Τρίτη, 2 Ιουνίου 2015

Ο χρόνος και η θεωρία

Οι άνθρωποι δημιουργούν την ίδια τους την ιστορία, τη δημιουργούν όμως όχι όπως τους αρέσει, όχι μέσα σε συνθήκες που οι ίδιοι διαλέγουν, μα μέσα σε συνθήκες που υπάρχουν άμεσα, που είναι δοσμένες και που κληροδοτήθηκαν από το παρελθόν. Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σα βραχνάς στο μυαλό των ζωντανών.
Καρλ Μαρξ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη

Αν η επαναστατική θεωρία --η θεωρία όχι ως εποπτεία του κόσμου αλλά ως δύναμη μεταβολής του κόσμου-- είχε χρόνο, αν η ιστορία της έδινε χρόνο, άπλετα, ατσιγκούνευτα, τότε θα μετατρεπόταν σε μια ανώδυνη λέσχη συζητήσεων: κάθε ιδέα θα είχε όλο το χρόνο να ωριμάσει, να ξεδιπλωθεί στις αντιφάσεις της, να αναθεωρηθεί, και κατόπιν και η αναθεώρηση αυτή να επανεξεταστεί, ενώ ταυτόχρονα, τα στοιχεία θα έρρεαν από παντού, θα επισημαίνονταν οι αμφισημίες τους και οι αντιφάσεις τους, θα δοκιμάζονταν διαρκώς νέα πλαίσια εξήγησής τους, εις το διηνηκές. Και δεν θα γινόταν τίποτε απολύτως.


Αλλά την επαναστατική θεωρία τη γέννησε η ιστορική βία, και η ιστορική βία την κατατρέχει σε κάθε της βήμα και την πνίγει σε κάθε της ανάσα. Σκαλωσιές λυγίζουν, σύρματα σπάνε, μορφές και σχήματα καταρρέουν ή αλλάζουν κάτω απ' την ατμοσφαιρική πίεση της ιστορικής βίας. Αυτός που θεωρεί πως δεν μετακινείται, βλέπει το έδαφος στο οποίο στέκεται να μετακινείται το ίδιο, και πρέπει να αποφασίσει με ποια κίνηση θα ανακτήσει τη χαμένη του ακινησία. Αυτός που κινείται διαρκώς, ανακαλύπτει πως διασχίζει απλώς τον απατηλά ατέρμονο κόσμο κρυστάλλινης σφαίρας, εγκλωβισμένος πίσω απ' τα τοιχώματά της, καθώς οι κλειδώσεις του κοκκαλώνουν και αχρηστεύονται απ' τον ιστορικό παγετώνα. Κανείς δεν μπορεί να πει "χρειάζομαι περισσότερο χρόνο" και να τον έχει ως εκχώρηση απ' το δικαστήριο της ιστορίας. Όλοι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αποφασίζουν και έχουν ήδη αποφασίσει σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. Μαζί τους, αποφασίζει η ιστορία, και η ιστορία είναι τόσο αμείλικτα σκληρή που αποφασίζει για όλους καταδικαστικά. Κανέναν δεν αφήνει να είναι αθώος και αμέτοχος, κανέναν δεν αφήνει άμοιρο ευθυνών. Αν δεν φταίει για αυτό, τότε φταίει σίγουρα για εκείνο· αν δεν στάθηκε κατώτερος των περιστάσεων εδώ, στάθηκε αναπόφευκτα εκεί. Κάθε δρόμος που επιλέγεται, κάθε εφικτός δρόμος, είναι γεμάτος με τις δικές του ευθύνες, τις δικές του αντιφάσεις και παγίδες. Διαλέγει κανείς μονάχα την δική του καταδίκη.

Αλλά, απ' την άλλη, δεν είναι καθόλου παρόμοιοι ως δρόμοι. Άλλοι συνεχίζουν για καμπόσο, άλλοι κόβονται απότομα, κάποιοι συναντούν άλλους δρόμους και ενώνονται με αυτούς, στη μια ή στην άλλη κατεύθυνση. Κάποιοι αφήνουν πίσω τους κάτι που οι άνθρωποι δε θέλουν να (ξε)χάσουν, κάποιοι αποκρύπτονται στη λήθη το συντομότερο δυνατό.

Επειδή δεν υπάρχει ποτέ αρκετός χρόνος, επειδή η βία είναι μαμή της και Ερινύα της, η επαναστατική θεωρία δεν είναι λέσχη συζητήσεων. Είναι μια σοβαρή και επικίνδυνη υπόθεση. Και ίσως το χειρότερο που μπορεί να κάνει κανείς απέναντί της είναι να υποτιμήσει το πόσο επικίνδυνη είναι. Μακροπρόθεσμα, ασφαλώς, είμαστε όλοι νεκροί, αλλά ποιος μπορεί να βρει παρηγοριά σ' αυτό; Τα δύσκολα αφορούν το πώς ζεις ως τότε.

7 σχόλια:

  1. Υπέροχος. Ο καταστατικός τρόπος της λειτουργίας ενός κομμουνιστικού κόμματος αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη βία.
    Μάκης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΑΛΗΚΤΩ, ΜΕΓΑΙΡΑ ΚΑΙ ΤΙΣΙΦΟΝΗ

    Ερυνεία = Ερινύα (ἡ Ἐρινύς, τῆς Ἐρινύος, αἱ Ἐρινύες, τῶν Ἐρινύων, πρβλ. π. χ. ἥλιος γὰρ οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα φησὶν ὁ Ἡράκλειτος· εἰ δὲ μή, Ἐρινύες μιν Δίκης ἐπίκουροι ἐξευρήσουσιν, Ηράκλειτος απόσπασμα 43C Gemelli Marciano = 22 B 94 Diels-Kranz [= Πλουτάρχου, Περὶ φυγῆς 604 A])

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αν κάποιος πιστεύει ότι η ηρωική περίοδος των κυνηγημένων κομμουνιστών δεν ολοκληρώθηκε με την απροσδόκητη νομιμοποίηση του κόμματος,
    αν το να επαναπροσεγγιζεις με διαφορετική αντιληψη κάθε φορά και να τιμας εθιμοτυπικά το παρελθόν δεν έχει γίνει σημαντικότερο από το να κερδισεις το μέλλον,
    αν οι επέτειοι και τα αφιερώματα στον Μπελογιάννη,την Καισαριανή κτλ δεν έχουν τυποποιηθεί και επαναλαμβάνονται μηχανικά σαν την εναλλαγή πάσχα-χριστούγεννα,
    αν η αν η νεα και ικανή μάζα του κόμματος έχει αφομοιώσει ικανοποιητικά την ιστορία του κομματος και δεν σπαταλάει, σε ατέρμονες αντιπαραθέσεις και λαθολογια, σημαντικοτατο χρόνο, λεξεις, σαλιο, για την χιλιοστή φορα που τίθεται επι συζητησης το θέμα της διαλυσης της κομιντερν, του ιμπεριαλιστικού σταδίου, την βάρκιζα, το 20 συνέδριο, τον Ζαχαριάδη κτλ,
    αν η επαναστατικη θεωρια των λεξεων δεν εχει υποκαταστήσει σχεδόν ολοκληρωτικά την επαναστατικη δυναμικη των πραξεων,
    αν η επαναστατική κατάσταση δεν καλείται στις εκμπομπες των πρετεντέρηδων, ούτε επιδοτείται από το κράτος, ούτε έχει δικες της εκπομπές σε πρώτο σε εμβέλεια ραδιοφωνικό σταθμό αλλα παραμένει φωτια που καει,
    αν μια ολόκληρη γενιά αριστερών κομμουνιστών δεν έχει εθιστεί στο να οδύρεται πάνω από το χαμένο γαλα της ΕΣΣΔ και ανταυτού έχει επικεντρώσει όλες τις δυνάμεις του στο να απαντήσει στο πραγματικα ουσιωδες "τι να κάνουμε ΤΩΡΑ",
    τότε, αν ισχυουν τα παραπάνω, μπορούμε να πούμε με απόλυτη σιγουρια: οχι, το ΚΚΕ δεν εχει μετατραπεί σε "μια ανώδυνη λέσχη συζητήσεων"
    και οι ατελειωτες συζητήσεις στα κομμουνιστικά μέσα δεν θυμίζουν σε τίποτα την διαδικασία οπου"κάθε ιδέα θα είχε όλο το χρόνο να ωριμάσει, να ξεδιπλωθεί στις αντιφάσεις της, να αναθεωρηθεί, και κατόπιν και η αναθεώρηση αυτή να επανεξεταστεί, ενώ ταυτόχρονα, τα στοιχεία θα έρρεαν από παντού, θα επισημαίνονταν οι αμφισημίες τους και οι αντιφάσεις τους, θα δοκιμάζονταν διαρκώς νέα πλαίσια εξήγησής τους, εις το διηνηκές.........

    Και δεν θα γινόταν τίποτε απολύτως."

    Οποτε, κάθε ομοιότητα με το σημερα του κομμ.κινηματος, πρέπει να είναι συμπτωματική...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Απ' το "πρώην" συνάγω ότι μιλάω με "απογοητευμένο". Αλλά έχω ένα μεγάλο ζήτημα να μιλάω με "απογοητευμένους". Δεν θεωρώ την απογοήτευση κάτι διαφορετικό απ' την ανώδυνη ένταξη στη λέσχη συζητήσεων. Η ευθύνη είναι ακέραιη και η στράτευση υποχρεωτική.

      Διαγραφή
    2. Οσο η ανεργη -επι 3 χρονια - κομμουνιστρια μανα μονογονεικης οικογενειας ,που τρομαξε να βρει μια δουλεια επιτελους με 400 ευρω ,τολμα στην πρωτη ευκαιρια και απεργει ,απολυεται και σερνεται και στα δικαστηρια απο τον εργοδοτη ,εγω παλι λεω ... τα παλληκαρια της Καισαριανης και των ξερονησιων δεν επαψαν ποτε να υπαρχουν σ αυτο το κομμα (κι εχουμε και μπολικους απο δαυτους/ες τελευταια κοντα 2000 πανελλαδικα )

      Διαγραφή
  4. ΕΜΜΟΝΕΣ…

    Αντώνη, συγνώμη για τις επαγγελματικές εμμονές μου, αλλά είναι Ερινύα και όχι Ερυνία.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σόρι, κάνω καμιά δεκαριά πράγματα ταυτόχρονα, είμαι λίγο οφ. Ευχαριστώ για τη διόρθωση, επανέρχομαι αργότερα, κατ΄αρχάς για πέρασμα μετάφρασης Λένιν.

      Διαγραφή