Ο χρόνος και η θεωρία

Οι άνθρωποι δημιουργούν την ίδια τους την ιστορία, τη δημιουργούν όμως όχι όπως τους αρέσει, όχι μέσα σε συνθήκες που οι ίδιοι διαλέγουν, μα μέσα σε συνθήκες που υπάρχουν άμεσα, που είναι δοσμένες και που κληροδοτήθηκαν από το παρελθόν. Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σα βραχνάς στο μυαλό των ζωντανών.

Καρλ Μαρξ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη

Αν η επαναστατική θεωρία --η θεωρία όχι ως εποπτεία του κόσμου αλλά ως δύναμη μεταβολής του κόσμου-- είχε χρόνο, αν η ιστορία της έδινε χρόνο, άπλετα, ατσιγκούνευτα, τότε θα μετατρεπόταν σε μια ανώδυνη λέσχη συζητήσεων: κάθε ιδέα θα είχε όλο το χρόνο να ωριμάσει, να ξεδιπλωθεί στις αντιφάσεις της, να αναθεωρηθεί, και κατόπιν και η αναθεώρηση αυτή να επανεξεταστεί, ενώ ταυτόχρονα, τα στοιχεία θα έρρεαν από παντού, θα επισημαίνονταν οι αμφισημίες τους και οι αντιφάσεις τους, θα δοκιμάζονταν διαρκώς νέα πλαίσια εξήγησής τους, εις το διηνηκές. Και δεν θα γινόταν τίποτε απολύτως.

Πέντε πράγματα που δεν είναι και δεν κάνει ο σοσιαλισμός

1. Ο σοσιαλισμός δεν είναι ο "επί γης παράδεισος", για αυτό και η υπόθεσή του δεν είναι υπόθεση "Δευτέρας Παρουσίας." Ο σοσιαλισμός είναι μονάχα η απόπειρα να αρθεί η αντίφαση ανάμεσα στην κοινωνικοποίηση της παραγωγής και την ατομική βάση της ιδιοποίησης του κοινωνικού προϊόντος προς όφελος της πλειοψηφίας της ανθρωπότητας. Η απόπειρα αυτή περνά μέσα την υπερνίκηση κοινωνικών αντιφάσεων που στον καπιταλισμό δεν είναι άμεσα ορατές, για αυτό και οξύνει την κοινωνική αντίληψη για αυτές.

2. Ο σοσιαλισμός δεν είναι ένα σύστημα το οποίο προϋποθέτει την εγγενή καλοσύνη του ανθρώπου ούτε την δια θαύματος ομογενοποίηση των ατομικών βουλήσεων. Είναι ένα σύστημα το οποίο προϋποθέτει την δυνατότητα του ανθρώπου να εξελίξει όχι μόνο την παρέμβασή του στη φύση αλλά και την παρέμβασή του στις κοινωνικές του σχέσεις, πράγμα τελείως διαφορετικό από την "καλοσύνη." Είναι επίσης ένα σύστημα το οποίο προϋποθέτει την δυνατότητα της πλειοψηφίας να επιβάλλει τα βασικά της συμφέροντα στην μειοψηφία, πράγμα επίσης τελείως διαφορετικό από την ομογενοποίηση των ατομικών βουλήσεων.

Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του Lenin Reloaded για τις σαχλαμάρες με τις οποίες απασχολούν βασανισμένο κόσμο ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ

Σχετικά με το νέο ψευδοθέμα που δημιούργησαν τα γραφεία δημόσιων σχέσεων ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με τις τελευταίες λεκτικές μπουρμπουλήθρες του διασκεδαστή από την Σλοβενία Σλαβόι Ζίζεκ, το Lenin Reloaded δηλώνει τα ακόλουθα:

1. "Στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας" είναι η Ελλάδα ολόκληρη καθώς και το μεγαλύτερο κομμάτι του καπιταλιστικού κόσμου, αν τύχει να είσαι προλετάριος. Γιατί πώς αλλιώς περιγράφονται κοινωνίες όπου άνθρωποι εργάζονται για ένα ξεροκόμματο ψωμί και που όταν διαμαρτυρηθούν για αυτό συλλαμβάνονται ή ξυλοκοπούνται; Ο Μαρξ έλεγε ότι η διαφορά μεταξύ δούλου και "ελεύθερου" προλετάριου ήταν ότι η βιολογική συντήρηση του πρώτου δεν εξαγοραζόταν με τον μισθό του. Ο προλετάριος εργάζεται όχι απλά για να παράγει κέρδος για τον κεφαλαιοκράτη αλλά για να μπορεί να τον πληρώνει για να του επιτρέψει να ζήσει.

2. "Στρατόπεδα συγκέντρωσης" όπου φυλακίζεσαι χωρίς κατηγορητήριο, επειδή η ύπαρξή σου η ίδια κηρύσσεται "παράνομη", χτίστηκαν και χτίζονται σε όλη την πεφωτισμένη Ευρώπη, με τη μία μορφή ή την άλλη, για τους "αλλοδαπούς", τους "σκουρόχρωμους", τους "χωρίς χαρτιά", τους "ύποπτους" για φονταμενταλισμό. Με την ευγενική προτοπή και χορηγεία πότε των ΗΠΑ και πότε της ΕΕ, των ιμπεριαλιστικών τεράτων που ούτε η ΝΔ, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, ούτε ο ψευδο-προβοκατέρ κος Ζίζεκ προτίθενται ποτέ να πάψουν να γλείφουν σαν τους ταπεινότερους των λακέδων.

3. Το ότι στην ΝΔ (κάνουν πως) αδυνατούν να κατανοήσουν ότι η πρόθεση του αστείου Σλοβένου ήταν να κολλήσει "επαναστατικά γαλόνια" στον ΣΥΡΙΖΑ δια της αναφοράς στα Γκούλαγκ, δίνει μεν το παράσημο προσποιητής βλακείας στην ΝΔ, δίνει όμως άλλο ένα ισάξιο στον ΣΥΡΙΖΑ που κλείνει το δεξί ματάκι στον αντικομμουνισμό και το αριστερό στην αριστεροσύνη δια της οσμώσεως, και ένα τρίτο και μεγαλύτερο στον κουτοπόνηρο αστό ψευδοφιλόσοφο που δηλητηριάζει τα μυαλά της νεολαίας φτιάχνοντας ένα κάλπικο νοητικό νόμισμα με δύο ίδιες πλευρές. Kαι οι δύο λένε "ο κομμουνισμός είναι τρομοκρατία", και ο σοφιστής απ' τη Λιουμπλιάνα ερμηνεύει, αναλόγως περιστάσεων και ακροατηρίου: "αυτό είναι καλό γιατί έχει πλάκα, άρα ψηφίστε τους πουλημένους της σοσιαλδημοκρατίας γιατί με την ανάλογη διάθεση 'ανατρεπτικού χιούμορ' μπορεί να τους δείτε για αυθεντικούς κομμουνιστές/αυτό είναι κακό, άρα ψηφίστε τους πουλημένους της σοσιαλδημοκρατίας για να μην κυριαρχήσουν οι πραγματικοί κομμουνιστές, και όλοι ξέρουμε ότι αυτό δεν μας παίρνει." 

Στο χάρτινο θεατράκι τρόμου που στήνει ο πλανόδιος διασκεδαστής της "ευρωπαϊκής αριστεράς", δυο χάρτινες φιγούρες χτυπούν η μια την άλλη με χάρτινα ροπαλάκια. Δεν μας ενδιαφέρει το θέαμα. Εμάς μας χτυπούν και θα μας χτυπήσουν, και η μία και η άλλη, με πραγματικά.

Ο λαγός

Ένα άτομο μπορεί να δράσει γρηγορότερα από ό,τι πολλά άτομα. Για να δράσει ένα άτομο αρκεί η δική του απόφαση. Για να δράσουν πολλά μαζί, απαιτείται μεταξύ τους συμφωνία κάποιου είδους και συντονισμός. Απαιτείται οργάνωση και πλαίσιο συνεργασίας -- σύμβαση, συμβόλαιο, καταστατικό, συμφωνία, απόφαση συμβουλίου.

Πολλά άτομα μπορούν να καταφέρουν πολύ περισσότερα και σημαντικότερα πράγματα από ό,τι ένα άτομο αν δρουν συντονισμένα και με σαφείς στόχους. Κουβαλούν διαφορετικές δεξιότητες που αλληλοσυμπληρώνονται, έχουν πολλαπλή μυϊκή και νοητική δύναμη, αναπτύσσουν την οργανωτική ευφυία, που το άτομο μόνο του δεν μπορεί να έχει αναπτυγμένη.

Όταν υπάρχει μια κατάσταση έκτακτη και σοβαρή που να επηρεάζει πάρα πολλούς, η δράση του ατόμου ή της μικρής ομάδας θα είναι πιο γρήγορη από ό,τι της μεγάλης ομάδας. Αλλά δεν θα είναι μακροπρόθεσμα αποτελεσματική.

Αν όμως στέκεσαι σε μια θέση απ' την οποία αυτοί οι πάρα πολλοί δεν πρέπει να βρουν τρόπο να δράσουν,  τότε είναι πολύ καλό για σένα να πριμοδοτείς την ταχύτητα ως αρετή, κι έτσι να πριμοδοτείς το άτομο ή τις μικρές ομάδες.

Αν δεν θέλεις οι πάρα πολλοί να αλλάξουν κάτι για την κατάσταση, τότε ένα πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να βοηθάς τους λίγους να φαίνονται πιο δυνατοί και πιο σημαντικοί.

Αυτός που νιώθει δυνατός ή σημαντικός κολακεύεται. Του αρέσει η αίσθηση. Κι έτσι ξεχνά τις αδυναμίες του και πρόθυμα ταυτίζεται με το ρόλο που του δίνεις.

Ο ρόλος που νομίζει ότι του δίνεις είναι αυτός του μπροστάρη, της πρωτοπορίας. Ο ρόλος που πράγματι του δίνεις είναι του λαγού.

Θέσεις για την σημασία της ιδρυτικής διακήρυξης του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ, 1918

Το χάσμα μεταξύ νοικοκυραίων και ακτημόνων μεγαλώνει εξ αιτίας των κρίσεων που προέρχονται απ' αυτήν την φύσιν του πλουτοκρατικού παραγωγικού συστήματος και επανέρχονται κάθε φορά μεγαλύτεραι και καταστρεπτικότεραι και προβιβάζουν την αβεβαιότητα της ζωής εις μόνιμον κατάστασιν και παρέχουν την απόδειξιν, ότι αι παραγωγικαί δυνάμεις της σημερινής κοινωνίας ηυξήθησαν δυσαναλόγως δι' αυτήν την κοινωνίαν, και ότι η ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής κατήντησεν ασυμβίβαστος προς την πλήρη και σκόπιμον χρησιμοποίησιν των παραγωγικών μέσων.[...] Η μεταβολή της παραγωγής από πλουτοκρατικής εις σοσιαλιστικήν, διενεργούμενην δια της κοινωνίας και προς το καλόν ολοκλήρου της κοινωνίας, δύναται να καταστήση την μεγάλην παραγωγήν με την οσημέραι αυξάνουσαν παραγωγικότητα της κοινωνικής εργασίας, από πηγήν αθλιότητος και δουλείας των λαϊκών τάξεων, εις πηγήν ύψιστης ευημερίας και ατελειώτου και πολυειδούς τελειοποιήσεως. Η κοινωνική αύτη μεταβολή σημαίνει την απελευθέρωσιν όχι μόνον των προλεταρίων, αλλά και ολοκλήρου της ανθρωπότητος που υποφέρει σήμερον. Εν τούτοις δύναται να πραγματοποιηθή μόνον από την εργατική τάξιν διότι όλαι αι άλλαι τάξεις, ανεξαρτήτως των μεταξύ των διαφορών, υποστηρίζουν τον θεσμόν της σημερινής ατομικής ιδιοκτησίας και είναι σύμφωνοι εις την διατήρησιν των οικονομικών βάσεων της σημερινής κοινωνίας. [...] το Σοσιαλ. εργατικόν κόμμα της Ελλάδος δεν επιδιώκει νέα προνόμια τάξεως, αλλ' αγωνίζεται δια την κατάλυσιν της κυριαρχίας των τάξεων και αυτών των τάξεων εν γένει, και δια την απονομήν ίσων δικαιωμάτων και καθηκόντων ανεξαρτήτως γένους, φυλής και θρησκεύματος. Καταπολεμεί δε όχι μόνον την εκμετάλλευσιν και καταπίεσιν της εργατικής τάξεως, αλλά και κάθε είδους εκμετάλλευσιν είτε εξασκείται αύτη εναντίον μιας τάξεως, είτε κόμματος, γένους ή φυλής.

"Αι αρχαί και το πρόγραμμα του ΣΕΚΕ", Προσχέδιο, Ιανουάριος 1918

1. Την ώρα που δημοσιεύονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα οι πιο πάνω αράδες, η Οκτωβριανή Επανάσταση, που λαμβάνει χώρα στις 7-8 του Νοέμβρη του 1917 σύμφωνα με το σύγχρονο ημερολόγιο, δεν έχει καν κλείσει δύο μήνες ζωής. Μέχρι να ιδρυθεί το τελικό κείμενο του ιδρυτικού συνεδρίου του ΣΕΚΕ, που έλαβε χώρα από τις 17 ως τις 23 Νοέμβρη του 1918 στον Πειραιά, θα έχει μεσολαβήσει περίπου ένας χρόνος ανάμεσα στο επαναστατικό συμβάν και στην κομματική διακήρυξη. Η μετεξίλιξη του ΣΕΚΕ σε ΚΚΕ στο 3ο συνέδριο του κόμματος τον Δεκέμβρη του 1924 γίνεται στη βάση μιας δεύτερης διακήρυξης πιστότητας, αυτή τη φορά στους 21 όρους της Τρίτης Διεθνούς.

2. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για μια διακήρυξη που γράφεται στο άμεσο κατόπι ενός συμβάντος· από πολιτική άποψη, του σπουδαιότερου συμβάντος του 20ου αιώνα. Το ΣΕΚΕ είναι ένα πολιτικό κόμμα το οποίο ιδρύεται στην βάση αυτού του συμβάντος, ως ανταπόκριση σε ένα πολιτικό συμβάν. 

3. Η ίδρυση στη βάση ενός συμβάντος διαφοροποιεί εν τη γεννέσει του το ΣΕΚΕ/ΚΚΕ από όλα τα προϋπάρχοντα κόμματα της χώρας. Κανένα κόμμα που να προηγήθηκε ιστορικά στην Ελλάδα δεν λαμβάνει αφορμή για την γέννεσή του από την μετατόπιση της αντίληψης του τι είναι η πολιτική που επιφέρει ένα μοναδικό, χωρίς ιστορικό προηγούμενο συμβάν.

4. Η ανταπόκριση στην απόλυτη καινοφάνεια ενός πολιτικού συμβάντος, του κατεξοχήν νεωτερικού πολιτικού συμβάντος --με την έννοια ότι είναι ακριβώς χωρίς προηγούμενο ιστορικά, καθώς ανατρέπει όλα τα ιστορικά κληρονομημένα κοινωνικά δεδομένα στη χώρα όπου εκδηλώνεται-- καθιστά το ΣΕΚΕ/ΚΚΕ το πρώτο νεωτερικό πολιτικό κόμμα στην ελληνική ιστορία. Και το τελευταίο, μιας και ποτέ ξανά δεν θα ισχύσει η εξαιρετική αρχή της δημιουργίας ενός κόμματος στην βάση ενός καινοφανούς, ρηξιγενούς, χωρίς "θεμελίωση" στην εμπειρική ιστορία πολιτικού συμβάντος.

