Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015

Γιατί αποκτούν πάλι το πάνω χέρι οικονομικά οι ΗΠΑ; Τρία κείμενα του LR, Αύγουστος-Σεπτέμβρης 2014

Στις 6 και 9 Αυγούστου του 1945, δύο ατομικές βόμβες, διαφορετικού τεχνολογικού σχεδιασμού, ρίχθηκαν από αμερικανικά βομβαρδιστικά στην ασιατική χώρα του Άξονα, την Ιαπωνία. Η πρώτη, στη Χιροσίμα, σκότωσε 90.000 με 166.000 ανθρώπους· η δεύτερη 60.000 με 80.000. Τα θύματα σκοτώθηκαν άμεσα κατά το ήμισυ περίπου. Τα υπόλοιπα πέθαναν από εγκαύματα και ραδιενέργεια στο διάστημα που ακολούθησε. Οι περισσότεροι ήταν άμαχοι.

Ελάχιστοι είναι πιθανό να θυμούνται ότι μία μέρα πριν η "Little Boy" πέσει στη Χιροσίμα, στις 5 Αυγούστου, η ΕΣΣΔ, μέσω του Βιάτσεσλαβ Μολότοφ, υπουργού εξωτερικών, είχε επίσημα ακυρώσει το σύμφωνο ουδετερότητας απέναντι στην Ιαπωνία. Τη μέρα που ανακοινώθηκε επίσημα η κήρυξη πολέμου της ΕΣΣΔ στην Ιαπωνία έπεφτε η "Fat Man" στο Ναγκασάκι. Οι δύο ρίψεις, με άλλα λόγια, ήταν σχεδόν τέλεια συντονισμένες με τις σοβιετικές κινήσεις για πόλεμο. Αλλά βέβαια, ο συντονισμός αυτός δεν μοιάζει να έχει καθόλου το ρόλο της "ενίσχυσης" των σοβιετικών κινήσεων· η ασύμμετρη καταστροφική δύναμη των βομβών --η μεγαλύτερη που είδε ποτέ στην πράξη η ανθρωπότητα-- απλώς εξαφάνιζε τη σημασία του σοβιετικού παράγοντα, νανοποιούσε τη σημασία των σοβιετικών πολεμικών πρωτοβουλιών. Οι βόμβες κατέστησαν την σοβιετική ανάμιξη προληπτικά "περιττή", και ήταν έτσι ένα μέσο να πεταχτεί έξω η ΕΣΣΔ ως δράστης και να "καθαρίσουν" μόνες τους πλέον το τελευταίο τμήμα της συμμαχίας του Άξονα οι ΗΠΑ.

Αυτός είναι ο πρώτος λόγος για την φαινομενικά ανάρμοστη επιλογή του τίτλου μου, τον χαρακτηρισμό δηλαδή της χρήσης των φονικότερων όπλων που δοκιμάστηκαν ποτέ εναντίον ανθρώπων ως "διπλωματία". Η "διπλωματία" δεν αφορά βίαια μέσα, και ως εκ τούτου η χρήση ενός τέτοιου όρου για την ατομική βόμβα φαντάζει κάτι παραπάνω από καταχρηστική. Ωστόσο, παρά την αξέχαστη φρίκη των αποτελεσμάτων της ρίψης των δύο βομβών, που απασχόλησε άλλωστε πάρα πολλούς από τους διανοουμένους της εποχής εκείνης, η "Little Boy" και η "Fat Man" δεν ήταν απλά μαζικοί δολοφόνοι· ήταν επίσης άγγελοι νέων, και τα νέα αυτά ήταν πως οι ΗΠΑ είχαν ως σαφή στόχο κάτι πολύ περισσότερο από την υποταγή της Ιαπωνίας: την μετεξέλιξή τους σε καθολικά αναμφισβήτητο ιμπεριαλιστικό αφέντη του πλανήτη γη. Ως εκ τούτου, οι βόμβες μετατράπηκαν σε διπλωματικούς εκπροσώπους των ΗΠΑ σε μια σειρά ακροατηρίων, είχαν δηλαδή την αποστολή να πείσουν για το μάταιο της έμπρακτης αμφισβήτησης του προαναφερθέντος στόχου.

