Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2015

Β.Ι. Λένιν-Ηγεμονία και δικτατορία Ι

Θα ξεκινήσω από ένα δημοσκοπικό εύρημα των ημερών μας, από αυτά που δεν συζητήθηκαν στον κομματικό Τύπο και δεν απασχόλησαν κανέναν σοβαρά στον αστικό: το εύρημα είναι ότι πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είναι λιγότερο δημοφιλής από τον ΓΓ του ΚΚΕ. Ο αστικός Τύπος, για παράδειγμα το "Κουτί της Πανδώρας", από όπου πήραμε την είδηση,  ερμήνευσε το γεγονός με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο -- ως ένδειξη ότι η Νέα Δημοκρατία πηγαίνει τόσο τραγικά άσχημα μετά τις εκλογές ώστε να έχει ξεπεράσει και το ΚΚΕ σε απαξία: "Το πιο εντυπωσιακό ωστόσο εύρημα είναι ότι για πρώτη φορά στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ο εν ενεργεία πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είναι περισσότερο αντιδημοφιλής από τον Γ.Γ του ΚΚΕ." Η θέση "ΓΓ του ΚΚΕ", με άλλα λόγια, εκλαμβάνεται ως περίπου συνώνυμη της "αντιδημοφιλίας", ως ένα είδος αρνητικό ορόσημο πέρα απ' το οποίο υπάρχει μόνο η πολιτική εξαφάνιση.


Το πραγματικά εντυπωσιακό με την είδηση όμως είναι κανείς από όσους την αναπαρήγαγαν δεν αναρωτήθηκε στιγμή τι σημαίνει αυτό που βρίσκεται πίσω απ' αυτό που βρήκαν "εντυπωσιακό", τι σημαίνει δηλαδή ότι "στα χρόνια της Μεταπολίτευσης" η θέση "ΓΓ του ΚΚΕ" είναι συνώνυμη της αντιδημοφιλίας. Πιο συγκεκριμένα, κανείς δεν στάθηκε στο πόσο φαινομενικά παράλογο είναι αυτό το γενικώς αποδεκτό ως "φυσιολογικό" δεδομένο.

Δεν είναι απλώς ότι το ΚΚΕ "δεν κυβέρνησε" ούτε πριν ούτε μετά την μεταπολίτευση ώστε να έχει συσσωρεύσει για τον έναν ή τον άλλο λόγο τη μαζική δυσαρέσκεια, οργή και απαξία: είναι ότι ήταν παράνομο και κατατρεγμένο για όλο το διάστημα από το 1936 ως το 1974, με εξαίρεση την περίοδο 1941-1949, όπου η δράση του επιτράπηκε όχι απ' το αστικό κράτος, αλλά ακριβώς απ' τον αποσυντονισμό και τελικά την άρση του λόγω αρχικά του πολέμου και κατόπιν της γερμανικής εισβολής.

Το κόμμα λοιπόν που είναι το πιο σταθερά "αντιδημοφιλές" στη "μεταπολίτευση" είναι αφενός αντικειμενικά αυτό που πρωτοστάτησε στην εθνική αντίσταση με τεράστια εθνική απήχηση στην περίοδο της κατοχής (το ΕΑΜ είχε πάνω από 2 εκατομμύρια μέλη, ο ΕΛΑΣ γύρω στις 440.000, η ΕΠΟΝ δεκάδες χιλιάδες), και αφετέρου αυτό που αντικειμενικά πλήρωσε όσο κανένα άλλο το αιματηρό κόστος της ήττας του στον ταξικό εμφύλιο, με εκτελέσεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια, εκτοπισμούς και εξορίες, που γνωρίζουν μια δεύτερη περίοδο έξαρσης μετά τη χούντα του 1967. Το σταθερό σημείο ενσάρκωσης της "αντιδημοφιλίας" στη "μεταπολίτευση", συνεπώς, είναι το κόμμα-μάρτυρας της συνολικής περιόδου 1936-1974, την ίδια στιγμή που το κόμμα-διάδοχος της εξουσίας που προκάλεσε το μαρτύριο --και ξεκοκκάλισε τον ελληνικό λαό σε όλη την περίοδο της μεταπολίτευσης-- θεωρείται άκρως "φυσιολογικό" να χαίρει πολύ μεγαλύτερης δημοφιλίας. Είναι, αν μου επιτραπεί η αναλογία, σαν να θεωρείται το φυσιολογικότερο των πραγμάτων να χαίρει λιγότερης εκτίμησης ανάμεσα στους μαύρους της Νότιας Αφρικής ο αρχηγός του ANC του Μαντέλα από τον απόγονο του Σέσιλ Ρόουντς.

