Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (ΙII)

Η «ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΑΠΗΧΗΣΗ» ΤΗΣ ΕΔΑ: Η ΕΔΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Πριν τις εκλογές του 1958 είχαν προηγηθεί αυτές του 1956, όπου η ΕΔΑ συνέπτυξε ευρύτερη συμμαχία με άλλα έξι πολιτικά κόμματα - σχήματα και διάφορους αστούς πολιτικούς. Συγκεκριμένα στις 17 Γενάρη του 1956 ανακοινώθηκε η δημιουργία εκλογικού συνασπισμού με τον τίτλο Δημοκρατική Ενωσις (ΔΕ), στον οποίο μαζί με την ΕΔΑ συμμετείχαν τα εξής κόμματα: Κόμμα Φιλελευθέρων (Γεώργιος Παπανδρέου), Φιλελεύθερη Δημοκρατική Ενωση (Σοφοκλής Βενιζέλος, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός την περίοδο Μάρτη - Απρίλη 1950), ΕΠΕΚ (Σάββας Παπαπολίτης), Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού (Αλέξανδρος Σβώλος, Γεώργιος Καρτάλης), Λαϊκό Κόμμα (Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός από τον Οκτώβρη του 1946 έως το Γενάρη του 1947) και το Κόμμα Αγροτών - Εργαζομένων (Αλέξανδρος Μπαλτατζής). Η συνεργασία της ΕΔΑ στη Δημοκρατική Ενωση πραγματοποιήθηκε με απόφαση της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (1955), η οποία, όπως έκρινε πρόσφατα η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, κινήθηκε «στη λαθεμένη πολιτική κατεύθυνση της συνεργασίας των πατριωτικών δυνάμεων, όπως προβλέπονταν σε προηγούμενες αποφάσεις σειράς κομματικών οργάνων»[23]. Η ΔΕ, παρόλο που ήρθε πρώτο κόμμα, λόγω του εκλογικού νόμου δεν πήρε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Χαρακτηριστικό της αποτίμησης των εκλογικών αποτελεσμάτων από την ΕΔΑ ήταν η εκτίμηση πως υπήρχε «στένεμα στη συνεργασία», επικεντρώνοντας στο γεγονός ότι δεν κατάφερε συνεργασία και με το κόμμα του Σπύρου Μαρκεζίνη[24] (πρώην υπουργού του Παπάγου, που το 1973 διορίστηκε πρωθυπουργός από τη χούντα στα πλαίσια της λεγόμενης φιλελευθεροποίησης, διαδικασία που στήριξε και το αποσχισθέν από το ΚΚΕ ευρωκομμουνιστικό «ΚΚΕ εσωτερικού»).

Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (ΙI)

Πρώτο μέρος εδώ.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ

Από την ίδρυσή της τον Αύγουστο του 1951, η δραστηριότητα της ΕΔΑ και οι πολιτικές της στοχεύσεις επηρεάζονταν αφενός από τη στρατηγική του ΚΚΕ και ευρύτερα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και αφετέρου από την προσπάθεια ανασυγκρότησης του ελληνικού αστικού πολιτικού κόσμου, η οποία πραγματοποιούνταν με την άμεση παρέμβαση και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Επόμενα, μια κατανόηση της πορείας της ΕΔΑ εκκινεί αναγκαστικά από τον υπολογισμό της επίδρασης που ασκούσαν αυτοί οι δύο παράγοντες.

Το ΚΚΕ, στο διάστημα από την αρχή του 1949 που έγινε η 5η Ολομέλεια έως τον Οκτώβρη του 1954 που αποσύρθηκε το Σχέδιο Προγράμματος του 1953, είχε διαμορφώσει τη θέση ότι το στάδιο του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της Ελλάδας δεν ήταν πλέον προαπαιτούμενο για τη σοσιαλιστική επανάσταση, είχε εκτιμήσει ότι η επερχόμενη επανάσταση στην Ελλάδα θα ήταν σοσιαλιστική.

