"Ανορθόδοξοι": Οι τρεις του Ματαρόα, ο Raymond Aron, ο Boris Souvarine και η CIA

Πρώτος από τα αριστερά, ο Raymond Aron. Δεύτερος από δεξιά, ο Michael Josselson, πράκτορας της CIA και υπεύθυνος για τον συντονισμό του Congress for Cultural Freedom.

"Παρότι το Κ.Κ.Ε. τον είχε διαγράψει από τις τάξεις του, αναζήτησε αμέσως επαφή με το P.C.F. (το γαλλικό Κ.Κ.), αλλά σύντομα εγκατέλειψε τις κομμουνιστικές ιδέες. Σπούδασε φιλοσοφία στη Σορβόννη όπου υποστήριξε τις δύο διδακτορικές του διατριβές («Ο Μαρξ στοχαστής της τεχνικής» και «Ο Ηράκλειτος και η φιλοσοφία» – με εξεταστές τους Paul Ricœur και Raymond Aron..."

Βιογραφικό Κώστα Αξελού, "Για μας δεν υπήρχε ιερό και όσιο", chronosmag

Κορνήλιος Καστοριάδης-"Τι είδους αστικό ή ρεφορμιστικό κόμμα ήταν αυτό;"

Το κατάλοιπο της τροτσκιστικής αυταπάτης που μας εβάραινε και που δεν είχαμε ακόμα απορρίψει ήταν η ιδέα ότι τα σταλινικά κόμματα είχαν αστικοποιηθεί, όπως 40 ή 50 χρόνια πριν είχε αστικοποιηθεί η ρεφορμιστική σοσιαλδημοκρατία.

Η ώρα της αλήθειας εσήμανε το Δεκέμβρη του '44. Τι είδους αστικό ή ρεφορμιστικό κόμμα ήταν αυτό που, αν αφήσουμε κατά μέρος τη σκοτεινή και όχι τελείως γνωστή ιστορία των δισταγμών και του ηλιθίου τρόπου με τον οποίο η σταλινική διεύθυνση, από τη δική της άποψη, έδωσε τη μάχη των Αθηνών, προσπαθούσε να καταλάβει την εξουσία με τα όπλα, έσφαζε τους πάντες και τα πάντα κ.λπ. Και τι κινούσε και υποκινούσε τις μάζες που το ακολουθούσαν; Σ' αυτό το σημείο δημιουργήθηκε η μόνη πολιτική διαφωνία που είχα στη ζωή μου με τον Σπύρο. 

Κορνήλιος Καστοριάδης-Τα Δεκεμβριανά ήταν σταλινικό πραξικόπημα

Κορνήλιος Καστοριάδης, συνέντευξη στο Agora International, 1990

 [...] Σε ό,τι με αφορά, μπήκα στο Ελληνικό Τροτσκιστικό Κόμμα, στην πιο αριστερή πτέρυγα, την οποία διήυθυνε τότε ένας εκπληκτικός άνθρωπος, ο Σπύρος Στίνας, ο οποίος πέθανε λίγο λιγότερο από δυο χρόνια τώρα -- ένας ήρωας και ταυτόχρονα ένας εκκοσμικευμένος άγιος, που κυνηγήθηκε όλη του τη ζωή και που σίγουρα δεν έφαγε σχεδόν ποτέ του ζεστό φαϊ για είκοσι χρόνια. Ήμουν ενεργό μέλος μέχρι το τέλος της παραμονής μου στην Ελλάδα, δηλαδή μέχρη τα τέλη του 45. Ποτέ δεν είχα διαφωνίες με τον Στίνα, με την εξαίρεση του Σταλινικού πραξικοπήματος του Δεκέμβρη του 44. Ο Στίνας θεωρούσε ότι ήταν στρατιωτικό πραξικόπημα, που κατ' εμέ δεν είχε νόημα. Εγώ αντιθέτως θεωρούσα, για να μην μπω σε λεπτομέρειες, ότι αυτή η απόπειρα πραξικοπήματος είχε ως στόχο να ιδρύσει στην Ελλάδα αυτό που αργότερα θα ονομαζόταν λαίκή δημοκρατία, δηλαδή, την αρπαγή της εξουσίας από τους Σταλινιστές ώστε να ιδρυθεί μια ρωσικού τύπου κοινωνία, με τις απαραίτητες βέβαια τοπικές παραλλαγές.

Νεκροθάφτες

Αφήστε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκροθάφτες τους...(φράση που δεν είπε ο Μαρξ)

Κορνήλιος Καστοριάδης

Η επανεκκίνηση της επανάστασης (1964)

[...]