Στην πραγματικότητα βέβαια, ισχύει το αντίθετο: η αντιδημοφιλία του ΚΚΕ δεν είναι καθόλου "φυσική" από την "ηθική" σκοπιά· από την ηθική σκοπιά,  η δημοσκοπική νόρμα αποκαλύπτει μαζική ταύτιση με τον θύτη και απαξίωση του θύματος, ταύτιση με όσους εγκατέλειψαν τη χώρα στη μοίρα της μετά τη γερμανική εισβολή, ταύτιση με τα κοράκια και τους γύπες της ελληνικής κοινωνικής ζωής, και έχθρα σε όσους υπερασπίστηκαν την ελληνική κοινωνία με το αίμα τους. Είναι, χωρίς αμφιβολία, σημάδι συλλογικής ηθικής κατάπτωσης του ελληνικού λαού.

Αλλά η πολιτική δεν είναι ηθική, οι μηχανισμοί που καθορίζουν το πολιτικό αποτέλεσμα δεν ανάγονται σε ηθικές αρχές, και σε αυτό το σημείο οφείλει κανείς να θέσει στην ηθική ερμηνεία της "νόρμας" το εξής απλό ερώτημα: τι είναι αυτό που κάνει τη μεγάλη πλειοψηφία του λαού να απαξιώνει αυτόν που διώχθηκε και μαρτύρησε και όχι τον διώκτη του; Η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή: ακριβώς το γεγονός ότι διώχθηκε και μαρτύρησε, δηλαδή η αδυναμία του.

Η "αντιδημοφιλία" του ΚΚΕ στην περίοδο της μεταπολίτευσης είναι το αποτέλεσμα μιας μακροπρόθεσμα συσσωρευμένης πεποίθησης ότι το κόμμα το οποίο "έδειξε τα δόντια του" στην περίοδο 1941-49, την περίοδο όπου αδύναμο φάνηκε το αστικό κράτος, ηττήθηκε τελεσίδικα, και έτσι, είναι ακριβώς το αστικό κράτος και οι πολιτικοί του φορείς που είναι "δυνατοί." Ο λαϊκός Έλληνας δεν περιφρονεί καθόλου στο ΚΚΕ τον διαβόητο "σταλινισμό" του· αυτό είναι το στοιχείο που στην πραγματικότητα σέβεται. Αυτό το οποίο πραγματικά περιφρονεί είναι η διστακτικότητά του, η αδυναμία του να επιβληθεί όταν είχε την ευκαιρία. Γιατί την περιφρονεί με τέτοια σταθερή έχθρα; Επειδή, βεβαίως, αντανακλά πίσω στον λαϊκό Έλληνα τη δική του διστακτικότητα, τη δική του αδυναμία να επιβάλλει τα δικά του συμφέροντα, επειδή αντικαθρεφτίζει στα λαϊκά στρώματα τη δική τους αντικειμενική κατάσταση.