5. Η απόλυτη νεωτερικότητα του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ μεταφράζεται ευθύς αμέσως με όρους διακηρυξιακού περιεχομένου. Οι άξονες του περιεχομένου αυτού είναι:

α. Μία πρόταση για την αρχή της κατάτμησης της κοινωνίας χωρίς προηγούμενο στην ελληνική πολιτική ιστορία: η πρόταση για την ταξική πάλη κεφαλαίου και εργασίας. Ποτέ πριν δεν βρήκε την παραμικρή έκφραση μια τέτοια χαρτογράφηση του κοινωνικού πεδίου στη χώρα. Η συνοπτική παρουσίαση της κομματικής σύστασης από την ίδρυση του ελληνικού κράτους ως το 1918 επαρκεί για να αναδείξει το γεγονός ότι ο βασικός νόμος της κομματικής σύστασης είναι η υπαγωγή του συλλογικού συμφέροντος στην μία ή την άλλη ομάδα συμφερόντων, και η υπαγωγή αυτής της ομάδας στην μία ή την άλλη ξένη οικονομική και πολιτική δύναμη. Κανένας διαχωρισμός τάξεων δεν βρήκε ποτέ έκφραση στις αρχές κατάτμησης κομμάτων σε "ρωσικό", "αγγλικό" και "γαλλικό", ούτε στην κατάτμησή τους σε "φιλομοναρχικά" και "αντιμοναρχικά", ούτε στην κατάτμησή τους στη βάση συσπείρωσης γύρω από πολιτικούς με καταγωγή σε "τζάκια", ούτε στους ανταγωνισμούς και τις διαιρέσεις "αυτόχθονων" και "ετερόχθονων" ή "στρατιωτικών", "προεστών" και "ακτημόνων", ούτε σε αυτή των "φιλελευθέρων" και των "συντηρητικών." Η ύπαρξη εργατικής τάξης, αντίθετα, είναι αυτό που αποκρύπτεται συστηματικά από κάθε διαθέσιμη κατάτμηση του κοινωνικού πεδίου με πολιτικο-κομματικούς όρους πριν το 1918.

β. Μία πρόταση για την πρωταρχικότητα του τρόπου παραγωγής στις πολιτικές σχέσεις, και κατά συνέπεια, της πολιτικής οικονομίας πάνω στην πολιτική ρητορεία, τις επικλήσεις του πατριωτισμού, την μνήμη περασμένων αγώνων, την απονομιμοποίηση της ηθικής του αντιπάλου, κλπ.

γ. Μία πρόταση για την οικουμενικότητα ως περιεχόμενο της αλήθειας της οποίας φορέας είναι η νέα, συμβαντικά οριζόμενη πολιτική.

Έτσι, ο στόχος του νέου, απόλυτα νεωτερικού, κόμματος θα είναι η απελευθέρωση "όχι μόνον των προλεταρίων, αλλά και ολοκλήρου της ανθρωπότητος που υποφέρει σήμερον." 

Ενώ το μέσο του αγώνα θα είναι η εξαίρεση των προλεταρίων από τον κανόνα της υπαγωγής της πολιτικής στο επιμέρους συμφέρον: "δύναται να πραγματοποιηθή μόνον από την εργατική τάξιν διότι όλαι αι άλλαι τάξεις, ανεξαρτήτως των μεταξύ των διαφορών, υποστηρίζουν τον θεσμόν της σημερινής ατομικής ιδιοκτησίας και είναι σύμφωνοι εις την διατήρησιν των οικονομικών βάσεων της σημερινής κοινωνίας."

δ. Μία πρόταση για την απροϋπόθετη ισότητα των ανθρώπων ως θεμελίου του νέου, απόλυτα νεωτερικού χαρακτήρα του πολιτικού πράττειν, σε πείσμα κάθε κοινοτιστικού ανήκειν και κάθε καθεστώτος προνομίων ή μειονεξιών με το οποίο αυτό συνδέεται: "Το Σοσιαλ. εργατικόν κόμμα της Ελλάδος δεν επιδιώκει νέα προνόμια τάξεως, αλλ' αγωνίζεται δια την κατάλυσιν της κυριαρχίας των τάξεων και αυτών των τάξεων εν γένει, και δια την απονομήν ίσων δικαιωμάτων και καθηκόντων ανεξαρτήτως γένους, φυλής και θρησκεύματος."

6. Ο θεωρητικός και φιλοσοφικός ορισμός, κατά συνέπεια, του "αντικομμουνισμού", θα πρέπει αναγκαστικά να επικεντρώνεται στο περιεχόμενο που ο αντικομμουνισμός αρνείται.

7. "Αντικομμουνισμός", σύμφωνα με τα παραπάνω, είναι η άρνηση του ότι: 

α. Μπορεί να υπάρξει πολιτική θεμελίωση στο όνομα ενός καινοφανούς συμβάντος και όχι στο όνομα προϋπαρχόντων συμφερόντων, δεσμών, αντιζηλιών, ανταγωνισμών, κλπ.

β. Η ταξική πάλη είναι η μόνη νόμιμη βάση θεώρησης των κοινωνικών κατατμήσεων, και άρα δεν είναι τέτοια ούτε το φύλο, ούτε η φυλή, ούτε η εθνικότητα ή η καταγωγή, ούτε η σεξουαλικότητα, ούτε καμία άλλη κατηγορία κοινοτιστικού ανήκειν ή κοινοτιστικού αποκλεισμού.

γ. Οι πολιτικές σχέσεις δεν είναι εκφάνσεις ρητορικών αντιπαλοτήτων ή τοπικών και συντεχνιακών ανταγωνισμών αλλά ενός συνολικού τρόπου παραγωγής που τις ανατέμνει.

δ. Η πολιτική μπορεί να είναι φορέας μιας οικουμενικού χαρακτήρα αλήθειας.

ε. Η ισότητα είναι η θεμελιακή συνθήκη της πολιτικής νεωτερικότητας, και αυτό που δίνει περιεχόμενο στην οικουμενική διακήρυξη μιας νέας εποχής της πολιτικής.

8. Ο "αντικομμουνισμός", κατά συνέπεια, είναι πάντα μια άρνηση της ίδιας της δυνατότητας της πολιτικής νεωτερικότητας να υπάρξει. Είναι η διαβεβαίωση ότι η πολιτική είναι αναγκαστικά και αναπόδραστα αρχαϊκή σε χαρακτήρα, και άρα ότι δεν κομίζει, ούτε μπορεί ποτέ να κομίσει τίποτε το νέο. Στον βαθμό που είναι αρχαϊκή, η "πολιτική" είναι και θα παραμείνει μία τεχνική διαχείρισης και όχι ένα πεπρωμένο της ύπαρξης. 

9. Έτσι, ο αντικομμουνιστικός αναθεωρητισμός, η προσπάθεια δηλαδή διάλυσης του συμβάντος ως θεμελίου της πολιτικής εις τα εξ ων συνετέθη, είναι --παρά τις διαρκείς επικλήσεις εκ μέρους του της ανάγκης "εκσυγχρονισμού", "ανανέωσης", "πορείας στο μέλλον", κλπ-- ένα ρεύμα εξ ορισμού οπισθοδρομικό, ένα ρεύμα που επιχειρεί να επιστρέψει την πολιτική στο σημείο πριν την εκδίπλωση του συμβάντος που εγκαινιάζει την πολιτική νεωτερικότητα και όσα αυτή συνεπάγεται.

10. Η τελική επιθυμία του "εκ δεξιών" αντικομμουνισμού δεν διαφέρει σε τίποτε από αυτή του αντικομμουνισμού "εξ αριστερών": και οι δύο επιθυμούν την οπισθοδρόμηση του ορίζοντα που δημιουργεί το ερώτημα "τι είναι πολιτική" σε ένα χρονικό σημείο για το οποίο το συμβάν που λειτουργεί ως θεμέλιο της δυνατότητας της πολιτικής νεωτερικότητας --εν προκειμένω, η Οκτωβριανή επανάσταση και οι συμβαντικές διακηρύξεις πιστότητας σ' αυτή-- δεν θα έχει υπάρξει.

11. Η επιστροφή της πολιτικής σε ένα ιστορικό σημείο πριν την νεωτερικότητα είναι επιστροφή της πολιτικής στην αποκλειστική βάση του ανταγωνισμού επιμέρους συμφερόντων κάτω από σχέσεις ιεραρχικής υπαγωγής: της εργατικής τάξης και των δικών της συμφερόντων σε αστικούς "εκπροσώπους" που τα ανακωδικοποιούν με τους δικούς τους όρους και για την ενίσχυση της δικής τους τάξης, των αστικών εκπροσώπων στις "ξένες δυνάμεις" που "εκπροσωπούν" και συνάμα χειραγωγούν για τα δικά τους συμφέροντα τα συμφέροντα της εγχώριας αστικής τάξης, και όλων μαζί στο κεφάλαιο ως υπέρτατης αρχής ορισμού του "συμφέροντος".

12. Το όνειρο, κατά συνέπεια, τόσο του αριστερού όσο και του δεξιού αντικομμουνισμού στην Ελλάδα είναι η επιστροφή της πολιτικής σ' αυτό που ήταν πριν την ίδρυση του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ: της πολιτικής ως μέσου ενδοαστικών ανταγωνισμών, με τα λαϊκά στρώματα δεμένα πισθάγκωνα στο ένα ή στο άλλο αστικό άρμα που θα αποφασίσει τη μοίρα τους.

13. Ποια είναι σήμερα η καθαρότερη έκφραση της σφοδρής επιθυμίας του δεξιού και του αριστερού αντικομμουνισμού για αντιδραστική οπισθοδρόμηση, για επανεγκλωβισμό της πολιτικής σε μη συμβαντική-αληθειολογική βάση, για εξάλειψη της νεωτερικότητας ως συνθήκης της πολιτικής θεωρίας και της πολιτικής πράξης;

Η "αριστερά" κατηγορεί την "δεξιά" για "μερκελισμό", δηλαδή "φιλογερμανισμό", αντιπαραθέτοντας την ιδέα ότι τα "λαϊκά συμφέροντα" μπορούν να "σωθούν" μόνο αν η χώρα κινηθεί στην κατεύθυνση της σύμπραξης με τον "γαλλικό άξονα", με τις ΗΠΑ, κλπ. Η πολιτική επιστρέφει ραγδαία στην κατάσταση των αρχών του ελληνικού κράτους, καθώς η πρότερη παραδοχή της αναγκαστικής υποτέλειας της εργασίας στο ένα ή στο άλλο άρμα ιεραρχικής υπαγωγής οδηγεί μαθηματικά στην επανάληψη ως φάρσα: "Αγγλικό κόμμα...γαλλικό κόμμα...ρωσικό κόμμα..."

Άρνηση, κατάφαση, καταστροφή

Πώς θα μπορούσε να οριστεί μινιμαλιστικά, αλλά ταυτόχρονα στην βάση των απτών εμπειριών που μας έδωσαν τα τελευταία τρία χρόνια η διαφορά που ο πολιτικός (ή πολιτικάντικος) λόγος αρέσκεται τόσο να καταστέλει, επικαλούμενος τους "καλούς τρόπους" και το "ανοιχτό πνεύμα"--η διαφορά, δηλαδή, "κομμουνισμού" και "αριστεράς";

Είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι μία θεμελιώδης και παντιόθεν επιβεβαιούμενη μορφή ορισμού της διαφοράς αυτής είναι η διαφορά άρνησης και κατάφασης. 

Η "αριστερά" είναι αυτό ακριβώς το πολιτικό στοιχείο του οποίου η πρώτη, η πιο εμφανής προτεραιότητα είναι να καταφάσκει και να επικαλείται θεωρητικά το πνεύμα της κατάφασης: "Ναι, μπορούμε", λέει πρώτα από όλα η αριστερά· "ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός". Όλο το πνεύμα του 1968 εξαργυρώνεται από μια ηθική της κατάφασης απέναντι σε συνθήκες κοινωνικής εξαθλίωσης και καταστροφής, από μια σπουδή για την "επιστροφή στην ομαλότητα", την "κοινωνική ειρήνη" ή "συνοχή", την μακάρια νηνεμία της γηραιάς ηπείρου μετά τον "αιώνα" της επανάστασης, της βίας, της μαζικής πολιτικής. Η "αριστερά" είναι η νοσταλγία για μια "συζητήσιμη" δεξιά, έναν "συζητήσιμο" καπιταλισμό, για "συναίνεση", "αρμονία", "συνέργεια", "αλληλεγγύη", "οργανικότητα". Είναι η κακή συνείδηση της δεξιάς, η κούφια φωνή του υπερεγώ της που την νουθετεί μάταια και μονότονα να λογικευτεί. Η φιλοσοφική της βάση είναι ο εκφυλισμένος Σπινόζα του ύστερου Νέγκρι που με την σειρά του εκφυλίζεται στην new age μαλάκυνση του Χόλογουεϊ. Η "αριστερά" --"έλλογη, υπεύθυνη, ώριμη"-- απεχθάνεται το πνεύμα της άρνησης. Έχει ευνουχίσει ακόμα και τον αναρχισμό, που στη χώρα μας έχει μεταμορφωθεί σε ένα κανίς σαλονιού που τρώει μόνο κονσέρβα, φυλάγοντας τα άγρια ένστικτά του για τους εκτός διαμερίσματος, ενώ στο αφεντικό του είναι όλο χάδια και χαρούλες. Έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο τοπίο χαμογελαστής κατάφασης, της οποίας ο τελικός αποδέκτης και ευνοούμενος δεν είναι άλλος από την απόλυτη άρνηση που ενσαρκώνει ο καπιταλισμός: την άρνηση, για παράδειγμα, της αξίας και αξιοπρέπειας της εργασίας, την άρνηση των ανθρώπινων αναγκών, την άρνηση κάθε πολιτικής που δεν θα μπορούσε να συγγράφεται στα γραφεία χρηματοπιστωτικών οργανισμών, την άρνηση της σημασίας του λαού και των μαζών για το σμίλεμα της ιστορίας, την άρνηση, τελικά, της ίδιας της νεωτερικότητας στο όνομα της "μετανεωτερικότητας" ως εποχής του "τελευταίου ανθρώπου", του βασίλειου της νοητικής μαλθακότητας, των σαρακοφαγωμένων επαύλεων της πολυτελώς παρατεταμένης παρακμής της "Δύσης".

Περί αντιστάσεως (Radical Desire)

Αρχική δημοσίευση: 30/10/2010

Ι

Μην ψάχνεις ποτέ τους λόγους για τους οποίους πρέπει να αντισταθείς. Δεν θα τους βρεις ποτέ, γιατί δεν υπάρχουν λόγοι να αντισταθείς. Η αντίσταση δεν βασίζεται σε λόγους. Η αντίσταση είναι προσανατολισμός της ύπαρξης, δεν ανήκει στην τάξη των έλλογων υπολογισμών.