* Ο τρόπος που λειτουργεί ο καπιταλισμός έχει αλλάξει θεμελιακά σε σχέση με την προ του 1939 εποχή. Έχει αλλάξει ακόμα περισσότερο σε σχέση με την ανάλυσή του απ' τον Μαρξισμό.

* Το εργατικό κίνημα έχει εξαφανιστεί ως οργανωμένο ταξικό κίνημα το οποίο να αμφισβητεί την καπιταλιστική ηγεμονία ανοιχτά και μόνιμα.

* Η αποικιακή ή ημιαποικιακή ηγεμονία αναπτυγμένων χωρών σε υπανάπτυκτες χώρες έχει καταργηθεί [...]

Για όσους αρνούνται να εξαπατήσουν τον εαυτό της είναι σαφές ότι πρακτικά τα γεγονότα αυτά σημαίνουν την καταστροφή του κλασικού Μαρξισμού ως συστήματος σκέψης και πράξης όπως αυτό διατυπώθηκε, αναπτύχθηκε και συντηρήθηκε ανάμεσα στο 1847 και το 1939. Διότι τα γεγονότα αυτά σημαίνουν ότι η ανάλυση του καπιταλισμού του Μαρξ στο αριστούργημά του (η ανάλυση της οικονομίας), η ανάλυση του ιμπεριαλισμού στον Λένιν, και η αντίληψη της διαρκούς επανάστασης στον Τρότσκι σε συνάφεια με τις υπανάπτυκτες χώρες έχουν όλες διαψευσθεί ή ξεπεραστεί, και ότι σχεδόν όλες οι μορφές οργάνωσης και δράσης στο εργατικό κίνημα [...] έχουν χρεοκωπήσει οριστικά. Σηματοδοτούν την καταστροφή του κλασικού Μαρξισμού ως απτού συστήματος σκέψης με κάποια αίσθηση της πραγματικότητας. Με την εξαίρεση λίγων αφηρημένων ιδεών, τίποτε ουσιώδες για το Κεφάλαιο δεν υπάρχει στην σημερινή πραγματικότητα.

Ω, Ελλάδα! Ω, δημοκρατία!

Πάσα ομοιότητα της Καστοριαδικής φιλοσοφίας με τις αγαπημένες φαντασιώσεις μικροαστικών ψώνιων είναι πέρα για πέρα συμπτωματική

Η κρίση και η επιλογή, με τη ριζοσπαστική έννοια, δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, και αυτό είναι ένα από τα νοήματα της ελληνικής δημιουργίας της πολιτικής και της φιλοσοφίας. [...] Στην Ελλάδα έχουμε το πρώτο παράδειγμα μιας κοινότητας η οποία συζητά ρητά για τους νόμους της και για την αλλαγή αυτών των νόμων. [...] 'Οπως στην ελληνική πολιτική δραστηριότητα αμφισβητείται και αλλάζει για πρώτη φορά η υφιστάμενη θέσμιση της κοινωνίας, έτσι η Ελλάδα είναι η πρώτη κοινωνία όπου βρίσκουμε τη ρητή επερώτηση της θεσμισμένης συλλογικής αναπαράστασης του κόσμου -- δηλαδή, όπου βρίσκουμε τη φιλοσοφία. [...] Η δημιουργία της δημοκρατίας και της φιλοσοφίας και ο σύνδεσμος ανάμεσά τους είναι η βασική προϋπόθεση του ελληνικού οράματος του κόσμου και της ανθρώπινης ζωής, ο πυρήνας του ελληνικού φαντασιακού. [...] [Για τον Περικλή] το αντικείμενο της θέσμισης της πόλης είναι η δημιουργία του ανθρώπου, του Αθηναίου πολίτη, που υπάρχει και ζει μέσα από την ενότητα των τριών: της αγάπης και της θέσης σε πράξη του κάλλους, της αγάπης και της θέσης σε πράξη της σοφίας, της φροντίδας και της ευθύνης για το κοινό καλό, για τη συλλογικότητα, για την πόλη. [...] Αυτή νομίζω είναι η πραγματική απάντηση της αρχαίας δημοκρατίας στο ερώτημα περί του "αντικειμένου" της πολιτικής θέσμισης.