Και για αυτό το λόγο, το ΚΚΕ μπορεί να φτάσει σε επίπεδα αγιότητας σε ό,τι αφορά την ατομική και έμπρακτη ηθική των μελών του αλλά να είναι βέβαιο ότι θα σαρκάζεται με όλο και μεγαλύτερη αγριότητα όσο "ηθικότερο" γίνεται, σαν Χριστιανός στο Κολοσσαίο που τον κατασπαράζουν λιοντάρια υπό ζητωκραυγές του populus Romanus· και ότι θα σαρκάζεται λυσσαλέα απ' αυτόν που θα είχε κάθε αντικειμενικό λόγο να νιώθει συμπάθεια για αυτό και μίσος για όσους το ποδοπατούν. Αρκεί να κοιτάξει κανείς την πρόσφατη μαζική εκδήλωση έχθρας στο κόμμα επειδή κάποιος κρατούσε ομπρέλα στον ΓΓ την ώρα που έβρεχε καρέκλες, και την υπόρρητη επιθυμία, ει δυνατόν, ο ΓΓ να γίνει μουσκίδι, να πάθει πνευμονία και να ψοφήσει την ίδια νύχτα σα σκυλί. Αυτό θα ικανοποιούσε αφάνταστα, ναι, μεγάλο τμήμα των λαϊκών στρωμάτων για τα οποία ο ΓΓ και οι συν αυτώ τρέχουν μέσα στη βροχή να αγωνιστούν: αυτή είναι η επιθυμία που αποτυπώνουν όταν ουρλιάζουν διαμαρτυρόμενοι για το γεγονός ότι δεν αφέθηκε ο όποιος Κουτσούμπας να γίνει παπί καθώς απευθυνόταν στα τσαλαπατημένα δικά τους συμφέροντα.

Και για αυτό, χρειάζεται να ξαναδιαβάσουμε προσεκτικά τον Λένιν.

15 σχόλια:

  1. Σωστές οι επισημάνσεις σου, αλλά για την "αντιδημοφιλία" του ΚΚΕ δεν ευθύνεται κι η προπαγάνδα του αντιπάλου, ο οποίος έχει ασύγκριτα περισσότερα μέσα κι άρα τη δυνατότητα να χειραγωγεί συνειδήσεις;

    Δεκαετίες τώρα προβάλλεται το ΚΚΕ σαν "κόμμα λαθών" ή "το πιο πλούσιο κόμμα", αυτή η λάσπη έχει κάτσει στα μυαλά πολλών κι ο μόνος τρόπος να φύγει είναι το τράβηγμα τους στο κίνημα, επομένως η ίδια τους η δράση-εμπειρία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολύ καλή πάσα αυτή για να εξηγήσω ορισμένα πράγματα.

      Ισχυρίζομαι ότι αυτό που αναφέρεις είναι μια πολύ επιφανειακή προσέγγιση στο συνολικό ζήτημα, για τους εξής τρεις λόγους:

      1. Δεν απαντά στο ΓΙΑΤΙ βρίσκει πρόσφορο έδαφος αυτή η προπαγάνδα. Πώς γίνεται, για να πάρω ένα μόνο παράδειγμα, σύσσωμος ο ελληνικός πληθυσμός να γνωρίζει ότι η Γυάρος και η Μακρόνησος ήταν για κομμουνιστές, αλλά να αποδίδει στα θύματα τα "Γκουλάγκ"; Τέτοια απόλυτη και διαστροφική αναστροφή της πραγματικότητας έχει μόνο δύο εξηγήσεις: α) σύσσωμος ο ελληνικός λαός πλην μιας μικρής μειοψηφίας είναι διανοητικά καθυστερημένος ή β) αυτά που γράφω στην ανάρτηση πιο πάνω. Ο λαός δέχεται τα πιο παλαβά πράγματα για τα θύματα, γιατί μισεί τα θύματα, και μισεί τα θύματα γιατί μισεί τον εαυτό του. Μόνο στην αλλοτρίωση βρίσκει παρηγοριά ένας γονατισμένος λαός· η αυτοσυνείδηση του είναι εξαιρετικά επώδυνη και απεχθής. Το να δει τον εαυτό του στο πρόσωπο των ηττημένων του είναι αβάσταχτο.

