Μ. Παπαδόπουλος-Για το "Ποιος βοήθησε τον Χίτλερ" του Ιβάν Μάισκι

Βιβλιοπαρουσίαση: «Ποιος βοήθησε τον Χίτλερ;»

Αποσπάσματα από την ομιλία του Μ. Παπαδόπουλου σε εκδήλωση των ΚΟ Κερατσινίου - Δραπετσώνας του ΚΚΕ

Εύστοχη αποδείχτηκε η πρωτοβουλία των ΚΟ Κερατσινίου - Δραπετσώνας να παρουσιάσουν την Τρίτη 24/3 το βιβλίο του Ιβάν Μάισκι «Ποιος βοήθησε τον Χίτλερ;», λίγες μέρες πριν από τη δίκη της φασιστικής - εγκληματικής Χρυσής Αυγής, η οποία είχε έντονη δράση στις εργατογειτονιές αυτές του Πειραιά, με τις εφόδους της και αποκορύφωμα τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Απάντηση στο δηλητήριό της αποτελούν αυτές οι δραστηριότητες του ΚΚΕ και οι καθημερινοί αγώνες που αναπτύσσει το εργατικό - λαϊκό κίνημα.

Στη βιβλιοπαρουσίαση, οι δεκάδες παρευρισκόμενοι άκουσαν με ενδιαφέρον την ομιλία του Μάκη Παπαδόπουλου, μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ και υπευθύνου της Ιδεολογικής Επιτροπής και του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ, ενώ μετά το τέλος της εκδήλωσης είχαν την ευκαιρία να προμηθευτούν το βιβλίο, όπως και άλλες εκδόσεις της «Σύγχρονης Εποχής».

Μ. Παπαδόπουλος-Διαπραγμάτευση στο στρατόπεδο του εχθρού

Πάλεψε για ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΣΗΜΑΙΑ!

Ουσιαστική διαπραγμάτευση. Αυτός θα είναι ο τίτλος του μετεκλογικού εμπορίου ελπίδας για τους επόμενους μήνες. Τόσο η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ όσο και βασικά αστικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης προβάλλουν τη συνάντηση του υπουργού Γιάννη Βαρουφάκη με τον πρόεδρο του Γιούρογκρουπ, Γέρουν Νταισελνμπλουμ, ως την αφετηρία ενός μαραθώνιου διαπραγματεύσεων που μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες μέρες στην Ελλάδα και συνολικά στην ΕΕ.

Το κλίμα μειωμένων προσδοκιών και απαιτήσεων, που δυστυχώς κυριαρχεί σήμερα στους εργαζόμενους, αξιοποιείται επίσης για να ενισχυθεί η αυταπάτη ότι μια σκληρή αποφασιστική διαπραγμάτευση μπορεί να οδηγήσει σε μια πραγματική φιλολαϊκή στροφή της αστικής διαχείρισης. Επιχειρείται να εδραιωθεί η αντίληψη πως οι μεγάλες απώλειες της λαϊκής οικογένειας στην περίοδο της κρίσης είναι οριστικές, δεν είναι το ζητούμενο, ενώ παράλληλα προβάλλεται ως μοναδική διέξοδος για μια μελλοντική λαϊκή ευημερία η γρήγορη επιστροφή σε ψηλότερους ρυθμούς καπιταλιστικής ανάπτυξης, η ανάκαμψη και η αύξηση των κερδών των μονοπωλιακών ομίλων.

Μ. Παπαδόπουλος-Ο "ενεργειακός πόλεμος" στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ» ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

ΚΟΜΕΠ

Τεύχος: 2012 Τεύχος 1

του Μάκη Παπαδόπουλου

Εχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας από την εποχή που ο Λένιν, στο πλαίσιο της μελέτης του ιμπεριαλισμού, προέβλεψε ότι όσο θα προχωρεί η ανάπτυξη του καπιταλισμού, τόσο εντονότερα θα γίνεται αισθητή η έλλειψη πρώτων υλών και θα οξύνεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις στο συγκεκριμένο πεδίο. Διαπίστωνε επίσης ότι σημασία για το χρηματιστικό κεφάλαιο δεν έχουν μόνο οι πηγές πρώτων υλών που έχουν ήδη ανακαλυφθεί, αλλά και οι πιθανές πηγές, γιατί η τεχνική αναπτύσσεται και τα εδάφη που σήμερα είναι ακατάλληλα μπορούν αύριο να γίνουν κατάλληλα, αν βρεθούν νέες μέθοδοι εξόρυξης και παραγωγής. Γι’ αυτό, κατέληγε, είναι αναπόφευκτη η τάση του χρηματιστικού κεφαλαίου να αρπάξει όσο δυνατό περισσότερα εδάφη, να διευρύνει το οικονομικό του έδαφος, υπολογίζοντας στις νέες πιθανές πηγές πρώτων υλών.