Το πρώτο σημάδι ότι το μήνυμα ελήφθη πάρα πολύ καθαρά ήταν βέβαια η άμεση παράδοση της Ιαπωνίας, στις 15 Αυγούστου, και, μαζί, το τέλος του Β' Παγκοσμίου στην Ασία. Αλλά αυτή η παράδοση ήταν, στο κάτω-κάτω, αναπόφευκτη. Πολύ σημαντικότερη ένδειξη της διπλωματικής ικανότητας των ατομικών βομβών αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν έξι χρόνια μετά, στις 8 Σεπτέμβρη του 1951, τερματίζεται η κατοχή της Ιαπωνίας από τη συμμαχία ΗΠΑ, Αυστραλίας, ΗΒ, Νέας Ζηλανδίας και Ινδίας, και ότι στις 28 Απρίλη 1952 η Ιαπωνία ξαναγίνεται ανεξάρτητο κράτος και ταυτόχρονα, επίσημος σύμμαχος των ΗΠΑ. Μαζί με τη Δυτική Γερμανία (και την Ιταλία), αποτελούν τις χώρες-πρωταγωνιστές του Άξονα με τις οποίες οι σχέσεις των ΗΠΑ γίνονται ιδιαίτερα στενές, κόντρα στις ευρωπαϊκές εκείνες παραδόσεις που θέλουν τις μεγάλες καταστροφές να σπέρνουν έχθρα δεκαετιών ή αιώνων ανάμεσα σε έθνη: όλοι γνωρίζουν πόσο διήρκεσε η έχθρα ανάμεσα σε Γαλλία και Γερμανία, ή πόσο διαρκεί ακόμα η έχθρα ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, για παράδειγμα. Αλλά η "Little Boy" και η "Fat Man" μοιάζουν να έχουν όχι μόνο αδιανόητη ισχύ στην επίσπευση της λήξης ενός πολέμου, αλλά και μια κάποια μαγική ικανότητα να μετατρέπουν εχθρούς σε φίλους.

Το δεύτερο σημάδι ότι το μήνυμα ελήφθη εξίσου καθαρά από όλες τις άλλες δυτικές χώρες του κόσμου είναι ότι όλες οι παλιότερες και νεότερες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις του πλανήτη γονάτισαν οικειοθελώς και συνεργάστηκαν ασμένως για την οικοδόμηση της πλανητικής κυριαρχίας των ΗΠΑ: Η πάλαι ποτέ βασίλισσα των θαλασσών Αγγλία, πρώτη και καλύτερη, η Δυτική Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία, η Ισπανία, ασφαλώς, η Ιταλία. Η βόμβα απετέλεσε το καλύτερο επιχείρημα για το γιατί σύσσωμη η ιμπεριαλιστική Ευρώπη έπρεπε εφεξής να συμμορφωθεί με την πλήρη αποδοχή της αμερικανικής πλανητικής ηγεμονίας χωρίς αντιρρήσεις, επιφυλάξεις, ή και συγκρούσεις. Ποτέ πριν στην ιστορία δεν δέχτηκαν τόσο πρόθυμα παλιότερα εδραιωμένες δυτικές δυνάμεις την ηγεμονία μιας νεότερης δύναμης. Οι ιστορικοί επιχαίρουν συνήθως για το γεγονός, χαιρετίζοντας το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, το μισό που γέννησε η ραδιενέργεια, ως μακρά περίοδο ειρήνης και σταθερότητας, περίοδο την οποία πάρα πολλοί άνθρωποι νοσταλγούν ως τώρα (σε αντίθεση με το πρώτο μισό του αιώνα, το οποίο γέννησε η επανάσταση). Και πράγματι, για το δυτικό μισό του πλανήτη, η τερατογέννεση είχε πολύ ελκυστική μορφή: για πρώτη φορά όλες οι δυτικές δυνάμεις έφτασαν σε μια ειρηνική συνύπαρξη κάτω από την ηγεμονική ομπρέλα μιας ολικά αναμφισβήτητης υπερδύναμης, και ο παλιός ιμπεριαλιστικός καυγάς εξελίχθηκε, κυρίως με την ίδρυση του ΝΑΤΟ το 1949, σε χαρούμενη συμμαχία αρπακτικών, που εξαπέλυσε την πείνα της στον υπόλοιπο πλανήτη χωρίς να αφήνει την αδηφαγία να χαλά τους καλούς τρόπους μεταξύ των συνδαιτημόνων στο μεγάλο δυτικό τραπέζι κατανάλωσης της εργατικής δύναμης καφέ, κίτρινων και μαύρων κορμιών. Ήταν μια κάποια δικαίωση του Καντ, έστω και με την προσθήκη της κριτικής του Χέγκελ.