      Διαγραφή
    2. 2. Δεν λαμβάνει υπόψη καθόλου ότι ο Λένιν, όπως δείχνουν αναλυτικά τα αποσπάσματα της δεύτερης ανάρτησης μετά απ' αυτή, δεν έδινε καθόλου την πρωτοκαθεδρία στην προπαγάνδα, αν και τη λάμβανε πολύ ξεκάθαρα υπόψη. Την έδινε στη λειτουργία του ίδιου του κράτους ως έκφρασης ισχύος, συνέδεε ξεκάθαρα το ποιος έχει την ισχύ με το ποιος μπορεί να κερδίσει τη συμπάθεια. Ισχυρίζομαι λοιπόν ότι η αποκλειστική επικέντρωση στην προπαγάνδα αμελεί αδικαιολόγητα τον πλούτο των ενοράσεων που επιτρέπει η προσέγγιση του Λένιν στο συνολικό ζήτημα, δεν βγάζει στην επιφάνεια κεντρικά ζητήματα για το ΓΙΑΤΙ πρέπει να έχεις την εξουσία για να έχεις και στήριξη απ' τα λαϊκά στρώματα.

      Διαγραφή
    3. 3. Δεν απαντά στο εντελώς σκανδαλώδες γεγονός ότι ενώ στην περίοδο 1941-49 ενεπλάκη στο πλευρό του ΚΚΕ η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ των λαϊκών στρωμάτων, η δημοφιλία του κόμματος ήταν παρασάγγας κάτω απ'αυτή της δεξιάς, της εκφράστριας δηλαδή της άλλης πλευράς, για την συντριπτική λαϊκή πλειοψηφία αμέσως με το τέλος μιας λαομίσητης χούντας. Και αυτό τη στιγμή που το κόμμα όχι απλά δεν πείραξε το λαό, αλλά δεν σταμάτησε να κυνηγιέται και να ματώνει.

      Και δεν υπήρξε ούτε στιγμή, ούτε στις αρχές της Μεταπολίτευσης, που να άλλαξε η απαξία του σε σχέση με την επένδυση στον κυρίαρχο.

      Γιατί; Πάλι δύο εξηγήσεις υπάρχουν: α) ή έστρεψε η προπαγάνδα των δεκαετιών 50 και 60 την πλειοψηφία ενάντια στον εαυτό της και τους πατεράδες και τις μανάδες της ή, η προπαγάνδα πέτυχε το στόχο της πάνω στο έδαφος μιας συλλογικής εμπειρίας της ήττας και της αδυναμίας του κόμματος να προστατέψει τον εαυτό του και το λαό που το ακολούθησε, και με αυτή την απόλυτα συγκεκριμένη προϋπόθεση.

      Διαγραφή
    4. Γι αυτά που λες για δύναμη κι αδυναμία πάντως, έχω την εντύπωση ότι το καλύτερο παράδειγμα ήταν η αντίδραση μας στο δολοφονικό χτύπημα της 20/10/11. Τότε που ο κόσμος είδε ότι το ΚΚΕ μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, και γι αυτό άρχισε πάλι το ρίξιμο λάσπης πέρι "περιφρούρησης της Βουλής" κτλ. Υπήρξε για κάποιους μήνες ένα δημοσκοπικό φούσκωμα του Κόμματος, μέχρι Μάρτη-Απρίλη 2012, και ίσως να είχε να κάνει και με το ότι έδειξε ότι δε μασάει.

      Διαγραφή
  2. SPQVR

    Το ουσιαστικό populus, -i είναι αρσενικού γένους, πρβλ. π. χ. την συντομογραφία SPQVR Senatus Populusque Romanus, η Σύγκλητος και ο Ρωμαϊκός Λαός.

    Επομένως όχι populus Romanum, αλλά populus Romanus. Σωστό θα ήταν — αν και σπανιότατο— και το populus Romanorum, ο λαός των Ρωμαίων.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα με εκτελέσω δις...ευχαριστώ, διορθώθηκε.

      Διαγραφή
    2. και anc αντι για NAACP εκει που λες για το μαντελα. :)

      π.

      Διαγραφή
  3. θυμάται κανείς την δημοφιλία του Χαρίλαου;
    Ήταν μεγαλύτερη από του Κύρκου και σε ποιές περιόδους;
    Ψάχνω για στοιχεία αλλά δεν δείχνουν να υπάρχουν...
    Αν μπορεί να βοηθήσει κανείς...