ΙΙ

Όσο υποκρίνεσαι πως ψάχνεις τους λόγους, όσο ξοδεύεις τη ζωή σου ψάχνοντας εκεί όπου είναι σίγουρο ότι δεν θα βρεις τίποτε, τόσο θα σου προσφέρονται λόγοι να μην αντισταθείς. Γιατί βέβαια υπάρχουν ένα σωρό λόγοι για να συναινέσεις με ό,τι υπάρχει γύρω σου. Ο κόσμος είναι γεμάτος λόγους για να μην αντισταθείς. Η μεγαλύτερη νομιμοποίηση της πραγματικότητας, όσο άδικη ή δολοφονική και αν καταλήξει να είναι αυτή, είναι ότι υπάρχει.

Κόντρα στην προοδευτική ιστορία: (Αντι)πατριωτικό μανιφέστο

Η παρέμβαση του Georges Sorel σχετικά με την φιλοσοφία της ιστορίας που απορρέει από το έργο του Καρλ Μαρξ έχει συζητηθεί πολύ ανεπαρκώς στον μαρξισμό παρά τον σκανδαλώδη της και προκλητικό θεωρητικά χαρακτήρα. Τι λέει ο Σορέλ; Ας το θυμηθούμε. Το απόσπασμα είναι από το έργο του Στοχασμοί για τη βία (1908):

Έχω επισημάνει τον κίνδυνο για το μέλλον του πολιτισμού που παρουσιάζουν οι επαναστάσεις που λαμβάνουν χώρα σε μια εποχή οικονομικής παρακμής. Δεν μοιάζουν όλοι οι Μαρξιστές να έχουν ξεκαθαρίσει την αντίληψή τους για την σκέψη του Μαρξ πάνω σ' αυτό το θέμα. Ο Μαρξ πίστευε ότι πριν την μεγάλη καταστροφή θα προηγούνταν μια τεράστια οικονομική κρίση, αλλά οι κρίσεις που είχε στο μυαλό του ο Μαρξ δεν πρέπει να συγχέονται με την οικονομική παρακμή. Οι κρίσεις τού φαινόντουσαν αποτελέσματα υπερβολικού ρίσκου στα εγχειρήματα της παραγωγής, τα οποία [εγχειρήματα] δημιουργούν παραγωγικές δυνάμεις που είναι εκτός αναλογίας σε σχέση με τα ρυθμιστικά μέσα τα οποία θέτει σε λειτουργία αυτόματα ο καπιταλισμός. Τέτοιου είδους εγχειρήματα προϋποθέτουν ότι το μέλλον μοιάζει ευνοϊκό για τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, και ότι η αντίληψη της οικονομικής προόδου κυριαρχεί απόλυτα στην περίοδο αυτή. Για να μπορέσουν να ενωθούν με το προλεταριάτο οι κατώτερες μεσαίες τάξεις, που μπορούν ακόμα να βρίσκουν σχετικά ανεκτές συνθήκες διαβίωσης κάτω απ' το καπιταλιστικό καθεστώς, είναι βασικό να μπορούν να οραματιστούν το μέλλον της παραγωγής ως κάτι που λάμπει με ελπίδες, όπως φαινόταν κάποτε η κατάκτηση της Αμερικής στους άγγλους χωρικούς που άφηναν την γηραιά Ευρώπη για να βουτήξουν σε μια περιπετειώδη ζωή. 

Η γενική απεργία οδηγεί στα ίδια συμπεράσματα. Οι εργάτες έχουν συνηθίσει να βλέπουν τις εξεγέρσεις τους κόντρα στους περιορισμούς που επιβάλλει ο καπιταλισμός να πετυχαίνουν κατά την διάρκεια περιόδων ευμάρειας. Έτσι, μπορεί να ειπωθεί ότι άπαξ και ταυτίσεις την επανάσταση με τη γενική απεργία, γίνεται αδύνατον να θεωρήσεις ότι μπορεί να επέλθει ένας ουσιώδης μετασχηματισμός του κόσμου σε περίοδο οικονομικής παρακμής. Οι εργάτες έχουν εξίσου έντονη συναίσθηση ότι οι αγρότες και οι τεχνίτες δεν θα ενωθούν μαζί τους εκτός και αν το μέλλον εμφανίζεται τόσο ευοίωνο ώστε η βιομηχανία να μπορεί να καλυτερεύσει τη μοίρα όχι απλώς των παραγωγών, αλλά όλων. 

Είναι πολύ σημαντικό να δίνουμε πάντοτε έμφαση στον μεγάλο βαθμό ευμάρειας που πρέπει να έχει η βιομηχανία για να παραμένει εφικτή η πραγμάτωση του σοσιαλισμού. Διότι η εμπειρία μάς δείχνει ότι είναι δια της προσπάθειας να σταματηθεί η πρόοδος του καπιταλισμού και να διατηρηθούν οι μορφές ύπαρξης των τάξεων που βρίσκονται σε παρακμή που οι προφήτες της κοινωνικής ειρήνης προσπαθούν να εξασφαλίσουν την λαϊκή αποδοχή. Οι συνδέσεις ανάμεσα στην επανάσταση και την διαρκή και ραγδαία πρόοδο της βιομηχανίας θα πρέπει να δειχθούν με δραματικό τρόπο.

Ας πάρουμε ένα-ένα τα κεντρικά σημεία αυτής της κρίσιμης αλλά ελάχιστα συζητημένης παρέμβασης.

Πρώτον, ο Σορέλ διακρίνει μεταξύ της αντίληψης του Μαρξ περί κρίσεων και της έννοιας της "οικονομικής παρακμής." Με αυτό εννοεί, όπως διασαφηνίζει, ότι οι κρίσεις στον Μαρξ αφορούν ρωγμές που δημιουργούνται μέσα στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής εξαιτίας της περίφημης ανικανότητας, που ανακύπτει ορισμένες φορές, του κύκλου M-C-M (Χρήμα-Εμπόρευμα-Χρήμα) να ολοκληρωθεί, δηλαδή των περιστάσεων που μπλοκάρουν την επαναμεταμόρφωση των εμπορευμάτων σε χρήμα αντί για το "σάπισμα" του επενδυμένου σε εμπόρευμα χρήματος λόγω ανικανότητας πώλησης του εμπορεύματος. Όμως, λέει ο Σορέλ, αυτή η αντίληψη της κρίσης προϋποθέτει ήδη έναν καπιταλισμό σθεναρό και έτοιμο για ρίσκο, και συνεπώς την κυριαρχία ήδη μιας αντίληψης περί ευοίωνων προοπτικών και προόδου. Για τον Σορέλ, η έννοια της "παρακμής" δεν αφορά καθόλου τέτοιου είδους κρίσεις αλλά φαίνεται να βρίσκεται εγγύτερα με την ιδέα της "στασιμότητας", της ανικανότητας επανεκκίνησης του κύκλου συσσώρευσης, της "τελειωτικής", ας το πούμε, κρίσης του συστήματος ως συστήματος ικανού να βασίσει την συσσώρευση στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων μιας κοινωνίας. Οι ενδείξεις που έχουμε ως τώρα από Ευρώπη και ΗΠΑ --ύφεση, προσπάθεια ανάκαμψης, νέα ύφεση, κοκ-- παραπέμπουν σε μια κατάσταση εξάντλησης της "μηχανής" ανανέωσης των προϋποθέσεων συσσώρευσης μέσω νέων κύκλων ανάπτυξης. Σωστή ή λάθος, αυτή φαίνεται να είναι η θεωρία πίσω από την αντίστιξη στον Σορέλ της μαρξικής αντίληψης της κρίσης και μιας δεύτερης, η οποία, όπως δείχνει και ο Balakrishnan ξεκινά από προ-μαρξικές πηγές της πολιτικής οικονομίας όπως ο Σμιθ και ο Μιλ -- πηγές όμως που ο Balakrishnan ισχυρίζεται ότι περνούν και στις αντιλήψεις του Μαρξ, για παράδειγμα στο διαβόητο θεώρημα για την πτωτική τάση του κέρδους, την "ενόρμηση θανάτου" --ας την πούμε έτσι, παραπέμποντας στο εξίσου αμφισβητούμενο και βαθιά απαισιόδοξο θεώρημα του Φρόιντ-- του καπιταλισμού.

Δεύτερον, και κρίσιμα, ο Σορέλ παρατηρεί ότι η περίφημη "συμμαχία" μεταξύ των "κατώτερων μεσαίων τάξεων" και του προλεταριάτου εξαρτάται από την ικανότητα των πρώτων να πιστέψουν στο μέλλον της παραγωγικής ανάκαμψης, "να οραματιστούν", όπως το θέτει, "το μέλλον της παραγωγής ως κάτι που λάμπει με ελπίδες." Εάν, αντίθετα, τα χαμηλά αστικά στρώματα αδυνατούν να δουν μπροστά τους προοπτικές επιστροφής στην συγκριτική ευμάρεια, τότε ακριβώς είναι που αρνούνται την συμμαχία με την εργατική τάξη και στρέφονται σε άλλες κατευθύνσεις. Στα 1908 ο Σορέλ δεν μπορούσε να γνωρίζει το εύρος των πολιτικών επιλογών της μικροαστικής τάξης όταν αυτή δεν μπορεί να θρέψει ελπίδες επιστροφής της οικονομικής ανάπτυξης πέρα από τα όρια εκδοχών Βοναπαρτισμού. Ο φασισμός δεν ήταν ακόμα μέρος του πολιτικού λεξιλογίου της εποχής του συγγράματος. Είναι όμως μια πολύ βασική σκέψη για το τι συμβαίνει ότι τα χαμηλά αστικά στρώματα απογοητεύονται από τις ελπίδες τους να "επανέλθει" το καπιταλιστικό σύστημα σε φυσιολογική ή έστω υποσχόμενη λειτουργία.

Τρίτο, ο Σορέλ προσθέτει ότι η έλευση της παρακμής έχει επίσης αρνητικότατα αποτελέσματα στο ηθικό της εργατικής τάξης: "Οι εργάτες έχουν συνηθίσει να βλέπουν τις εξεγέρσεις τους κόντρα στους περιορισμούς που επιβάλλει ο καπιταλισμός να πετυχαίνουν κατά την διάρκεια περιόδων ευμάρειας", πράγμα που φυσικά δεν συμβαίνει σε περιόδους παρακμής του συστήματος, όταν ο βούρδουλας αντικαθιστά τις εκχωρήσεις και η συντριβή τις επιτυχημένες εργατικές εξεγέρσεις. Το συμπέρασμα του Σορέλ είναι σκοτεινότατο: "άπαξ και ταυτίσεις την επανάσταση με τη γενική απεργία" (πράγμα που ως γνωστόν ο ίδιος κάνει), "γίνεται αδύνατον να θεωρήσεις ότι μπορεί να επέλθει ένας ουσιώδης μετασχηματισμός του κόσμου σε περίοδο οικονομικής παρακμής". Οι εργάτες αποθαρρύνονται όταν ανακαλύπτουν ότι "οι αγρότες και οι τεχνίτες δεν θα ενωθούν μαζί τους εκτός και αν το μέλλον εμφανίζεται [...] ευοίωνο." Ως φλογερή ελπίδα λοιπόν, λέει ο Σορέλ, ο σοσιαλισμός προαπαιτεί ακριβώς σθεναρή ανάπτυξη του καπιταλισμού και εκδήλωση των αντιθέσεών του ακριβώς μέσα στα πλαίσια μιας τέτοιας ανάπτυξης, και όχι φαινομενικά τελεσίδικη παρακμή του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Είναι τέκνο της πίστης στην πρόοδο, όχι παιδί της διευρυμένης κοινωνικής απελπισίας.

Οι Σοβιετικοί, και ιδιαίτερα ο Λένιν, δεν είδαν ποτέ τον Σορέλ χωρίς καχυποψία, πράγμα απόλυτα κατανοητό αν λάβει κανείς υπόψη ότι απευθυνόντουσαν σε μια κοινωνία με εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Όπως επισήμανε ο Τρότσκι στο Ιστορία της Ρωσικής επανάστασης, η προεπεναστατική Ρωσία ήταν μια κοινωνία που συγκέντρωνε επαναστατικά πλεονεκτήματα πρώτης γραμμής: ραγδαία ανάπτυξη στη βιομηχανία και τα μονοπώλια, εξαθλιωμένη αγροτιά, τεράστιες αντιφάσεις ανάμεσα σε πόλη και ύπαιθρο, αδύναμη αστική ιδεολογία και μέσα εξάπλωσής της, μεγάλη διείσδυση του σοσιαλισμού σε προοδευτικά κομμάτια της αστικής τάξης και των φοιτητών. Στο Τι να κάνουμε; του 1901 ο Λένιν παρατηρούσε παρόμοια:

[...] στη Ρωσία η θεωρητική διδασκαλία της σοσιαλδημοκρατίας εμφανίστηκε εντελώς ανεξάρτητα από την αυθόρμητη ανάπτυξη του εργατικού κινήματος, εμφανίστηκε σαν φυσικό και αναπόφευκτο επακόλουθο της ανάπτυξης της σκέψης μέσα στην επαναστατική-σοσιαλιστική διανόηση. Στην εποχή για την οποία μιλάμε, δηλ. στα μέσα της δεκαετίας 1890-1900, η διδασκαλία αυτή δεν ήταν μόνο ένα πρόγραμμα εντελώς διαμορφωμένο της ομάδας «Απελευθέρωση της δουλειάς», αλλά είχε κερδίσει κιόλας με το μέρος της την πλειονότητα της επαναστατικής νεολαίας της Ρωσίας. Συνεπώς, υπήρχε και το αυθόρμητο ξύπνημα των εργατικών μαζών, το ξύπνημα στη συνειδητή ζωή και στο συνειδητό αγώνα, υπήρχε και μια εξοπλισμένη με τη σοσιαλδημοκρατική θεωρία επαναστατική νεολαία πού φλεγόταν από τον πόθο να έρθει σε επαφή με τους εργάτες.

Σε τίποτε από όλα αυτά δεν μοιάζει η σημερινή Ελλάδα: ούτε στην ραγδαία ανάπτυξη της βιομηχανίας, ούτε στον σχετικά ασήμαντο βαθμό της διείσδυσης της αστικής ιδεολογίας στα στρώματα των υποτελών, ούτε στην ενθουσιώδη συνάντηση μιας ανερχόμενης αστικής διανόησης με τον σοσιαλισμό, ούτε στην επαναστατική εκρηκτικότητα της σύγκρουσης υπερανάπτυξης στην παραγωγή και υπανάπτυξης στις κοινωνικές σχέσεις. Αντίθετα, από κάθε πλευρά έρχονται ενδείξεις μιας παρατεταμένης αποσύνθεσης του παραγωγικού ιστού, των κοινωνικών σχέσεων, των μοντέλων πολιτικής διακυβέρνησης, των δομών πάνω στις οποίες βασίστηκε το δημοκρατικό κράτος (συμπεριλαμβανομένων των πελατειακών δομών των μεγάλων κομμάτων), κλπ. 