Το τρίτο σημάδι ότι το μήνυμα είχε ακουστεί πεντακάθαρα ήρθε από την ΕΣΣΔ, της οποίας η κάπως κωμικά άγονη κύρηξη ενός πολέμου που δεν μπορούσε πια να γίνει δεν μπορεί να ήταν η μοναδική ενόχληση. Η "Little Boy" και η "Fat Man" έπεσαν στην Ιαπωνία, αλλά το μήνυμα ήταν πως αν η ΕΣΣΔ αποπειρώταν να κάνει το ελάχιστο για να απειλήσει σοβαρά την Αμερικανική παντοκρατορία μπορεί να έπεφταν στο Λένινγκραντ ή τη Μόσχα. Απέναντι σε αυτό το μήνυμα, η ΕΣΣΔ, που δεν είχε το παραμικρό περιθώριο, με δεδομένη τη φύση της, να μεταμορφωθεί σε εγγλέζο μπάτλερ των καουμπόηδων, αναγκάστηκε, αμέσως μετά τις αδιανόητες εκατόμβες θυσιών στον Β Παγκόσμιο, να θυσιάσει ακόμα περισσότερη εργατική δύναμη και πόρους για να εξισορροπήσει επαρκώς την κατάσταση: πιθανώς, ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών και η λεγόμενη "ισορροπία τρόμου" να ήταν το τελειωτικό χτύπημα στην καρδιά του οράματος για μια άλλη κοινωνία και μια διαφορετική ανθρωπότητα, εξαντλώντας τις δυνατότητες της σοσιαλιστικής παραγωγής σε ένα μάταιο κυνήγι της θανατολαγνείας της καπιταλιστικής μηχανής συσσώρευσης, που βέβαια, δεν μπορεί να ηττηθεί ποτέ στο δικό της έδαφος, και όταν αρχίζουν και αναπαράγονται οι όροι της. 

Όσο για τον υπόλοιπο πλανήτη, αυτόν που δεν ενεπλάκη στον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, τους αφανείς πληθυσμούς της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, αυτός απλώς άλλαξε άμεσους αφέντες· αλλά δεν είχε πολύ χρόνο (ή λόγο) να αναλογιστεί τις ανακατατάξεις στο δυτικό διευθυντήριο στις φυτείες, τα ορυχεία και τις πηγές πετρελαίου που ταϊζουν το παγκόσμιο δίκτυο αφεντικών που ευγνωμονούν, ακόμα και σήμερα, την "Little Boy" και την "Fat Man."
5 Αυγούστου 2014


Σύνδεση και αποσύνδεση του οικονομικού και του στρατιωτικού στοιχείου στον ιμπεριαλισμό: Οι ΗΠΑ ως παράδειγμα

Είναι γνωστό ότι στη λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό, θεμελιώδη θέση έχει η εξέλιξη του τρόπου παραγωγής, το πέρασμα από τον φιλελεύθερο στον μονοπωλιακό καπιταλισμό. Ο στρατιωτικός παράγοντας, και μαζί του και ο πολιτικο-διπλωματικός, εκφράζουν παράγωγα αυτών των σχέσεων. Μάλιστα, ο αναγνώστης του Ιμπεριαλισμού θα προσέξει ότι ανάμεσα σε άλλα, καταγράφει προφητικά τη ραγδαία εξέλιξη του μονοπωλιακού καπιταλισμού στις ΗΠΑ, πράγμα που πράγματι οδηγεί τη χώρα, που όταν γράφτηκε το βιβλίο δεν ήταν ακόμα μείζων ιμπεριαλιστική δύναμη, στο να γίνει η ηγεμονική ιμπεριαλιστική δύναμη του πλανήτη από τα τέλη του Β Παγκοσμίου και μετά. Η άνοδος των ΗΠΑ λοιπόν επιβεβαιώνει πλήρως την αιτιακή σύνδεση ανάμεσα στην μεταμόρφωση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής (και έχουμε δείξει και παλιότερα ότι το πέρασμα στον μονοπωλιακό καπιταλισμό ήταν μείζον θέμα ενσυνείδητης συζήτησης και πολιτικής διαμαρτυρίας στις ΗΠΑ στα τέλη του 19ου αιώνα, και όχι σε μαρξιστικούς ή έστω ευρύτερα "σοσιαλιστικούς" απλώς κύκλους) και στο πέρασμα σε πολιτικο-διπλωματικο-στρατιωτικές μορφές έκφρασης της κυριαρχίας του μονοπωλιακού κεφαλαίου.

Ωστόσο τίθεται ακόμα το ερώτημα του τι παρατηρεί κανείς όταν εξετάζει τις ΗΠΑ σήμερα, σε ένα σημείο υπερωρίμανσης ή σαπίσματος του καπιταλισμού, σε ένα σημείο προχωρημένης ιμπεριαλιστικής σήψης. Βλέπει μια χώρα η οποία έχει δαπανήσει και συνεχίζει να δαπανά τεράστια ποσά για τους εξοπλισμούς με χαώδη διαφορά από τον δεύτερο, μια χώρα που δεν μπορεί να σταματήσει να παρεμβαίνει με κάθε τρόπο στα εσωτερικά των υποθέσεων άλλων χωρών, περιλαμβανομένης της Γερμανίας και της ΕΕ (σκάνδαλα παρακολουθήσεων), που δεν μπορεί να σταματήσει να χρηματοδοτεί και να στηρίζει όλο και πιο απροκάλυπτα τις πιο βάρβαρες, τις πιο οπισθοδρομικές και αντιδραστικές, τις πιο σκοταδιστικές δυνάμεις στον πλανήτη, να αιματοκυλά τον έναν λαό μετά τον άλλο. Κάθε προσδοκία ότι δήθεν η προεδρία Ομπάμα --η οποιαδήποτε αμερικανική προεδρία-- μπορούσε να βάλει ένα τέλος σε όλα αυτά διαψεύστηκε σε τόσο οικτρό βαθμό, που υπάρχουν σήμερα Αμερικανοί που νοσταλγούν τον Μπους ως λιγότερο "πολεμοχαρή" ηγέτη του Ομπάμα. Στην πραγματικότητα, βέβαια, από τον καιρό ήδη του Τέντι Ρούζβελτ, στις ΗΠΑ κυβερνούν τα μονοπώλια, τα οποία εκλέγουν κάθε τέσσερα χρόνια έναν εκλεκτό από ένα κλειστό κλαμπ υποψηφίων χωμένων ως τα μπούνια στους μηχανισμούς τους και στους εκλεκτούς τους "συμβούλους".