Ο Μάκης Παπαδόπουλος στην "Ανατροπή" του Πρετεντέρη

Θεωρίες της διαφθοράς (δεύτερο μέρος)

Τώρα, αυτό που βρίσκω ιδιαίτερα γόνιμο θεωρητικά στην πρόταση του Παπαδόπουλου ότι, σε σχέση με την εποχή του Λένιν, έχει επεκταθεί εκθετικά και έχει αναβαθμιστεί και ποιοτικά το σύστημα "προνομίων" με το οποίο ο ιμπεριαλισμός εξαγόραζε κομμάτια της εργατικής τάξης είναι, αφενός η χρησιμότητα αυτής της πρότασης σε σχέση με τις μεταλλάξεις που έφερε η ένταξη μιας χώρας όπως η Ελλάδα --χώρα όπου το εργατικό κίνημα είχε έντονη παρουσία στις δεκαετίες του 1970 και του 1980-- και αφετέρου η δυνατότητα που μας δίνει για μια μαρξιστική απάντηση σε μια από τις πυρηνικές έννοιες της σύγχρονης αστικής κοινωνιολογίας, η οποία εργάστηκε αξιοθαύμαστα για να στηρίξει τις πρωτοβουλίες της αστικής τάξης κατά την κατεξοχήν περίοδο ευρωενωσιακής ενσωμάτωσης (μετά δηλαδή την υπογραφή του Μάαστριχτ): την έννοια των "πελατειακών σχέσεων."

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο Νίκος Μουζέλης, μετέπειτα σύμβουλος του πρωθυπουργού του ΠΑΣΟΚ Κώστα Σημίτη, και καθηγητής στο London School of Economics, ανέπτυξε μια κοινωνιολογική θεωρία των ιδιαιτεροτήτων της ελληνικής περίπτωσης στην βάση των "πελατειακών σχέσεων" και του "κλιενταλιστικού" μοντέλου των πολιτικών κομμάτων, προτείνοντας μια οπορτουνιστική σύνθεση του φονξιοναλιστικού (λειτουργικιστικού) μοντέλου του Τάλκοτ Πάρσονς με τον Μαρξισμό. Στο άρθρο του "Η τάξη και η πελατειακή πολιτική: Η ελληνική περίπτωση" (1978), για παράδειγμα, προτείνει μεθοδολογικά μια σύμφυρση "ορισμένων ειδών μαρξισμού" με τον παρσονιανό φονξιοναλισμό (το ίδιο έκανε στην ουσία ο Πουλαντζάς· βλέπε Simon Clarke) ως βάση εξέτασης των "πελατειακών σχέσεων" στην ιστορική εξέλιξη του ελληνικού καπιταλισμού. Την ίδια ακριβώς χρονιά, και στα δύο πρώτα τεύχη του περιοδικού Journal of the Hellenic Diaspora, ο επίσης κοινωνιολόγος Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, επίσης από τις σημαντικές φιγούρες της διανόησης που στήριξαν το "εκσυγχρονιστικό" ΠΑΣΟΚ (πριν καταλήξουν στο ευρύτερο think tank του ΣΥΡΙΖΑ) δημοσίευε το "Για το πρόβλημα του πολιτικού κλιενταλισμού στην Ελλάδα του 19ου αιώνα" (1, 2) πραγματευόμενος το ίδιο θέμα, και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον αφύσικα διογκωμένο χαρακτήρα του (πελατειακά διαμορφωμένου) δημοσιοϋπαλληλικού κράτους, στην σημασία των πελατειακών σχέσεων για την λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, και τις επιπτώσεις των σχέσεων αυτών για την διαμόρφωση "συλλογικών συμπεριφορών" στη χώρα.