Η Ελλάδα μυρίζει "failed state" και εκτρωματική κατάληξη της αστικής πολιτικής ηγεμονίας από μακριά· είναι μια χώρα που για να φανταστεί κανείς διαφορετικό παρόν για αυτή θα πρέπει να ξεκινήσει με το εναλλακτικό, φαντασιακό (και τελικά άχρηστο) σενάριο της επικράτησης της άλλης πλευράς στον Εμφύλιο. Είναι εξόχως παράξενο, υπό αυτή την άποψη, που το σύνολο σχεδόν της Ευρωπαϊκής αριστεράς εμπνεύστηκε τόση αισιοδοξία από μια πρόδηλα σε όσους είχαν μάτια να δουν, θνησιγενή πολιτική κοινωνία. Πιθανόν αυτό να οφείλεται στο θνησιγενές στάτους της ίδιας της ευρωπαϊκής αριστεράς. Μόνο από τη σκοπιά ενός ήδη βαθιά ασθενούς μπορεί να φανεί ένας άλλος βαθιά ασθενής ως το πρότυπο της υγείας, και ο ενθουσιασμός των Ευρωπαίων για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν μαρτυρά πολύ καλά πράγματα για την δυνητική μακροβιότητα της ευρωπαϊκής αριστεράς καθώς βαθαίνει και άλλο η κρίση.

Κατά την δική μου, πιθανότατα αιρετική από μαρξιστική σκοπιά άποψη λοιπόν, η βασική, δομική αιτία του εκφασισμού της ελληνικής κοινωνίας είναι ότι είναι μια βαθύτατα παρηκμασμένη κοινωνία, μια κοινωνία που έχει σαπίσει ως τις ρίζες -- τόσο σε ό,τι αφορά το μοντέλο διάρθρωσης των οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων όσο και ιστορικο-ηθικά. Σε τέτοιες συνθήκες, η οικονομική εξαθλίωση είναι τρομερά δύσκολο να παραγάγει αγωνιστικό και επαναστατικό φρόνημα· ακόμα και όταν το παραγάγει --στις μερίδες εκείνες του πληθυσμού που πλήχθηκαν λιγότερο από την αρρώστια του μετεμφυλιακού και μεταπολεμικού αστισμού-- αυτό απειλείται να μαραθεί πριν της ώρας του καθώς τα μικροαστικά στρώματα, τα οποία βουλιάζουν μέσα στην χωρίς τέλος παρακμή των μικροεμπόρων, μεταπρατών, μικροβιοτεχνών, μικροιδιοκτητών και μικρομαγαζατόρων, αδυνατούν να φανταστούν οποιοδήποτε μέλλον στο πλευρό της εργατικής πρωτοπορίας της χώρας ή να νιώσουν ίχνος σοβαρού ενδιαφέροντος για ένα εγχείρημα παραγωγικής ανασυγκρότησης σε σοσιαλιστική βάση, όπως αυτό που επεξεργάστηκε προ δεκαετιών ο αδικοχαμένος στο εκτελεστικό απόσπασμα Δημήτρης Μπάτσης.  

Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία χωρίς πραγματικό ένστικτο συλλογικής επιβίωσης, μια κοινωνία μαύρου εγκλωβισμού στην βίαιη οπισθοδρομικότητα σαν αυτήν που ανέδειξε ο Θ. Αγγελόπουλος στην "Αναπαράσταση". Κατά την δική μου αντίληψη, τίποτε υγιές δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε μια τέτοια κοινωνία: η πολιτική της και η ηθική της σήψη (σαπρόφυτα που γεννιούνται πάνω σε σαπρόφυτα, που είχαν γεννηθεί πάνω σε σαπρόφυτα) είναι επώδυνα προφανείς. Απαιτείται η καταστροφή της. Στην Ελλάδα, η αστική περιπέτεια έχει φτάσει στο τέλος του δρόμου. Η αστική τάξη που διαφέντεψε τη χώρα από την Επανάσταση του 21 και μετά, με όλες τις εξίσου αποκρουστικές της μορφές, έχει φτάσει σε οριακό σημείο τα πράγματα: ή θα καταστραφεί με τη βία ή θα καταστρέψει τον τόπο για πάρα πολλές δεκαετίες, ίσως και εκατονταετίες ακόμα. 

Αν μπορούμε ακόμα σήμερα να μιλήσουμε για "πατριωτισμό" χωρίς να μαγαρίζουμε το στόμα μας, τότε θα πρέπει να πούμε το εξής: πατριωτισμός σήμερα είναι μόνο η εξέγερση κόντρα στην εθνική αστική τάξη, ο μέχρι θανάτου αγώνας εναντίον της, η μαζική αυτομόληση από τις τάξεις της. Είναι η πολιτικά συντεταγμένη έξοδος από την "εθνική ιστορία" των Κοτζαμπάσηδων, των Φαναριωτών, των ιδρυτών Τραπεζών, των καραβοκύρηδων και εφοπλιστών, των ιδιοκτητών Μεταλλείων, των Εθναρχών, των Ταγμάτων Ασφαλείας, του Σχεδίου Μάρσαλ, της μεταπολίτευσης και της ΕΕ. Ας μπει επιτέλους ένα τέλος στα ζωτικά ψεύδη που μας σκοτώνουν: η Ελλάδα που γεννήσαμε και που μας γέννησε δεν μπορεί και δεν πρόκειται να ξαναγεννήσει τίποτε εξόν τάφους. Ας γίνουμε εμείς οι νεκροθάφτες της.

Κόκκινος Μακιαβέλι: Θέσεις για την πολιτική και τη δύναμη

1. Επαναστατική πολιτική χωρίς σύλληψη της πολιτικής με όρους δύναμης δεν υφίστατο ποτέ, ούτε πρόκειται ποτέ να υπάρξει. Η επανάσταση προϋποθέτει δύναμη, και η δύναμη είναι πρώτιστα φαινόμενο υλικό. Η αναγωγή της δύναμης σε πνευματικό, ψυχικό, άυλο φαινόμενο οδηγεί μακριά από την πολιτική, προς τις new age δοξασίες, και εξυπηρετεί μόνο τις υφιστάμενες, κατεστημένες δυνάμεις.

2. Η σχέση της επαναστατικής πολιτικής με την ιστορία είναι ανάλογη της σχέσης της φυσικής με τη φύση: Η φυσική μελετά την φύση για να κατανοήσει τον χαρακτήρα και τους όρους ανάπτυξης διαφορετικών ειδών δυνάμεων ώστε ο άνθρωπος να μπορέσει να τις τιθασεύσει για παραγωγική χρήση· η επαναστατική πολιτική μελετά την ιστορία για τον ίδιο λόγο. 

3. Ο ηλεκτρισμός είναι το αρχετυπικό μοντέλο της πολιτικής δύναμης: θέτει αυτό που είναι αδρανές σε κίνηση και του εμφυσά ζωή, μπορεί όμως εξίσου εύκολα να καταστρέψει και να σκοτώσει. Η πολιτική δύναμη δεν έχει ηθική περισσότερη από όση έχει ο ηλεκτρισμός. Για αυτό η πολιτική δεν είναι και δεν μπορεί να είναι μόνο δύναμη· αλλά χωρίς δύναμη είναι απλώς μια αυτοεξαπατούμενη μορφή ηθικής.

4. Σκοπός της επαναστατικής πολιτικής δεν είναι η επιβολή της δύναμης στις μάζες αλλά η επιβολή στις μάζες της ιδέας ότι έχουν το πραγματικό μονοπώλιο στη δύναμη. Αυτή είναι η θεμελιακή προϋπόθεση της χειραφέτησης.

5. Αυτός ο σκοπός δεν μπορεί να υπηρετηθεί μόνο με διακηρύξεις και λόγια, ούτε μόνο στη βάση της εύρεσης του "σωστού" προγράμματος: Αυτοί που αναγάγουν την πολιτική σε διακηρύξεις γίνονται (κακοί) δημοσιογράφοι, αυτοί που την αναγάγουν στη διατύπωση του σωστού προγράμματος γράφουν ουτοπίες και πρότυπα Συντάγματα για ιδιωτική τους διασκέδαση και χρήση. 

6. Για να επιβληθεί στις μάζες η ιδέα ότι έχουν δύναμη, δεν αρκεί καθόλου να τους επαναλαμβάνεται ότι την έχουν. Όσες φορές και να επαναληφθεί, δεν πρόκειται να τους δώσει ούτε γραμμάριο περισσότερης δύναμης από όση θεωρούν ότι έχουν ήδη. Η δύναμη δεν μεταφέρεται δια της αυθυποβολής.

7. Για να μεταφερθεί η αίσθηση της δύναμης από ένα επαναστατικό κόμμα στις μάζες, πρέπει να υπάρχει δύναμη για να μεταφερθεί. Πρέπει αυτός που ενθαρρύνει τις μάζες να αποκτήσουν δύναμη να αποδείξει έμπρακτα ότι έχει ο ίδιος δύναμη. Και όπως προαναφέρθηκε, ούτε η απλώς πνευματική, ούτε η απλώς ψυχική, ούτε η απλώς ηθική, ούτε καμία άυλη μορφή δύναμης δεν επαρκεί για τούτη την απόδειξη. Οι μάζες πιστεύουν στην υλική δύναμη γιατί η υλική δύναμη διαφεντεύει τη ζωή τους και αυτό το γνωρίζουν καλύτερα από τον οποιοδήποτε ηθικολόγο διαφωτιστή.

8. Ο υλικός πυρήνας της δύναμης στην νεωτερική κοινωνία, ο φύλακας-δράκος της πολιτικής δύναμης που υπεξαιρείται από τις εργαζόμενες μάζες όπως υπεξαιρείται και ο ιδρώτας τους, είναι το κράτος.

9. Για να έχει ένα επαναστατικό κόμμα δύναμη ώστε να την μεταδώσει στις μάζες θα πρέπει να έχει πρόσβαση στο κράτος. 

10. "Πρόσβαση στο κράτος" δεν σημαίνει καθόλου πρόσβαση σε θέσεις και αξιώματα ελέω κομματικής ταυτότητας. Σημαίνει εν κρυπτώ πρόσβαση στην δύναμη που συγκεντρώνει το κράτος ως πρόσβαση που, ενώ χτίζεται απαρατήρητα για καιρό, μπορεί να στραφεί ενάντια στο κράτος άμεσα όταν οι περιστάσεις το επιτάσσουν. 

11. Η προϋπόθεση μιας τέτοιας πρόσβασης στο κράτος δεν είναι οι εκλογές και οι εκλογικές νίκες (εξ ορισμού αδύνατες για ένα επαναστατικό κόμμα) αλλά η συνομωσία και η συνομωτική οργάνωση, η σιωπηρή και διαβρωτική διείσδυση στους μηχανισμούς του κράτους και το σαμποτάζ των πιο επικίνδυνων για το επαναστατικό κόμμα μηχανισμών του. 

12. Ο αντιφασισμός δεν είναι απλώς διαφώτιση και οργάνωση των μαζών αλλά επίσης αντιτρομοκρατία. Χωρίς την δυνατότητα αντιτρομοκρατίας, οι μάζες "διαφωτίζονται" μόνο στην κατεύθυνση της συμπαράταξης με αυτόν που τρομοκρατεί μονοπωλιακά: τον αντίπαλο. Κανένα αφηρημένο επιχείρημα για την ανηθικότητα ή τον ψευδεπίγραφο χαρακτήρα του πολιτικού αντιπάλου δεν μπορεί να τις αποθαρρύνει από μια τέτοια συμπαράταξη όταν δεν συνοδεύεται από την αντι-επίδειξη ισχύος, την ικανότητα ταπείνωσης της δύναμης αυτού του αντιπάλου, οσοδήποτε σποραδικά και απρόβλεπτα, φτάνει πίσω από την αντιτρομοκρατία να διαφαίνεται το ίχνος εκείνο της δύναμης που λέγεται οργάνωση.

13. Η αντιτρομοκρατία είναι η καταστολή της δύναμης του αντιπάλου να τρομοκρατεί με τρομοκρατικά μέσα. 

14. Η φαντασίωση σύσσωμου του λαού να βγαίνει στους δρόμους και με την ίδια αυτή πράξη να παίρνει, μαγικά και χωρίς καμία διαμεσολάβηση, την εξουσία, είναι ακριβώς αυτό: φαντασίωση που αποκοιμίζει ταραγμένες μικροαστικές συνειδήσεις. Σπάνια, πολύ σπάνια συμβαίνει οι μάζες να διεκδικούν την κρατική εξουσία με την φυσική τους παρουσία. Αλλά ακόμα και όταν συμβεί, έχει ήδη προηγηθεί πρώτον η διαπαιδαγώγηση του λαού στην έμπρακτη άσκηση δύναμης και δεύτερον η φθορά, μέσα από την άσκηση δύναμης, των αντιπάλων και εχθρών του λαού, αυτών που τρομοκρατούν το λαό και τον απειλούν με φυσική εξόντωση. 

15. Χρειάζεται πάντα ένα μίνιμουμ απτής, υλικής και επιδείξιμης δύναμης για να αυξήσεις τη δύναμή σου με την δύναμη της μάζας που εμπιστεύεται τη ζωή της στα χέρια σου. Μια επανάσταση προϋποθέτει την γεωμετρική αύξηση της αρχικής ποσότητας υλικής δύναμης μέσα από την συνάντηση της οργανωμένης δύναμης (μειονοτικής, ενσυνείδητης) και της δύναμης εκείνης (μαζικής, αυθόρμητης) που την στέργει, την στηρίζει και την συντηρεί. Δεν μπορείς να μπλοφάρεις πως έχεις μια τέτοια μίνιμουμ δύναμη για να προσελκύσεις την δύναμη που κρύβεται στον λαό από τα ίδια του τα μάτια όταν δεν την έχεις. Είναι πολιτικά ανήθικο να το κάνεις· και τελικά άχρηστο.

16. Οι προϋποθέσεις της συνομωσίας είναι η σιωπή και η εργασία.

17. Το να μην συνομωτείς για την αυτοπροστασία σου όταν συνομωτεί ο εχθρός για την καταστροφή σου είναι πολιτικά ανήθικο διότι αποτελεί προδοσία των πολιτικών ιδεών και  ιδεωδών σου.

18. Η εμπιστοσύνη στην εκπεφρασμένη δύναμη είναι πολιτική πράξη, είτε μας αρέσει το σε ποιον δίνεται εμπιστοσύνη, είτε όχι. Η καχυποψία απέναντι στην εκπεφρασμένη δύναμη αφορά την ηθική μόνον όταν είναι καχυποψία απέναντι σε κάθε δύναμη, και αυτό δεν αφορά ποτέ τις μάζες και τις τάξεις αλλά ελάχιστα και πολύ μεμονωμένα άτομα. Η εμπιστοσύνη στην αδυναμία, στην έλλειψη οποιασδήποτε υλικής δύναμης, είναι αδύνατη.

Ποια είναι τα όπλα του εργατικού-προλεταριακού αγώνα και γιατί είναι όπλα που τον φέρνουν στην πρωτοπορία όλης της κοινωνίας

1. Αλληλεγγύη

2. Αμοιβαία εμπιστοσύνη

3. Αυτοπειθαρχία

4. Αποφασιστικότητα

5. Επιμονή

6. Αντοχή

7. Σεβασμός στις συλλογικές διαδικασίες και αποφάσεις

8. Αφοβία

9. Περιφρόνηση κάθε προδοτικού συμβιβασμού

10. Απομόνωση των προδοτών, χαφιέδων και σπιούνων

11. Αυτοπεποίθηση

12. Πνεύμα αυτοθυσίας

Αυτές είναι οι αξίες που παντού ποδοπατήθηκαν, συγκροτημένα και επί σκοπού, στην "Ελλάδα της μεταπολίτευσης." Στην Ελλάδα της σαβουροτηλεόρασης, των σαβουροπεριοδικών, της σάπιας μικροαστίλας, της μάσας και της χάψας, της συναίνεσης, της συντήρησης, του ενδοτισμού και της λήθης. Στην Ελλάδα των συμβιβασμένων και θρασύδειλων, της ψευτομαγκιάς και των ψευτοτσαμπουκάδων. Στην Ελλάδα του σκυλάδικου και της ρεμούλας, των γενικευμένων πελατειακών σχέσεων, του τοξικού ατομικισμού και του σκυμμένου σβέρκου. Στην Ελλάδα της λάιφσταϊλ επαναστατικότητας, του πουλημένου συνδικαλισμού, του βαθύτατου κομφορμισμού, της μπακιρένιας "διανόησης."

Αυτές είναι οι αξίες που μόνο το ταξικά συνειδητό προλεταριάτο κράτησε ζωντανές, γιατί χωρίς αυτές δεν μπορεί να ζήσει.

- Μάθε από το εργατικό προλεταριάτο!

- Ακολούθησε το εργατικό προλεταριάτο!

- Στήριξε το εργατικό προλεταριάτο!

Είναι η μόνη κοινωνική δύναμη που μπορεί να σηκώσει μια χώρα που ντρέπεται για τον εαυτό της από τα γόνατα. Αν ηττηθεί τώρα αυτή η δύναμη, είσαι για πάντα χαμένος.

Κατηγορώ

Επειδή η ναυτία έχει πια οδηγήσει το στομάχι μου στα όριά του και η κατάσταση επιδεινώνεται διαρκώς, δεν έχω άλλη επιλογή παρά να καταφύγω στον τρόπο του Ζολά, παρά τις όποιες μου υλιστικές αντιρρήσεις για αυτόν.

Εγώ, ο υπογράφων αυτό το κείμενο σήμερα, 29 Μάη του 2012,

Καταγγέλω την ύπαρξη μιας συντονισμένης, διεθνούς και μαζικής κλίμακας καμπάνιας εξαπάτησης των λαών της Ευρώπης, με επίκεντρο τον δοκιμαζόμενο λαό της Ελλάδας, από μια θλιβερή και επονείδιστη ομάδα

α) ακαδημαϊκών, Ελλήνων και ξένων, με ειδίκευση στις πολιτικές επιστήμες, την οικονομολογία, την πολιτιστική θεωρία, και άλλα συναφή αντικείμενα, οι οποίοι είναι είτε στελέχη και υποψήφιοι συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος στην Ελλάδα (ΣΥΡΙΖΑ) είτε συνεργάζονται άμεσα με αυτούς τους υποψηφίους, είτε έχουν στενές επαγγελματικές και φιλικές σχέσεις μαζί τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό 

β) μεταπτυχιακών τους φοιτητών, κατωτέρων βαθμίδων ακαδημαϊκών που εξαρτώνται από τους πιο πάνω, άκριτων και φιλόδοξων παπαγάλων στην δημοσιογραφία και την ακαδημία που αναπαράγουν, μεταφράζουν, σχολιάζουν και διαχέουν τις λεγόμενες "ιδέες" των πρώτων

γ) δημοσιοσχετιστών, δημοσιογράφων, bloggers, ντοκιουμενταριστών, συντηρητών websites, παρατρεχάμενων μεταμοντέρνων "ακτιβιστών", φανς και γκρούπις της εύκολης και ανέξοδης διασημότητας παντός είδους.

Κατηγορώ την ομάδα αυτή, που είναι πολυάριθμη και έχει αφήσει συγκεκριμένα και ανεξίτηλα ίχνη στη δημόσια σφαίρα και τον πολιτικό διάλογο στην "αριστερά", για τα ακόλουθα εγκλήματα σε βάρος της ιστορικής αλήθειας, της πολιτικής νοημοσύνης, της κοινής λογικής των εργαζόμενων μαζών, και ακόμα και της ανθρώπινης ζωής:

Πρώτον, 

για το ότι παρήγαγαν, όπως ήδη έχει αναδειχθεί από εμένα και άλλους, τον ολοκληρωτικά αστήρικτο από τα γεγονότα αλλά βολικό για προπαγανδιστικούς σκοπούς μύθο της "συνέχειας" και ακόμα και ταυτοσημίας μεταξύ των λαϊκών εξεγέρσεων στην Αίγυπτο και στην Τυνησία και του εντελώς διαφορετικού --ιστορικά, ιδεολογικά και ταξικά-- "κινήματος των πλατειών" στη Δύση ώστε να νομιμοποιήσουν ως "επαναστατικό" το δεύτερο.

Δεύτερον, 

για το ότι προήγαγαν τον ίδιο μύθο της συγγένειας, αν όχι ταυτοσημίας, μεταξύ των πρώτων αραβικών εξεγέρσεων και του υποκινούμενου εμφύλιου πολέμου στη Λιβύη, νομιμοποιώντας και δικαιολογώντας την ιμπεριαλιστική επέμβαση των ευρωπαϊκών και αμερικανικών δυνάμεων και συνεπώς τον φόνο εκατοντάδων αμάχων, τα πογκρόμ σε βάρος διαφωνούντων, και την εκτεταμένη καταστροφή κοινωνικών υποδομών απαραίτητων για την οικονομική ανεξαρτησία ενός κράτους που έγινε ένα ακόμα δυτικό προτεκτοράτο.

Τρίτον,

για το ότι, έχοντας κατασκευάσει ιδεολογικά μια εντελώς μυθοπλαστική αντίληψη των καθαρά δυτικού και μετανεωτερικού τύπου "κινημάτων της πλατείας", προέβησαν --και πλέον το παραδέχονται ανοιχτά-- σε οργανωμένη και υποκριτικά κεκαλυμμένη ψηφοθηρία, χωρίς να ενοχλούνται στο παραμικρό από την "αυθόρμητη" και "ακηδεμόνευτη" απαγόρευση της ανοιχτής πολιτικής δράσης, την αυτόματη περιθωριοποίηση των κομμουνιστών, που δεν δέχονται να λειτουργούν με υπόγεια μέσα, και την χρησιμότητα των κινημάτων αυτών ως χώρων ανοιχτών στην "ακτιβιστική" συγκρότηση εθνικιστικών, σωβινιστικών και φασιστικών ιδεολογικών αντιλήψεων, που εισέπραξαν τα δικά τους εκλογικά κέρδη λίγους μήνες μετά, χωρίς ποτέ να έχει αναληφθεί η πολιτική ευθύνη για αυτό από τους πιο πάνω. Ονομάζω δε ως εμπλεκόμενους και υπεύθυνους κυνικής και ανεύθυνης για τις ευρύτερες απολήξεις ψηφοθηρίας στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και του ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ενσωματωμένους έλληνες και ξένους διανοουμένους που διαφήμισαν το κίνημα καλλιεργώντας ψευδείς εντυπώσεις και προσδοκίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, χαμηλόβαθμα "ακτιβιστικά" στελέχη και υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη των προαναφερθέντων κομμάτων. 

Τέταρτον,

για το ότι συνεργάστηκαν για την διασπορά σε παγκόσμια κλίμακα της ιδέας ότι οι ίδιοι εκπροσωπούν κάτι που ονομάζεται "ριζοσπαστική αριστερά", την στιγμή που δεν έχουν την παραμικρή οργανωτική σχέση ή ενδιαφέρον και σεβασμό για το εργατικό και ταξικό κίνημα, τις απεργίες και τις κινητοποιήσεις της εργατικής τάξης, και τον επαναστατικό συνδικαλισμό. Και φυσικά, την ίδια στιγμή, οι κομματικές οργανώσεις τις οποίες διαφημίζουν ως την τελευταία λέξη στην "αντικαπιταλιστική ανατροπή" συνεχίζουν απτόητες όλο αυτό το διάστημα που έχει μεσολαβήσει από την "Αραβική Άνοιξη" και δώθε να προδίδουν, μέσω των συνδικαλιστικών τους εκπροσώπων, κάθε προσπάθεια ριζοσπαστικοποίησης του εργατικού κινήματος και κάθε ρήξη του με την εργοδοσία και τον εργατοπατερισμό. Και φυσικό είναι, εφόσον πρόκειται για ανθρώπους που έχουν βαλθεί να σώσουν τον καπιταλισμό από την οργανωτική αυτονόμηση του εργατικού κινήματος και την ανασυγκρότησή του σε επαναστατική βάση. Τους κατηγορώ πως με τον τρόπο αυτό δυσφήμισαν και συνεχίζουν κυνικά να δυσφημίζουν στα φτωχά λαϊκά στρώματα κάθε έννοια αριστερού ριζοσπαστισμού, αφού τον έχουν πλέον καταντήσει συνώνυμο με την ψευδο-επαναστατική πόζα μικροαστών διανοουμένων σε ακαδημαϊκά συνέδρια, νερόβραστες και εκ του ασφαλούς επιφυλλίδες στον αστικό Τύπο, φοιτητικές "θύελλες σε φλυντζάνι" και τον εκφυλισμένο ψευδοακτιβισμό της "αριστεράς" του τουίτερ.

Πέμπτον, 

για το ότι έχοντας σφετεριστεί την ταμπέλα των "ριζοσπαστών" για την εξαγωγή του συστημικότατου διαφημιστικού τους προϊόντος στις πολύ χαμηλής ταξικής συνείδησης κοινωνίες της σημερινής, ουσιαστικά ακόμα ψυχροπολεμικής Δύσης, συνεργάστηκαν οργανωμένα για την δυσφήμιση και γελοιοποίηση του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο σε σειρά άρθρων και παρεμβάσεων στο εξωτερικό παρουσίασαν ως ιστορικά ασήμαντο, πολιτικά ανύπαρκτο και ιδεολογικά αντιδραστικό -- όταν ενοχλούνταν καν να αναφέρουν την ύπαρξή του και τις δράσεις του. Υπάρχουν τα κείμενα και τα πειστήρια για αυτό, όπως και για όλα τα άλλα σημεία. Ταυτόχρονα και αναγκαστικά, περιθωριοποίησαν το εργατικό κίνημα, για το οποίο απέκλεισαν κάθε συζήτηση, υποστηρίζοντας, όπως είναι ήδη γνωστό μέσω του παραδείγματος Ζίζεκ, ότι "δεν υπάρχουν πουθενά απεργίες της εργατικής τάξης", την στιγμή που οι χαλυβουργοί συνεχίζουν την μεγαλύτερη απεργία της ελληνικής ιστορίας, την στιγμή που μια σειρά άλλων κλάδων αρχίζει να ακολουθεί το παράδειγμά τους με απεργίας διαρκείας, με στάσεις εργασίας, με παραστάσεις διαμαρτυρίας, και με έμπρακτα βήματα απεξάρτησης από τον δόλιο, ενδοτικό και προδοτικό εργατοπατερισμό του καπιταλιστικού συστήματος. Για όλα αυτά τα μέτρα "έγκυρης" λοιδωρίας και αποσιώπησης, καθώς και για τις απόπειρες κρατικής καταστολής και εργοδοτικής δολιοφθοράς που στήθηκαν απέναντι απ' το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα, δεν υπήρξε κανένας σχεδόν αντίλογος ούτε εθνικά ούτε διεθνώς έξω από τις ανακοινώσεις του ίδιου του ΚΚ, αφού αυτή την δημόσια σφαίρα που αυτοπαρουσιάζεται ως "αντιδογματικά αριστερή" την ελέγχουν σχεδόν απόλυτα οι ίδιοι.

Έκτον,

για το ότι για να προετoιμάσουν την προεκλογική μορφή του σχηματισμού με τον οποίο συνδέονται και τον οποίο προωθούν εθνικά και πανευρωπαϊκά πουλώντας "ριζοσπαστισμό" σε κοινωνίες όπως η αγγλική, όπου το εργατικό κίνημα είναι χρόνια νεκρό, ή η γαλλική, όπου αργοπεθαίνει, ταύτισαν πλήρως μια εντελώς εξασθενημένη και δομικά ανέφικτη μορφή Κεϋνσιανισμού με τον Μαρξισμό τον ίδιο, διαδίδοντας μάλιστα παντού ότι η δική τους παρωδία του Κέινς είναι ουσιαστικά "μονόδρομος" για την μαρξιστική αριστερά και συνώνυμη της "ρήξης και της ανατροπής". Πέρα από την προδοσία του εργατικού κινήματος, με το οποίο δεν είχαν ποτέ και δεν σκοπεύουν να αποκτήσουν ποτέ καμία σχέση, έσυραν στο βόθρο της στρεψοδικίας και του δικολαβισμού τους όλη την επαναστατική παράδοση του Μαρξισμού από τον Λένιν ως τον Γκράμσι, από την Λούξεμπουργκ ως τον Μπαντιού. Κλέβοντας ξεδιάντροπα συνθήματα και ιδέες που ουδεμία σχέση έχουν με το δικό τους σχέδιο "πεφωτισμένης" σωτηρίας του καπιταλισμού από την δική τους "Συνθήκη των Βερσαλιών" που λέγεται Μέρκελ, σπίλωσαν στα μάτια των μαζών το νόημα, τις αρχές και την ουσία του επαναστατικού Μαρξισμού, τον οποίο εκφύλισαν στα δικά τους τρισάθλια και υποκριτικά μικροαστικά μέτρα. 

Έβδομον, 

για το ότι έχοντας προβεί στα παραπάνω δεν δίστασαν να βαφτίσουν "ριζοσπαστική" μια πολιτική της οποίας το σημείο εκκίνησης είναι απείρως και αποδεδειγμένα πιο συμβιβασμένο και συστημικό από αυτό του ΠΑΣΟΚ το 1981, χωρίς καν να ενοχληθούν να εξηγήσουν τι πρέπει να περιμένει ο λαός από κάτι τόσο απελπιστικά κενό πραγματικού κοινωνικο-οικονομικού περιεχομένου, την στιγμή που έζησε τον πλήρη εκφυλισμό του "σοσιαλιστικού εγχειρήματος" του 1981 μέσα σε τέσσερα μόλις χρόνια, υπό απείρως ευνοϊκότερες οικονομικές συνθήκες, και με το μισό σχεδόν του εκλογικού πληθυσμού να στηρίζει και να νομιμοποιεί την πρόοδο του εγχειρήματος. Και αυτό την ώρα που τα πιο εκφυλισμένα και απονομιμοποιημένα κομμάτια του ΠΑΣΟΚ, οι σύντροφοι του υπόδικου του Κορυδαλλού, ο εργατοπατέρας που αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν οι ακροαριστεροί πριν χρόνια, η σάρα και η μάρα της επαγγελματικής αποστασίας και πολυπροσωπίας, εισρέει στο φιλόξενο όχημα και στήνει το παιχνίδι της φρικτής παρωδίας του 81 στις πλάτες του μέλλοντος των παιδιών μας.

Όγδοον,

για το το ότι μη έχοντας καμία απάντηση για την σειρά στρεβλώσεων, ψεμάτων και εξαπατήσεων στις οποίες υπέβαλλαν και συνεχίζουν να υποβάλλουν τα βασανισμένα λαϊκά στρώματα στην Ελλάδα και την κοινή γνώμη στο εξωτερικό, μη μπορώντας να στοιχειοθετήσουν με το παραμικρό λογικό επιχείρημα το αποτρόπαιο του ψεύδους που εκπροσωπούν, ενσωματώνουν και διαχέουν παντού, στρέφονται τώρα σε καθαρά γκεμπελικές μεθόδους κατηγορίας όσων δεν αποδέχονται την αυτοκρατορία του ψέματος ως "κιτρινιστών" και "λαϊκιστών", όταν οι ίδιοι μετέρχονται κίτρινων μέσων για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα που ήδη συνέβησαν και συνεχίζουν να συμβαίνουν, όταν οι ίδιοι έχουν κάνει τον παπανδρεϊκό λαϊκισμό να ωχριά μπροστά στην ανερυθρίαστη τιποτολογία τους.