    Χούκερς

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. O Χαρίλαος μάζευε χαλαρά 40άρια και 45άρια από το '85 και μετά. Ο Κύρκος δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής: νομίζω είναι φυσιολογικό, ηγούταν ενός κόμματος που μάζευε 1, 1,5%.

      Διαγραφή
    2. @Χούκερς:
      Δεν τα μέτραγαν αυτά τότε στα '80s.
      Ο Κωσταντόπουλος πάντως σε δημοφιλία ήταν σταθερά 2ος-3ος, την ίδια ώρα που το κόμμα του αγκομαχούσε να μπει στην βουλή...

      Διαγραφή
    3. @TRASH
      Όπως είχε πει και ο ίδιος, αν καλά θυμάμαι, "μας συμπαθούν, αλλά δε μας ψηφίζουν". Όμως δεν είχε πει και γιατί...

      gdmn1973

      Διαγραφή
  4. Αυτές οι δημοσκοπήσεις προκαλούν την θυμηδία (όχι μόνο για τις ίδιες) καθώς αποκαλύπτουν κυρίως τις οντισιόν που στήνει στο μυαλό του ο ''λαός'' με κριτήριο τις επιλογές του στο PR και το επικονωνιακό μοτίβο που γουστάρει. Έτσι, γι' αυτούς ο Κουτσούμπας ''δεν μιλάει παθιασμένα'', ''δεν είναι χαμογελαστός σαν τον Αλέξη'', ''δεν είναι δυναμικός'', ''δεν έχει στυλ'' και άλλες ανόητες κους-κους παρατηρήσεις. Βέβαια υπάρχει και το πολιτικό κριτήριο στην κρίση της δημοφιλίας του αλλά και πάλι είναι φαιδρό καθώς ''ο Κουτσούμπας μιλάει τη ξύλινη γλώσσα του κόμματος'', υποννοώντας ότι θέλουν να ακούν ''την βελούδινη γλώσσα της Αριστεράς'' ή ''την ατσάλινη γλώσσα της (ακρο) δεξιάς'' για τους πιο μάτσο βαρύμαγκες.

    Η παρέμβασή σου, Αντώνη, παρ' όλα αυτά εύστοχη ως προς την δημοφιλία ή μη του Κόμματος. Ωστόσο, όταν κρίνει ο ''λαός'' την δημοφιλία αρχηγών κομμάτων δεν κρίνει με τον ίδιο τρόπο και τα ίδια κόμματα. Αν αύριο-μεθαύριο το συνέδριο της ΝΔ ψηφίσει άλλον πρόεδρο, μπορεί να εκτοξευτεί στα γούστα της ''κοινής γνώμης''. Κάτι είπαν και τα παιδιά πιο πάνω για τον Χαρίλαο.


    Sukhoi

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Η απήχηση και η αίγλη του ΚΚΕ πάντως ακριβως μετα τη μεταπολίτευση ήταν πολύ μεγαλύτερη από τώρα. Το 10,7% του '81 ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕς ΑΠΌΛΥΤΗς ΠΌΛΩΣΗς λέει πολλά. Τότε όμως ο λαός ήταν πιο κοντα στους αγώνες από ότι τώρα και η οργάνωση στα συνδικάτα σε άλλο επίπεδο.Επίσης δεν υπήρχε το 'επιστημονικό" χυδαίο πέσιμο απο "αριστερά", που προβάλεται σε όλα τα μέσα όπως τ'ωρα ή οι "έγκυρες πληροφορίες" του διαδικτύου που αντιστρέφουν την ιστορία και γεμίζουν με πολύξερους το διάστημα. Επίσης υπήρχε ακόμη η ΕΣΣΔ και οι σοσιαλιστικές χώρες, άρα η ελπίδα. Αν τότε δεν υπήρχε η τρομοκρατία για επιστροφή στη χούντα και το "Καραμανλής ή τάνκς" δεν ξερω πως θα ήταν τα πράγματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή