V.I. Lenin-Εισαγωγή στο βιβλίο του Μπουχάριν "Ο Ιμπεριαλισμός και η παγκόσμια οικονομία"

Β. Ι. ΛΕΝΙΝ, ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΜΠΡΟΣΟΥΡΑ ΤΟΥ Ν. ΜΠΟΥΧΑΡΙΝ «Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Ο ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ» (1915)
Μεταγραφή: Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

Η σπουδαιότητα και η επικαιρότητα του θέματος, στο οποίο είναι αφιερωμένη η εργασία του Ν. Ι. Μπουχάριν, δε χρειάζεται ιδιαίτερες εξηγήσεις. Το ζήτημα του ιμπεριαλισμού δεν είναι απλώς ένα από τα πιο ουσιαστικά, μα, μπορούμε να πούμε, είναι το πιο ουσιαστικό ζήτημα του τομέα εκείνου της οικονομικής επιστήμης, που μελετάει την αλλαγή των μορφών του καπιταλισμού στη νεότατη εποχή. Είναι απόλυτα απαραίτητο για τον καθένα που ενδιαφέρεται όχι μόνο για την οικονομία, μα και για οποιαδήποτε σφαίρα της σύγχρονης κοινωνικής ζωής να γνωρίσει τα σχετικά στοιχεία που έχει συγκεντρώσει τόσο άφθονα ο συγγραφέας με βάση τα τελευταία υλικά. Είναι αυτονόητο πως ούτε καν λόγος μπορεί να γίνει για συγκεκριμένη ιστορική εκτίμηση του σημερινού πολέμου, αν στη βάση αυτής της εκτίμησης δεν μπει η ολοκληρωτική διασάφηση της ουσίας του ιμπεριαλισμού, τόσο από την οικονομική, όσο και από την πολιτική του πλευρά. Διαφορετικά δεν μπορούμε να μπούμε στο νόημα της οικονομικής και διπλωματικής ιστορίας των τελευταίων δεκαετιών, και χωρίς αυτό είναι γελοίο και να λέμε ότι διαμορφώσαμε σωστή γνώμη για τον πόλεμο. Από την άποψη του μαρξισμού, που στο ζήτημα αυτό εκφράζει εξαιρετικά ανάγλυφα τις απαιτήσεις της σύγχρονης επιστήμης γενικά, δεν μπορεί παρά να προκαλέσει μόνο μειδιάματα η «επιστημονική» σημασία τέτιων μεθόδων, που όταν λένε συγκεκριμένη ιστορική εκτίμηση του πολέμου εννοούν την απόσπαση από τα διπλωματικά «ντοκουμέντα» ή από τα πολιτικά γεγονότα της ημέρας κλπ. ξεχωριστών μικρογεγονότων, ευχάριστων ή βολικών για τις κυρίαρχες τάξεις μιας χώρας. Ο κ. Πλεχάνοφ, λογουχάρη, θα πρέπει να έχει ξεκόψει τελείως από το μαρξισμό, για ν’ αντικαθιστά την ανάλυση των βασικών ιδιοτήτων και τάσεων του ιμπεριαλισμού, σαν συστήματος των οικονομικών σχέσεων του νεότατου, πολύ αναπτυγμένου, ώριμου και υπερώριμου καπιταλισμού, με το ψάρεμα ενός-δυο τέτιων μικρογεγονότων που είναι ευχάριστα και στους Πουρισκέβιτς και στον Μιλιουκόφ μαζί. Παράλληλα η επιστημονική έννοια του ιμπεριαλισμού υποβιβάζεται στο επίπεδο κάποιας υβριστικής έκφρασης για τους άμεσους ανταγωνιστές, συναγωνιστές και αντίπαλους των μόλις προαναφερόμενων ιμπεριαλιστών, που στέκονται σε εντελώς ομοιογενές ταξικό έδαφος με τους ανταγωνιστές και αντιπάλους τους! Στην εποχή μας που ξεχνιούνται τα λόγια, μπερδεύονται οι αρχές, ανατρέπονται κοσμοθεωρίες και ποδοπατούνται οι αποφάσεις και οι πανηγυρικές υποσχέσεις, δεν πρέπει ν’ απορεί κανείς γι’ αυτό το πράγμα.

Καταστατικό του ΚΚ Κίνας, 2012: Γενικό Πρόγραμμα (και μια δήλωση του Ντενγκ Σιάο-Πενγκ)

Το ΚΚ Κίνας είναι η πρωτοπορία τόσο της κινεζικής εργατικής τάξης όσο και του κινεζικού λαού και έθνους. Είναι ο πυρήνας της ηγεσίας για το αίτημα του σοσιαλισμού με κινεζικά χαρακτηριστικά και εκπροσωπεί τις αναπτυξιακές τάσεις των αναπτυγμένων παραγωγικών δυνάμεων της Κίνας, την κατεύθυνση της αναπτυγμένης κουλτούρας της Κίνας, και την συντριπτική πλειοψηφία του κινεζικού λαού. Η πραγμάτωση του κομμουνισμού είναι το υψηλότερο ιδανικό και ο τελικός στόχος του Κόμματος.

Το ΚΚ Κίνας παίρνει ως οδηγό δράσης του τον Μαρξισμό-Λενινισμό, την σκέψη του Μάο Τσετούνγκ, την θεωρία του Ντεγκ Σιάο-Πενγκ, την σημαντική σκέψη των Τριών Αρχών, και την Επιστημονική Αντίληψη της Ανάπτυξης.

V.I. Lenin-Η εξωτερική πολιτική της ρωσικής επανάστασης (1917)

Β. Ι. ΛΕΝΙΝ, Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (27 (14) ΤΟΥ ΙΟΥΝΗ 1917) 

Μεταγραφή κειμένου για το διαδίκτυο: Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

Δεν υπάρχει πιο λαθεμένη και πιο επιζήμια ιδέα από την απόσπαση της εξωτερικής πολιτικής από την εσωτερική. Και τον καιρό ακριβώς του πολέμου το τερατώδες λάθος παρόμοιας απόσπασης γίνεται ακόμη πιο τερατώδες. Ωστόσο η αστική τάξη κάνει τα αδύνατα δυνατά για να εμπνεύσει και να υποστηρίξει αυτή την ιδέα. Η άγνοια απομέρους των μαζών του πληθυσμού της εξωτερικής πολιτικής είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από την άγνοια στον τομέα της εσωτερικής πολιτικής. Το διπλωματικό μυστικό τηρείται με ευλάβεια και στις πιο ελεύθερες καπιταλιστικές χώρες, στις πιο δημοκρατικές δημοκρατίες.

V.I. Lenin-Το στρατιωτικό πρόγραμμα της προλεταριακής επανάστασης

V.I. Lenin

Το στρατιωτικό πρόγραμμα της προλεταριακής επανάστασης (1916).

Μεταγραφή, σχόλια και επεξεργασία σημειώσεων: Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

Το άρθρο υπάρχει στον 30ό τόμο των «Απάντων», πρβλ. Β. Ι. Λένιν, Άπαντα, 5η έκδοση, τόμος 30 (Iούλης 1916–Φλεβάρης 1917), Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 1981, σελ. 131–143. Για την ψηφιοποίηση χρησιμοποίησα την έκδοση: Β. Ι. Λένιν, Για το σύνθημα των Ενωμένων Πολιτειών της Ευρώπης — Το στρατιωτικό πρόγραμμα της προλεταριακής επανάστασης, Εκδόσεις Προγκρές, Μόσχα 1985, σελ. 11–28· το κείμενο της έκδοσης αυτής είναι το ίδιο με το κείμενο του 30ού τόμου της ελληνικής μετάφρασης της 5ης έκδοσης των «Απάντων». Επειδή οι σημειώσεις της ελληνικής μετάφρασης παρουσίαζαν κάποιες παραλείψεις, ανέτρεξα στο ρωσικό πρωτότυπο της 5ης έκδοσης των «Απάντων» (В. И. Ленин, Полное собрание сочинений, Издание пятое, Том 30 (Июль 1916 ~ февраль 1917), Москва: Издательство политической литературы, 1973), σελ. 427–433, για να τις συμπληρώσω. Όσοι και όσες γερμανομαθείς ενδιαφέρονται να διαβάσουν το άρθρο στο γερμανικό πρωτότυπο, θα το βρουν εδώ: W. I. Lenin, Werke, Band 23 (August 1916–März 1917), Dietz Verlag: Berlin/DDR, 1975, S. 72–83.

