Παρασκευή, 3 Απριλίου 2015

Το οντολογικό τίποτα και η λειτουργία του αστικοδημοκρατικού διπόλου

Με τον αναντίρρητα βαρύγδουπο αυτό τίτλο προσπάθησα να συλλάβω κάτι απ' το πνεύμα αυτού εδώ του γραφήματος, που παρουσιάστηκε στα πλαίσια δημοσκοπικής έρευνας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για λογαριασμό του Σκάι:
Το γράφημα, που αναπαριστά με σπάνια καθαρότητα αυτό το οποίο θα με απασχολήσει εδώ, αφορά όπως λέει ο τίτλος, τη δημοτικότητα του Αντώνη Σαμαρά και του Αλέξη Τσίπρα ως αρχηγών κομμάτων από τον Απρίλη του 2014 στον Μάρτη του 2015.

Μετά τον Σεπτέμβρη του 2014, μήνα του "προγράμματος της Θεσσαλονίκης", η αρχική ψαλίδα των 10 περίπου ποσοστιαίων μονάδων διαφοράς στη δημοτικότητα των δύο "κλείνει", και από εκεί και πέρα οι ευθείες που την αναπαριστούν ακολουθούν η μία την άλλη σαν πιστές σκιές, η μια της άλλης: τον Οκτώβρη του 14 και οι δύο έχουν μικρή ανάκαμψη, τον Νοέμβρη και οι δύο έχουν πτώση, για να φτάσουν σε μια σύγκλιση στο διάστημα 10-12 Γενάρη 2015.

Και τότε...μπαμ! Η δημοτικότητα του Αλέξη Τσίπρα εξφενδονίζεται στα ουράνια με σχεδόν γεωμετρικά κατακόρυφη άνοδο, ενώ αυτή του Αντώνη Σαμαρά γκρεμοτσακίζεται το ίδιο αποφασιστικά και ανεπίστρεπτα. Φτάνοντας στις 25-27 Μάρτη του 15, ο ένας βρίσκεται στο 69.5% και ο άλλος στο 13%. 56.5% διαφορά.

Τώρα, το ερώτημα που επιβάλλει το γράφημα είναι εξαιρετικά απλό: τι συνέβη ανάμεσα στις 10-12 Γενάρη του 2015;

Η απάντηση είναι αναπόδραστη: Τίποτε δεν συνέβη. Ή αν προτιμάτε, δεν συνέβη τίποτε το ξεχωριστό ή διαφορετικό από ό,τι σε όλο το προηγούμενο διάστημα. Τίποτε, εκτός βεβαίως από το εκκωφαντικό μπαμ! που καταγράφει το γράφημα δημοτικότητας, το οποίο οπωσδήποτε αντανακλάται επίσημα στο εκλογικό αποτέλεσμα της 25ης Γενάρη, δυο εβδομάδες αργότερα.

Έχουμε εδώ τον ορισμό του ψευδοσυμβάντος; Κάτι εντυπωσιακό συμβαίνει, αλλά ταυτόχρονα δεν συμβαίνει τίποτε· τόσο το εντυπωσιακό γεγονός όσο και η απουσία γεγονότος αφορούν εξίσου τη σφαίρα της πολιτικής· αλλά στην πορεία την διχοτομούν: σε ένα επίπεδο (εκλογικά), συμβαίνει το παν,  σε ένα άλλο (με όρους πολιτικού συμβάντος), δεν συμβαίνει τίποτε.

Γιατί συμβαίνει κάτι εκλογικά --κάτι τόσο εντυπωσιακό-- όταν πολιτικά δεν συμβαίνει τίποτε; 

Εν προκειμένω, η απάντηση μού φαίνεται ξεκάθαρη: συμβαίνει κάτι επειδή δεν συμβαίνει τίποτε.

Ειδικότερα, και καθώς πλησιάζουμε στις εκλογές, οι ψηφοφόροι "παίζουν" και τα δύο χαρτιά, τα παίζουν σχεδόν στο ίδιο ποσοστό, με τις ίδιες διακυμάνσεις. Τα δυο άλογα βρίσκονται λίγο-πολύ στην ευθεία. Ώσπου φτάνουμε στην τελική στροφή, δυο εβδομάδες πριν τις εκλογές, και η συντριπτική πλειοψηφία επιλέγει το ένα. Γιατί βεβαίως πρέπει να επιλέξει ένα, η πλειοψηφία ορίζει τον νικητή. Και αυτό κάνει. Γιατί το κόκκινο άλογο και όχι το μπλε; Υπάρχουν πολλοί λόγοι, αλλά αυτό δεν με απασχολεί, διότι λόγοι θα υπάρχουν πάντα. Αυτό που μού φαίνεται πολύ πιο ενδιαφέρον είναι ότι η απόφαση παίρνεται κάθετα και τελεσίδικα απλώς επειδή τελειώνει ο χρόνος της κούρσας, ότι είναι ο εκβιασμός του χρονόμετρου και τίποτε άλλο που επιβάλλει μια απόφαση που ως τότε "σέρνεται" επαμφοτερίζοντας. 

Το γράφημα δείχνει λοιπόν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πώς παράγει πολιτικά αποτελέσματα ο διπολισμός: τα παράγει αφ εαυτού, επειδή είναι αυτό που είναι. Όσα κόμματα κι αν συμμετέχουν, ο ψηφοφόρος ξέρει ότι θα κερδίσει ένα από δύο, ότι ένας από τους δύο ηγέτες θα είναι ο πρωθυπουργός. Για πολύ μεγάλο διάστημα, δεν μπορεί να αποφασίσει ποιος. Και κατόπιν αποφασίζει, ανελέητα και τελεσίδικα, επειδή αυτό πρέπει να κάνει, και το κάνει επειδή δεν έχει άλλο χρόνο. Και ο αγών τελειώνει απότομα, μαζί με την παρατεταμένη αμφισημία και αναποφασιστικότητα. Μέχρι τον επόμενο.

Αυτό δεν σβήνει τον ρόλο του τίποτα, δηλαδή της αυθαίρετης απόφασης που αναδύεται λίγο πριν την τελευταία στιγμή, ως παράγοντα καθοριστικού του αποτελέσματος. Όταν το δίπολο φθαρεί ως περιεχόμενο, επιβιώνει ως αυτοματισμός: αυτόν ή εκείνον, άσπρο ή μαύρο στη ρουλέτα, και ως ρυθμιστής η πίεση του χρόνου ως αφηρημένου μεγέθους, κενού από οντολογική σημασία (η απόφαση εδώ είναι πέταγμα του ζαριού, όχι υπαρξιακό δράμα). Επιβιώνοντας ως καθαρός αυτοματισμός, ως επίμονη μπαταρία της εκλογικής μηχανής υπολογισμού, ο διπολισμός παράγει αποτέλεσμα ακόμα και όταν αποκαλύπτεται σαφώς από την ίδια την εξελικτική πορεία του ότι δεν έχει πραγματικό πολιτικό περιεχόμενο -- ότι η πολιτική "απόφαση" είναι κάθετη όσο είναι και ουσιαστικά αυθαίρετη, κομμάτι της δυαδικής λειτουργίας της υπολογιστικής μηχανής. Το παραγόμενο αυτό αποτέλεσμα λέγεται "δημοκρατία."

2 σχόλια:

  1. Οι κόπανοι (οι γνωστοι) λένε πάλι για εκλογές τον Ιούνη. Βρήκαμε δουλειά με αυτούς, κάθε πάσχα,χριστούγεννα και καλοκαίρι εκλογές. Πως το βλέπεις εσύ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. straight to the point
    η ψύχωση που δημιουργεί ο συριζα στους ψηφοφόρους του δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που θα βλέπαμε αν είχε να δώσει όντως λεφτά. και δε μιλάμε για πολλά προφανώς.

    Αν ο Αλέξης είχε ψιχουλάρες να ταίσει, τότε το πλήθος που θα μάζευε κοντά του (σαν τον ιησού , μέρες που είναι) θα έσφαζε εξίσσου δεξιούς (νδ-πασοκ) και κομμουνιστές επειδή εμποδίζουν την κυβερνησάρα του. Κι όχι μόνο θα το έκανε αυτό ο όχλος αλλά δε θα έβρισκε και καμία αντίφαση.

    Απ'τους πρώτους μήνες του σύριζα έχουν ίδια τάση με το γράφημα που δίνεις αντώνη και 2 άλλες ιδιότητες, αυτή της ιδεολογικής λουμπενοποίησης (που ανεβαίνει) και αυτή της κατακόρυφης(ακόμα παραπάνω) πτώσης της ταξικής συνειδητοποίησης.

    Συρρώμενος τελείως ανόρεχτα ο μικροαστός να ψηφίσει σύριζα, είναι και ο πρώτος που τελείως παλαβά,εκστασιασμένα, με δόσεις σχιζοφρένειας θα υπερασπιστεί μέχρι τέλος την /με το ζόρι/ επιλογή του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή