Πλαστογραφώντας τον Λένιν: Ταξικές αντιφάσεις, έμψυχα αντικείμενα και καταλήψεις εργαλείων

Συνεχίζει ο Πουλαντζάς για τον Λένιν:

Οι ταξικές αντιφάσεις βρίσκονται τάχα ανάμεσα στο Κράτος και τις έξω από το Κράτος λαϊκές μάζες.

"Τάχα" είναι η λέξη κλειδί εδώ. Πουθενά δεν υπάρχει τέτοια διατύπωση στο Κράτος και επανάσταση. Και θα ήταν παράλογο να υπάρξει όταν μόνο στα τρία πρώτα κεφάλαια, ο Λένιν ορίζει το κράτος ως "ιδιαίτερο σχηματισμό" ή "ιδιαίτερη δύναμη καταπίεσης" 8 φορές:

Σε τι συνίσταται κυρίως η δύναμη αυτή; Στους ιδιαίτερους σχηματισμούς των ένοπλων ανθρώπων (κεφ. 1, τμ. 2) 

Σχηματίζεται το κράτος, δημιουργείται μια ιδιαίτερη δύναμη, ιδιαίτεροι σχηματισμοί εξοπλισμένων ανθρώπων, και κάθε επανάσταση, καταστρέφοντας τον κρατικό μηχανισμό, μας δείχνει ολοφάνερα πώς η κυρίαρχη τάξη προσπαθεί ν' ανανεώσει τους ιδιαίτερους σχηματισμούς ένοπλων ανθρώπων που την εξυπηρετούν (κεφ. 1, τμ. 2)

Πλαστογραφώντας τον Λένιν: Η "κεντρική γραμμή", η "απόρριψη της αντιπροσωπευτικότητας", το "κράτος-αντικείμενο"

Στο "Προς ένα δημοκρατικό σοσιαλισμό", ο Πουλαντζάς γράφει:

Μια κεντρική γραμμή διαπερνά τις αναλύσεις και την πρακτική του Λένιν: το Κράτος πρέπει ν' αφανιστεί μ' έναν μετωπικό αγώνα σε μια κατάσταση διπλής εξουσίας, και ν' αντικατασταθεί-υποκατασταθεί από τη δεύτερη εξουσία, τα Σοβιέτ, εξουσία που δεν θα είναι πια ένα Κράτος στην κυριολεξία, αφού θα είναι κιόλας ένα Κράτος σε μαρασμό.

Αυτή η "κεντρική γραμμή" υπάρχει μόνο στη φαντασία του έλληνα θεωρητικού: πουθενά στα κείμενα του 1917 δεν υπάρχει πρόταση να "αφανιστεί το κράτος μ' έναν μετωπικό αγώνα σε μια κατάσταση διπλής εξουσίας." Δείξαμε ήδη ότι η δυαδική εξουσία δεν είναι "στρατηγική" στον Λένιν, και ότι είναι παράλογο να υποθέσει κανείς ότι θα μπορούσε να είναι. Επιπρόσθετα, το τσάκισμα ή η συντριβή του κράτους δεν ανήκει στον χρονικό ορίζοντα της "δυαδικής εξουσίας". Ανήκει στα άμεσα καθήκοντα της επανάστασης, ενώ η δυαδική εξουσία είναι προεπαναστατική κατάσταση. Για την τερατώδη αυτή σύγχυση χρονικών στιγμών της επαναστατικής διαδικασίας θα επανέλθουμε όταν εξετάσουμε την πολύ δημιουργική φαντασία του κυρίου Πουλαντζά για το τι συμβαίνει πότε.

Πλαστογραφώντας τον Λένιν: "Στρατηγική της δυαδικής εξουσίας"

Στο "Προς τον δημοκρατικό σοσιαλισμό", ο Πουλαντζάς χαρακτηρίζει επανηλειμμένα την λενινιστική έννοια της "δυαδικής εξουσίας" ως "στρατηγική" έννοια, κι έτσι η δυαδική εξουσία εμφανίζεται ως "λενινιστική στρατηγική":

-Αν είναι προχειρότητα να ταυτίζεται αυτή η αντίληψη με μια στρατηγική εφόδου του τύπου "παραμονή της αποφασιστικής μάχης" [...] 

- για τη στρατηγική του τύπου διπλής εξουσίας η αποφασιστική αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων δεν συντελείται μέσα στο Κράτος [...] 

- "ο ρεφορμισμός δεν παύει να είναι ένας υπολανθάνων κίνδυνος: δεν είναι ένα ενδογενές ελάττωμα κάθε στρατηγικής που διαφέρει από εκείνη της διπλής εξουσίας" [...]

Προς μια κατανόηση της έννοιας της δυαδικής εξουσίας: Νίκος Πουλαντζάς-Προς έναν δημοκρατικό σοσιαλισμό

Νίκος Πουλαντζάς

Προς ένα δημοκρατικό σοσιαλισμό

Από Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός (1978)

Μτφρ.: Γιάννης Κρητικός, εκδόσεις Θεμέλιο

[...] Σοσιαλισμός και δημοκρατία, δημοκρατικός δρόμος προς τον σοσιαλισμό; το ζήτημα τούτο ανακύπτει σήμερα από δύο ιστορικές εμπειρίες, που λειτουργούν κάπως σαν στηθαία, σαν δύο παραδείγματα προς αποφυγήν: το παραδοσιακό σοσιαλδημοκρατικό παράδειγμα, που το βλέπουμε σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες, και το παράδειγμα των ανατολικών χωρών του λεγόμενου υπαρκτού "σοσιαλισμού". Παρ' όλα όσα διαφοροποιούν τα δύο τούτα ιστορικά παραδείγματα, παρ' όλα όσα αντιθέτουν μεταξύ τους σοσιαλδημοκρατία και σταλινισμό ως θεωρητικο-πολιτικά ρεύματα, αυτά παρουσιάζουν ωστόσο μια ομοιότητα ουσίας: τον κρατισμό και την βαθιά δυσπιστία προς τις πρωτοβουλίες των λαϊκών μαζών, κοντολογίς την καχυποψία προς τα δημοκρατικά αιτήματα. 

Προς μια κατανόηση της έννοιας της δυαδικής εξουσίας: Νίκος Πουλαντζάς-"Η αποδυνάμωση του κράτους"

Νίκος Πουλαντζάς

Η αποδυνάμωση του κράτους

Από Το Κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός, 1978

Μτφρ.: Γιάννης Κρητικός, εκδόσεις Θεμέλιο

Ο αυταρχικός κρατισμός δεν αντιστοιχεί σε μια μονοσήμαντη ενδυνάμωση του Κράτους: αντανακλά τη διπλή όψη ενδυνάμωση-αποδυνάμωση του Κράτους, εφόσον οι μεταβολές που το σημαδεύουν ενισχύουν τα εγγενή στοιχεία πολιτικής κρίσης. [...]

Ο Γκράμσι τους κι ο Γκράμσι μας (αναδημοσίευση)

Αρχική δημοσίευση: Lenin Reloaded,  16 Ιανουαρίου 2012.

Όμως, ένα αριστερό κόμμα δεν είναι συνδικαλιστική κίνηση για να υιοθετεί άκριτα όλα τα αιτήματα, αλλά τα ιεραρχεί σε ένα πρόγραμμα. Σε ένα συλλογικό σχέδιο για την αλλαγή της κοινωνίας. [...] Μιλάει χωρίς να μασάει τα λόγια του για όλες τις συντεχνίες που φοροδιαφεύγουν σε μια κοινωνία που μόνον 4 στους 10 πληρώνουν φόρους και δεν δημαγωγεί ασύστολα [...] Επισημαίνει την ανάγκη της υγιούς επιχειρηματικότητας απέναντι σε όλους τους κρατικοδίαιτους αεριτζήδες που λυμαίνονται το δημόσιο και κοινοτικό χρήμα. Γιατί, όσοι δοκίμασαν την ανεργία και την ξύλινη «αντιμονοπωλιακή» ρητορεία της αριστεράς, ξέρουν ότι η εργασία είναι αξιοπρέπεια. [...].Υπάρχουν δυο μαγικές λέξεις που λείπουν από την λεξικό της μεταπολίτευσης. Ατομική ευθύνη. [...] "Η υπευθυνότητα είναι ένα αβάσταχτο φορτίο· μας αλυσοδένει με τις συνέπειες των πράξεών μας" γράφει ο Πασκάλ Μπρυκνέρ στον «Πειρασμό της αθωότητας».