Κορνήλιος Καστοριάδης, "Η ελληνική πόλη και η δημιουργία της δημοκρατίας"

Benoit Challand-Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα ή οι μερικές συναντήσεις μεταξύ του κριτικού μαρξισμού και της ελευθεριακής σκέψης II

Ιδεολογική συνοχή ή καινοτομία;

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, η ηγετική δύναμη του SouB, αντανακλά πλήρως την αμφίθυμη σχέση ανάμεσα στον Τροτσκισμό και τον αντικομμουνισμό. Ο Καστοριάδης, που μεγάλωσε στην Αθήνα, ήταν ενεργός στο Ελληνικό Τροτσκιστικό κόμμα και έφυγε από τη χώρα του για τη Γαλλία στα τέλη του 1945, όπου και έγινε μέλος του PCI, το οποίο είχε δημιουργηθεί ένα χρόνο νωρίτερα. Παρά την πολύ ενεργητική του στράτευση στο PCI και μετά, ως μέλος του SouB, κατάφερε να εργάζεται από το 1949 ως το 1970 στον Οργανισμό για την Ευρωπαϊκή Οικονομική Συνεργασία (OOEC, λίγο αργότερα OECD [ΟΟΣΑ]), έναν οργανισμό ο οποίος εργάστηκε αρχικά για την κατανομή του Σχεδίου Βοηθείας Μάρσαλ και ο οποίος έπαιξε βασικό ρόλο στην αντικομμουνιστική μάχη μέσα από τα λεγόμενα "κονδύλια ομολόγων" [counterpart funds]. Αναρωτιέται κανείς πώς κατάφερε να διαφύγει της προσοχής μέσα σε έναν οργανισμό που εργαζόταν για την προώθηση του καπιταλισμού και να γίνει, παράλληλα, αρχηγός επαναστατικής ομάδας. Γεγονός είναι ότι το έκανε, και αν και συχνά χρησιμοποίησε τα πλεονεκτήματα του γεγονότος ότι ήταν δημόσιος υπάλληλος σε διεθνή οργανισμό χρησιμοποιώντας κρυφά ένα σημαντικό κομμάτι του μισθού του για τη δημοσίευση του Socialisme ou Barbarie, o Καστοριάδης πήρε σημαντικά μέτρα για να αποκρύψει την πραγματική του ταυτότητα. Για παράδειγμα, μέχρι να γίνει γάλλος πολίτης το 1970, υπέγραφε τα πολιτικά του κείμενα αποκλειστικά με ένα από τα ψευδώνυμά του (τα πιο συχνά ήταν το Chalieu, το Cardan ή το Coudray). Επιπλέον δεν πήρε ποτέ μέρος στις δημόσιες εκδηλώσεις που οργάνωνε το SouB. Τέλος, έκανε αίτηση για τη γαλλική υπηκοότητα μόνο το 1968, όταν είχαν ολοκληρωθεί όλες του οι επίσημες πολιτικές δραστηριότητες, επειδή αυτό το είδος διοικητικής πρακτικής απαιτούσε γενικά αστυνομική έρευνα στην ιδιωτική ζωή του αιτούντος και θα είχε θέσει την κάλυψή του σε κίνδυνο.

Benoit Challand-Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα ή οι μερικές συναντήσεις μεταξύ του κριτικού μαρξισμού και της ελευθεριακής σκέψης

Benoit Challand

"Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα ή οι μερικές συναντήσεις μεταξύ του κριτικού μαρξισμού και της ελευθεριακής σκέψης"

Από το Ελευθεριακός σοσιαλισμός: Η πολιτική σε μαύρο και κόκκινο, εκδ. Palgrave Macmillan, 2012

Μτφρ.: Lenin Reloaded

[...]

Η σκιά του Τροτσκισμού

Το πολιτικό πλαίσιο των απαρχών του Socialisme ou Barbarie (SouB) δείχνει ότι δυο διαφορετικές γενιές ακτιβιστών στρατολογήθηκαν σε αυτή τη μικρή στρατευμένη ομάδα του Παρισιού. Ενώ η Τέταρτη Διεθνής έδινε κριτική στήριξη στην ΕΣΣΔ κατά το δεύτερο μισό τη δεκαετίας του 1940, αναδύθηκε μια μικρή ομάδα διαφωνούντων μέσα στο PCI, το γαλλικό τμήμα της Τέταρτης Διεθνούς, η οποία αρνούνταν να υποστηρίξει την ΕΣΣΔ και υιοθέτησε μια νέα ανάγνωση της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτή η μειονοτική ομάδα ονομαζόταν "τάση Chaulieu-Montal" από τα ονόματα των δύο ηγετών της, με το Chalieu να είναι το ψευδώνυμο του Κορνήλιου Καστοριάδη και το Montal το ψευδώνυμο του Κλωντ Λεφόρ. Η ομάδα αποκρυσταλλώθηκε το 1946 ή 1947, και, μετά τη στήριξη που έδωσε το PCI στη Γιουγκοσλαβία τον Αύγουστο του 1948, έγινε τάση μέσα σε ένα νέο κίνημα που ονομάστηκε απ' το έντυπό του, το Socialisme ou Barbarie (φράση που είχε παρθεί από τα γραπτά της Ρόζα Λούξεμπουργκ), το οποίο κυκλοφόρησε το πρώτο του τεύχος τον Μάρτιου του 1949.