Θέσεις για την προβλεψιμότητα στο πεδίο της πολιτικής

1. Πέρα από την ελέγξιμης φύσης πρόταση ότι τα πεδία της Φυσικής και της Πολιτικής συνδέονται επειδή και στα δύο επενεργούν "δυνάμεις", δεν υπάρχει καμία επιστημονική θεμελίωση για το ότι είναι εφικτό να αναχθεί το ένα στο άλλο, ή να μεταφερθεί η αναλυτική γλώσσα του ενός στο άλλο. Κατά συνέπεια, η  διερώτηση αν το πεδίο της πολιτικής είναι δομημένο με όρους νευτώνειας ή κβαντικής φυσικής δεν έχει κανένα λογικό νόημα και δεν μπορεί να απαντηθεί.

2. Ως εκ τούτου, ο βαθμός της προβλεψιμότητας στην πολιτική δεν έχει σε τίποτε να κάνει με ζητήματα προβλεψιμότητας στις φυσικές επιστήμες και δεν προαπαιτεί αναφορές σε αυτή, που μόνο έλλειψη σεβασμού στην ίδια την επιστήμη προδίδουν.

3. Τα μοναδικά εργαλεία που διαθέτει η πολιτική ανάλυση για να κάνει προβλέψεις είναι α) η αντίληψη για τις υφιστάμενες κοινωνικο-οικονομικές δυνάμεις σε μια δοσμένη κοινωνία β) η αντίληψη για τον ιδεολογικό χαρακτήρα και προσανατολισμό τους, γ) η αντίληψη για τον συσχετισμό τους, περιλαμβανομένης της αντίληψης της σχετικής τους ισχύος ή αδυναμίας, καθώς και της ανοδικής ή καθοδικής τάσης τους σε σύνδεση με την εξέλιξη του τρόπου παραγωγής.

Η οικουμενικότητα και το δικαίωμα να σκοτώνεις

Οι ενδείξεις που έχουμε για την ανθρώπινη σκέψη σχετικά με το δικαίωμα στο φόνο είναι πως, τουλάχιστον απ' το ιστορικό στάδιο της επινόησης του Μονοθεϊσμού, το δικαίωμα αυτό συνδεόταν με την καθολική, απόλυτη εξουσία και άρα με την αναγνώριση της οικουμενικότητας, των καθολικών δικαιωμάτων αυτής της εξουσίας.

Αρχικά λοιπόν, ο ηθικά νόμιμος δολοφόνος ήταν ο ίδιος ο Θεός, ο οποίος προβαίνει σε διάφορα μαζικά ξεπαστρέματα στην Παλαιά Διαθήκη, ακριβώς επειδή είναι ο δημιουργός των πάντων, η ενσάρκωση της οικουμενικής βούλησης -- και συνεπώς μπορεί να είναι επίσης η απόλυτη πηγή νομιμοποίησης των φόνων του ως κάτι άλλου από ηθικά κολάσιμων πράξεων.

Κατά την περίοδο μετά την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η πολιτική θεολογία εργάστηκε για να μεταφέρει αυτό το θεϊκό προνόμιο της νομοθετικής και άρα και βίαιης οικουμενικότητας στον κυρίαρχο, τον απολυταρχικό βασιλέα, τον οποίο απεικόνιζε ως επί γης εκπρόσωπο του Θεού. Αρχικά, το δικαίωμα του μονάρχη επί ζωής και θανάτου --το δικαίωμα, με όρους Φουκώ, να θανατώνει ή να αφήνει να ζουν-- ήταν δικαίωμα "κατ' εικόνα και ομοίωση" της θεϊκής οικουμενικότητας, καθώς, όπως αναδεικνύει η κορπορατιστική έννοια της κυριαρχίας στον Χομπς, ο κυρίαρχος είναι η ενσάρκωση του συνθετικού σώματος του πληθυσμού του κράτους, ο Λεβιάθαν ή υπερσώμα που ανακύπτει από τα επιμέρους σώματα των υπηκόων του.

Υπάρχει τελικά "άλλο μείγμα διαχείρισης";

Καθώς η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ πλησιάζει τους δύο μήνες διακυβέρνησης, επιστρέφω σε ένα ερώτημα που έθεσα προεκλογικά, σε σχόλιό μου στην ανάρτησή μου "Αιρετικά (;) ερωτήματα για την 'αστική τάξη' στη σύγχρονη Ελλάδα και διεθνώς." Επειδή έχει (για μένα τουλάχιστο) μια θεωρητική σημασία να απαντηθεί:

Αντωνης 10 Ιανουαρίου 2015 - 7:23 μ.μ. 

[...] 

Και γιατί δηλαδή θα είναι άλλο πράγμα μια κυβέρνηση (αυτοδύναμη ή όχι) ΣΥΡΙΖΑ; 

Μήπως εκπροσωπεί στρώματα που δεν εκπροσωπούνταν στις προηγούμενες τέσσερις, ή μήπως αποκλείει στρώματα που εκπροσωπούνταν; 

Γιατί αυτό είναι το ταξικό κριτήριο, το κριτήριο της βάσης για το αν είναι καν στα χαρτιά "άλλο μείγμα διαχείρισης".

Οι κοινωνικές δυνάμεις που στηρίζουν ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν δεν τέμνονται πουθενά με αυτές που στήριξαν τις προηγούμενες τέσσερις κυβερνήσεις; Αν τέμνονται σε σημαντικό βαθμό, από πού προκύπτει έστω η προσδοκία για "άλλο μείγμα διαχείρισης"; Μήπως εγώ δεν κατάλαβα κάτι;

Β.Ι. Λένιν-Ηγεμονία και δικτατορία ΙΙΙ

Ας ξεκινήσουμε από το τέλος, από το απόσπασμα #11: θα βρούμε εδώ μια αντίστιξη ανάμεσα σε δύο έννοιες, αυτή της "κυριαρχίας" και αυτή της "δικτατορίας", η οποία είναι ολότελα ακατανόητη αν η έννοια "κυριαρχία" εννοηθεί απλώς με όρους βίας. Όταν ο Λένιν γράφει: "Η ιστορία διδάσκει ότι καμιά καταπιεζόμενη τάξη δεν έφθασε ποτέ στην κυριαρχία και δεν μπορούσε να φτάσει στην κυριαρχία χωρίς να περάσει μια περίοδο δικτατορίας, δηλ. κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας και βίαιης καταστολής της αντίστασης που πρόβαλλαν πάντα οι εκμεταλλευτές", είναι σαφές ότι η βίαιη καταστολή της αντίστασης των εκμεταλλευτών περιέχεται συγκεκριμένα στον όρο "δικτατορία", και είναι εξίσου σαφές ότι η "δικτατορία" νοείται ως μεταβατικό μέσο προς την κυριαρχία, η οποία είναι και ο τελικός στόχος της ανερχόμενης τάξης. Κατά συνέπεια, ο όρος "κυριαρχία" δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνει την συναινετική αποδοχή της εξουσίας της τάξης, την συναίνεση σ' αυτή, την χωρίς τη μεσολάβηση βίας, "αυθόρμητη" αποδοχή της. Θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι εδώ ο Λένιν προοικονομεί (και βάζει στη σωστή προοπτική) ακριβώς την γκραμσική έννοια της "ηγεμονίας" ως απώτερου στόχου της "δικτατορίας";

Β.Ι Λένιν-Ηγεμονία και δικτατορία ΙΙ

Ο δυϊσμός "καρότου" και "μαστιγίου", για να το θέσουμε χυδαία, ή πειθούς/συναίνεσης και βίας/εξαναγκασμού, για να το πούμε με θεωρητικότερους όρους, ήταν επί μακρόν θεμελιώδης στην πολιτική θεωρία και δεν αποτελεί ανακάλυψη των μαρξιστών. Ωστόσο, το πέρασμα απ' τον Λένιν στον Γκράμσι, κι έτσι απ' την έννοια της προλεταρικής δικτατορίας σε αυτή της πολιτικής ηγεμονίας αποτελεί ένα ζήτημα με ιδιαίτερα κεντρική σημασία για τον δυτικό μαρξισμό.

Ας συνοψίσουμε τα διακυβεύματα αυτού του περάσματος: εμφορούμενος από την διαρκή δυτική έχθρα απέναντι στον Σοβιετικό μαρξισμό (έχθρα από την εποχή του Μπέρτραντ Ράσελ και αργότερα του Κάουτσκι ως την δική του και κατόπιν δική μας εποχή, και έχθρα εντελώς οργανικά εξαρτώμενη από την συνύπαρξη, στη Δύση, του μαρξισμού με τον ιμπεριαλισμό), ο ευρωκομμουνισμός βρήκε σε μια επιλεκτική και αποσπασματική ανάγνωση των ήδη αποσπασματικών σημειώσεων του Γκράμσι στα Τετράδια της φυλακής έναν νέο τρόπο να αναστυλώσει το οικοδόμημα του "ειρηνικού περάσματος στον σοσιαλισμό" που είχε γκρεμίσει ο κόκκινος Οκτώβρης και η Τρίτη Διεθνής, στο έδαφος των ευνοϊκών συνθηκών που είχε φέρει η "αποσταλινοποίηση" στην ΕΣΣΔ.

Β.Ι. Λένιν-Ηγεμονία και δικτατορία Ι

Θα ξεκινήσω από ένα δημοσκοπικό εύρημα των ημερών μας, από αυτά που δεν συζητήθηκαν στον κομματικό Τύπο και δεν απασχόλησαν κανέναν σοβαρά στον αστικό: το εύρημα είναι ότι πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είναι λιγότερο δημοφιλής από τον ΓΓ του ΚΚΕ. Ο αστικός Τύπος, για παράδειγμα το "Κουτί της Πανδώρας", από όπου πήραμε την είδηση,  ερμήνευσε το γεγονός με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο -- ως ένδειξη ότι η Νέα Δημοκρατία πηγαίνει τόσο τραγικά άσχημα μετά τις εκλογές ώστε να έχει ξεπεράσει και το ΚΚΕ σε απαξία: "Το πιο εντυπωσιακό ωστόσο εύρημα είναι ότι για πρώτη φορά στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ο εν ενεργεία πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είναι περισσότερο αντιδημοφιλής από τον Γ.Γ του ΚΚΕ." Η θέση "ΓΓ του ΚΚΕ", με άλλα λόγια, εκλαμβάνεται ως περίπου συνώνυμη της "αντιδημοφιλίας", ως ένα είδος αρνητικό ορόσημο πέρα απ' το οποίο υπάρχει μόνο η πολιτική εξαφάνιση.

Η πλειοψηφία είναι έννοια πολιτική και όχι αριθμητική

Η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΝΟΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ

Η εξασφάλιση της υποστήριξης της πλειοψηφίας του εργαζόμενου πληθυσμού είναι βασικός όρος για τη νίκη της επανάστασης. Πώς όμως θα πρέπει να κατανοείται αυτό το καθήκον;

Η συγκέντρωση αποφασιστικών δυνάμεων της φτωχολογιάς με το μέρος της επανάστασης και κάτω από την ηγεσία του προλεταριάτου, ως όρος για τη νίκη της επανάστασης, δε σημαίνει το 50% +1 των ψήφων.

Η επανάσταση και η πολιτική δεν είναι απλή αριθμητική αλλά άλγεβρα, έλεγε ο Λένιν. Η Οκτωβριανή Επανάσταση έδειξε πως η κατάκτηση της πλειοψηφίας γίνεται μέσα στη δυναμική της επανάστασης με την εκδήλωσή της και τις πρώτες πράξεις της νέας εξουσίας που σταθεροποιούν την επιρροή του (μειοψηφικού τότε) προλεταριάτου πάνω στην εργαζόμενη φτωχολογιά (κυρίως αγροτιά στην Ρωσία του 1917).

V.I. Lenin-Για τον σοσιαλσωβινισμό και τον οπορτουνισμό

[...] Ποιες είναι οι συνεπαγωγές της "υπεράσπισης της πατρογονικής γης" στον πόλεμο του 1914-1915; Η απάντηση σ' αυτή την ερώτηση δίνεται από το Μανιφέστο της Βασιλείας. Ο πόλεμος διεξάγεται από όλες τις μεγάλες δυνάμεις με στόχο τη λαφυραγώγηση, το μοίρασμα του κόσμου, την απόκτηση αγορών, και την υποδούλωση εθνών. Στην αστική τάξη, ο πόλεμος φέρνει μεγαλύτερα κέρδη. Για ένα λεπτό στρώμα της εργατικής αριστοκρατίας και της αριστοκρατίας, καθώς επίσης και για τους μικροαστούς (τη διανόηση, κλπ), που "πορεύονται" με το εργατικό κίνημα, ο πόλεμος υπόσχεται ψίχουλα απ' αυτά τα κέρδη. Η οικονομική βάση του "σοσιαλσωβινισμού" (ο όρος είναι ακριβέστερος από αυτόν του σοσιαλπατριωτισμού, καθώς ο δεύτερος ωραιοποιεί το κακό) και του οπορτουνισμού είναι η ίδια. Είναι δηλαδή η συμμαχία ανάμεσα σε ένα ασήμαντο τμήμα στην "κορυφή" του εργατικού κινήματος και την "δική του" εθνική αστική τάξη ενάντια στις προλεταριακές μάζες. Είναι μια συμμαχία ανάμεσα στους υπηρέτες της αστικής τάξης και την αστική τάξη ενάντια στην τάξη που είναι θύμα της εκμετάλλευσης των αστών. Ο σοσιαλσωβινισμός είναι η πεμπτουσία του οπορτουνισμού.

Ποια πραγματικά είναι η διαφορά μιας "δεξιάς" και μιας "αριστερής" κυβέρνησης σήμερα;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα του τίτλου, θα πρέπει πρώτ' απ' όλα να αντιληφθούμε το χαρακτήρα της θέσης της κυβέρνησης μέσα στο σύγχρονο αστικό καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό με τη σειρά του απαιτεί να καταλάβουμε τον χαρακτήρα του ίδιου του αστικού καπιταλιστικού συστήματος σε ό,τι αφορά τον θεσμό που λέγεται "κυβέρνηση".

Και ο τελευταίος εργαζόμενος μιας χώρας, και όχι μόνο της Ελλάδας, γνωρίζει σήμερα στο πετσί του ότι τα πάντα, από τη ρητορική των κομμάτων μέχρι το επίπεδο της πολιτικής συζήτησης και ακόμα και της αισθητικής, καθορίζονται από την οικονομία. Η κρίση έχει διαλύσει τις ψευδαισθήσεις της "αυτονομίας" της πολιτικής, της δικαιοσύνης, της θρησκείας, του πολιτισμού, κλπ από την οικονομία, και κατά συνέπεια από την πάλη των τάξεων με πιο άμεσο διακύβευμα ποιος "θα πληρώσει το λογαριασμό" της αδυναμίας του καπιταλισμού να βρει διέξοδο απ' αυτή. Αυτός που έχει λοιπόν "το πάνω χέρι" στην οικονομία γιατί ελέγχει τα μέσα παραγωγής, έχει το πάνω χέρι σε όλες τις επιμέρους εκφάνσεις του εποικοδομήματος, στο δίκαιο, στην πολιτιστική παραγωγή, στην ιδεολογία, στην εκπαίδευση, στην πολιτική.

Karl Marx-Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (3)

ΙΙΙ

Στις 28 του Μάη 1849 συνήλθε η νομοθετική εθνοσυνέλευση. Στις 2 του Δεκέμβρη 1851 διαλύθηκε βίαια. Αυτή η περίοδος περικλείνει τη ζωή της συνταγματικής ή κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Στην πρώτη γαλλική επανάσταση ύστερα από την κυριαρχία των συνταγματικών ακολούθησε η κυριαρχία των γιρονδίνων και ύστερα από την κυριαρχία των γιρονδίνων η κυριαρχία των ιακωβίνων.

Καθένα απ’ αυτά τα κόμματα στηρίζεται στο πιο προοδευτικό κόμμα. Μόλις το καθένα απ’ αυτά οδηγήσει την επανάσταση αρκετά μακριά, τόσο που να μη μπορεί να την ακολουθήσει παραπέρα, κι ακόμα λιγότερο να μπορεί να προηγηθεί απ’ αυτήν, παραμερίζεται από τον τολμηρότερο σύμμαχο που βρίσκεται πίσω του και στέλνεται στη λαιμητόμο. Η επανάσταση κινείται έτσι σε ανοδική γραμμή.

V.I. Lenin-Οι εκλογές για την Συντακτική Συνέλευση και η Δικτατορία του Προλεταριάτου

V.I. Lenin

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ

Η αντιπαραβολή των εκλογών για τη Συντακτική Συνέλευση του Νοέμβρη 1917 και της ανάπτυξης της προλεταριακής επανάστασης στη Ρωσία από τον Οχτώβρη του 1917 ως το Δεκέμβρη του 1919 μας δίνει τη δυνατότητα να βγάλουμε συμπεράσματα σχετικά με τον αστικό κοινοβουλευτισμό και την προλεταριακή επανάσταση κάθε καπιταλιστικής χώρας. Θα προσπαθήσουμε να εκθέσουμε σύντομα ή, τουλάχιστο, να σημειώσουμε τα κυριότερα από τα συμπεράσματα αυτά.