Ένατον,

για το ότι στην ουσία εκπροσωπούν μία σύγχρονη και απόλυτα αντιδραστική εκδοχή της ελιτίστικης "εξουσίας των ειδικών", ρόλο που μονοπωλούν με τη δέουσα σοβαροφάνεια, καθώς εκστομίζουν τις πιο αστήρικτες, ανιστόρητες και μεθοδολογικά αυθαίρετες ανοησίες στο όνομα του "αποδεδειγμένου" (για ποιους;) πολιτικού κύρους τους, καθώς και της αυτοαναγόρευσής τους σε πρωτοπορία --ω του θράσους!-- του αγώνα για τον "σοσιαλιστικό μετασχηματισμό" ολάκερης της Ευρώπης.

Δέκατον,

για το ότι άφησαν την αμετροέπεια που τους υπαγόρευσε η ταξική τους αλαζονεία να ξεπεράσει τόσο πολύ κάθε έλλογο όριο, την ξεδιαντροπιά τους να βρωμίσει τόσο πολύ την λέξη "αριστερά", που καθώς αποκαλύπτεται η θλιβερή κενολογία τους, καθώς η "ρήξη" γίνεται "καταγγελία" γίνεται "αναδιαπραγμάτευση" γίνεται "παραμονή" σε ένα ατέλειωτο θέατρο αξιογέλαστης λεξιπλασίας, προετοιμάζεται και το έδαφος για ένα μετεκλογικό πολιτικό φιάσκο τόσο μεγάλο, τόσο δραματικό, που η απογοήτευση που θα προκαλέσει απειλεί να θάψει τελεσίδικα κάθε χειραφετητική για το λαό προοπτική στην Ελλάδα και την Ευρώπη και να στρέψει τα λαϊκά στρώματα, με όλη τους την δίκαιη μελλοντική οργή και αγανάκτηση για την χυδαιότητα της εξαπάτησης και της εκμετάλλευσης της ελπίδας, ολοταχώς στα ήδη ανερχόμενα ρεύματα του φασισμού και του ακροδεξιού αυταρχισμού.

Για μια τέτοια εξέλιξη, τους θεωρώ όχι απλά ηθικά και πολιτικά υπεύθυνους αλλά και κάτι παραπάνω: είναι αυτοί που θα έχουν προετοιμάσει και ενορχηστρώσει την αποστροφή των μαζών για τις ιδέες που καπηλεύτηκαν, στρέβλωσαν, φαλκίδευσαν και γελοιοποίησαν. Αυτοί, οι ξεδιάντροποι λαθρεπιβάτες του κομμουνιστικού κινήματος, οι επηρμένοι σκηνοθέτες αυτής της γελοίας ναρκισιστικής παράστασης την οποία έχουν το θράσος να αποκαλούν "ριζοσπαστική προοπτική."

Για τους πιο πάνω λόγους, θεωρώ όλους τους προαναφερθέντες ταξικούς προδότες και άξιους της αιώνιας περιφρόνησης της εργατικής τάξης και των τάξεων των υποτελών: των ανέργων, πρεκάριων, υποαπασχολούμενων, ανθρώπων με ειδικές ανάγκες, με προβλήματα υγείας, υπερήλικων, εξαθλιωμένων μικροαστών και αγροτών. 

Η ντροπή και το όνειδος ας μείνουν αιώνια πάνω τους, και τα ονόματά τους ας περιβληθούν για πάντα με το μαύρο στίγμα της ενσυνείδητης προδοσίας των αδυνάτων.

Ποιος θα μας κάμψει;

Όταν χιλιάδες αστοί οικονομολόγοι σπαζοκεφαλιάζουν επί τέσσερα χρόνια να βγάλουν τον καπιταλισμό από το υφεσιακό αδιέξοδο και αδυνατούν, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν όλοι οι πολιτικοί του αστικού συστήματος διαδέχονται ο ένας τον άλλο σε κυβερνήσεις ανίκανες και ανήμπορες μπροστά στην καταστροφή, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν ένα όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού εξαθλιώνεται, οδηγείται στην ανεργία, την μετανάστευση, την απελπισία, την αυτοκτονία, από το σύστημα που "κέρδισε τελεσίδικα" το στοίχημα της ιστορίας το 1990, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν στη χώρα μας γεννήθηκαν εργάτες που άντεξαν 200 μέρες απεργίας, συντονισμένων επιθέσεων από κάθε κομμάτι της μεγαλοαστικής τάξης, μικροαστική χλεύη, συμπλεγματισμό και καχυποψία, όταν άντεξαν ακόμα τη φτώχεια, την αγωνία της πείνας, και έμειναν όρθιοι και περήφανοι, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα αντέχει την χλεύη, τη συκοφαντία, την ειρωνεία, την εκλογική τιμωρία διότι "δεν συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις" χωρίς να δώσει σπιθαμή από την επαναστατική του πίστη στη λαϊκή και εργατική εξουσία ως μόνη ανθρώπινη διέξοδο μιας απανθρωποποιημένης κοινωνίας, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν τα ψέμματα των αστών διαψεύδουν το ένα το άλλο, όταν ο πανικός τους τους οδηγεί σε συνεχείς αμφιταλαντεύσεις, αλλαγές πορείας, αποστασίες, διασπάσεις, επανασυγκολλήσεις, παράδοση στον εκφασισμό, ποιος θα μας κάμψει; 

Όταν το μόνο που είναι πια ικανή να βγάλει απ' το καπέλο της η αστική τάξη είναι σκιάχτρα για να τρομάξει το λαό, ποιος θα μας κάμψει; 

Όταν η χώρα έχει φτάσει στην κατάσταση καρκινοπαθούς στον οποίο "οι ειδικοί" δεν γνωρίζουν να κάνουν τίποτε άλλο από αφαιμάξεις, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν το σοσιαλδημοκρατικό άλλοθι γελοιοποιείται ως μπροστάρης της διάσωσης ενός καθολικά σάπιου συστήματος που στηρίζονταν, στην "ιδανική", "φυσιολογική" του μορφή, στην εξουσία των ειδικών και στην περιφρόνηση όσων δεν έχουν προσβάσεις στους μηχανισμούς αυτής της εξουσίας, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν η "φυσιολογικότητα" του παρελθόντος αποσυντίθεται σε αποκαλύψεις από τον Κορυδαλλό, σκάνδαλα χρηματισμού και διαφθοράς, εξαπάτησης των εργαζομένων, "πιστολιών" των αετονύχηδων, διαφυγής στο εξωτερικό, όταν η "νόρμα" αναδύει τη μπόχα και τη δυσωδία του άδικου πλούτου, ποιος θα μας κάμψει;

Όταν η δυτική Ευρώπη πνίγεται στα πολιτικά αδιέξοδά της και ταλαντεύεται ανάμεσα στον ένα απατεώνα αστό πολιτικό και τον άλλο επειδή βιάστηκε να τελειώνει με την "υπόθεση του κομμουνισμού", εμάς, που δεν βιαστήκαμε, ποιος θα μας κάμψει; 

Όταν γνωρίζουμε πως έχουμε με το μέρος μας το δίκαιο και το σωστό, όταν γνωρίζουμε πως έχουμε με το μέρος μας την έλλογη οργή, όταν γνωρίζουμε πως έχουμε με το μέρος μας την αιώνια αλήθεια των κομμουνιστών, την αλήθεια της ανθρώπινης ισότητας πέρα απ' την ιδιοκτησία, της ανθρώπινης ανυποταγής στην αυτοκρατορία των εμπορευμάτων, υλικών ή ψυχικών, ποιος θα μας κάμψει;

Η "ακυβερνησία", ο φόβος, και το "θαυμάσιο κενό"

Ένα φάντασμα απλώνεται πάνω από τα λαϊκά στρώματα, και το σαρακοφαγωμένο σεντόνι του υφαίνεται από τα επιδέξια χέρια των εντολοδόχων του κεφαλαίου: το φάντασμα της "ακυβερνησίας." Διαρκώς, με κάθε τρόπο, η προσπάθειά τους είναι να τρομάξουν τον λαό με το ενδεχόμενο να μην σχηματιστεί κυβέρνηση, δηλαδή να τον εκβιάσουν σε μια ψήφο που ισοδυναμεί με αυτοκτονία για να γλιτώσει από την αγωνία της ζωής. Οι αστοί γραφιάδες ρίχνονται μετά μανίας σε προφητικές δυστοπίες, λοιπόν: είδαμε το "κακό όνειρο" του Δημήτρη Θωμά του Σκάι, μας φιλοδώρησε με υψηλού πανεπιστημιακού κύρους σενάρια τρόμου ο γνωστός και μη εξαιρετέος Στάθης Καλύβας, δεν έμεινε έξω από τον άτυπο διαγωνισμό προβλέψιμων δυστοπιών το μπαρουτοκαπνισμένο μελανοδοχείο του ένδοξου φιγετονίστα Πάσχου Μανδραβέλη.

"Να μην μείνουμε ακυβέρνητοι!", φωνάζουν στον ύπνο και τον ξύπνιο τους οι επαγγελματίες προαγωγοί της λαϊκής απελπισίας και ηττοπάθειας, δηλαδή της συντήρησης της αστικής εξουσίας με κάθε διαθέσιμο μέσο μετά το ηθικό ξεγύμνωμα και την πολιτικο-οικονομική απονομιμοποίησή της. 

"Να μην μείνουμε ακυβέρνητοι", γιατί;  Γιατί, όπως όλοι οι προαναφερθέντες κάνουν ξεκάθαρο, αν "μείνουμε ακυβέρνητοι" ποιος θα εφαρμόζει αυτά που δεν αποφασίσαμε ποτέ εμείς; Ποιος θα λειτουργεί ως εντολοδόχος της μοναδικής "κυβέρνησης" που στην πραγματικότητα έχει η Ελλάδα, της Τρόϊκας;

Αλλά βέβαια αυτό σημαίνει, και οι προαναφερθέντες το γνωρίζουν καλά, ότι αυτό που αναζητείται, αυτό που οι ίδιοι αναζητούν εναγωνίως, δεν είναι κυβέρνηση. Κυβέρνηση έχουμε ήδη, τραπεζοπιστωτική και ευρωπαϊκή, και όποιος έχει κάνει τον κόπο να διαβάσει έστω μια αράδα από τα Μνημόνια Ι και ΙΙ το γνωρίζει. Αυτή η κυβέρνηση δεν θα κουνηθεί από τη θέση της απλώς και μόνο επειδή το ΠΑΣΟΚ ή η ΝΔ ή ο οποιοσδήποτε δεν συγκεντρώσει τα ποσοστά που χρειάζεται όχι για να κυβερνήσει, βέβαια, αλλά για να εκτελέσει τις εντολές της κυβέρνησης που έχουμε ήδη και που θα έχουμε και την επόμενη των εκλογών.

Το πραγματικό λοιπόν πρόβλημα του ελληνικού λαού, και συγκεκριμένα της εργατικής τάξης, των αγροτών, των πτωχευμένων και πνιγμένων στα χρέη μικροαστών, δεν είναι ότι απειλούνται να μην έχουν κυβέρνηση στις 7 του Μάη.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι απειλούνται να μην μπορούν, βάσει των εκλογικών αποτελεσμάτων, να ανατρέψουν την κυβέρνηση που ήδη έχουν και που, αν δεν κάνουν κάτι ενεργητικό για αυτό, θα συνεχίσουν να έχουν, άκοντες εκόντες, και μετά τις 7 του Μάη.

Και φυσικά, ο λαός, τα στρώματα αυτά που αναφέραμε, ξέρει καλά τι θα πει ότι έχει ήδη και ότι απειλείται να έχει ξανά κυβέρνηση. Δεν το ξέρει απλά από τα μνημόνια Ι και ΙΙ, που όσο και να φώναζε στις πλατείες πέρασαν με τις πιο αισχρές και θεατρινίστικες ενέργειες των αστικών κομμάτων στην πρόσφατη ιστορία· το ξέρει και από το ότι, μπροστά στο ενδεχόμενο δημοψηφίσματος για τις ρήτρες του δεύτερου Μνημονίου, η πραγματική κυβέρνηση ανέτρεψε ουσιαστικά τον θίασο μαριονετών που είχε ως τότε χρησιμοποιήσει και εγκατέστησε άλλον στη θέση του, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις, ανάμεσα σε άλλα, "κυβερνοποίησης" της ακροδεξιάς σε σύγκλιση με το κόμμα του "προέδρου της σοσιαλιστικής διεθνούς", και  εκπαραθύρωσης του "προέδρου" για να ανέβει στην εξουσία κάποιος ακόμα πιο "ρεαλιστής", δηλαδή ακόμα πιο πειθήνιος και αδίστακτος στην εκτέλεση των εντολών της μοναδικής ουσιαστικά πραγματικής κυβέρνησης που έχει η χώρα από το 2010 και μετά. 

Μ' αυτή την πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας και της αλήθειας πάνε να κοροϊδέψουν τον λαό. Με τέτοιες τρίτης διαλογής φοβέρες πάνε να τον κάνουν να πιστέψει στον ανύπαρκτο και ανυπόστατο για τα δικά του συμφέροντα φόβο της ακυβερνησίας. Κι αυτός ο φόβος είναι το ίδιο ανύπαρκτος και το ίδιο ανυπόστατος με την ιδέα πως η "κυβέρνηση" των εντολοδόχων νομιμοποιείται τάχαμου ως τέτοια από τη βούληση του λαού. Το ίδιο ανύπαρκτος και το ίδιο ανυπόστατος με την ιδέα της λαϊκής νομιμότητας κυβερνήσεων που στέρησαν από ένα κομμάτι των κατώτερων στρωμάτων τη δουλειά, από ένα άλλο ακόμα και το ίδιο το κεραμίδι πάνω απ' το κεφάλι ως δικαίωμα, και από όλους μαζί τον βιώσιμο μισθό και την αξιοπρέπεια. Κι όλα αυτά, όταν δεν τους τσάκιζαν στο ξύλο οι δυνάμεις καταστολής και δεν τους μπούκωναν με χημικά.

Με τέτοια τσιτάτα νομίζουν πως θα τρομάξουν ανθρώπους που δεν τρομάζουν να τρώνε από τα σκουπίδια ή να βλέπουν άλλους να τρώνε από τα σκουπίδια. Ανθρώπους που δεν τρομάζουν να πατούν την σκανδάλη σε όπλα που έχουν στραμένα στο κεφάλι τους ή να πηδούν από παράθυρα ή να απαγχονίζονται. Ανθρώπους που δεν τρομάζουν να ζουν τον θάνατο της προσωπικότητας, της αξιοπρέπειας, της οικογενειακής ζωής, των ονείρων τους, των ονείρων των παιδιών τους. 

