγος δε για την ανισομετρία αυτή συχνότητας είναι καταθλιπτικά προφανής: για τον αποστάτη από το εργατικό κίνημα υπάρχουν εξ ορισμού περισσότερες δυνατότητες υλικής ανταμοιβής από ό,τι για όποιον αποστατεί από την αστική τάξη. Τον τελευταίο τον περιμένουν, όσο διατηρείται στην εξουσία η τάξη αυτή, μόνο δυσχέρειες και εμπόδια, αν όχι κακουχίες, διώξεις και μαρτύρια. 

Ο μαρξισμός είναι μια υλιστική θεώρηση των κοινωνικών σχέσεων. Ο υλισμός του όμως δεν είναι χυδαίος και μηχανιστικός. Και για τον λόγο αυτό, δεν είναι μια θεωρία ανίκανη να αντιληφθεί και να εξηγήσει το φαινόμενο της σπανιότερης μεν αλλά συχνά μεγάλης ιστορικής σημασίας αποστασίας από την αστική τάξη. 

Διδάγματα

Η κατά κράτος ιδεολογική ήττα του σοσιαλιστικού στρατοπέδου στην Γερμανία, πολύ καιρό πριν τις ανατροπές του 1989, επιφυλάσσει πολύτιμα διδάγματα για το παρόν.

Σταχυολογώ μόνο δύο:

1. Σε κάθε περίσταση όπου είναι εφικτή η εξαγορά μέσω υλικών κινήτρων, ο καπιταλισμός υπερτερεί συντριπτικά του σοσιαλισμού, στον βαθμό που απευθύνεται στην ατομική φιλοδοξία, ενώ οι υλικές απολαβές του σοσιαλισμού παραμένουν πάντα συλλογικές κατακτήσεις και δεν κολακεύουν το άτομο για την ανωτερότητά του απέναντι στα άλλα.

Karl Marx-Για τον υποχρεωτικό χαρακτήρα της εργασίας και την ανάγκη σχεδιασμού της παραγωγής των άμεσων παραγωγών, Κεφάλαιο τομ. 3

Karl Marx

Το Κεφάλαιο, τομ. 3 (αρχ. εκδ. 1894)

Μτφρ. Παναγιώτης Μαυρομμάτης

Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή

Κεφάλαιο 49, σελ. 1041-1046

[...] ένα μέρος του κέρδους, δηλαδή της υπεραξίας, επομένως και του υπερπροϊόντος, που αντιπροσωπεύει (σαν αξία) μόνο νεοπροσθεμένη εργασία, χρησιμεύει σαν κεφάλαιο ασφάλειας. Οπότε δεν αλλάζει καθόλου η φύση του πράγματος από το γεγονός, ότι αυτό το κεφάλαιο ασφάλειας το διαχειρίζονται ασφαλιστικές εταιρίες σαν ξεχωριστή επιχείρηση, είτε όχι. Αυτό είναι το μοναδικό μέρος του εισοδήματος, που ούτε καταναλώνεται σαν εισόδημα, ούτε χρησιμεύει υποχρεωτικά σαν κεφάλαιο συσσώρευσης. Αν πραγματικά χρησιμεύει σαν κεφάλαιο συσσώρευσης ή αν απλώς καλύπτει τα ελείμματα της αναπαραγωγής, αυτό είναι ζήτημα τύχης. Είναι επίσης το μοναδικό μέρος της υπεραξίας και του υπερπροϊόντος, δηλαδή της υπερεργασίας που, εκτός από το μέρος που χρησιμεύει για συσσώρευση, δηλαδή για τη διεύρυνση του προτσές αναπαραγωγής, θα έπρεπε να εξακολουθεί να υπάρχει και μετά την κατάργηση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.  Αυτό προϋποθέτει φυσικά, ότι το μέρος, που καταναλώνεται κανονικά από τους άμεσους παραγωγούς, δεν θα έμενε περιορισμένο στο τωρινό ελάχιστο όριο του. Εκτός από την υπερεργασία για εκείνους που, λόγω ηλικίας, δεν μπορούν ακόμα ή δεν μπορούν πια να συμμετέχουν στην παραγωγή, θα εξέλειπε κάθε εργασία για τη συντήρηση εκείνων που δεν εργάζονται.

Γ. Σταμάτης-Για τη μορφή και τον χαρακτήρα της παραγωγής στις κοινωνίες του υπαρκτού σοσιαλισμού

    "Εσύ δεν είσαι ακόμα μέλος του συνεταιρισμού· εγγράψου άμεσα!", ΕΣΣΔ, 1927 

Από το Γ. Σταμάτης, Σχέδιο και αγορά στις σοσιαλιστικές οικονομίες.

Ο χαρακτήρας των ιδιωτικών, των συνεταιριστικών και των κρατικών παραγωγών

Στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες [ενν. τις κοινωνίες του "υπαρκτού σοσιαλισμού"] το συνολικό κοινωνικό προϊόν παράγεται από σχετικά αυτόνομους, τόσο αμοιβαία όσο και από τους άμεσους παραγωγούς (=εργάτες) ανεξάρτητους παραγωγούς (=επιχειρήσεις) υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας.

Βάσει των σχέσεων, τις οποίες αναπτύσσουν αναφορικά με τους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς όρους καθώς και τα αποτελέσματα της παραγωγής τους μεταξύ τους, με τους άμεσους παραγωγούς και με το κράτος, οι παραγωγοί αυτοί διακρίνονται σε ιδιωτικούς, συνεταιριστικούς και κρατικούς παραγωγούς. 

Γ. Σταμάτης-Για τον Μαρξ και τον "συνεταιρισμό ελεύθερων παραγωγών"

Από το Σχέδιο και αγορά στις σοσιαλιστικές οικονομίες, εκδ. Κριτική, 1988.

Πολλοί, για να υπογραμμίσουν την αναγκαιότητα μιας άμεσης "κατάργησης" των εμπορευματικών σχέσεων στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες*, παραπέμπουν στην απουσία κάθε είδους εμπορευματικών σχέσεων στη σοσιαλιστική κοινωνία, όπως την έχει περιγράψει ο Μαρξ.

Ο Μαρξ όμως δεν μας άφησε ούτε μια ανάλυση της μετακαπιταλιστικής μεταβατικής κοινωνίας ούτε μια ανάλυση της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Αυτές οι αναλύσεις --δικαίως-- δεν ανήκαν ποτέ στο επιστημονικό πρόγραμμα του Μαρξ, διότι και οι δύο ήσαν τότε, όπως και σήμερα η προσπάθεια μιας ανάλυσης της σοσιαλιστικής κοινωνίας, καθαρά εικοτολογικές. Η ανάλυσή του είναι μια (γενική) ανάλυση αυτού του τρόπου παραγωγής.

V.I. Lenin-Η οικονομία και η πολιτική στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου

V.I. Lenin

Οικονομία και πολιτική στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου

Πράβδα, αρ. 50, 7 Νοεμ. 1919

Άπαντα, Τόμος 39, Εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1982, σελίδες 271–282
(Με ευχαριστίες στον Μη Απολιθωμένο)

Για τη δεύτερη επέτειο της Σοβιετικής εξουσίας είχα σκεφτεί να γράψω μια μικρή μπροσούρα πάνω στο θέμα που αναφέρεται στον τίτλο. Μέσα όμως στη φασαρία της καθημερινής δουλειάς δεν μπόρεσα ως τώρα να προχωρήσω πέρα από την προκαταρκτική προετοιμασία ορισμένων μερών της. Γι’ αυτό αποφάσισα να δοκιμάσω να εκθέσω σύντομα, περιληπτικά τις πιο ουσιώδεις, κατά τη γνώμη μου, σκέψεις πάνω στο ζήτημα αυτό. Είναι αλήθεια πως ο περιληπτικός χαρακτήρας της έκθεσης παρουσιάζει πολλές δυσχέρειες και μειονεκτήματα. Ωστόσο όμως, προκειμένου για ένα μικρό άρθρο περιοδικού μπορεί ίσως να αποδειχτεί κατορθωτός ο περιορισμένος τούτος σκοπός: να γίνει τοποθέτηση του ζητήματος και να δοθεί ο σκελετός για τη συζήτησή του από τους κομμουνιστές των διαφόρων χωρών.

Απόψεις του Ε.Β. Ιλιένκοφ για την οικονομική φύση του σοσιαλισμού στη δεκαετία του 60

Απόψεις του Ε.Β. Ιλιένκοφ για την οικονομική φύση του σοσιαλισμού στη δεκαετία του 60

του Β. Ντ. Πιχόροβιτς

ΚΟΜΕΠ, Τεύχος: 2005 Τεύχος 5

Το ότι ο Ε. Β. Ιλιένκοφ είναι ένας από τους σημαντικότερους Σοβιετικούς φιλοσόφους και ότι ακόμη μπορεί να είναι και ο πιο αξιοπρόσεκτος - σήμερα αναγνωρίζεται απ’ όλους. Πρόκειται για μια κολακευτική αναγνώριση του ανθρώπου, ο οποίος δεν είναι απλά σημαντικός φιλόσοφος, αλλά και μαρξιστής. Γιατί ο Ιλιένκοφ, αυτό είναι αναμφισβήτητο, είναι καταρχήν μαρξιστής και μετά φιλόσοφος. Οπως αρμόζει σε μαρξιστή, δεν περιορίστηκε ποτέ στα όρια μιας σφαίρας δραστηριότητας, ακόμα και αν αυτή η σφαίρα ήταν τόσο πλατιά, όπως η φιλοσοφία. Και το θέμα εδώ δεν είναι ότι η διατριβή του ως υποψηφίου διδάκτορα -στη βάση της οποίας γράφτηκε και βιβλίο[1]- είναι αφιερωμένη εξ ολοκλήρου στα θέματα της πολιτικής οικονομίας, ότι το «Κεφάλαιο» το κατάλαβε πολύ πιο βαθειά από τη συντριπτική πλειοψηφία των επαγγελματιών οικονομολόγων. Ούτε πρόκειται για το γεγονός ότι αποδείχθηκε πιο εμπνευσμένος και άμεσος συμμέτοχος στο πλέον σημαντικό στην ιστορία παιδαγωγικό πείραμα διαμόρφωσης συνείδησης στα κωφάλαλα παιδιά ούτε ότι είναι συγγραφέας διάφορων αξιοσημείωτων εργασιών για την ψυχολογία και την παιδαγωγική. Αλλά πρόκειται για το ότι ενδεχομένως ήταν ένας από τους λίγους μαρξιστές-θεωρητικούς του 20ού αιώνα ο οποίος κατάλαβε γενικά το Μαρξ.

Domenico Losurdo-Ο Στάλιν, οι διαψεύσεις τού επαναστατικού μηχανισμού και ο μύθος τής προδομένης επανάστασης

Αρχική αναδημοσίευση: 17 Σεπτέμβρη 2012

Ο Στάλιν, οι διαψεύσεις τού επαναστατικού μηχανισμού και

ο μύθος τής προδομένης επανάστασης— D. Losurdo

Μετάφραση: Δώρα Μόσχου
Περιοδικό Ουτοπία

(Ο Domenico Losurdo είναι καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο τού Urbino και πρόεδρος τής Διεθνούς Εταιρίας Hegel-Μαrx για τη Διαλεκτική Σκέψη.)

Γ. Σταμάτης-Η για τις περί δικαίου αντιλήψεις του Marx σημασία των αναφορών του στη σοσιαλιστική κοινωνία

Η για τις περί δικαίου αντιλήψεις του Marx σημασία των αναφορών του στη σοσιαλιστική κοινωνία, την οποία προϋποθέτει το Πρόγραμμα της Γκότα

του Γιώργου Σταμάτη

Θέσεις, Τεύχος 59, περίοδος: Απρίλιος - Ιούνιος 1997

Στα «Μαργκινάλια στο Πρόγραμμα του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος»,[1] στα σχόλια του δηλαδή στο Πρόγραμμα του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος του 1875, γνωστού και ως Προγράμματος της Γκότα, ο Marx παρουσιάζει μια μετακαπιταλιστική κοινωνία, στην οποία - εξαιρέσει της εργασιακής δύναμης και συνεπώς και των αγαθών που λαμβάνουν οι άμεσοι παραγωγοί ανταλλάσσοντας μέσω του χρήματος την εργασιακή τους δύναμη με αυτά - όλοι οι όροι και τα αποτελέσματα της κοινωνικής παραγωγής έχουν άμεσα κοινωνικοποιηθεί και συνεπώς δεν υπάρχουν πλέον ως εμπορεύματα, αλλά απλώς ως αγαθά. Οι φυσικοί πόροι και τα μεταξύ των μονάδων παραγωγής (οι οποίες εδώ λειτουργούν ως μη αυτόνομα τμήματα παραγωγής του συνολικού κοινωνικού μηχανισμού παραγωγής) κυκλοφορούντα προϊόντα (μέσα παραγωγής, πρώτες ύλες, ενδιάμεσα προϊόντα κλπ.) δεν είναι πλέον εμπορεύματα, διότι δεν τα διαθέτουν οι ίδιες οι μονάδες παραγωγής, αλλά συλλογικά οι άμεσοι παραγωγοί και συνεπώς δεν ανταλλάσσονται μεταξύ των διαφόρων μονάδων παραγωγής ως εμπορεύματα, αλλά μοιράζονται σε αυτές ως απλά αγαθά από τους άμεσους παραγωγούς στο σύνολο τους ή, τέλος πάντων, από ένα συλλογικό όργανο που εκπροσωπεί αυτούς τους τελευταίους. Ως εμπορεύματα υπάρχουν λοιπόν μόνον η εργασιακή δύναμη και τα εισερχόμενα στην ιδιωτική κατανάλωση των άμεσων παραγωγών προϊόντα, επειδή, συνεπεία του γεγονότος ότι οι άμεσοι παραγωγοί δεν διαθέτουν συλλογικά, αλλά και τώρα ακόμη ατομικά την εργασιακή τους δύναμη, ανταλλάσσονται η μεν με τα δε ως εμπορεύματα. [2] Εδώ όμως το περιεχόμενο και η μορφή αυτών των εμπορευματικών σχέσεων μεταξύ των επιμέρους άμεσων παραγωγών, οι οποίοι διαθέτουν οι ίδιοι ατομικά την εργασιακή τους δύναμη, και της κοινωνίας, η οποία διαθέτει τα μέσα της ιδιωτικής κατανάλωσης, είναι βέβαια τελείως διαφορετικά από αυτά των εμπορευματικών σχέσεων μεταξύ των εργατών και των ιδιωτικών παραγωγών στον καπιταλισμό.[3]