1. Το καθολικό εκλογικό δικαίωμα αποτελεί δείκτη της ωριμότητας των διαφόρων τάξεων στην κατανόηση των καθηκόντων τους. Δείχνει πώς σκέπτονται οι διάφορες τάξεις να λύσουν τα προβλήματά τους. Η ίδια η επίλυση των προβλημάτων αυτών δεν κατορθώνεται με τις ψηφοφορίες, αλλά με όλες τις μορφές της ταξικής πάλης μέχρι και τον εμφύλιο πόλεμο.

Αιρετικά (;) ερωτήματα για την "αστική τάξη" στη σύγχρονη Ελλάδα και διεθνώς

1. Όπως αναδεικνύεται στο άρθρο "Οι τάξεις στην καπιταλιστική κοινωνία", ενυπάρχει ήδη μια αμφισημία σχετικά με τον ορισμό της "αστικής τάξης" στις καπιταλιστικές κοινωνίες. Για τον Ένγκελς, οι όροι "αστική τάξη" και "καπιταλιστές" συμπίπτουν ("Με τη λέξη αστική τάξη εννοούμε την τάξη των σύγχρονων καπιταλιστών, που είναι κάτοχοι των βασικών μέσων παραγωγής και που εκμεταλλεύονται τη μισθωτή εργασία")· για τον Λένιν, όμως, υπάρχουν "καπιταλιστές" και "προλετάριοι", και ανάμεσά τους "μεσαία στρώματα". Το πρώτο ερώτημα είναι λοιπόν: πώς χρησιμοποιούμε τον όρο "αστική τάξη"; Για να δηλώσουμε αυστηρά και μόνο τους "καπιταλιστές", ή με μια χαλαρότερη χρήση του όρου που περιλαμβάνει τα "μεσαία στρώματα", και κυρίως το ψηλό και μεσαίο στρώμα των μεσαίων στρωμάτων;

Karl Marx-Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (1)

Karl Marx
Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (1852)
Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 2005.

Ι

Ο Χέγκελ κάνει κάπου την παρατήρηση ότι όλα τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα και πρόσωπα παρουσιάζονται σα να λέμε, δυο φορές. Ξέχασε όμως να προσθέσει: τη μια φορά σαν τραγωδία, την άλλη σαν φάρσα. Ο Κοσιντιέρ αντί του Δαντόν, ο Λουί Μπλαν αντί του Ροβεσπιέρου, οι ορεινοί του 1848 - 1851 αντί των ορεινών του 1793 - 1795, ο ανεψιός αντί του θείου. Και η ίδια γελοιογραφία διαπιστώνεται και στις συνθήκες που γίνεται η δεύτερη έκδοση της 18ης Μπρυμαίρ!

Κρίση και αριστερά στην Ελλάδα: Ομιλία την παραμονή των εκλογών 2012

Το κείμενο της εισήγησής μου σε εκδήλωση με τίτλο "Κρίση και αριστερά στην Ελλάδα ενόψει εκλογών: Η κόκκινη οπτική", που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο, με οργανώτρια την Επιτροπή για μια Ριζοσπαστική Αριστερή Συσπείρωση (ΕΡΑΣ).

------

Υ.Γ επί τη αναδημοσιεύσει: Η ομιλία ήταν σχεδιασμένη για ένα σχεδόν αποκλειστικά φιλο-σύριζα κυπριακό ακροατήριο και είχε ως στόχο να του θέσει ορισμένα βασικά ζητήματα υπόψει. Απέτυχε παταγωδώς να προβληματίσει το ακροατήριό της, το οποίο βρισκόταν σε έντονα "ενωτική" και πανηγυρική διάθεση. Αναδημοσιεύεται γιατί δείχνει πάρα πολλά για το γιατί ο συγγραφέας της τήρησε την πολιτική τάση που τήρησε ανεξάρτητα από το εξαιρετικά αρνητικό για το ΚΚΕ αποτέλεσμα της μεθεπόμενης μέρας της ομιλίας (δηλ. για το ότι την τήρησε βάσει συνολικής ανάλυσης και όχι από "γινάτι"). Με την ελπίδα κάποιοι άλλοι που θεώρησαν ότι είναι "μέσα στα πράγματα" και στην "εποχή" επιλέγοντας σοσιαλδημοκρατία να το ξανασκεφτούν...