Από αυτούς τους ανθρώπους περιμένουν να φοβηθούν την "ακυβερνησία". Από αυτούς, που τρώνε τον φόβο της επιβίωσης για πρωϊνό, μεσημεριανό και δείπνο. Να φοβηθούν τι, λοιπόν, όσοι έζησαν την καλπάζουσα φρίκη του καπιταλισμού τα τελευταία τρία χρόνια; Να φοβηθούν μία κατάσταση στην οποία η καλπάζουσα αυτή φρίκη δεν θα βρίσκει εντολοδόχους και εκτελεστές; Να φοβηθούν πως θα προκύψουν ελείμματα στην αγορά προσφοράς υποψήφιων δημίων; Να φοβηθούν μήπως τυχόν δεν βρεθούν εγχώρια άρβυλα να τους πατήσουν στο λαιμό, μόνο και μόνο επειδή πάνω απ' τα άρβυλα θα στέκεται, ως εχέγγυο δημοκρατικής νομιμότητας, ένα κουστούμι Armani αντί για το συνηθέστερο flight jacket του κεκαρμένου νεοναζί ή τη στολή παραλλαγής του πραξικοπηματία; 

Να φοβηθούν το "κενό" που αφήνει ένα χαλασμένο γρανάζι στη μηχανή του βασανισμού τους; Μα αυτό το χαλασμένο γρανάζι, αυτό το "κενό", είναι η αρχή της δυνατότητας για ελευθερία από ό,τι είναι αποδεδειγμένα αβάσταχτο για την πλειοψηφία! Είναι, είπε χθες η ΓΓ του ΚΚΕ --ξέρετε, του εξουσιομανούς αυτού κόμματος-- ένα "θαυμάσιο κενό." Είναι το κενό εκείνο χωρίς το οποίο δεν είναι εφικτή καν η θεμελίωση μιας άλλης εξουσίας. Μιας εξουσίας των ποδοπατημένων. Μιας εξουσίας των τρομοκρατημένων. Μιας εξουσίας αυτών που κάθε μέρα, από το πρωί ως την νύχτα, τρέφουν τις αρτηρίες του υλικού κόσμου με τον ιδρώτα τους και το αίμα τους -- και δεν μιλάμε για μεταφορικό αίμα σε μια χώρα όπου κάθε τρεις και λίγο ακρωτηριάζεται, τεμαχίζεται, συνθλίβεται, ή αποκεφαλίζεται κι ένας αποκαμωμένος εργάτης στις πρέσσες και στα τρυπάνια των εργοστασίων των πλουτοκρατών που εντατικοποιούν την παραγωγή κρατώντας τους μισθούς σε επίπεδα πείνας. 

Αυτό για το οποίο θέλουν να τρομάξεις και να φοβηθείς είναι ο δικός τους φόβος. Δεν είναι ο δικός σου. Με τον δικό σου ζεις κάθε μέρα, όταν αυτοί κοιμούνται μακάριοι σε σπίτια πολυτελείας, προφυλαγμένοι από αλάρμ, αν όχι από μπράβους, ενώ άλλοι κοιμούνται στον δρόμο, μέσα στη βροχή και τα σκατά, πάνω σε χαρτόκουτα, ντυμένοι κουρέλια, τρομαχτικές προφητείες του δικού σου μέλλοντος μέσα στην κοινωνία του καπιταλιστικού ολέθρου. 

Γίνε λοιπόν εσύ η ελπίδα σου, κι εσύ ο φόβος τους. Στις 6 του Μάη ψήφισε με μια σφαίρα από μελάνι και χαρτί. Στρέψ' την στην καρδιά του τέρατος, στην πηγή του φόβου σου. Και, όταν έχεις δημιουργήσει με την δραστηριοποίησή σου παντού --στο δρόμο, στη δουλειά, στα περιβάλλοντα συζήτησης και διάχυσης των ιδεών-- το μπλοκάρισμα στη φριχτή αλυσίδα της τρομοκράτησής σου, μείνε με τα μάτια ανοιχτά και δεκατέσσερα. Επιδίωξε ενεργά και με όλα τα μέσα πάλης απέναντι στην αστική εξουσία την αποκένωσή της από πρόθυμο πολιτικό προσωπικό. Μόνο έτσι θα μπορέσεις να χτίσεις, μαζί με άλλους, μαζί με την λευτερωμένη απ' τον φόβο κοινωνία του ιδρώτα και του τίμιου μεροκάματου που δεν έχει ανάγκη την εκμετάλλευση για να ζήσει, το σπίτι της δικής σου εξουσίας. 

Επωνυμία και ανωνυμία

Με αφορμή την νέα εκστρατεία αποτυχημένου χαφιεδισμού και διάρρηξης ανοιχτών θυρών (δηλαδή συνδυασμού βλακείας και χυδαιότητας) που διενεργήθηκε σε βάρος μου σήμερα. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο Through the Loophole στις 25/1/2010, και αργότερα, τον Ιανουάριο του 2011, στο Από το μάτι της βελόνας, εκδόσεις Astra. Είναι, βέβαια, το ενσυνείδητο μανιφέστο της δικής μου προσωπικής λειτουργίας στο διαδίκτυο, και ακριβέστερα, της δικής μου προσωπικής επιλογής απέναντι στο δίλημμα "επωνυμία ή ανωνυμία."

57. Ανωνυμία και επωνυμία
Στο θεμελιώδες δίλημμα "ανώνυμο ή επώνυμο ιστολογείν;" επέλεξα "τίποτε από τα δύο", δηλαδή αναγκαστικά "και τα δύο." Η ανωνυμία σε προστατεύει, αλλά μόνο από τους άλλους και όχι από τον εαυτό σου. Η επωνυμία σε προστατεύει από τον εαυτό σου, αλλά όχι από τους άλλους. Φυσικά, δεν πρόκειται για ισομορφικό ζευγάρι: η ενσυνείδητη διασπορά του ίχνους του ονόματός σου ματαιώνει κάθε ανώνυμη αυτοαναφορά, ακόμα και αν η δεύτερη πλειοψηφεί ποσοτικά σε συντριπτικό βαθμό. Σε τι ελπίζει τότε κάποιος που επιλέγει την ανωνυμία μαζί με την επωνυμία, ή μάλλον, πώς μπορεί να ελπίζει ότι μπορεί να τις επιλέξει μαζί; Ελπίζει πως απ' το όνομα είναι εφικτό να κρατήσει μόνο την ευθύνη και από την απαλειφή του ονόματος μόνο την ελευθερία.

Την ελευθερία από τι όμως; Δεν είναι τούτη η ελευθερία ασύμβατη με την ευθύνη, δεν είναι ελευθερία ακριβώς από την ευθύνη; Όχι απαραίτητα. Όχι αν η "ευθύνη" είναι κάτι άλλο από συνώνυμο, ουσιαστικά, της υπόρρητης υπόθεσης της κυριότητας του εαυτού, της ιδιοκτησίας του κυρίου (ονόματος). Όχι αν "ευθύνη" σημαίνει πιστότητα στην σχέση με μια αλήθεια που χωρίς ελευθερία δεν θα μπορούσε να αρθρωθεί.

Και ο αναγνώστης; Σε αυτόν και σε αυτήν εμπιστεύεσαι ένα ανοιχτό μυστικό, δηλαδή ένα μυστικό χωρίς περιεχόμενο (εφόσον το υποτιθέμενο μυστικό δεν είναι μυστικό από κανένα): προσφέρεις ένα άδειο δώρο με την ελπίδα ότι αυτός που το παραλαμβάνει μαθαίνει να ερμηνεύει ως δώρο την καθαρή χειρονομία και όχι την ιδιοκτησία ενός κάποιου πράγματος. Με αυτόν τον τρόπο, δοσμένο χωρίς να ζητηθεί, το όνομά σου γίνεται πραγματικά ασήμαντο, μεταμορφώνεται εμμενώς σε κάτι άλλο από "στοιχείο" κάποιας σημασίας. Και έτσι ο άλλος, ο μόνος που μπορεί να κοιτάξει κατάματα την πραγματική κενότητα αυτού που του πρόσφερες, σε απελευθερώνει από το όνομα από το οποίο δεν μπορείς ο ίδιος να ελευθερωθείς.

Η ποίηση, η πολιτική, ο λαϊκός ηρωισμός και η διαλεκτική ειρωνεία

Αναδημοσίευσα χθες το βράδι, αντί οποιουδήποτε άλλου σχολίου το πολύ όμορφο ποίημα του Πωλ Ελυάρ "Αθήνα", που ανέσυρε στην μνήμη και μετέφρασε έξοχα το ιστολόγιο waltendegewalt (μια δεύτερη μετάφραση εδώ). Θεώρησα πως το ποίημα, αφιερωμένο στον ηρωϊκό αντιφασιστικό και κομμουνιστικό αγώνα του ελληνικού λαού στην περίοδο 1944-49 (όπως ήταν και ο πίνακας του Πικάσο που κλάπηκε πρόσφατα, σ' αυτή την παντιόθεν λεηλατημένη χώρα που λέγεται Ελλάδα), ήταν ένα επαρκές μέσο χαιρετισμού όλων όσων, μετά από περισσότερα από δύο χρόνια ανελέητης και συντεταγμένης επίθεσης στην ίδια τους την αξιοπρέπεια ως ανθρώπων, βρήκαν το κουράγιο αυτό το τριήμερο να βγουν στον δρόμο και να εκφράσουν την αντίστασή τους στην καταστροφική κεφαλαιοκρατική λεηλάτηση του τόπου τους και της ζωής τους. Νομίζω πως είναι περιττό να εκφράσω τον θαυμασμό μου και τον ταπεινό μου σεβασμό σε όσους για μια ακόμα φορά λούστηκαν χημικά, δάρθηκαν, έφαγαν το κρύο και τη βροχή, συνελήφθηκαν από τα σώματα ασφαλείας, αλλά δεν τρομοκρατήθηκαν και δεν λύγισαν παρά τις εξαιρετικά δύσκολες και ακόμα και απάνθρωπες περιστάσεις που καθορίζουν πια ακόμα και την "απλή", "καθημερινή" τους ζωή.

Σήμερα όμως νιώθω την ανάγκη, ακριβώς εξαιτίας αυτού του θαυμασμού και σεβασμού για τον πόνο και κάματο αυτών των ανθρώπων, να πω δυο λόγια ακόμα για το θέμα του λαϊκού ηρωισμού, ή ακριβέστερα για δύο είδη αντιδράσεων στον λαϊκό ηρωισμό, δύο απαντήσεις στα ζητήματα που αυτός θέτει.

Το πρώτο είδος, και αυτό στο οποίο έδωσα το βήμα χθες, είναι η ποιητική αντίδραση, η ποιητική κωδικοποίηση του λαϊκού ηρωισμού. Το ποίημα του Ελυάρ είναι ένα άριστο τυπικό παράδειγμα των βασικών τάσεων αυτής της κωδικοποίησης: είναι η εξύψωση του λαϊκού θάρρους, η εξύμνησή του, όπως επίσης και η λυρική εξιδανίκευση της λαϊκής ικανότητας για αυτοθυσία, του αθάνατου στοιχείου της λαϊκής αξιοπρέπειας στην στιγμή της εξέγερσης. Αυτή είναι, συνοπτικά, η εργασία της ηρωϊκής ποίησης: να ενθαρρύνει, να παροτρύνει, να δώσει θάρρος και κουράγιο σε μια δοκιμαζόμενη συλλογικότητα. Όμως αυτή δεν είναι απλά μια ποιητική εργασία· είναι επίσης, και ταυτόχρονα, μια πολιτική εργασία: χωρίς θάρρος, κουράγιο, αυτοπεποίθηση και αυτοσεβασμό, κάθε δοκιμαζόμενη συλλογικότητα είναι καταδικασμένη στην πολιτική υποχώρηση και ήττα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η εργασία της ποίησης εκπληρώνει ταυτόχρονα και την εργασία της πολιτικής, ότι απαλάσσει την πολιτική από τα δικά της καθήκοντα σε μια εργασία στο πλευρό του δοκιμαζόμενου λαού. Αλλά ποια είναι η εργασία εκείνη που προσιδιάζει συγκεκριμένα στην πολιτική (και όχι δευτερογενώς, ως δάνειο από την ποίηση και την ποιητικότητα) και αφορά στη θεματική του λαϊκού ηρωισμού;

Η εργασία αυτή, θα ισχυριστώ, έχει εκ πρώτης όψης τον ακριβώς αντίθετο χαρακτήρα από αυτόν της ποιητικής εργασίας: χρέος της πολιτικής σκέψης, χρέος που προσιδιάζει αποκλειστικά στην πολιτική σκέψη και δεν μπορεί ούτε πρέπει να αναχθεί στη σφαίρα της ποίησης, είναι να αποφευχθεί, με κάθε διαθέσιμο μέσο, ο άσκοπος ηρωισμός, η μάταιη αιματοχυσία του λαού. Χρέος της πολιτικής σκέψης, με άλλα λόγια, είναι να κρατήσει τον λαϊκό ηρωισμό στην σφαίρα των μέσων για έναν σκοπό, να τον εμποδίσει απ' το να αναχθεί σε αισθητικοποιημένο αυτοσκοπό.

Πρόκειται για φαινομενικά μόνον αντίθετους στόχους, ή ακριβέστερα για στόχους που παραμένουν αντίθετοι μόνο όταν δεν υπηρετούνται σωστά: τόσο η ποίηση όσο και η πολιτική σκέψη έχουν, όταν είναι κομμουνιστικά στρατευμένες, ως στόχο τους την προστασία του λαού. Είναι δεσμευμένες σ' αυτό το καθήκον. Η ποίηση (και μιλώ εδώ ευρύτερα για την αισθητική αναπαράσταση) προστατεύει τον λαό με το να τον ενθαρρύνει, να του δίνει δύναμη και αντοχή, να εξαίρει τα πάθη και το μεγαλείο του· η πολιτική τον προστατεύει αναλαμβάνοντας το ηθικό βάρος να σκεφτεί ψυχρά, να μην παρασυρθεί από τον ποιητικό ενθουσιασμό, να αξιολογήσει κινδύνους και δυνατότητες με ψύχραιμο μάτι, και να αποτρέψει, με όλες της τις δυνάμεις, την έκθεση του λαού σε κίνδυνο, την ώθησή του σε μάχες για τις οποίες είναι απροετοίμαστος, την επίταση, μέσω λάθος αποφάσεων ή λάθος συγχρονισμού κινήσεων, της καταπίεσης και υποδούλωσής του. 

Όταν η κομμουνιστική στράτευση δεν γίνεται η άγρυπνη και διαλεκτικά ισορροπημένη αρχή που συγκρατεί αυτές τις δύο διαφορετικές ροπές και αυτά τα δύο διαφορετικά καθήκοντα σε σωστή ισορροπία, τότε διαγράφονται σοβαρότατοι κίνδυνοι.