Ταυτόχρονα όμως, βλέπουμε και μια χώρα βουτηγμένη στο χρέος, με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, ανίκανη να ξεφύγει με όλα αυτά τα μέσα από το βάλτο της καπιταλιστικής κρίσης. Βλέπουμε, μαζί με τον μιλιταριστικό πριαπισμό, την οικονομική παρακμή, η οποία μεταφράζεται στην απόλυτη εξαθλίωση ενός αυξανόμενου κομματιού (κυρίως του έγχρωμου) πληθυσμού, σε σίτιση με κουπόνια για εκατομμύρια, και ακόμα, σε γελοίες με καπιταλιστικούς όρους επιθέσεις ενάντια στην ιδιοκτήτρια μεγάλου κομματιού του αμερικανικού χρέους Κίνα για το ότι "παράγει φτηνά και χαμηλής ποιότητας πράγματα."

Με άλλα λόγια, στο στάδιο της ιμπεριαλιστικής υπερωρίμανσης, βλέπουμε μια καθορισμένη μορφικά αποσύνδεση του στρατιωτικού από τον οικονομικό παράγοντα: όσο περισσότερο βυθίζεται στο τέλμα η καπιταλιστική οικονομία, τόσο αυξάνεται η στρατιωτική λύσσα και οι δαπάνες για να χορτάσει το κεφάλαιο. Γιατί; Επειδή στο στάδιο αυτό, η στρατιωτική υπεροπλία αλλάζει χαρακτήρα σε σχέση με το αρχικό: δεν μεταφράζει μονοσήμαντα σε υλική ισχύ την ταχεία ανάπτυξη του μονοπωλιακού κεφαλαίου, αλλά ταυτόχρονα γίνεται μέσο συντήρησης της "ανταγωνιστικότητάς" του με το ζόρι, δηλαδή δια της βίαιης εξάλειψης δυνητικών διεθνών ανταγωνιστών. Με θεωρητικούς όρους, το στρατιωτικό επίπεδο μετατίθεται σε ό,τι αφορά τη λειτουργία του και μετατρέπεται από αποτέλεσμα μιας άλλης αιτίας σε μέσο παλινόρθωσης του χαρακτήρα αυτής της αιτίας, δηλαδή της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και των αναπτυξιακών ρυθμών του μονοπωλιακού κεφαλαίου της χώρας. Αυτή η μετατόπιση προαναγγέλεται από μια πρότερη αποσύνδεση των δύο παραγόντων, όπου "αποσύνδεση" σημαίνει ότι χάνεται η ταυτοχρονία στην ανάπτυξή τους, και ο ένας μπαίνει σε καθοδική πορεία ενώ ο άλλος παραμένει σταθερός ή κινείται σε ανοδική τροχιά. Έτσι συμβαίνει ο ιμπεριαλισμός της χώρας που καταλαμβάνει την κορυφή της πυραμίδας να δείχνει ταυτόχρονα σημάδια οικονομικής παρακμής και πολεμικού οργασμού, κατάρρευσης και βρυκολακιασμένης ζωτικότητας (ας προστεθεί εδώ πως τέτοια είναι η αποτυχία του ιμπεριαλισμού να συσπειρώσει πια τον εξαθλιωμένο λαό πίσω απ' τα ταμπούρλα του, που οι Αμερικανοί έχουν βρει ως προτιμητέα λύση τον πόλεμο δια αντιπροσώπων [proxy war]· η σημασία αυτής της αναγκαστικής επιλογής από την οπτική της πραγματικής παρακμής στην εγχώρια κοινωνική απεύθυνση του ιμπεριαλισμού που συνοδεύει τις πολεμοχαρείς του εξάρσεις είναι ιδιαίτερα σημαντική).

Αν αυτή η παρατήρηση έχει πράγματι γενικευτική (άρα και θεωρητική) αξία και σημασία, τότε θα πρέπει να παρατηρηθεί πως όσο προχωρά χωρίς ανατροπή ο ιμπεριαλισμός, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται να ανατραπεί μια ιμπεριαλιστική παγκόσμια δύναμη. Και όταν λέμε δύσκολο, εννοούμε αιματηρό. Έχει σημασία να δει κανείς συγκριτικά τον βαθμό δυσκολίας (την ποσότητα ανθρώπινου αίματος) που χρειάστηκε για να χάσει την πρωτοκαθεδρία η ολλανδική αποικιοκρατία από την αγγλική· η ισπανική και η πορτογαλέζικη από την αγγλική· και τέλος, η αγγλική ιμπεριαλιστική αποικιοκρατία από τον αμερικάνικο, "ατύπως αποικιοκρατικό" ιμπεριαλισμό (περιλαμβανομένου του ανθρώπινου κόστους της ενδιάμεσης ήττας της γερμανο-ιταλο-ιαπωνικής φασιστικής "σφήνας" για παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό στάτους): τα συμπεράσματα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά για την αιματηρότητα που είναι πιθανό να κουβαλά ως προϋπόθεση η πολιτική ανατροπή της αμερικανικής ιμπεριαλιστικής εξουσίας, που όπως κάθε πραγματική κυριαρχία, δεν γνωρίζει εγγενή όρια και συνεπώς έχει αντικειμενικά μόνο εχθρούς, όσο και αν συγκυριακά έχει επίσης φίλους.

Αυτό μας δείχνει ότι τα χρονικά περιθώρια για την ανθρωπότητα έχουν ασφυκτικά στενέψει: η οπλική τεχνολογική δύναμη των μονοπωλίων, η συσσώρευση πλούτου για αδιανόητα ως πρόσφατα περιθώρια διαρκούς πολεμικής εμπλοκής του παγκόσμιου ηγεμόνα απέναντι σε οτιδήποτε, ανεξάρτητα του κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα του, απειλεί την κυριαρχία του, στέλνουν σαφέστατα το μήνυμα ότι είτε η ανθρωπότητα θα εξαλείψει τελειωτικά τον ιμπεριαλισμό, είτε ο ιμπεριαλισμός τελειωτικά την ανθρωπότητα. Και επειδή ο ιμπεριαλισμός δεν μπορεί να εξαλειφθεί από έναν άλλο ιμπεριαλισμό, αλλά και επειδή δεν αξίζει ανθρωποθυσίες μια τέτοια αντικατάσταση, ο μόνος δρόμος για την σωτηρία της ανθρωπότητας είναι η τελεσίδικη και παγκόσμια καταστροφή της ρίζας του ιμπεριαλισμού: του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Όσο υπάρχει ακόμα χρόνος για αυτή.
1 Σεπτέμβρη 2014


Σε προηγούμενη ανάρτηση εξέτασα τη σχέση του οικονομικού και του στρατιωτικού επιπέδου στον ιμπεριαλισμό σε συνάρτηση με την εξέλιξή του σε μια χώρα, εστιάζοντας στην σημερινή κυρίαρχη ιμπεριαλιστική δύναμη του πλανήτη, τις ΗΠΑ. Πρότεινα εκεί πως, αν και κατά το στάδιο της ανάδυσης του ιμπεριαλισμού σε μια χώρα, η σχέση του οικονομικού και του στρατιωτικού επιπέδου είναι "ορθόδοξα" αιτιακή (δηλαδή, η ανάπτυξη της μονοπωλιακής συγκέντρωσης οδηγεί και στην ενίσχυση των πολεμικών υποδομών και της στρατιωτικής επιθετικότητας που είναι τελικά απαραίτητη για την επέκταση των μονοπωλίων), δεν συμβαίνει το ίδιο και κατά το στάδιο της ωρίμανσης ή σαπίσματος του μονοπωλιακού καπιταλισμού, το στάδιο του απόλυτου θριάμβου του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου ως δύναμης εκμετάλλευσης της ζωντανής εργασίας. Στο στάδιο αυτό, είπα, η αιτιακή κίνηση από την οικονομική ανάπτυξη των μονοπωλίων στην στρατιωτική ενίσχυση του κράτους (τον μιλιταρισμό ως ιδεολογία, την διόγκωση των εξοπλισμών ως οικονομική προτεραιότητα), αναστρέφεται, έτσι ώστε γίνεται τώρα η συσσωρευμένη στρατιωτική υπεροπλία ο μοχλός με τον οποίο επιχειρείται η συντήρηση της οικονομικής υπερίσχυσης της παρηκμασμένης λόγω υπερσυσσώρευσης ιμπεριαλιστικής οικονομίας, η συντήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας της σε βάρος ανταγωνιστών.

Νομίζω όμως ότι η χρησιμότητα μιας διαλεκτικής θεώρησης της σχέσης μεταξύ του οικονομικού και του στρατιωτικού επιπέδου του ιμπεριαλισμού --μιας θεώρησης που εξετάζει αυτά τα επίπεδα τόσο στην ενότητα όσο και στην αντίφασή τους-- δε εξαντλείται στις παραπάνω συνοψισμένες σκέψεις. Θα ήθελα λοιπόν να προεκτείνω τώρα την χρήση του σχήματος αυτού και στην εξέταση του ακριβούς χαρακτήρα της σχέσης ΕΕ και ΝΑΤΟ μέσα στο πλαίσιο του σημερινού ιμπεριαλισμού.

Με μια πρώτη ματιά, ΕΕ και ΝΑΤΟ αποκαλύπτονται ως θεσμικές ενσαρκώσεις ακριβώς της διάκρισης μεταξύ του οικονομικού και του στρατιωτικού επιπέδου του ιμπεριαλισμού: από μια συγκεκριμένη σκοπιά, ο "καταμερισμός εργασίας" ανάμεσά τους είναι ακριβώς ότι η ΕΕ, ως κυρίαρχα οικονομική ένωση, αποτελεί έκφανση του οικονομικού επιπέδου της ιμπεριαλιστικής πολιτικής, ενώ το ΝΑΤΟ, ως στρατιωτική συμμαχία, αποτελεί το θεμελιακό στρατιωτικό όργανο αυτής της πολιτικής.

Για να αναπτύξουμε λίγο περαιτέρω αυτή τη διάκριση: η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από μια σειρά καπιταλιστικών οικονομιών τις οποίες διαρθρώνει σε μια μεγάλης οικονομικής ισχύος ιμπεριαλιστική ένωση, με στόχο την παγκόσμια διεκδίκηση πόρων και αγορών για τα (εσωτερικά ιεραρχημένα βάσει "εθνικής" οικονομικής ισχύος) μονοπώλια των ευρωπαϊκών οικονομιών. Όμως το εγχείρημα αυτό δεν εξυπηρετείται με την διακριτή και απομονωμένη χρήση των στρατών των κρατών-μελών της, ωσάν να βρισκόμασταν ακόμα στην εποχή της κλασικής ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας· μάλλον, η ΕΕ επιχειρεί στρατιωτικά για να προωθήσει τα μονοπωλιακά συμφέροντα των κρατών-μελών της μέσα από έναν διεθνή ιμπεριαλιστικό στρατό, στον οποίο μετέχουν και πολλά κράτη εκτός των οικονομικών ορίων της, και βεβαίως, τον οποίο ίδρυσαν, με τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι ΗΠΑ.

Ήδη όμως βλέπουμε πως η αρχική "καθαρή" διάκριση ενός "οικονομικού" σκέλους (ΕΕ) και ενός "στρατιωτικού" (ΝΑΤΟ) του ιμπεριαλισμού παρουσιάζει επιπλοκές. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή ο "καταμερισμός εργασίας" μεταξύ τους παύει να ισχύει· συμβαίνει επειδή το στρατιωτικό σκέλος δεν μεταφράζει απλώς και μηχανικά τη δομή του οικονομικού, αλλά την υποβάλλει σε αναδιάρθρωση.

Εξηγούμαι: Μπορεί το ΝΑΤΟ να είναι, μεταπολεμικά, το κυρίαρχο, αν όχι και το αποκλειστικό όργανο στρατιωτικής έκφρασης του ευρωπαϊκού (ευρωενωσιακού) ιμπεριαλισμού. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αποκλειστικά το όργανο έκφρασης του ευρωενωσιακού ιμπεριαλισμού. Αντίθετα, το ΝΑΤΟ είναι μόνο εν μέρει και δευτερευόντως τέτοιο όργανο, διότι είναι κυρίαρχα το όργανο έκφρασης του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Τι σημαίνει αυτό το αρκετά πιο πολύπλοκο απ' το αρχικό μας σχήμα; 

α) Σημαίνει, πρώτον, ότι ο ευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός διαμεσολαβείται στρατιωτικά από την Ατλαντική συμμαχία.

β) Σημαίνει, δεύτερον, ότι αυτή ακριβώς η ανάγκη του, αυτή ακριβώς η μη ύπαρξη αυτόνομου "ευρωενωσιακού" στρατού, σηματοδοτεί την υπαγωγή του ευρωενωσιακού ιμπεριαλισμού στον αμερικάνικο, ο οποίος ελέγχει πλήρως και από τη θέση του κυρίαρχου τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.

γ) Επειδή δεν υπάρχει ιμπεριαλισμός ο οποίος δεν αποπειράται ποτέ να επιβάλλει τα οικονομικά του συμφέροντα με τη βία και τα όπλα --δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ καθαρά "οικονομικός" ιμπεριαλισμός, με τον ίδιο τρόπο που δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ κράτος και νόμος χωρίς φυσική βία-- ο ευρωενωσιακός ιμπεριαλισμός γίνεται "πραγματικός" (δηλαδή και οικονομικός και στρατιωτικός) ιμπεριαλισμός μόνο στον βαθμό που αποδέχεται την υπαγωγή του στον αμερικάνικο.