Κρίση και αριστερά στην Ελλάδα ενόψει εκλογών

Θα ήθελα να ξεκινήσω τις παρατηρήσεις μου πάνω στο θέμα της αποψινής συζήτησης για την κρίση και την αριστερά στην Ελλάδα με την μάλλον κοινότυπη παρατήρηση ότι αυτό που εν πολλοίς εκδηλώθηκε τα τελευταία δύο με τρία χρόνια στη χώρα είναι επίσης μια κρίση της αριστεράς. Και ότι οι εκλογές, όπως και η επόμενη μέρα τους, ανεξαρτήτως αποτελεσμάτων, αντανακλούν όψεις της ιστορικής εκδίπλωσης αυτής της κρίσης.

Κομμουνιστική τακτική και Τοπική Διοίκηση: Ο φόβος και το παράδοξο της "ασφαλούς ψήφου" (δεύτερο μέρος)

Μπορούμε τώρα να επιστρέψουμε στο αίνιγμα του εκλογικού αποτελέσματος του Μάη του 2014, το οποίο επισφραγίστηκε (ως αίνιγμα) και χθες, που η Λα.Συ επικράτησε του πενταπλάσιου και βάλε σε κοινοβουλευτική εκλογική δύναμη αντιπάλου.

Τα συστατικά του αινίγματος είναι τα εξής:

1. Παραδοσιακά στην Ελλάδα, οι ευρωεκλογές αντιμετωπιζόντουσαν ως "χαλαρές" εκλογές, εκλογές όπου μπορούσε κανείς να ψηφίσει "τρελά" γιατί δεν είχαν σημασία. Όμως αυτοί που ψήφισαν στις πιο πρόσφατες ευρωεκλογές τις αντιμετώπισαν εντελώς διαφορετικά και απέφυγαν όπως ο διάολος το λιβάνι να στηρίξουν το ΚΚΕ αν δεν ήταν βαθιά πεπεισμένοι για την αναγκαιότητα και το αναπόδραστο αυτής της στήριξης. Το αποτέλεσμα ήταν πολύ μικρή συγκριτικά ανάκαμψη του κόμματος σε σχέση με τα (σχεδόν) καταστροφικά αποτελέσματα των εκλογών του 2012.

Κομμουνιστική τακτική και Τοπική Διοίκηση: Ο φόβος και το παράδοξο της "ασφαλούς ψήφου" (πρώτο μέρος)

Με την νίκη της Λαϊκής Συσπείρωσης χθες στην Καισαριανή επισφραγίστηκε ένα ιδιότυπο ρεκόρ, που τη θέλει να κερδίζει το 100% των Δήμων στους οποίους συναγωνίστηκε σε "μπαράζ" με άλλο συνδυασμό, είτε προερχόμενο από τη συγκυβέρνηση, είτε από την αντιπολίτευση, είτε από τυπικούς ή άτυπους συνδυασμούς των δύο.

Το ιδιότυπο αυτό ρεκόρ του συνδυασμού ενός κόμματος που πόρρω απέχει απ' το να είναι μείζων κοινοβουλευτική δύναμη έρχεται να συμπληρώσει σε "ιδιοτυπία" το γεγονός ότι στην πρώτη Κυριακή των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, η Λα.Συ πήρε συνολικά 498.473 ψήφους, ή γύρω στις 160.000 ψήφους περισσότερες από ό,τι πήρε το ΚΚΕ στις ευρωεκλογές μία εβδομάδα μετά. Με δεδομένο ότι η στενή σχέση της Λα.Συ με το ΚΚΕ σε κάθε επίπεδο κάθε άλλο παρά αποκρύπτεται (όπως αποκρυπτόταν η σχέση πολλών υποψηφίων δημάρχων με κόμματα, δια του γνωστού τρικ του "ανεξάρτητου υποψηφίου"), οι δύο αυτές ιδιοτυπίες, που συγκλίνουν σε μια εικόνα συγκριτικά μεγαλύτερης ισχύος του ΚΚΕ σε τοπικό επίπεδο από ό,τι σε εθνικό, καλούν σε κάποιες εξηγήσεις και συμπεράσματα.