Antonio Gramsci-Για τους Μπολσεβίκους, τη δυαδική εξουσία, και την κομματική οργάνωση (IIΙ)

Antonio Gramsci

Το πρόβλημα της βίας

Avanti!, 26 Μάρτη 1920

Μτφρ.: Lenin Reloaded

Δυο δυνάμεις υπάρχουν στην Ιταλία. Η δύναμη του αστικού κράτους και η δύναμη της εργατικής τάξης. Η δεύτερη καταστρέφει βαθμιαία την πρώτη. Σήμερα, το αστικό κράτος επιβιώνει μόνο με έναν ρόλο -- την αυτοπροστασία του, την προετοιμασία των όπλων και των ένοπλων ανδρών για την υπεράσπισή του. Στέκει με το τουφέκι στον ώμο, έτοιμο να πυροβολήσει τη στιγμή που ο εχθρός του πάρει απτή μορφή και ενσωματωθεί σε έναν θεσμό που αρχίζει να ασκεί τη νέα εξουσία. Η εξουσία της εργατικής τάξης γιγαντώνεται μέρα με τη μέρα. Ανθίζει στις απεργίες, την ταραχή, τον φόβο της τάξης των κυβερνώντων, τους σπασμούς των αξιωματούχων της κυβέρνησης. τον τρόμο των καπιταλιστών, και τα ατέλειωτα, λυσσασμένα γρυλίσματα όλων των μαντρόσκυλων του φρουρίου. Αύριο, μπορεί και σήμερα, η δύναμη της εργατικής τάξης μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα σύστημα από Συμβούλια, αν το μόνο που χρειαζόταν ήταν ο επαναστατικός ενθουσιασμός του προλεταριάτου και μια πλειοψηφία του πληθυσμού με την προλεταριακή πλευρά.

Antonio Gramsci-Για τους Μπολσεβίκους, τη δυαδική εξουσία, και την κομματική οργάνωση (II)

Antonio Gramsci
Η κατάκτηση της κρατικής εξουσίας

L' Ordine Nuovo, 12 Ιούλη 1919

Μτφρ.: Lenin Reloaded

σε πείσμα μιας παράδοσης που θέλει τη λενινιστική έννοια της δυαδικής εξουσίας να διαβάζεται υπό τον ιδεότυπο μιας πολύ σύντομης περιόδου κατά την οποία προετοιμάζεται η εξουσία των σοβιέτ για να ανατρέψει την αστική κυβέρνηση και να καταλάβει –ύστερα από εμφύλιο πόλεμο– το κράτος και την πολιτική εξουσία, εμείς επιμένουμε να τη διαβάζουμε ως την κεντρική έννοια μιας επαναστατικής εκδοχής του γκραμσιανού «πολέμου θέσεων», ως την κεντρική στρατηγική για την οικοδόμηση της αριστερής ηγεμονίας.

Antonio Gramsci-Για τους Μπολσεβίκους, τη δυαδική εξουσία, και την κομματική οργάνωση (I)

Antonio Gramsci

Οι Ρώσοι Μαξιμαλιστές

Il Grido del Popolo, 28 Ιούλη 1917

Μτφρ.: Lenin Reloaded

[...]

Οι μαξιμαλιστές [δηλ. ο Λένιν και οι Μπολσεβίκοι] εκπροσωπούν την ιδέα του σοσιαλισμού που πηγαίνει στα άκρα: θέλουν πλήρη σοσιαλισμό. Κι έχουν το εξής καθήκον: Πρέπει να παρεμποδίσουν κάθε τελικό συμβιβασμό ανάμεσα στο προαιώνιο παρελθόν και την ιδέα αυτή. Πρέπει να είναι το ζωντανό σύμβολο του στόχου που πρέπει να επιτευχθεί. 

Προς μια κατανόηση της έννοιας της "δυαδικής εξουσίας": Κείμενα του Pierre-Joseph Proudhon,1848 (II)

Pierre-Joseph Proudhon

Πρώτη συνεδρία της Εθνοσυνέλευσης

Εφημερ. Le Represéntant du Peuple

5 Μάη 1848

Μτφρ.: Lenin Reloaded

[...]

Το κοινωνικό ζήτημα!

Η συμβουλή μου είναι να το ξεχάσετε εξ αρχής. Το κοινωνικό ζήτημα δεν θα μπει στην ημερήσια διάταξη της Εθνοσυνέλευσης.

Και είναι πιθανό αυτή η Εθνοσυνέλευση να τα βάλει με τα προνόμια;

Προς μια κατανόηση της έννοιας της "δυαδικής εξουσίας": Κείμενα του Pierre-Joseph Proudhon,1848 (I)

Pierre-Joseph Proudhon

Προς Πατριώτες

Εφημερ. Le Represéntant du Peuple

4 Μάη 1848

Μτφρ.: Lenin Reloaded

Αύριο ανοίγει την αυλαία της η Εθνοσυνέλευση.

