Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2015

Οι ΜΜΕ και η κρίση του ελληνικού καπιταλισμού: Μια διάσταση της ελληνικής ιδιαιτερότητας

Ως ΜΜΕ, δηλαδή Μικρομεσαία Επιχείρηση, η ΕΕ ορίζει τις εξής κατηγορίες επιχειρήσεων:

α) Μεσαία. Λιγότεροι από 250 υπάλληλοι, λιγότερα από 50 εκατομμύρια ευρώ κύκλος εργασιών

β) Μικρή. Λιγότεροι από 50 υπάλληλοι, λιγότερα από 10 εκατομμύρια ευρώ κύκλος εργασιών

γ) Πολύ μικρή. Λιγότεροι από 10 υπάλληλοι, λιγότερα από 2 εκατομμύρια ευρώ κύκλος εργασιών.

Σύμφωνα με την ΙΝΕ/ΓΣΕΕ (στοιχεία 2013), το 99.6% των ελληνικών επιχειρήσεων είναι ΜΜΕ, Μικρές και Μεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με προηγούμενη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κομισιόν (2012), το ποσοστό ήταν 99.9% όλων των ελληνικών επιχειρήσεων -- η μείωση του ποσοστού κατά πάσα πιθανότητα είναι πραγματική και αντανακλά το ποσοστό που έχει εξαφανιστεί. Η έκθεση της Κομισιόν συμπληρώνει κάτι που επαναλαμβάνεται μονότονα σε όλη τη σχετική βιβλιογραφία: η Ελλάδα έχει περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις από τον μέσο όρο της ΕΕ των 28, και οι επιχειρήσεις της είναι μικρότερες από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με βάση τα στοιχεία του 2011 που παρουσιάστηκαν στην έκθεση της Κομισιόν το 2012, οι ΜΜΕ στην Ελλάδα κάλυπταν το 85.1% της απασχόλησης στον ιδιωτικό μη χρηματιστικό τομέα, και παρήγαγαν το 69.9% της συνολικής προστιθέμενης αξίας.

Στη Γερμανία, αντιπαραθετικά, οι ΜΜΕ ήταν το 99.5% του συνόλου, απασχολούσαν μόλις το 62.7% του ιδιωτικού μη χρηματιστικού τομέα, και παρήγαγαν 53.9% της συνολικής προστιθέμενης αξίας.

Το ποσοστό απασχόλησης στις Ελληνικές ΜΜΕ είναι επίσης ψηλότερο ή και πολύ ψηλότερο από αυτό όλων των άλλων χωρών της Ευρωζώνης: της Αυστρίας (67.9%), του Βελγίου (67.7%), της Βουλγαρίας (75.7%), της Κύπρου (81.4%), της Τσεχίας (69.9%), της Δανίας (66.2%), της Εσθονίας (77.6%), της Γαλλίας (63.9%), της Γερμανίας (62.7%), της Ουγγαρίας (72.7%), της Ιρλανδίας (69%), της Ιταλίας (80.3%), της Λετονίας (77.4%), της Λιθουανίας (75.7%), του Λουξεμβούργου (67.8%), της Μάλτα (76.3%), της Ολλανδίας (65.4%), της Πολωνίας (68.2%), της Πορτογαλίας (78.3%), της Ρουμανίας (67.2%), της Σλοβακίας (58.3%), της Σλοβενίας (70.6%), της Ισπανίας (75.6%), της Σουηδίας (64.3%), και του Ηνωμένου Βασιλείου (54,3%). 


Η μπλε γραμμή δείχνει την κάθετη πτώση στον αριθμό των ΜΜΕ στην Ελλάδα μετά το 2008, σε αντιπαράθεση με τη μεγάλη άνοδο του αριθμού τους στην Ιρλανδία

Είναι γνωστό ότι οι κρίσεις ευνοούν την συγκεντροποίηση και πλήττουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μια από τις βασικές συνέπειες της κρίσης στην Ελλάδα ήταν το ξεπάστρεμα μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, με αντίστοιχες συνέπειες για την απασχόληση, που εξαρτάται απ' αυτές περισσότερο από ό,τι σε κάθε άλλη χώρα της ΕΕ. Σύμφωνα με την έκθεση του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων, ο αριθμός των ΜΜΕ στην Ελλάδα είχε μειωθεί ως το 2013 κατά 200.000, ενώ χάθηκε το 27% των θέσεων εργασίας τους και 33% της προστιθέμενης αξίας που παρήγαγαν. Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνονται επίσης μια σειρά από ανισομετρίες: το ποσοστό των πολύ μικρών (κάτω των 10 υπαλλήλων) ΜΜΕ στην Ελλάδα είναι αρκετά μεγαλύτερο απ' τον Μ.Ο της ΕΕ, αυτό των μεγάλων μικρότερο· ο αριθμός εργαζομένων σε πολύ μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι σχεδόν διπλάσιος απ' τον Μ.Ο της ΕΕ, ενώ αυτός σε μικρές και μεσαίες μικρότερος (ιδιαίτερα στις δεύτερες), και το μερίδιο προστιθέμενης αξίας πολύ μεγαλύτερο στην Ελλάδα από ό,τι στην ΕΕ κατά μέσο όρο.

Σύμφωνα με τη ΓΣΒΕΕ, "η χώρα μας κατατάσσεται σε χειρότερη θέση σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΕ στον πίνακα Επισκόπησης Επιδόσεων MμΕ (SME Performance Review), σε σχέση με όλους τους επί μέρους δείκτες: δεύτερη ευκαιρία, διεθνοποίηση, πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ενιαία αγορά, δημόσιες συμβάσεις, περιβάλλον, δεξιότητες, επιχειρηματικότητα". Με καπιταλιστικούς όρους, δηλαδή, η ανταγωνιστικότητα του συντριπτικά σημαντικότερου τομέα εργοδότησης της χώρας είναι πολύ χαμηλή εντός της ΕΕ. Για το 2014, εξάλλου, προβλεπόταν να κλείσουν άλλες 27.000-30.000 μικρές επιχειρήσεις.

Πρόκειται, συμπερασματικά, για μία από τις διαστάσεις της αδυναμίας της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας να επιστρέψει στους έστω αναιμικούς ρυθμούς ανάπτυξης που παρατηρούνται σε χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία: η κρίση ανέδειξε, μεταξύ άλλων, την σχετική υστέρηση του ελληνικού καπιταλισμού σε ό,τι αφορά τον βαθμό συγκεντροποίησης της παραγωγής, και επιτελεί, απ' αυτήν την άποψη, τον ρόλο εκκαθάρισης των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, με τραγικές φυσικά συνέπειες για την ανεργία, που είναι χαρακτηριστικά ψηλότερη απ' το ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Επιδεινωτικό ρόλο φαίνεται να παίζει η καταστροφή μεγάλων τμημάτων της μεταποίησης (ένδυση, υπόδηση, κλωστουφαντουργία) καθώς και της γεωργίας ήδη από τη δεκαετία του 1980, σε πολύ μεγάλο βαθμό εξαιτίας της ενταξιακής πορείας της χώρας στην ΕΕ. Με μεγάλα τμήματα της παραγωγής κατεστραμμένα πολύ πριν την κρίση, τα θύματα της μαζικής εκκαθάρισης των ΜΜΕ δεν έχουν πουθενά να στραφούν για εργοδότηση, τη στιγμή που οι ωφελημένοι της υπόθεσης, οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, δεν δημιουργούν καμία θέση εργασίας αλλά "αναδιαρθρώνουν" προς τα κάτω και αυτές που είχαν, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα για την ένταση της εκμετάλλευσης της εργασίας (περικοπές μισθών και ωφελημάτων, επέκταση ωραρίου, μειωμένα ωράρια με μειωμένες αποδοχές και παροχές, κλπ).

Άλλες πηγές:

http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/facts-figures-analysis/performance-review/files/countries-sheets/2012/greece_en.pdf

http://www.greeknewsonline.com/eu-commission-greek-economic-competitiveness-improving/

http://eurofound.europa.eu/observatories/eurwork/articles/labour-market-working-conditions/economic-crisis-hits-small-businesses-hard

9 σχόλια:

  1. Καθώς άγγιξες το ζήτημα των ΜΜΕ, να παραπέμψω τους γερμανομαθείς στο εξής άρθρο, το οποίο μπορεί να αφορά την Αυστρία, αλλά καταλήγει σε συμπεράσματα με ευρύτερες διαστάσεις όσον αφορά την σχέση ΜΜΕ και μονοπωλιακού κεφαλαίου, καθώς και την στρατηγική συμμαχιών του εργατικού κινήματος:
    http://parteiderarbeit.at/?p=2244

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΕΣ

      Με συντομία και ακρίβεια δίνει το άρθρο, φίλε Naphta, βασικά επιχειρήματα οικονομικοπολιτικού περιεχομένου για την γραμμή που πρέπει να ακολουθήσει η επαναστατική πολιτική πρωτοπορία του εργατικού κινήματος στο πάντα φλέγον ζήτημα των συμμαχιών (τα στοιχεία αφορούν, βέβαια, την Αυστρία, αλλά είναι αφορμή για σύγκριση προς ανεύρεση ομοιοτήτων και διαφορών και με την Ελλάδα). Ωραίο άρθρο, μου ’χε διαφύγει γιατί ο ιστότοπος KomInform δεν έχει ανανεωθεί από τον περασμένο Αύγουστο και δεν κοίταξα στην άλλη διεύθυνση. Δεν μπαίνεις στον κόπο, μιας και δεν είναι εκτενές, να το μεταφράσεις και να το αναρτήσεις, π. χ. στην «Επαγρύπνηση»; Το βρίσκω, προσωπικά, πολύ χρήσιμο, λόγω της σαφήνειας και της προσήλωσης του συγγραφέα στο ακριβώς ζητούμενο. Σ’ ευχαριστώ για την επισήμανση και χαιρετώ,

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    2. Φίλε Απολιθωμένε, βλέπω ότι τα παρακολουθείς όλα!

      Όντως η KomInform έχει πρόβλημα (το οποίο δυστυχώς μάλλον θα παραμείνει, με προοπτική ωστόσο να πάρει κάτι την θέση της).
      Θα το επιχειρήσω, αλλά δυστυχώς θα πάρει κάποιο χρόνο παρά την μικρή του έκταση, γιατί εκκρεμούν άλλες υποθέσεις με μεγαλύτερη προτεραιότητα, αλλά επειδή θεωρώ το άρθρο του συντρόφου πολύ καλό και εύστοχο, θα το παλέψω.

      Παρεμπιπτόντως το άρθρο προέρχεται από εδώ:
      http://parteiderarbeit.at/?p=2206

      Διαγραφή
    3. ΟΣΟ ΜΠΟΡΩ

      Όσο μπορώ, φίλε Naphta, όσο μπορώ!

      Βλέπω πάντως ότι το άρθρο είναι φρέσκο, από το τελευταίο τεύχος (Φεβρουάριος 2015) του θεωρητικού οργάνου του Κόμματος Εργασίας της Αυστρίας «Einheit und Widerspruch», το οποίο τεύχος περιέχει κι ενδιαφέρον υλικό για το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα. Prima!

      Κρίμα που σταμάτησε να ανανεώνεται ο ιστότοπος KomInform, γιατί ήταν από τους καλύτερους, αν μη ο καλύτερος, στο είδος του απ’ όλους τους γερμανόγλωσσους· ελπίζω και περιμένω να υπάρξει σύντομα αντικαταστάτης του.

      Συγνώμη που δεν μεταφράζω το άρθρο που πραγματικά μου άρεσε πάρα πολύ, αλλά δεν με αφήνει η κατάστασή μου και το ’χω ρίξει στο διάβασμα (Franz Kafka, Walter Benjamin, Anna Seghers) κι ίσως, άμα το επιτρέψουν οι δυνάμεις μου, να γράψω κάτι κάπου αργότερα για την πρόσληψη του Κάφκα, θα δω (εδώ, πιστεύω, θα χαρεί ο φίλος ο Αντώνης)…

      Να ’σαι πάντα καλά!

