Κάτω από ξένες σημαίες: Συμβολή σε μια μαρξιστική κριτική του ιμπεριαλισμού
Το πλήρες κείμενο στην Μαρξιστική Επιθεώρηση Praxis, τεύχος 3
Το κείμενο είναι το πρώτο μέρος της εργασίας "Κάτω από ξένες σημαίες: συμβολή σε μια μαρξιστική κριτική του ιμπεριαλισμού" που βρίσκεται στο τρίτο τεύχος της Μαρξιστικής επιθεώρησης Praxis που κυκλοφόρησε σήμερα. Τα άλλα μέρη είναι: 2) Η γέννηση και εξέλιξη του ιμπεριαλισμού (κριτήρια περιοδολόγησης-απο τον ελεύθερο ανταγωνισμό στον ιμπεριαλισμό-το ιμπεριαλιστικό σύστημα και οι καπιταλιστικές χώρες σήμερα-ο ελληνικός ιμπεριαλισμός) 3) Κάτω απο ξένες σημαίες (μια εκτίμηση για την ιστορικη πορεία της πάλης του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος ενάντια στον ιμπεριαλισμό-η επικαιρότητα της αντιμπεριαλιστικής πάλης και της μαρξιστικής κριτικής του ιμπεριαλισμού.)
Η μαρξιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού
Η συζήτηση για τη μαρξιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού προϋποθέτει την επιστροφή στην κλασική συζήτηση, που πραγματοποιήθηκε στο σοσιαλιστικό κίνημα στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου. Εκεί βρίσκεται και η αφετηρία της προσπάθειας για μια σύγχρονη θεωρία του ιμπεριαλισμού.
Ο Μαρξ δεν είχε χρησιμοποιήσει τον όρο «ιμπεριαλισμός». Όμως στο Κεφάλαιο περιγράφεται ήδη η τάση του καπιταλισμού προς το μονοπώλιο, αλλά και φαινόμενα που τότε έκαναν την εμφάνισή τους (όπως οι μετοχικές εταιρίες), που αργότερα βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης για τον ιμπεριαλισμό[1]. Το κεφάλαιο, για τον Μαρξ, έχει από τη γέννησή του την τάση να επεκτείνεται, μέσα στους κλάδους της οικονομίας, σε νέες αγορές, τόσο «εσωτερικές» όσο και «εξωτερικές», για να αναζητήσει καλύτερες τιμές για τα προϊόντα και φρέσκια εργατική δύναμη. Το κυνήγι του κέρδους μπορεί να οδηγεί στην αναζήτηση αγορών και τον επεκτατισμό, μπορεί και να οδηγεί, ανάλογα με τις συνθήκες, στην αναζήτηση πρόσθετης κερδοφορίας στην εσωτερική αγορά. Έτσι ο καπιταλισμός θα χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε «περιφέρεια» για παραπάνω κέρδη, αν και η ύπαρξή της δεν αποτελεί όρο για την επιβίωση και την αναπαραγωγή του[2].
