Ο Σίλερ για την πολιτική και την αριθμητική έννοια της πλειοψηφίας

Δημήτριος:
Γιατί εκεί όπου η δικαιοσύνη κυβερνά,
Εκεί χαίρεται ασφαλής την περιουσία του ο καθείς,
Και πάνω από κάθε σπιτικό και κάθε θρόνο
Φτερουγίζει σα χερουβική φρουρά η συμφωνία αυτή,
Ενώ όπου
Ατιμώρητα πάνω σε ξένη περιουσία στεριώνει,
Εκεί το πιό ασάλευτο θεμέλιο του κράτους τρίζει
Δικαιοσύνη
Ονομάζεται η έντεχνη κατασκευή του παγκόσμιου θόλου,
Όπου όλα είναι ένα κι όπου το ένα συγκρατεί το όλο,
Όπου αντάμα με το ένα στεριώνουν όλα και γκρεμίζονται.
(σελ.37)

Οι δύο όψεις του κυνισμού, ή η "Όπερα της Πεντάρας" ως οδηγός για δύσκολους καιρούς

Γερμανοί και Αυστριακοί ανάπηροι του Πρώτου Παγκοσμίου κατά την επιστροφή στις πατρίδες τους (απ' το οπτικό υλικό που συνόδευσε την ομιλία)

Οι δύο όψεις του κυνισμού, ή η Όπερα της Πεντάρας ως οδηγός για δύσκολους καιρούς

Ομιλία στον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, 22/11/2013

Η ιστορία λέει πως Η όπερα της πεντάρας, στα γερμανικά Η Όπερα των τριών γροσιών, πήρε το όνομά της από τον φίλο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, τον γερμανο-εβραίο συγγραφέα Λέον Φόιχτβανγκερ, καθώς ολοκληρώνονταν οι πρόβες. Ο τίτλος, που άρεσε αμέσως στον Μπρεχτ και τους άλλους συντελεστές της παράστασης, είναι βέβαια σαρκαστικός. Στο βαθμό που αυτοπαρουσιαζόταν ως “όπερα”, το έργο παρέπεμπε ειρωνικά σ’ ένα εμβληματικά αστικό είδος τέχνης, στολισμένο με πολυμελείς ορχήστρες, αστέρες των λυρικών σκηνών, λαμπρές σάλες και μεγαλοαστικά και αριστοκρατικά ακροατήρια· στην πράξη, παρουσίαζε ένα μείγμα οπερέτας, τζαζ και μουσικής καμπαρέ για να αφηγηθεί μια ιστορία από τη ζωή του λεγόμενου “λούμπεν” προλεταριάτου, και ειδικότερα του υπόκοσμου δύο φιλόδοξων μεγαλοεγκληματιών, των διεφθαρμένων συνεργατών τους στον κρατικό μηχανισμό, και των ζητιάνων, μικροκακοποιών και εκδιδόμενων γυναικών που αποτελούν τους “υπαλλήλους” τους. Φέρνοντας μαζί την “όπερα” και το φάσμα της εξαθλίωσης του λεγόμενου “περιθωρίου” λοιπόν, ο τίτλος που πρότεινε ο Φόιχτβανγκερ αντανακλούσε την επιδεικτική, κυριολεκτική και μεταφορική, “φτήνεια” ενός έργου που προβάλλει, χωρίς καμία ηθικοπλαστική διάθεση, τη σεξουαλική ωμότητα, τα εξαχρειωμένα ήθη, το έγκλημα, το ψέμα, την απάτη, την προδοσία και τη γενική κατάπτωση αξιών. Η “Όπερα” είναι ένα έργο “τόσο φτηνό που και ζητιάνου βαλάντιο το σηκώνει”, όπως μας λέει ο αφηγητής στον Πρόλογο, και συνάμα ένα έργο ενσυνείδητα απογυμνωμένο από υψηλά συναισθήματα, από τραγικό μεγαλείο, από ηρωϊσμό ή έρωτα—εν ολίγοις, από οτιδήποτε υποτίθεται πως συνιστά την υπερβατική σφαίρα στην οποία κινείται η υψηλή τέχνη.