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
  2. Άσχετο με την ανάρτηση, αλλά με την ευκαιρία της μη ανάγκης κύρωσης της επέκτασης της 20.02.2015, στο 20:43 του βίντεο https://www.youtube.com/watch?v=F385V0DSynk ο Κατρούγκαλος λέει πως είναι ευθέως αντισυνταγματικό το ότι η πρώτη δανειακή σύμβαση δεν κυρώθηκε από τη βουλή...

    Βατμαν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ενδιαφέρον βρίσκω (στον πίνακα) ότι ενώ το ποσοστό των μεγάλων επιχειρήσεων στην Ελλάδα (0,1 %) είναι το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου (0,2%) (αλλά και σε αριθμό εργαζομένων) η ποσοστιαία διαφορά του μεριδίου στην προστιθέμενη αξία είναι σαφώς μικρότερη (27,9% έναντι 41,9%).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πράγματι, είναι από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία αυτό.

      Διαγραφή
    2. Ποσοστά με ένα δεκαδικό ψηφίο μπορεί να οδηγήσουν σε στρεβλή εικόνα όταν για λόγους στρογγυλοποίησης το 0,14% γίνει 0,1% και το 0,15% γίνει 0,2%.
      Όμως εδώ δεν έχουμε τέτοια περίπτωση γιατί περίτρανα ο αριθμός εργαζομένων είναι υπερδιπλάσιος στην Ευρώπη των 28 από αυτούς που εργάζονται στην Ελλάδα στις μεγάλες επιχειρήσεις.
      Στον αντίποδα οι πολύ μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα απασχολούν τουλάχιστον 1,5 εργαζόμενο (δηλ. έναν μόνιμο και έναν εποχιακό) ενώ στις αντίστοιχες στην Ευρώπη των 28 σε πολλές δουλεύει το αφεντικό μονάχα(0,9 εργ).
      Συμπερασματικά στις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα υπάρχει υψηλή ένταση κεφαλαίου και έτσι η προστιθέμενη αξία ανά άτομο φθάνει σε 2.500€ και 3,200€ το μήνα.
      Η πιο πρόσφατη δημοσίεψη για Μ.Ο. υπεραξίας Βιομηχανικού Εργάτη του ΚΚΕ μίλαγε για 300.000δρχ το μήνα. Σήμερα με αυτά τα στοιχεία μοιάζει να ανέβηκε κι άλλο γύρω στα 1,200€.

      Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις υπάρχει η φοροδιαφυγή και η εισφοροδιαφυγή στην Ελλάδα που καθιστούν κάθε μέτρηση στην Ελλάδα προβληματική. Για παράδειγμα όλοι οι επαγγελματίες λογιστές ξέρουν πως δηλώνονται ως εργαζόμενοι μειωμένου ωραρίου οι περισσότεροι εργαζόμενοι γιατί το ΙΚΑ είναι κοντά στο 40% του μισθού και προτιμάνε να δίνουν το μισό μεροκάματο με ΙΚΑ και το άλλο μισό μαύρο, τα αφεντικά. Έτσι οι εργαζόμενοι παίρνουν καθαρά 700 με 900€ το μήνα ενώ το ΙΚΑ ζήτημα είναι να παίρνει 150€ περίπου. Ωράριο για τα ασπρόμαυρα 12ωρο και το αφεντικό για να έχει για μαύρα θα πρέπει να κλέβει το ΦΠΑ από τις πωλήσεις. Λίγο το κακό που λένε...

      βοηθός λογιστή

      Διαγραφή
  4. Και μένα που με βάλανε να κόβω τιμολόγια με θεωρούν πολύ μικρή επιχείρηση ;
    Red Son

    ΑπάντησηΔιαγραφή