Παρά αυτό το θετικό βήμα, μέσα στις αποφάσεις της εποχής συνέχιζε να τίθεται ο στόχος επίτευξης μιας κυβέρνησης στο έδαφος της αστικής εξουσίας που θα προωθούσε διάφορα θετικά μέτρα (αμνηστία, ειρήνευση, εξωτερική πολιτική ουδετερότητας, ισότιμη λειτουργία όλων των κομμάτων - νομιμοποίηση του ΚΚΕ), αιτήματα που αποτελούσαν πιεστικές ανάγκες. Τέτοια και μια σειρά άλλα ζητήματα συνέθεταν το πλαίσιο του λεγόμενου «μίνιμουμ προγράμματος» (ή πρόγραμμα μερικότερων αιτημάτων), που ορθά ήταν στόχοι πάλης του εργατικού - λαϊκού κινήματος, όμως προβάλλονταν ως κυβερνητικό πρόγραμμα μιας κυβέρνησης συνεργασίας αστικών δημοκρατικών και σοσιαλιστικών δυνάμεων.

Φ. Παρρής, Κ. Σκολαρίκος-Η πολιτική συμμαχιών του ΚΚΕ στις δεκαετίες 1950-1960. Η πείρα της ΕΔΑ (Ι)

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ ΣΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ 1950-1960. Η ΠΕΙΡΑ ΤΗΣ ΕΔΑ

των Φάνη Παρρή και Κώστα Σκολαρίκου

ΚΟΜΕΠ

Τεύχος: 2012 Τεύχος 4-5

Τον τελευταίο χρόνο, ιδιαίτερα την προεκλογική περίοδο, προβλήθηκε πολλές φορές η περίπτωση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), κυρίως το γεγονός ότι στις βουλευτικές εκλογές του 1958 πήρε ποσοστό 24,42% και κατέκτησε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο.

Το παράδειγμα της ΕΔΑ αξιοποιήθηκε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ (στις κεντρικές προεκλογικές συγκεντρώσεις και στα τηλεοπτικά παράθυρα), αλλά και από τον αστικό Τύπο, με ένα στόχο: να πλήξει τη σημερινή επαναστατική στρατηγική του ΚΚΕ - να πιέσουν το ΚΚΕ σε οπορτουνιστική προσαρμογή, ώστε να υποκύψει στις ανάγκες διαχείρισης της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται κάτι τέτοιο, μέσω της προβολής [1] στο σήμερα παλιότερων αποφάσεων και θέσεων του ΚΚΕ, παρά τις διαφορετικές συνθήκες και κυρίως τα πολιτικά συμπεράσματα που έχει βγάλει το Κόμμα με συλλογικές διαδικασίες: «…η εργατική τάξη με τους συμμάχους της μισοπρολετάριους φτωχούς αγρότες και αυτοαπασχολούμενους των πόλεων, πρέπει να αγωνιστεί μέχρι την τελική λύση του προβλήματος της εξουσίας, την εγκαθίδρυση της εργατικής εξουσίας με την ανατροπή της αστικής εξουσίας. Αποδείχτηκε στην πράξη ότι ήταν λάθος η υιοθέτηση, από το ΚΚΕ και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, “ενδιάμεσου” στόχου εξουσίας που χαρακτηριζόταν είτε ως “επαναστατική εξουσία αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα” ή “Λαϊκή Δημοκρατική Κυβέρνηση”, είτε ως “αντιιμπεριαλιστική-αντιμονοπωλιακή εξουσία” ή ως “αντιμονοπωλιακή διακυβέρνηση”.

Η αναγνώριση του παραπάνω λάθους και η ανάλογη διόρθωση της στρατηγικής θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης σε κάθε χώρα, αλλά και στην ιδεολογική και πολιτική ενότητα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος»[2].