"Για τους σεισμούς που μέλλονται να ρθουν: Παρουσίαση της έκδοσης για το Επιστημονικό Συνέδριο της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Μπέρτολτ Μπρεχτ

«ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕΙΣΜΟΥΣ ΠΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΑΙ ΝΑ ’ΡΘΟΥΝ»

Παρουσίαση της έκδοσης για το Επιστημονικό Συνέδριο της ΚΕ του ΚΚΕ για τον Μπέρτολτ Μπρεχτ

Τα πρακτικά του Επιστημονικού Συνεδρίου που διοργάνωσε η ΚΕ του ΚΚΕ, για τον Μπέρτολτ Μπρέχτ, θα παρουσιαστούν σε εκδήλωση που διοργανώνει η «Σύγχρονη Εποχή», την Πέμπτη 26 Ιουνίου στις 20:00, στο Ανοιχτό Θέατρο Κολωνού (Καπανέως & Αλεξανδρείας).

Χρυσάφι (Τίμων ο Αθηναίος)

Thomas Couture, "Μελέτη τσιγκούνη για τον Τίμωνα τον Αθηναίο"

Τι είναι εδώ;

Χρυσάφι -- κίτρινο, λαμπερό, πολύτιμο χρυσάφι! Όχι, Θεοί,

δεν είμαι κανένας αργόσχολος αυλικός. Ρίζες, καθαροί ουρανοί!

Λίγο από τούτο και γίνεται το μαύρο άσπρο, το άσκημο όμορφο

το άδικο δίκαιο, το χυδαίο ευγενές, το γέρικο νέο, το δειλό ανδρείο.

Χα! Γιατί αυτό, Θεοί; Τι είναι τούτο, Θεοί; Μα, αυτό

θα σύρει τους ιερείς και τους υπηρέτες απ' το πλευρό σας

θα αρπάξει ανδρών γερών τα μαξιλάρια κάτω από το κεφάλι,

Αυτός ο κιτρινιάρης σκλάβος

θα υφάνει και θα ζωντανέψει θρησκείες· θα ευλογήσει τους καταραμένους

θα κάνει τη σιχαμένη λέπρα να λατρεύεται· θα δώσει στους κλέφτες θέση

και αξιώματα, γονάτισμα και έγκριση

απ' τους συγκλητικούς πάνω στους πάγκους. Αυτός είναι

που αφήνει την λάγνα τη χήρα να ξαναπαντρεύεται [...]

Walter Benjamin-Επιστημο-Κριτικός Πρόλογος (Ursprung des deutschen Trauerspiels, 1928)

Walter Benjamin

Επιστημο-Κριτικός Πρόλογος
(αποσπάσματα)

Ursprung des deutschen Trauerspiels, 1928

Πηγή: Συμβολή στην κοινωνική αυτοαξιοποίηση

Είναι χαρακτηριστικό της φιλοσοφικής συγγραφής ότι πρέπει συνεχώς να αντιμετωπίζει το ζήτημα της αναπαράστασης. Στην τελειωμένη της μορφή, η φιλοσοφία –είναι αληθές– θα προσλάβει την ποιότητα του δόγματος, αλλά αυτό δεν ερείδεται επί της δύναμης της απλοϊκής σκέψης να προσδώσει μια τέτοια μορφή. Το φιλοσοφικό δόγμα βασίζεται στην ιστορική κωδικοποίηση. Δεν μπορεί εκ τούτου να αποκληθεί more geometric (γεωμετρικός τρόπος). Όσο ευκρινώς τα μαθηματικά καταδεικνύουν, ότι η ολοκληρωτική εξάλειψη του προβλήματος της αναπαράστασης –το οποίο το καυχιέται κάθε καθώς πρέπει διδακτικό σύστημα– είναι το σημάδι της αληθινής γνώσης, τόσο τελειωτικά θα αποκαλύπτουν την αποκήρυξη εκείνης της περιοχής της αλήθειας, προς την οποία η γλώσσα κατευθύνεται. Το μεθοδολογικό στοιχείο στα φιλοσοφικά σχέδια δεν είναι απλά κομμάτι του μηχανισμού διδασκαλίας τους. 

Peter Weiss, "Άσμα για το σκιάχτρο της Λουσιτανίας" (ΙΙ)

Ιστορική φωτογραφία του 1962

«Η γη πρέπει να ανήκει σε όποιους την καλλιεργούν

Τα σπίτια πρέπει να κατοικούνται από εκείνους που τα χτίζουν»

Peter Weiss, "Άσμα για το σκιάχτρο της Λουσιτανίας" (Ι)

Rui Mingas - "Monagambé"

António Jacinto (1924-1991)

ΜΟΝΑΓΚΑΜΠΑ

Σ' αυτό το μεγάλο κτήμα δεν υπάρχει βροχή

ειν' ο ιδρώτας του μετώπου μου που ποτίζει τη συγκομιδή:

Για την "Ανάκριση" του Peter Weiss

«Η ανάκριση» στο «Τζένη Καρέζη»

Μαρξιστής, επηρεασμένος ιδεολογoαισθητικά από το επικό θέατρο του Μπρεχτ, ο Πέτερ Βάις (1916 - 1982), το 1934, εγκαταλείπει τη γενέτειρά του, το Βερολίνο, και περιπλανιέται στην Αγγλία, στην Πράγα και μετά την εκεί εισβολή των ναζί, στη Σουηδία, όπου ασχολείται με τη ζωγραφική, το σκίτσο, τον κινηματογράφο και την πεζογραφία (χαρακτηριστικά βιωματικά πεζά του είναι τα «Σημείο φυγής», «Αποχαιρετισμός από τους γονείς», «Αισθητική της Αντίστασης», «Καταφύγιο», «Η κουβέντα τριών πεζογράφων»). Το 1948 γράφει το πρώτο θεατρικό του, «Ο πύργος». Επεται η «Ασφάλεια» (1952). Πολέμιος των αδηφάγων κεφαλαιοκρατών, το 1963, παρουσιάζει το «Νύχτα με καλεσμένους». Το 1964 φημίζεται με το ανέβασμα του ιστορικού έργου «Η καταδίωξη και η δολοφονία του Μαρά» (ή «Μαρά- Σαντ»), με θέμα τον επαναστάτη δημοσιογράφο Ζαν - Πολ Μαρά. Ενα έργο «μανιφέστο», που διακηρύσσει την ανυποχώρητη επαναστατική ταξική πάλη μέχρι την ευόδωση της λαϊκής εξουσίας, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. 

Peter Weiss-Μαρά/Σαντ (1967)

Για ελληνικούς υπότιτλους, πατήστε "cc" και επιλέξτε ελληνικά.

Bertolt Brecht-Η Απόφαση (ολόκληρο το έργο)

Bertolt Brecht

Η ΑΠΟΦΑΣΗ
 (Die Maßnahme)
1930

Μετάφραση: Lenin Reloaded

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (V)

7 

ΑΚΡΑΙΑ ΚΑΤΑΔΙΩΞΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: 

Έφυγαν από κει!

Οι ταραχές αυξάνονταν στην πόλη

κι όμως οι ηγέτες οργάνωναν τη διαφυγή τους.

Ποια είναι η απόφασή σας;

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (IV)

ΑΛΛΑΞΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:

Ποιον δεν θα χαιρετούσε ο δίκαιος
αν τον βοηθούσε την αδικία να σταματήσει;

Ποιο φάρμακο έχει υπερβολικά κακή γεύση
αν είναι να σώσει τον ετοιμοθάνατο;

Πόσες κακίες δεν θα έπραττες
αν ο στόχος ήταν η εξάλειψη της κακίας;

Αν ανακάλυπτες πώς μπορεί να αλλάξει ο κόσμος
τι θα αρνιόσουν να κάνεις;

Τι θα αρνιόσουν να κάνεις;

Να βουλιάξεις βαθιά στη λάσπη, να δώσεις το χέρι στο χασάπη, ναι,
αλλά

άλλαξε τον κόσμο, το χρειάζεται!
Ποιος είσαι;

Ώρα τώρα σας ακούμε λιγότερο

για να σας κρίνουμε και περισσότερο

ως άνθρωποι που πρέπει να μάθουν.

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (III)

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Δημιουργήσαμε τους πρώτους πυρήνες στα εργοστάσια και εκπαιδεύσαμε τα πρώτα κομματικά στελέχη. Ξεκινήσαμε μια κομματική σχολή και τους δείξαμε πώς να αναπαράγουν τα απαγορευμένα κείμενα στα κρυφά. Μετά δουλέψαμε στα υφαντουργεία και όταν κόπηκαν οι μισθοί, ένα τμήμα των εργατών βγήκε σε απεργία. Όμως οι άλλοι εργάτες συνέχισαν να δουλεύουν κι έτσι η απεργία έμοιαζε πως θα αποτύχει. Είπαμε στον Νεαρό Σύντροφο "Πήγαινε στις πύλες του εργοστασίου και μοίρασε τις μπροσούρες μας." Θα επαναλάβουμε όσα ειπώθηκαν.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Τά 'κανες μούσκεμα με τους κούληδες.