Θεωρίες της διαφθοράς (πρώτο μέρος)

Στο άρθρο του "Η κοινωνική ρίζα του οπορτουνισμού", και στα πλαίσια της συζήτησης για την έννοια της "εργατικής αριστοκρατίας", που στον Λένιν θα αποκτήσει μια καθοριστική σχέση με την σοσιαλδημοκρατική προδοσία του εργατικού κινήματος στον ιμπεριαλισμό, ο Μάκης Παπαδόπουλος αναφέρεται στην κάτωθι παρατήρηση του Λένιν:

Πάνω στην οικονομική βάση που αναφέραμε οι πολιτικοί θεσμοί του νεότατου καπιταλισμού -τύπος, κοινοβούλιο, ενώσεις, συνέδρια κλπ.- έχουν δημιουργήσει για τους σεβόμενους τα καθιερωμένα, τους φρόνιμους ρεφορμιστές και πατριώτες υπαλλήλους και εργάτες, πολιτικά προνόμια και ψιχία που αντιστοιχούν στα οικονομικά προνόμια και ψιχία. Προσοδοφόρες και ζεστές θεσούλες στα Υπουργεία ή στην Επιτροπή πολεμικής βιομηχανίας, στο Κοινοβούλιο και στις διάφορες επιτροπές, στις συντάξεις των “σοβαρών” νομίμων εφημερίδων ή στις διοικήσεις των όχι λιγότερο σοβαρών και “αστικά-πειθήνιων” εργατικών συνδικάτων - να με τι προσελκύει και αμείβει η ιμπεριαλιστική αστική τάξη τους εκπροσώπους και οπαδούς των “αστικών εργατικών κομμάτων” (Β. Ι. Λένιν: Απαντα, τ. 30, σελ. 175).

Επιστρέφοντας αργότερα στο θέμα, και θέτοντας το ερώτημα της μορφής των "προνομίων" και "ψιχίων" με τα οποία οι "θεσμοί του νεότατου καπιταλισμού" εξαγοράζουν τμήματα της εργατικής τάξης, ο Παπαδόπουλος γράφει:

Μ. Παπαδόπουλος-Η κοινωνική ρίζα του οπορτουνισμού (τελευταίο μέρος)

Πρώτο μέρος
Δεύτερο μέρος

Γ. ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΟΠΟΡΤΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ο ρόλος του στρώματος της «εργατικής αριστοκρατίας» σαν κοινωνικής βάσης του οπορτουνισμού μέσα στο πολιτικό εργατικό κίνημα εξηγεί τόσο την πολυμορφία όσο και την επιμονή της οπορτουνιστικής πολεμικής ενάντια στη λενινιστική θέση για το συγκεκριμένο ζήτημα. Στο περιορισμένο πλαίσιο του παρόντος άρθρου δε θα επιχειρήσουμε μια αναλυτική ιστορική επισκόπηση των ποικίλων κριτικών προσεγγίσεων στη χρονική εξέλιξή τους. Θα σταθούμε όμως συνοπτικά στην κριτική ορισμένων βασικών επιχειρημάτων και θέσεων του οπορτουνιστικού ρεύματος που δεσπόζουν στις σύγχρονες προσεγγίσεις του ζητήματος.

Καταρχήν θα εστιάσουμε σε ορισμένους εκπροσώπους του τροτσκισμού και του λεγόμενου «δυτικού μαρξισμού», που επιχειρούν να υποβαθμίσουν την ίδια τη σημασία του ζητήματος.

Στην κατηγορία αυτή ξεχωρίζει η άποψη των Kevin Corr και Andy Brown [21] ότι οι Μαρξ και Ενγκελς προσεγγίζουν το θέμα με περιγραφικό, ασαφή τρόπο.

Αντίθετα με τους οπορτουνιστικούς ισχυρισμούς, οι Μαρξ και Ενγκελς είναι απρόσμενα σαφείς για την ουσία του ζητήματος, συγκριτικά με το περιορισμένο διαθέσιμο ερευνητικό υλικό τους.

Παράλληλα με την πολιτική αντιπαράθεση με τους ηγέτες των αγγλικών Τρέιντ Γιούνιονς στο πλαίσιο της Διεθνούς των Εργατών, προσδιορίζουν -όπως ήδη αναφέραμε- στην περίοδο 1850-1892, τόσο τη βασική αιτία γέννησης της «εργατικής αριστοκρατίας» στη Βρετανία, καθώς και την έκτασή της.

