Κ. Σκολαρίκος-Για τα Δεκεμβριανά

Κ. Σκολαρίκος-Η συμμετοχή του Ιταλικού ΚΚ στην κυβέρνηση του «ιστορικού συμβιβασμού»

Ιστορικά Διδάγματα: Η συμμετοχή του Ιταλικού ΚΚ στην κυβέρνηση του «ιστορικού συμβιβασμού»

Οι μεταπολεμικές αναλύσεις του Ιταλικού ΚΚ

Κ. Σκολαρίκος-Όταν οι αστοί βγάζουν συμπεράσματα από την ιστορία

Οταν οι αστοί βγάζουν συμπεράσματα από την Ιστορία

Στην εφημερίδα «Τα Νέα» της 8ης Ιουλίου, παρουσιάστηκε ένα άρθρο του Γιώργου Ρωμαίου με τίτλο «Πώς ο Εμφύλιος οδήγησε σε κυβέρνηση Δεξιάς και Κέντρου». Πηγή έμπνευσης για το συγγραφέα αποτέλεσε - όπως φαίνεται - ένα άρθρο του Γιάννη Πρετεντέρη στην ίδια εφημερίδα στις 25 Ιουνίου, όπου υπογράμμιζε τη σημασία της συγκυβέρνησης Φιλελευθέρων - Λαϊκού Κόμματος, το Σεπτέμβρη του 1947 για την επιτυχή έκβαση - για την αστική τάξη εννοείται - του ταξικού εμφυλίου 1946 - 1949.

Τα δύο συγκεκριμένα άρθρα αποδεικνύουν, για πολλοστή φορά, πως η μελέτη της Ιστορίας αφορά περισσότερο την παρούσα τοποθέτηση και τους μελλοντικούς σχεδιασμούς των μελετητών της, παρά τις ιστορικές τους αναζητήσεις. Σε αυτό το σημείο έγκειται, εξάλλου, η σημασία και η σπουδαιότητα της μελέτης της, όταν τηρούνται οι ιστορικές αναλογίες και κατανοούνται οι διαφοροποιήσεις των αντικειμενικών συνθηκών.

Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (ΙII)

Η «ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΑΠΗΧΗΣΗ» ΤΗΣ ΕΔΑ: Η ΕΔΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Πριν τις εκλογές του 1958 είχαν προηγηθεί αυτές του 1956, όπου η ΕΔΑ συνέπτυξε ευρύτερη συμμαχία με άλλα έξι πολιτικά κόμματα - σχήματα και διάφορους αστούς πολιτικούς. Συγκεκριμένα στις 17 Γενάρη του 1956 ανακοινώθηκε η δημιουργία εκλογικού συνασπισμού με τον τίτλο Δημοκρατική Ενωσις (ΔΕ), στον οποίο μαζί με την ΕΔΑ συμμετείχαν τα εξής κόμματα: Κόμμα Φιλελευθέρων (Γεώργιος Παπανδρέου), Φιλελεύθερη Δημοκρατική Ενωση (Σοφοκλής Βενιζέλος, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός την περίοδο Μάρτη - Απρίλη 1950), ΕΠΕΚ (Σάββας Παπαπολίτης), Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού (Αλέξανδρος Σβώλος, Γεώργιος Καρτάλης), Λαϊκό Κόμμα (Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός από τον Οκτώβρη του 1946 έως το Γενάρη του 1947) και το Κόμμα Αγροτών - Εργαζομένων (Αλέξανδρος Μπαλτατζής). Η συνεργασία της ΕΔΑ στη Δημοκρατική Ενωση πραγματοποιήθηκε με απόφαση της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (1955), η οποία, όπως έκρινε πρόσφατα η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, κινήθηκε «στη λαθεμένη πολιτική κατεύθυνση της συνεργασίας των πατριωτικών δυνάμεων, όπως προβλέπονταν σε προηγούμενες αποφάσεις σειράς κομματικών οργάνων»[23]. Η ΔΕ, παρόλο που ήρθε πρώτο κόμμα, λόγω του εκλογικού νόμου δεν πήρε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Χαρακτηριστικό της αποτίμησης των εκλογικών αποτελεσμάτων από την ΕΔΑ ήταν η εκτίμηση πως υπήρχε «στένεμα στη συνεργασία», επικεντρώνοντας στο γεγονός ότι δεν κατάφερε συνεργασία και με το κόμμα του Σπύρου Μαρκεζίνη[24] (πρώην υπουργού του Παπάγου, που το 1973 διορίστηκε πρωθυπουργός από τη χούντα στα πλαίσια της λεγόμενης φιλελευθεροποίησης, διαδικασία που στήριξε και το αποσχισθέν από το ΚΚΕ ευρωκομμουνιστικό «ΚΚΕ εσωτερικού»).

Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (ΙI)

Πρώτο μέρος εδώ.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ

Από την ίδρυσή της τον Αύγουστο του 1951, η δραστηριότητα της ΕΔΑ και οι πολιτικές της στοχεύσεις επηρεάζονταν αφενός από τη στρατηγική του ΚΚΕ και ευρύτερα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και αφετέρου από την προσπάθεια ανασυγκρότησης του ελληνικού αστικού πολιτικού κόσμου, η οποία πραγματοποιούνταν με την άμεση παρέμβαση και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Επόμενα, μια κατανόηση της πορείας της ΕΔΑ εκκινεί αναγκαστικά από τον υπολογισμό της επίδρασης που ασκούσαν αυτοί οι δύο παράγοντες.

Το ΚΚΕ, στο διάστημα από την αρχή του 1949 που έγινε η 5η Ολομέλεια έως τον Οκτώβρη του 1954 που αποσύρθηκε το Σχέδιο Προγράμματος του 1953, είχε διαμορφώσει τη θέση ότι το στάδιο του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της Ελλάδας δεν ήταν πλέον προαπαιτούμενο για τη σοσιαλιστική επανάσταση, είχε εκτιμήσει ότι η επερχόμενη επανάσταση στην Ελλάδα θα ήταν σοσιαλιστική.

Παρά αυτό το θετικό βήμα, μέσα στις αποφάσεις της εποχής συνέχιζε να τίθεται ο στόχος επίτευξης μιας κυβέρνησης στο έδαφος της αστικής εξουσίας που θα προωθούσε διάφορα θετικά μέτρα (αμνηστία, ειρήνευση, εξωτερική πολιτική ουδετερότητας, ισότιμη λειτουργία όλων των κομμάτων - νομιμοποίηση του ΚΚΕ), αιτήματα που αποτελούσαν πιεστικές ανάγκες. Τέτοια και μια σειρά άλλα ζητήματα συνέθεταν το πλαίσιο του λεγόμενου «μίνιμουμ προγράμματος» (ή πρόγραμμα μερικότερων αιτημάτων), που ορθά ήταν στόχοι πάλης του εργατικού - λαϊκού κινήματος, όμως προβάλλονταν ως κυβερνητικό πρόγραμμα μιας κυβέρνησης συνεργασίας αστικών δημοκρατικών και σοσιαλιστικών δυνάμεων.

Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (Ι)

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ ΣΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ 1950-1960. Η ΠΕΙΡΑ ΤΗΣ ΕΔΑ

των Φάνη Παρρή και Κώστα Σκολαρίκου

ΚΟΜΕΠ

Τεύχος: 2012 Τεύχος 4-5

Τον τελευταίο χρόνο, ιδιαίτερα την προεκλογική περίοδο, προβλήθηκε πολλές φορές η περίπτωση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), κυρίως το γεγονός ότι στις βουλευτικές εκλογές του 1958 πήρε ποσοστό 24,42% και κατέκτησε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο.

Το παράδειγμα της ΕΔΑ αξιοποιήθηκε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ (στις κεντρικές προεκλογικές συγκεντρώσεις και στα τηλεοπτικά παράθυρα), αλλά και από τον αστικό Τύπο, με ένα στόχο: να πλήξει τη σημερινή επαναστατική στρατηγική του ΚΚΕ - να πιέσουν το ΚΚΕ σε οπορτουνιστική προσαρμογή, ώστε να υποκύψει στις ανάγκες διαχείρισης της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται κάτι τέτοιο, μέσω της προβολής [1] στο σήμερα παλιότερων αποφάσεων και θέσεων του ΚΚΕ, παρά τις διαφορετικές συνθήκες και κυρίως τα πολιτικά συμπεράσματα που έχει βγάλει το Κόμμα με συλλογικές διαδικασίες: «…η εργατική τάξη με τους συμμάχους της μισοπρολετάριους φτωχούς αγρότες και αυτοαπασχολούμενους των πόλεων, πρέπει να αγωνιστεί μέχρι την τελική λύση του προβλήματος της εξουσίας, την εγκαθίδρυση της εργατικής εξουσίας με την ανατροπή της αστικής εξουσίας. Αποδείχτηκε στην πράξη ότι ήταν λάθος η υιοθέτηση, από το ΚΚΕ και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, “ενδιάμεσου” στόχου εξουσίας που χαρακτηριζόταν είτε ως “επαναστατική εξουσία αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα” ή “Λαϊκή Δημοκρατική Κυβέρνηση”, είτε ως “αντιιμπεριαλιστική-αντιμονοπωλιακή εξουσία” ή ως “αντιμονοπωλιακή διακυβέρνηση”.

Η αναγνώριση του παραπάνω λάθους και η ανάλογη διόρθωση της στρατηγικής θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης σε κάθε χώρα, αλλά και στην ιδεολογική και πολιτική ενότητα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος»[2].

Κ. Σκολαρίκος-Για το κόμμα, το μέτωπο, τον σοσιαλισμό (2000)

Για το Κόμμα, το Μέτωπο, το Σοσιαλισμό

Αναφορικά με το ΑΑΔ Μέτωπο που προωθείται από την προγραμματική πολιτική του 15ου Συνεδρίου, θα ήταν καλό να γίνουν ορισμένες επισημάνσεις. Υπάρχει η αναγκαιότητα της ξεκάθαρης δήλωσης και κατανόησης από το σύνολο των συντρόφων -συντροφισσών, οπαδών και φίλων του κόμματος που θα επισημαίνει ότι το ΑΑΔΜ δεν είναι ένα στάδιο που προκύπτει ως απαραίτητο από τη Μ-Λ θεωρία, αλλά είναι η τακτική που επιλέγει το κόμμα μέσα από την ανάλυση της πραγματικότητας με βάση το Μ-Λ. Το μέτωπο μπορεί να αποτύχει ή να διασπαστεί ή να μη συγκροτηθεί ή ακόμα και το ΚΚΕ να βρεθεί σε άσχημο συσχετισμό μέσα σ' αυτό και να χρειαστεί ν' αποχωρήσει. Επιπλέον, μπορεί μια αλλαγή του διεθνούς συσχετισμού να οδηγήσει σε αλλαγή της προγραμματικής πολιτικής, όπως εξάλλου έγινε και πρόσφατα, ύστερα από τις ανατροπές των σοσιαλιστικών καθεστώτων μας και «κάθε βήμα πραγματικού κινήματος είναι πιο σπουδαίο από μια δωδεκάδα προγράμματα». (Κριτική του Προγράμματος της Γκόττα).

Από άρθρο στον Προσυνεδριακό του 2000, Ριζοσπάστης

Κ. Σκολαρίκος-Ο ευρωκομμουνισμός και η ελληνική του έκφραση (τρίτο μέρος)

5. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ "ΕΥΡΩΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ"

Η διάσπαση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας στα 1968 και η δημιουργία μετά από λίγο του «ΚΚΕ Εσωτερικού» θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η ελληνική έκφραση του «ευρωκομμουνισμού». Ωστόσο, η διάσπαση αυτή είναι απότοκος μιας σειράς εξελίξεων στο πλαίσιο του ελληνικού και του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος. Οφείλουμε να προχωρήσουμε σε μια ενδεικτική καταγραφή των γεγονότων που αποτέλεσαν (πέρα από τα γενικότερα που επηρέασαν το σύνολο των ευρωκομμουνιστικών κομμάτων) την κοιτίδα της έκφρασης του «ευρωκομμουνισμού» στην Ελλάδα.

Πριν από την 6η πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (1956), στο πλαίσιο της συζήτησης της ήττας του 1949, μια σειρά κομματικών στελεχών εξέφρασαν τη διαφωνία τους με τις αποφάσεις της τότε ηγεσίας του Κόμματος με επικεφαλής τον Γενικό Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ, Νίκο Ζαχαριάδη, για τη στροφή στην ένοπλη πάλη και τη μη συμμετοχή στις εκλογές του Μάρτη του 1946 [52]. Η κριτική αυτή εξέφραζε αυταπάτες περί της δυνατότητας ειρηνικής επίλυσης της διαμάχης με τον αγγλικό και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, προς όφελος της εργατικής τάξης και της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Την ίδια στιγμή αποσιωπούσε ότι η συστηματική και συνειδητή προσπάθεια να μην εκφραστεί η θέληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού ξεκινούσε από τους ιμπεριαλιστές σε συνεργασία με την ντόπια αστική τάξη.

Η 6η πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ αποτέλεσε τον ελληνικό αντίκτυπο του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ. Η Ολομέλεια (στην οποία αντικαταστατικά συμμετείχαν και καθαιρεμένα ή διαγραμμένα μέλη) δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι έγινε σημείο αναφοράς. Η πλειοψηφία των ηγετών του λεγόμενου ΚΚΕ Εσωτερικού ανέτρεχε πάντα στην 6η πλατιά Ολομέλεια, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα θετικό αλλά ημιτελές βήμα στην προοπτική «ανανέωσης» της πολιτικής του Κόμματος [53].

Κ. Σκολαρίκος-Ο ευρωκομμουνισμός και η ελληνική του έκφραση (δεύτερο μέρος)

3. Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΤΗΣ «ΕΥΡΩΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

Φυσικά, μέσα στο πλαίσιο αυτού του άρθρου δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίσουμε ολοκληρωμένα την ιστορία των τριών κομμάτων (Ιταλικό ΚΚ, Γαλλικό ΚΚ και Ισπανικό ΚΚ) και κατ' επέκταση την πολιτική ιστορία τριών χωρών. Στην παρούσα φάση παρουσιάζονται άξονες με τους σταθμούς της πορείας των τριών κομμάτων με σκοπό να βοηθήσουν στην περαιτέρω κατανόηση του ζητήματος.

TO ΙΤΑΛΙΚΟ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ

Μετά την εκδίωξή του από την κυβέρνηση (1948) και αργότερα, το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα ακολούθησε μια εξαιρετικά νομιμόφρονη στάση (το διάστημα 1948 - 1968 ψήφισε τα νομοσχέδια που κατατέθηκαν στην ιταλική Βουλή [24]), προωθώντας διαρκώς την εικόνα του παράγοντα σταθερότητας.

Αρχικά, το κόμμα διατήρησε σχέσεις φιλίας με τη Σοβιετική Ένωση. Το 1964 πεθαίνει ο ιστορικός Γραμματέας Παλμίρο Τολιάτι και λίγο μετά το θάνατό του δημοσιεύεται το γράμμα του προς τον Χρουστσόφ, όπου τάσσεται υπέρ του «πολυκεντρισμού», βασικό σημείο αναφοράς στην πολιτική των «ευρωκομμουνιστικών» κομμάτων.[25] Την ίδια στιγμή, το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα είναι το μόνο αντιπολιτευόμενο κόμμα, μετά το σχηματισμό κυβέρνησης από τους χριστιανοδημοκράτες σε συνεργασία με τους σοσιαλδημοκράτες, τους «σοσιαλιστές» και τους ρεπουμπλικάνους. Το κρίσιμο δίλημμα που τέθηκε ήταν: μια πολιτική ρήξης με το αστικό πολιτικό σύστημα, με σκοπό την ανατροπή του καπιταλισμού ή μια προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου του κομμουνιστικού κόμματος στο πλαίσιό του; Το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα επέλεξε ξεκάθαρα το δεύτερο δρόμο.

Κ. Σκολαρίκος-Ο ευρωκομμουνισμός και η ελληνική του έκφραση (πρώτο μέρος)

Ο ευρωκομμουνισμός και η ελληνική του έκφραση

Του Κώστα ΣΚΟΛΑΡΙΚΟΥ

Ο Κώστας Σκολαρίκος είναι κοινωνιολόγος, συνεργάτης του ΚΜΕ

Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στον Ριζοσπάστη

Με ευχαριστίες στον Subutai Red για τον σύνδεσμο

Ο «ευρωκομμουνισμός» είναι η οπορτουνιστική πολιτική που ακολούθησαν μια σειρά από κομμουνιστικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης από τη δεκαετία του 1960. Την ονομασία του την πήρε από έναν Ιταλό δημοσιογράφο το 1975 και υιοθετήθηκε στη συνέχεια και από τους ίδιους τους «ευρωκομμουνιστές» [1]. Το ζήτημα της διαφορετικής στάσης των κομμουνιστικών κομμάτων πάνω στο δίλημμα επανάσταση ή μεταρρύθμιση, δηλαδή ανατροπή ή διαχείριση του συστήματος, κάνει και σήμερα εξαιρετικά επίκαιρη την αποτίμηση του «ευρωκομμουνισμού». Επιδιωκόμενος στόχος αυτού του άρθρου είναι μια κριτική του «ευρωκομμουνισμού» υπό το πρίσμα του μαρξισμού - λενινισμού. Η ανάλυση εστιάζει στη δραστηριότητα των τριών κύριων κομμουνιστικών κομμάτων που θεωρούνται βασικοί εκφραστές του «ευρωκομμουνιστικού» ρεύματος (Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, Ισπανικό Κομμουνιστικό Κόμμα). Επιχειρείται η κωδικοποίηση της επιχειρηματολογίας των «ευρωκομμουνιστών» και η ανάλυση της κοινωνικής τους βάσης. Σε ένα δεύτερο μέρος δίνεται η σύνδεση με την ελληνική εκδοχή του «ευρωκομμουνισμού» («ΚΚΕ Εσωτερικού»), στη γέννηση και την ιστορική διαδρομή της.