Όταν η ποίηση ξεχάσει την αναγκαιότητα της πολιτικής εργασίας, το αποτέλεσμα είναι η πολιτική εργασία να εμφανίζεται ως απλώς "κυνική", "ψυχρά υπολογιστική", "εργαλειακή". Αυτό από μόνο του δεν είναι δα και ό,τι τραγικότερο μπορεί να συμβεί, βέβαια. Αυτό που είναι πραγματικά τραγικό είναι να επικρατήσει η αντίληψη πως κάθε κάλεσμα σε πολιτική ψυχραιμία ισοδυναμεί ακύρωση του ποιητικού πάθους, και ότι συνεπώς η έκθεση του λαού στον κίνδυνο αποτελεί λίγο-πολύ αυτοσκοπό: πόσες φορές δεν έτυχε, όταν συνέβει κάτι τέτοιο, ο λαός να μετατραπεί σε σφάγιο για να υμνούν θυσίες οι ποιητές, αποκαλύπτοντας έτσι ότι ο πραγματικός κυνισμός --κι εδώ έρχεται η διαλεκτική ειρωνεία-- δεν ήταν αυτός του ανθρώπου που μας καλούσε να σκεφτούμε πολιτικά, αλλά αυτός του ανθρώπου που ονόμαζε κάτι τέτοιο ασυγχώρητο κυνισμό και παρότρυνε τις μάζες σε ευγενείς θυσίες; Πόσα έξοχα λογοτεχνικά έργα ή πίνακες ζωγραφικής δεν φτιάχτηκαν εκ των υστέρων για την Κομμούνα; Και πόσο βοήθησαν όλα αυτά τους Κομμουνάρους να μην λάβουν ως αντίτιμο για τον ηρωισμό τους την μαζική σφαγή; Ο ποιητής που επιδιώκει την στράτευση οφείλει να σκέπτεται αρκετά πολιτικά ώστε να μην γίνεται συνένοχος του εκ των υστέρων μακαρισμού (κυριολεκτικών ή μεταφορικών) πτωμάτων. Οφείλει, για να το εκφράσουμε συνοπτικά, να σέβεται την λενινιστική αρχή: "όχι άλλοι ηττημένοι και συντετριμμένοι ηρωισμοί για χάρη της ποίησης και του τραγικού, αλλά ηρωισμοί για χάρη της νίκης, για χάρη του στόχου της επικράτησης της λαϊκής εξουσίας, για χάρη της ζωής." Όχι τυχαία, ο Λένιν δεν κρίθηκε ποτέ "ποιητικός", και αυτό ανήκει στις μεγάλες αποδείξεις του πολιτικού του ήθους, της αίσθησης ευθύνης του απέναντι στη λαϊκή μάζα που έπαιξε την ζωή της κορώνα-γράμματα για το δίκαιο και την ισότητα.

Αλλά βέβαια, ακόμα και αυτός ο "μη ποιητικός" Λένιν δεν παρέλειψε να χαιρετίσει την αξία ενός Μαγιακόφσκι, και μάλιστα --και αποκαλυπτικά!-- όχι ως ποιητή αλλά ως πολιτικού. Χωρίς την ποιητική πίστη στο λαό, στην αδάμαστη δύναμη της συλλογικότητας να φέρει τον κόσμο τα πάνω κάτω, ο πολιτικός "ρεαλισμός" δεν έχει καμία αξία: η πολιτική σκέψη γίνεται ακαδημαϊκή άσκηση επί χάρτου, ο πολιτικός γίνεται απλός γραφειοκράτης, ενώ η διανόηση, ακόμα και η σημαντικότερη, καταδικάζεται στις σκονισμένες της έδρες, στα άλγη της ηλικίας και του γήρατος, στην άθλια επαγγελματική σφαίρα του επόμενου συμβολαίου βιβλίου, συνεδρίου, ανέλιξης, παρουσίασης, ή συνέντευξης. 

Η δυνατότητα των μαζών να αλλάζουν τον κόσμο είναι το παν, αλλά η στρατευμένη πολιτική σκέψη βρίσκεται εκεί για να προστατέψει και να στέρξει αυτό το παν λαμβάνοντας αναλυτικά υπόψη τις δυνάμεις και τις αδυναμίες του λαϊκού και εργατικού κινήματος, τις δυνητικές του συμμαχίες και τις πηγές κινδύνου που το απειλούν εγχώρια και διεθνώς -- και όχι απλώς για να το τραγουδήσει. Και η ποίηση μπορεί να εκφράσει τις ανώτερες αλήθειες της πολιτικής ζωής των καταπιεσμένων και εκμεταλλευμένων μαζών ωραιότερα και ευγενέστερα από κάθε πολιτικό, όχι όμως να υποκαταστήσει την πολιτική σκέψη που στρατεύεται στο πλευρό τους όταν τα διακυβεύματα γίνονται μεγαλύτερα, η αναμέτρηση καθίσταται δυσκολότερη και οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται. 

Ούτε "πολιτική ως συνήθως", ούτε μάταιες θυσίες για να εμπνέονται εκ του ασφαλούς οι ποιητές! Ούτε μια πολιτική αποστεωμένη σε απλό μέσο και εργαλείο --μια πολιτική του συμβιβασμού χωρίς τέλος-- ούτε μια αισθητική που παρουσιάζει τον εαυτό της ως εκπλήρωση και δικαίωση των θυσιών του ανώνυμου ανθρώπου που αφήνεται στο έλεος της τύχης του!

Κομμουνιστές, άλλη μια προσπάθεια για την νικηφόρο επανάσταση, και μόνο για αυτή, αν θέλουμε να λογιζόμαστε αληθινοί ποιητές, δηλαδή πραγματικοί πολιτικοί!

Αρκετά!

Οικονομική συντριβή και αστυνομική καταστολή των εργαζομένων εθνικά. Αιματοκύλισμα των φτωχών στην περιφέρεια. Το πρόσωπο της αστικής εξουσίας των δύο παγκόσμιων πολέμων και του φασισμού προβάλλει όλο και καθαρότερα. Στον πολεμικό στόλο που διήλθε τα στενά του Ορμούζ, τέσσερα αμερικάνικα πολεμικά, ένα εγγλέζικο, ένα γαλλικό.  H Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα δεν είναι απλά ένας αστικός μηχανισμός διάλυσης των εργατικών δικαιωμάτων δεκαετιών ή αιώνων, ένας μηχανισμός καταστροφής των δυτικών κοινωνιών και των τελευταίων ψηγμάτων του δυτικού πολιτισμού, ένας μηχανισμός αρπαχτικής απαλλοτρίωσης της εργασίας των μαζών και του λαϊκού πλούτου· είναι επίσης ένας άμεσα φονικός μηχανισμός, που, λίγους μήνες μετά το αιματοκύλισμα και την καταστροφή της Λιβύης βρίσκεται ήδη ένα βήμα απ' τον πόλεμο στο Ιράν.

Η αριστερά που κοιμάται τον ύπνο της "άλλης Ευρώπης" που θα έρθει από τον ουρανό πρέπει να ξυπνήσει πριν είναι πολύ αργά, πριν θρηνήσουμε κι άλλες εκατόμβες νεκρών, εδώ και αλλού. Πρέπει να ξυπνήσει η αριστερά-κληρονόμος του σοσιαλσωβινισμού του 1914, η αριστερά που βάφτισε τον εαυτό της "κοσμοπολίτικη" επειδή βάφει τα χέρια της στο αίμα που χύνει ένα imperium και όχι ένα έθνος-κράτος. Πρέπει να ανοίξει τα μάτια της και να κοιτάξει επιτέλους τον κόσμο γύρω της. Ακόμα και αν χρειαστεί να ξυπνήσει με γροθιές. 

Η επιστροφή στην πάλη για τον κομμουνισμό, χωρίς άλλα σοσιαλδημοκρατικά ψέμματα και αυταπάτες, είναι η τελευταία ελπίδα της θνήσκουσας ανθρωπότητας. Η τελευταία ελπίδα της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων του πλανήτη.

Ή αυτό ή πόλεμος δίχως τέλος, εξαθλίωση δίχως τέλος, συντριβή δίχως τέλος. Η αστική δημοκρατία της Δύσης είναι, ανοιχτά πια, το κλειστό κλαμπ εξωνημένων δολοφόνων. Όχι άλλα άλλοθι για το έγκλημα που λέγεται κεφάλαιο.

Πόλεμος ταξικός στους σφαγιαστές των λαών, στους ληστές της ανθρωπότητας, στους αιμοσταγείς εγκληματίες με το λευκό δέρμα και τα κοστούμια, όπου κι αν βρίσκονται. Καμία νομιμότητα στις αστικές κυβερνήσεις και στα διεθνή τους διευθυντήρια! Καμία συνεργασία μαζί τους! Καμία ανοχή για τα εγκλήματά τους σε βάρος των λαών σ' όλο τον κόσμο! 

Έτσι κι αλλιώς, η γη θα γίνει κόκκινη! Στηρίξτε την ενσυνείδητη εργατική τάξη, τον μοναδικό φορέα ικανό να φέρει ειρήνη και ψωμί στον κόσμο, ή περιμένετε τη σειρά σας στη σφαγή για να ζήσει το χρήμα!

Για μια νέα συνάντηση

Πριν από ενάμιση περίπου αιώνα, ένα εργατικό κίνημα που αναπτύχθηκε, κυρίως στην Αγγλία --την πιο αναπτυγμένη χώρα του βιομηχανικού καπιταλισμού-- χωρίς την ηγεσία μιας επαναστατικής διανόησης, συναντήθηκε με μια γερμανική επαναστατική διανόηση με πλούσια διανοητική παράδοση αλλά χωρίς αναπτυγμένο εργατικό κίνημα στη χώρα της. 

Πριν από ενάμιση περίπου αιώνα συναντήθηκαν λοιπόν δυο προϋποθέσεις μιας σύναψης που από μόνες τους θα είχαν μείνει για πάντα άκαρπες και λειψές.

Η συνάντηση αυτή αξίζει το όνομα "συνάντηση" γιατί δεν είχε τίποτε το προαποφασισμένο, τίποτε το προβλέψιμο. Ο χαρακτήρας της ήταν καθαρά ενδεχομενικός -- που όμως δεν σημαίνει αυθαίρετα τυχαίος. Αντίθετα, αυτό που την έκανε εφικτή ήταν η υποκειμενική αποφασιστικότητα εργατών και διανοουμένων για αφοσίωση σε έναν στόχο, η αυτοκριτική των μέσων επίτευξής του, ο μετασχηματισμός της εμπλεκόμενης ατομικής και συλλογικής συνείδησης, και η ακάματη πολιτική επινόηση.

Η συνάντηση αυτή προϋπέθεσε έναν τρίτο τόπο, έναν τόπο διαμεσολάβησης της διαλεκτικής ανάμεσα σε χώρες, κοινωνικά μορφώματα, βαθμούς και τομείς ανάπτυξης και υστέρησης: το αγγλικό εργατικό κίνημα άντλησε τα πρώτα του ριζοσπαστικά εναύσματα απ' το παράδειγμα της γαλλικής επανάστασης και μπολιάστηκε γερά με τον γαλλικό ιακωβινισμό. Το ίδιο όμως έκανε και η γερμανική επαναστατική διανόηση, που, ήδη απ' τις μέρες του Τι είναι διαφωτισμός; του Καντ είχε τα μάτια στραμένα στην πολιτική καινοτομία των μαζών στη Γαλλία. 

Αυτό το δύο που οδήγησε στο ένα του ονόματος Μαρξισμός αφού πρώτα συγκροτήθηκε απ' το διαλεκτικό τρία, ξεδιπλώνεται ξανά σε τρία στα --κριτικά επεξεργασμένα-- συστατικά στοιχεία της κομμουνιστικής συγκρότησης: γερμανικός φιλοσοφικός ιδεαλισμός, αγγλική πολιτική οικονομία, γαλλική επανάσταση. 

Σήμερα αναζητούνται οι προϋποθέσεις μιας νέας συνάντησης, σε κάθε χώρα, μιας νέας εκδοχής της συνάντησης που έλαβε χώρα μια μέρα του 1848, και ξανά, το 1917. Που σημαίνει, για μια ακόμα φορά, πως ένα εργατικό κίνημα χωρίς επαναστατική διανόηση πρέπει να συναντήσει με τρόπο αμοιβαία μετασχηματιστικό μια επαναστατική διανόηση χωρίς εργατικό κίνημα μέσα στην ίδια χώρα, μιας και η οικουμενοποίηση της κληρονομιάς του 1848 και του 1917 κατέστησε τις θέσεις "Αγγλία", "Γερμανία", "Γαλλία" δυνητικά παρούσες στον ίδιο τόπο, την ίδια στιγμή, για κάθε τόπο.

Αυτή η συνάντηση μπορεί να καταστήσει την Ελλάδα --τον αδιαμφισβήτητο πυρήνα της κρίσης του μορφώματος του ευρωπαϊκού καπιταλιστικού νεο-ιμπεριαλισμού-- πραγματικό και όχι εικοτολογικό "αδύναμο κρίκο." Αν μάθαμε κάτι από την ιστορία αυτό είναι ότι το ριζοσπαστικά νέο αναδύεται πάντα --και με τρόπο κάθε άλλο από μηχανικό ή ντετερμινιστικό-- από το τοπίο της καταστροφής, από το τοπίο της απτής διαγραφής του ριζικά χειρότερου. Η Ελλάδα είναι αυτό το τοπίο. Μπροστά της ανοίγονται ξεκάθαρα, όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται να αναδείξει η --πάντα ειρωνική τόσο για αυτούς που την απαρνούνται όσο και για αυτούς που την παίρνουν υπερβολικά κατά γράμμα-- ιστορική επανάληψη, δύο και μόνο δύο δρόμοι: 

ο δρόμος του σοσιαλδημοκρατικού τυχοδιωκτισμού που οδηγεί μια δοκιμαζόμενη οικονομικά και τρομοκρατημένη κοινωνία στην συνταγματική εκτροπή, τον φασισμό και πιθανά στον πόλεμο

ο δρόμος της λενινιστικής ρήξης που οδηγεί στην απόρριψη κάθε συμβιβασμού με την αφασική, ακαδημαϊκο-σοσιαλιστική και πρακτικά ενδοτική "ορθοδοξία", και στην επανάσταση

Οι μορφές της επιλογής, τα βήματα που σε φέρνουν υπερβολικά μακριά στο ένα μονοπάτι για να γυρίσεις πίσω και να δοκιμάσεις το άλλο, άρχισαν ήδη να διαφαίνονται και θα συνεχίσουν να γίνονται πιο ξεκάθαρα για όποιον έχει τα μάτια ανοιχτά.

Μέσα στην χλεύη του σήποντος κυνισμού των καλοταϊσμένων και των πνευματικά νεκρών, αυτών που θέλουν να πιστέψουν και να κάνουν τους άλλους να πιστέψουν πως ο "εφιάλτης" του κομμουνισμού πέρασε ανεπιστρεπτί, εμείς θα επιμείνουμε ως το τέλος να λέμε αυτό που ακόμα θεωρείται ημίτρελο και γραφικό (ακόμα και από κάποιους που θεωρητικά το ασπάζονται):


Ζήτω το επαναστατικό προλεταριάτο, που έχει σπάσει τις αλυσίδες πρόσδεσής του σε έναν κόσμο παραδομένο στη μηδενιστική βία του κεφαλαίου, έναν κόσμο που ετοιμάζεται να γράψει νέες, κατάμαυρες σελίδες στην ιστορία της ατίμωσης του ανθρώπου.


Ζήτω η επαναστατική ανατροπή του σάπιου αστικού κοινοβουλευτισμού.


Ζήτω το χτίσιμο, ξανά, απ' την αρχή, με θάρρος και αφοβία, του τρίτου σταδίου του κομμουνιστικού εγχειρήματος, η τρίτη συνάντηση του εργατικού κινήματος και της επαναστατικής διανόησης.