J.V. Stalin-Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ (1951) (IV)

4. Η κατάργηση της αντίθεσης ανάμεσα στην πόλη και το χωριό, ανάμεσα στην
πνευματική και τη σωματική εργασία και η εξάλειψη των διαφορών ανάμεσα τους

Ο τίτλος αυτός θίγει μια σειρά προβλήματα που ουσιαστικά διαφέρουν το ένα από το άλλο, όμως τα συνενώνω σε ένα κεφάλαιο, όχι για να τα μπλέξω το ένα με το άλλο, αλλά αποκλειστικά για λόγους συντομίας.

J.V. Stalin-Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ (1951) (ΙII)

3. Ο νόμος της αξίας στο σοσιαλισμό

Μερικές φορές ρωτούν: υπάρχει, άραγε, και ενεργεί στη χώρα μας, στο σοσιαλιστικό μας καθεστώς, ο νόμος της αξίας;

Ναι, υπάρχει και ενεργεί. Εκεί όπου υπάρχουν εμπορεύματα και εμπορευματική παραγωγή δεν μπορεί να μην υπάρχει και ο νόμος της αξίας. Στη χώρα μας, η σφαίρα ενέργειας του νόμου της αξίας εκτείνεται πριν απ' όλα στην εμπορευματική κυκλοφορία, στην ανταλλαγή των εμπορευμάτων μέσω της αγοράς -πώλησης, στην ανταλλαγή κατά κύριο λόγο εμπορευμάτων ατομικής κατανάλωσης. Εδώ, στην περιοχή αυτή, ο νόμος της αξίας διατηρεί, φυσικά μέσα σε ορισμένα όρια, το ρόλο του ρυθμιστή.

Γ. Σταμάτης-Απομυθοποίηση της ιδεολογίας της αγοράς (ΙI)

Αν όμως αυτό είναι η αγορά, τότε τι έχουν εναντίον της οι αριστεροί, οι σοσιαλιστές και κομμουνιστές; Απολύτως τίποτα. Η εσφαλμένη εντύπωση ότι οι κομμουνιστές στρέφονται κατά της αγοράς δημιουργείται μόνον σε όσους ταυτίζουν τον καπιταλισμό με την αγορά εν γένει και εκλαμβάνουν έτσι την κριτική των κομμουνιστών στον καπιταλισμό ως κριτική στην αγορά εν γένει. Το ότι η ταύτιση του καπιταλισμού με την αγορά εν γένει είναι εσφαλμένη και οδηγεί σε περαιτέρω εσφαλμένες αντιλήψεις θα προκύψει άμεσα από την ακόλουθη πραγμάτευση του ζητήματος της διαμεσολάβησης του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας στον καπιταλισμό.

Domenico Losurdo-Υλισμός ή ιδεαλισμός;

***

Από το "Flight from History? The Communist Movement between Self-Criticism and Self-Contempt" [Απόδραση από την ιστορία; Το κομμουνιστικό κίνημα ανάμεσα στην αυτοκριτική και την αυτοπεριφρόνηση], Nature, Society and Thought: A Journal of Dialectical and Historical Materialism, τομ. 14, αρ. 3 (Ιούλης 2001). Μετάφραση: Lenin Reloaded.

***

J.V. Stalin-Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ (1951) (ΙI)

2. Η εμπορευματική παραγωγή στο σοσιαλισμό

Μερικοί σύντροφοι υποστηρίζουν ότι το Κόμμα δεν έκανε σωστά που διατήρησε την εμπορευματική παραγωγή ύστερα από την κατάληψη της εξουσίας και την εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής στη χώρα μας. Έχουν τη γνώμη πως το Κόμμα έπρεπε από τότε κιόλας να βάλει τέρμα στην εμπορευματική παραγωγή. Για το ζήτημα αυτό αναφέρονται στον Ένγκελς που λέει: «Μόλις η κοινωνία πάρει στα χέρια της τα μέσα παραγωγής, θα καταργηθεί η εμπορευματική παραγωγή και μαζί μ' αυτήν και η κυριαρχία των προϊόντων πάνω στους παραγωγούς» (Βλ. Αντι-Ντίριγκ).

Οι σύντροφοι αυτοί κάνουν σοβαρό λάθος.