Περί καπιταλιστικής ανάκαμψης και μειγμάτων διαχείρισης 1: Η παραγωγικότητα της εργασίας

Η παραγωγικότητα της εργασίας είναι ουδέτερο μέγεθος;

Η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας έχει σαν αποτέλεσμα να αυξάνεται ο βαθμός εκμετάλλευσης. Παραγωγικότητα και εντατικότητα της εργασίας. Σκόπιμες παραποιήσεις

Ριζοσπάστης, 14 Ιουλ. 2002

Στη μοναδική, ίσως, συνέντευξη σε κρατικό κανάλι, που παραχώρησε ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας - νυν αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας - Λ. Παπαδήμος, επανέλαβε και πάλι αυτό, που μόνιμα επισημαίνει, μέσω των εκθέσεων της Τράπεζας, τα τελευταία χρόνια: Οτι όλη η προσπάθεια και όλες οι πολιτικές πρέπει να κατατείνουν σε ένα στόχο. Στην αύξηση της παραγωγικότητας. Η λέξη - κλειδί, η οποία, κατά τον Λ. Παπαδήμο, θα επιτρέψει στην ελληνική οικονομία να διατηρήσει ή και να αυξήσει τα μερίδιά της στο διεθνή στίβο, όπου ο ανταγωνισμός είναι σκληρός. Πάντα σύμφωνα με τη λογική αυτή, μόνον η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας αποτελεί την ασπίδα προστασίας και των επιχειρήσεων που παράγουν για την εσωτερική αγορά - έναντι του συναγωνισμού, που υφίστανται από τους ξένους καπιταλιστές - είναι, δηλαδή, ο απαραίτητος όρος για τη διατήρηση της απασχόλησης, αλλά και η βάση για μία ...λελογισμένη αύξηση των μισθών. Εξ ου και το πάγιο αίτημα των οργανώσεων του κεφαλαίου για σύνδεση του μισθού με την παραγωγικότητα της εργασίας. Με λίγα, δηλαδή, λόγια, η προτροπή προς τους εργαζόμενους είναι: «`Η αυξάνεται η παραγωγικότητα, ή χανόμαστε», ή, για την ακρίβεια, χάνεστε (οι εργαζόμενοι. Γιατί οι καπιταλιστές, και να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους, σίγουρα δεν πρόκειται να χαθούν...).

Θ. Κανιάρης-Οι εξελίξεις στο τραπεζικό σύστημα

Στο στάδιο του ιμπεριαλισμού, μαζί με την εμφάνιση του καπιταλιστικού μονοπωλίου στη σφαίρα της παραγωγής, γιγαντώνεται και το τραπεζικό κεφάλαιο, το οποίο δημιουργεί τους δικούς του μονοπωλιακούς ομίλους. Η εμφάνιση του μονοπωλίου συνοδεύεται από την ένταση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και στις δύο της μορφές. Τόσο με την επιμήκυνση της εργάσιμης μέρας (παραγωγή απόλυτης υπεραξίας), όσο και με την εντυπωσιακή άνοδο των παραγωγικών δυνάμεων, της παραγωγικότητας της εργασίας (παραγωγή σχετικής υπεραξίας). Η συσσώρευση του κεφαλαίου επιταχύνεται, η παραγωγή υπεραξίας ξεχειλίζει. Το τεράστιο αυτό συγκεντρωμένο κεφάλαιο καταλήγει κατά κύριο λόγο στα θησαυροφυλάκια των εμπορικών τραπεζών, οι οποίες με τη σειρά τους το χρησιμοποιούν για την ανάπτυξη τραπεζικών εργασιών. Χορηγούν τοκοφόρα δάνεια σε επιχειρήσεις και στα εθνικά κράτη για την κάλυψη των δημοσιονομικών τους ελλειμμάτων, χρηματοδοτούν μεγάλα αναπτυξιακά έργα (σε περίοδο ειρήνης) και στρατιωτικούς εξοπλισμούς (σε περίοδο πολέμων) και, φυσικά, κερδοσκοπούν με τις μετοχές, την έκδοση ομολογιών, τις ισοτιμίες των νομισμάτων κ.λπ.

Από τη θεωρία μας γνωρίζουμε, επίσης, ότι στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, το βιομηχανικό κεφάλαιο συμφύεται με το τραπεζικό και δημιουργούν από κοινού τη χρηματιστική ολιγαρχία. Η σύμφυση αυτή παίρνει υλική υπόσταση στα μετοχολόγια των τραπεζών, όπου κυριαρχούν οι μεγάλοι βιομήχανοι, οι έμποροι, οι εφοπλιστές και άλλες μερίδες του κεφαλαίου. Δύσκολα μπορεί να βρει κανείς έναν «καθαρό» τραπεζίτη, όπως και «καθαρή» εμπορική τράπεζα. Στην προκειμένη περίπτωση ο σύγχρονος καπιταλιστής εμφανίζεται δισυπόστατος. Ως βιομήχανος καπιταλιστής (παραγωγικό κεφάλαιο) και ως τραπεζίτης, που με την ιδιότητά του αυτή στέκει διακριτά δίπλα στο παραγωγικό κεφάλαιο.