Πώς θα μας έλθουν τα εκλεγμένα μέλη από τα Διαμερίσματα;

Τι είδος υποδοχή θα δεχτούν απ' τον παρισινό λαό οι εκπρόσωποι από όλη τη Γαλλία;

Οι μοναδικές απαντήσεις είναι δυσπιστία και περιφρόνηση. Αναζητώ αδελφούς αλλά οι μόνοι που συναντώ είναι συνωμότες! Ο εμφύλιος πόλεμος δεν είναι πλέον προοπτική: έχει πέσει πάνω μας. Δεν τον φοβόμαστε πια σαν το χειρότερο κακό. Τον δεχόμαστε σαν αναγκαιότητα. Στην επαρχία και την πόλη, οι άνθρωποι κατασκευάζουν μπαρούτι, χύνουν καλούπια για σφαίρες, και ετοιμάζουν όπλα. Οι ηγέτες στέλνουν τα συνθηματικά τους και εκδίδουν τα μανιφέστα τους. Όπου και να πας, το μόνο που ακούς είναι το φονικό μήνυμα: Πρέπει να τελειώνουμε!

Προς μια κατανόηση της έννοιας της "δυαδικής εξουσίας": Το φυσιολογικά αδιαίρετο της εξουσίας. Jean-Jacques Rousseau

Jean-Jacques Rousseau

Το Κοινωνικό Συμβόλαιο (1762)

Μτφρ.: Lenin Reloaded

Βιβλίο 1, Κεφάλαιο 7

Περί του κυρίαρχου

Προς μια κατανόηση της έννοιας της "δυαδικής εξουσίας": Το φυσιολογικά αδιαίρετο της εξουσίας. Jean Bodin

Jean Bodin

Six Livres de la République (1576)

Μτφρ.: Lenin Reloaded

[...] Αλλά αυτός που είναι κυρίαρχος δεν πρέπει με κανένα τρόπο να υπόκειται στις διαταγές κάποιου άλλου και πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλει το νόμο στους υπηκόους, και να ακυρώνει ή να αναστέλλει ασύμφορους νόμους και να τους αντικαθιστά με άλλους--πράγμα που δεν μπορεί να γίνει από κάποιον που υπόκειται ο ίδιος στους νόμους ή σε ανθρώπους που έχουν την δύναμη να τον διατάζουν.

Γι αυτό, ο νόμος λέει ότι ο ηγεμόνας δεν υπόκειται στον νόμο· και στην πραγματικότητα, η ίδια η λέξη "νόμος" στα Λατινικά σημαίνει τη διαταγή αυτού που έχει την κυριαρχία.

V.I. Lenin-Έχει εξαφανιστεί η δυαδική εξουσία;

V.I. Lenin

Έχει εξαφανιστεί η δυαδική εξουσία;

Πράβντα, αρ. 62, 2 Ιούνη 1917

Μτφρ.: Lenin Reloaded

Πηγή: Marxists Internet Archive

Όχι, δεν εξαφανίστηκε. Η δυαδική εξουσία παραμένει. Το βασικό ερώτημα κάθε επανάστασης, το ερώτημα της κρατικής εξουσίας, παραμένει σε μια αβέβαιη, ασταθή και προφανώς παροδική κατάσταση.

V.I. Lenin-Για τη δυαδική εξουσία

V.I. Lenin

Για τη δυαδική εξουσία

Από τις Θέσεις του Απρίλη

(1917)

Το βασικό ζήτημα κάθε επανάστασης είναι το ζήτημα της κρατικής εξουσίας. Χωρίς το ξεκαθάρισμα αυτού του ζητήματος δεν μπορεί να γίνει ούτε λόγος για οποιαδήποτε συνειδητή συμμετοχή στην επανάσταση, για να μην πούμε πια για την καθοδήγησή της.

Η πιο αξιοσημείωτη ιδιομορφία της επανάστασής μας βρίσκεται στο ότι δημιούργησε μια δυαδική εξουσία. Το γεγονός αυτό πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να το καταλάβουμε εμείς οι ίδιοι. Αν δεν το καταλάβουμε, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Πρέπει να ξέρει κανείς να συμπληρώσει και να διορθώσει π.χ. τις παλιές «διατυπώσεις» του μπολσεβικισμού, γιατί, όπως αποδείχτηκε, ήταν γενικά σωστές, η συγκεκριμένη όμως πραγματοποίησή τους παρουσιάστηκε διαφορετική. Για δυαδική εξουσία κανένας δεν σκεπτόταν πρωτύτερα και ούτε μπορούσε να σκεφτεί.