Μ. Παπαδόπουλος-Η κοινωνική ρίζα του οπορτουνισμού (δεύτερο μέρος)

Β. ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ «ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ» ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΜΟΡΦΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο εξελίχθηκε και η βαθιά διαστρωμάτωση στην εργατική τάξη στο εσωτερικό μιας χώρας και διεθνώς. Η διεύρυνση της «εργατικής αριστοκρατίας» δεν πρέπει να κατανοείται στατικά ως κοινωνικό φαινόμενο που αφορά μόνο ορισμένες προηγμένες καπιταλιστικές οικονομίες ή ορισμένους κλάδους της οικονομίας ή συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Δεν μπορεί επίσης να προσδιοριστεί μονοδιάστατα από το ύψος των μισθών. Απαιτεί τη συγκριτική εξέταση μεταξύ τμημάτων της εργατικής τάξης ενός κλάδου ή ενός κράτους και αντίστοιχη συγκριτική εξέταση στο επίπεδο της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας, με βάση το σύνολο των χαρακτηριστικών της τάξης (π.χ. ρόλος στην κοινωνική οργάνωση της εργασίας).

Αυτή η μελέτη σε εθνικό και διεθνές επίπεδο είναι επιτακτική και αναγκαία σήμερα, για την επεξεργασία μιας νικηφόρας στρατηγικής του εργατικού κινήματος. Θα μας απαλλάξει επίσης από απλουστεύσεις «αυτόματης» ένταξης στην «εργατική αριστοκρατία» κάθε υψηλόμισθου μισθωτού εργαζόμενου με συγκριτικά υψηλότερο ημερομίσθιο ή μισθό σε κλάδο με μεγαλύτερη παραγωγικότητα της εργασίας και οποιουδήποτε εργαζόμενου έχει ένα στοιχειώδες καθήκον εποπτείας στο πλαίσιο της σύγχρονης συνδυασμένης εργασίας στην παραγωγή.

Κάθε μονοδιάστατη προσέγγιση, όπως για παράδειγμα η απολυτοποίηση του κριτηρίου σχετικά με το ύψος του μισθού, συσκοτίζει το ζήτημα. Παραδείγματος χάρη ένας ειδικευμένος υψηλόμισθος εργάτης που εργάζεται σε ανθυγιεινές συνθήκες ενός ανθρακωρυχείου, με εκτελεστικό ρόλο και όρους μεγάλης εντατικοποίησης της εργασίας δεν κατατάσσεται στην εργατική αριστοκρατία.

Μ. Παπαδόπουλος-Η κοινωνική ρίζα του οπορτουνισμού (πρώτο μέρος)

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΙΖΑ ΤΟΥ ΟΠΟΡΤΟΥΝΙΣΜΟΥ: «ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ», ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

του Μάκη Παπαδόπουλου

ΚΟΜΕΠ, Τεύχος: 2008 Τεύχος 1

H επιστροφή στα διδάγματα του Οκτώβρη, 90 χρόνια μετά τη νικηφόρα έκβαση της Σοσιαλιστικής Επανάστασης στη Ρωσία, αποτελεί αναγκαίο όρο για κάθε ουσιαστική προσπάθεια ανασύνταξης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στον 21ο αιώνα.

Η μελέτη της μακρόχρονης διαδικασίας οπορτουνιστικής διάβρωσης των επαναστατικών δυνάμεων τον προηγούμενο αιώνα, απαιτεί να ερευνήσουμε ξανά τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που οδήγησαν σε αυτόν τον ολισθηρό δρόμο.

Στα προεπαναστατικά χρόνια της θεωρητικής και πολιτικής προετοιμασίας του κόμματος των μπολσεβίκων, ο Λένιν ανέδειξε το ζήτημα της «εργατικής αριστοκρατίας», στο πλαίσιο της μελέτης της ισχυρής κοινωνικής βάσης του οπορτουνισμού μέσα στο εργατικό κίνημα. Ανέπτυξε παραπέρα σημαντικές επισημάνσεις των Μαρξ - Ενγκελς για το συγκεκριμένο ζήτημα. Η έγκαιρη ανάδειξη του ρόλου της «εργατικής αριστοκρατίας» ήταν μια σημαντική συμβολή στον αγώνα για τη χειραφέτηση του επαναστατικού ρεύματος του εργατικού κινήματος από τη χρεοκοπημένη ηγεσία της Β΄ Διεθνούς, που συγκάλυψε εκείνη την εποχή τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.