δ) Αλλά στον βαθμό που αποδέχεται αυτή την υπαγωγή, ο ευρωενωσιακός ιμπεριαλισμός αποδέχεται επίσης "όρια" στη λειτουργία του, περιορισμούς στην εξελιξιμότητά του, στην ανταγωνιστικότητά του, στον βαθμό, αν θέλετε, της αυτονομίας του τυχοδιωκτισμού του· αποδέχεται μια οιονεί μόνιμη κατάσταση "ατέλειας".

ε) Συνοπτικά, η απαραίτητη μετάφραση της μονοπωλιακής ανάπτυξης σε στρατιωτική δυνατότητα άσκησης βίας σε βάρος άλλων χωρών εξαρτάται, σε ό,τι αφορά τις χώρες της ΕΕ, από την αποδοχή ύπαρξης ορίων στον οικονομικό ανταγωνισμό της με τις ΗΠΑ -- την αποδοχή, δηλαδή, ότι μπορεί τα ευρωενωσιακά μονοπώλια να "κοντράρουν" τα αμερικάνικα μόνο μέχρι ένα βαθμό, πέραν του οποίου δεν μπορούν να συνεχίσουν, διότι τότε θα απαιτούνταν η διαμεσολάβηση ενός στρατιωτικού μηχανισμού, που όμως δεν ενώνει ΕΕ και ΗΠΑ απλώς, αλλά τις ενώνει ιεραρχικά, τις ενώνει σε σχέση κυριαρχίας, και εξασφαλίζει την υποταγή της ΕΕ στις ΗΠΑ.

Χωρίς το ΝΑΤΟ, χωρίς την στρατιωτική μετάφραση των οικονομικών της φιλοδοξιών, η ΕΕ είναι ένας "γίγαντας με πήλινα πόδια", το συμπίλημα των ηττημένων του Β Παγκοσμίου (ανάμεσά τους και η Βρετανία, που "κέρδισε" αποκλειστικά στα χαρτιά, αφού έχασε την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία και τις αποικίες της εξαιτίας του). 

Με το ΝΑΤΟ, η ΕΕ είναι μια υπολογίσιμη ιμπεριαλιστική δύναμη, αλλά δεν είναι ποτέ μια αυτόνομη τέτοια δύναμη, καθώς για να κάνει χρήση του στρατιωτικού στοιχείου είναι αναγκασμένη να θυσιάσει κάτι από την φιλοδοξία του οικονομικού της ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ, και να υποταχθεί στις αποφάσεις τους σε ό,τι αφορά το χρόνο και τον χώρο ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων (αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει των συμφερόντων, πρώτα και κύρια, των αμερικάνικων μονοπωλίων).

Μόνο σε μια κατεύθυνση λοιπόν μπορεί να αναπτυχθεί ανεμπόδιστα ο ευρωενωσιακός ιμπεριαλισμός: στην θυματοποίηση και λεηλασία οικονομιών και κοινωνιών εκτός ΗΠΑ, στον βαθμό που μπορεί να διεκδικήσει μερίδιο σε αυτές χωρίς να ενοχλεί υπερβολικά τον δημιουργό και ηγέτη του Ατλαντικού Συμφώνου.

Πόσο "άνετα" είναι αυτά τα όρια ευρωενωσιακής συμμετοχής στην υπερεκμετάλλευση τρίτων χωρίς να απειληθεί ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, εδώ και χρόνια σε βαθιά οικονομική κρίση και αναπτυξιακό τέλμα;

Αυτό θα φανεί στην πράξη, αν και είναι βέβαιο ότι αν και όταν φτάσουν σε σύγκρουση οι δύο ιμπεριαλισμοί, ο στρατιωτικά επιτιθέμενος δεν θα είναι οι χώρες της ΕΕ.
17 Σεπτέμβρη 2014

7 σχόλια:

  1. Με άλλα λόγια καλοί οι φιλελευθερισμοί αλλά με μένα αδιαφιλονίκητο αφεντικό, αλλιώς θα μιλήσουν τα όπλα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αντώνη αν έχεις λίγο χρόνο, πώς εξηγείται η απόκτηση πυρηνικών όπλων από Αγγλία (1952) και Γαλλία (1960) και η απόσυρση της Γαλλίας από το πολεμικό σκέλος του ΝΑΤΟ το 1966;
    Δηλαδή, πώς οι ΗΠΑ επέτρεψαν στις χώρες αυτές να παράξουν μαζικά και να περιφέρουν τα πυρηνικά τους αφού θα μπορούσαν να υπάρχουν στην ευρώπη σε αμερικανικές βάσεις; Δεν υπολόγισαν ότι υπάρχει ένα ρίσκο, ειδικά με την Γαλλία (που κάπως επιβεβαιώθηκε το 1966); Ή μήπως είπαν, αυτές οι χώρες μπήκαν ήδη στο ιμπεριαλιστικό στάδιο είναι μαζί μας τώρα (ανεξαρτήτως κάποιων μικρών ζικζακ).