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Ναι.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ: Έμαθες τίποτα απ' αυτό;

Ο ΝΕΑΡΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ: Ναι.

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (II)

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: Καλύτερο απ' όλα
Να σηκώσετε τη φωνή σας για την εργατική τάξη.
Δυνατά και καθαρά να καλέσετε τις μάζες σε πάλη
να πατήσουν κάτω γερά όλους τους καταπιεστές, να λευτερώσουν όλα
τα θύματα της καταπίεσης.
Χρήσιμες και δύσκολες είναι όλες αυτές οι μικρές ασκήσεις ρουτίνας
οι κρυφοί κι επίμονοι κόμποι
στο παντοδύναμο δίχτυ που πλέκει το Κόμμα
κάτω απ' τις κάννες των όπλων των αφεντικών.

Bertolt Brecht-Η απόφαση (Die Maßnahme, ein Lehrstück), 1930 (I)

Bertolt Brecht

Η απόφαση (Lehrstück), 1930

Μτφρ.: Lenin Reloaded

Οι χαρακτήρες:

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΓΚΙΤΑΤΟΡΕΣ. Παίζουν:

Τον νεαρό σύντροφο· τον Διευθυντή του Οίκου του Κόμματος· τους δύο κούληδες· τον επιστάτη· τους δυο υφαντουργούς· τον αστυνόμο· τον έμπορο

Ο ΧΟΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Bertolt Brecht-Ο κόσμος είναι κακός

Κος Πήτσαμ:  Να είμαι Χριστιανός, βεβαίως ναι,
να δίνω στους φτωχούς, βεβαίως ναι,
θα έχω φιλαράκο το Θεό,
να μου 'χει τον παράδεισο ανοιχτό.
Να είμαι Χριστιανός, βεβαίως ναι.

Πλην όλα αυτά είναι ουτοπίες
και να' θελες να αγιάσεις δεν μπορείς.
Ποιος δεν ποθεί να ζήσει εν ειρήνη
αλλά στον κόσμο αυτό--δε γίνεται.

Bertolt Brecht-Στρογγυλοκέφαλοι και σουβλοκέφαλοι

Bertolt Brecht

Στρογγυλοκέφαλοι και σουβλοκέφαλοι, ή πλούσιος πλουσίω αεί πελάζει 

(Die Rundköpfe und die Spitzköpfe)

Ένα τραγικό παραμύθι
(1936)

Εσκάλα:

Πρέπει να είναι ένας, που να μπορεί να διαλύσει το δρεπάνι. Όσο θα υπάρχει αυτό, δεν θα υπάρχει φόρος αλατιού. Είναι το απόβρασμα, που δε θέλει να πληρώσει τίποτα και τώρα, εκμεταλλευόμενο την αδυναμία του κράτους, εξεγείρεται. [...] Αφέντη, η εγγύηση είναι ο Άνγκελάς μας, μεγάλη ανακάλυψη!

Αντιβασιλιάς:

Το αυγό του Κολόμβου;

Πρωινή προσευχή του Πήτσαμ (Bertolt Brecht)

Georg Grosz, Για τους πλούσιους η λεία, για τους φτωχούς η εξαθλίωση του πολέμου (1923)

Ξύπνα ξύπνα φτωχέ χριστιανέ
και μια μέρα ακόμα θ' αρχίσει
ξύπνα κλέφτη μικρέ ταπεινέ
όποιος φάει τον άλλο θα ζήσει.

Brecht/Badiou-Το κόμμα

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1910        1920         1930        1940        1950         1960        1970        1980           1990              2000           2010
                  1924 ΚΚΕ                                                                         1974 ΠΑΣΟΚ          1993          2004    2010    2012
                  (1918 ΣΕΚΕ)                                                                         1974 ΝΔ                    Χ.Α.       ΣΥΡΙΖΑ  ΔΗΜΑΡ   ΑΝΕΛ
                 

Ο νεαρός σύντροφος:
Ποιος νομίζεις πως είναι το κόμμα;
Κάθεται σ' ένα μεγάλο σπίτι μπροστά από ένα πάνελ με διακόπτες;
Είναι οι αποφάσεις του άγνωστες, οι σκέψεις του με μυστικότητα καλυμμένες;
Ποιος είναι;

Τρόμος και αθλιότητα του Γ' Ράιχ-Από τη θεατρική ομάδα του ΠΑΜΕ, είσοδος ελεύθερη