    ΑΧΠ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μιας και ανέφερες τη Γαλλία να θυμίσω ότι το τελευταίο διάστημα γίνονται συνεχείς αναφορές πτήσεων drones πάνω από τα πυρηνικά της εργοστάσια και ότι μετά το χτύπημα στην εφημερίδα κάπου πήρε το μάτι μου αναφορά για ιδιαίτερα αυξημένα μέτρα επιφυλακης γύρω από τις εγκαταστάσεις τους.

      Διαγραφή
    2. Μία προσέγγιση είναι πως στον Αμερικάνικο σχεδιασμό χωράνε διάφοροι τρίτοι πόλοι, ενίοτε και τρίτοι δρόμοι κτλ. Ας θυμηθούμε Σουηδία, Ελλάδα και κίνημα Αδεσμεύτων κτλ. Η Γαλλία μετά το Σουέζ με τους Άγγλους θα έπαιζε τον ρόλο του συμμάχου εναντίον των Σοβιετικών. Κάτι σαν ΝΑΤΟ και συνεργάτες εναντίον συμφώνου της Βαρσοβίας. Η Γαλλία θα λειτουργούσε ως "λαγός" για την ένταξη και άλλων προθύμων στην συμμαχία.

      Προφανώς για την μεταβίβαση της πάλαι ποτέ Βρετανικής αυτοκρατορίας σε επίπεδο επιστημόνων και τεχνογνωσίας οι ΗΠΑ έδωσαν την βόμβα στην Αγγλία. Ως τοπικό αντίποδα σε ηγεμονίες ευρωπαϊκές εντελώς τυχαία η Γαλλία απόκτησε βόμβα. Δηλαδή αν απαντήσει κάποιος μεταξύ του Πακιστάν και της Ινδίας ποιος είχε πρώτος την βόμβα θα καταλάβει και την Αγγλο-Γαλλική κατοχή πυρηνικών.

      Το αστείο σήμερα είναι πως ο ΑγγλοΓαλλικός άξονας είναι απολύτως εδρασμένος στο στρατιωτικό σκέλος και μόνον. Ούτε σε ευρώ, ούτε σε ευρωπαϊκές ολοκληρώσεις συμφωνούν, αλλά οι Άγγλοι έχουν το Γαλλικό αεροπλανοφόρο μέχρι να φτιάξουν το δικό τους που θα το βάλουν στην υπηρεσία των Γάλλων για την ίδια δουλειά.
      Ν.Ζ.

      Διαγραφή
    3. Ξανασκεφτόμενος αυτά,
      θυμήθηκα ότι στην Δυτική Ευρώπη μετά τον Β'ΠΠ η CIA και ΝΑΤΟ έλεγχαν πολλές μυστικές οργανώσεις τύπου Gladio - ίσως και παρακάμτποντας τις ίδιες τις κυβερνήσεις αυτών των χωρών. Ακόμα και στην Γαλλία (http://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Gladio). Χρήσιμο και το άρθρο του Tony Cartalucci:

      "...Τα δίκτυα αυτά δεν αντανακλούν απλώς τα "δίκτυα stay behind" του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, τα οποία υποτίθεται πως δημιουργήθηκαν για να ενεργοποιηθούν σε περίπτωση μαζικής εισβολής των Σοβιετικών στη Δυτική Ευρώπη, αλλά χρησιμοποιήθηκαν ως μέτωπα πολιτικής και τρομοκρατικής προβοκάτσιας -- αυτά τα δίκτυα σήμερα αποτελούν συνέχεια των μυστικών στρατών του ΝΑΤΟ.

      Οι προβοκάτορες του ΝΑΤΟ που χρησιμοποιήθηκαν στον Ψυχρό Πόλεμο ήταν ένα μείγμα από εθνικιστές, αντικομμουνιστές, πρώην αξιωματικούς των Ες-Ες, και εξτρεμιστές κάθε είδους. Στο τέλος όμως, οι ιδιαίτερες πεποιθήσεις τους είχαν λίγη σημασία, μιας και χρησιμοποιούνταν για μια και μόνο αντζένταν, την οποία δεν όριζαν οι πεποιθήσεις τους αλλά το ΝΑΤΟ."
      ( http://leninreloaded.blogspot.com/2015/01/tony-cartalucci.html
      μτφρ.: Lenin Reloaded)

      Δεύτερον, στην ίδια περίοδο από τον Β'ΠΠ μέχρι ακόμα και σήμερα οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ ελέγχουν πλήρως τις επικοινωνίες στην δυτική ευρώπη. π.χ. Echelon, PRISM και οι αποκαλύψεις Snowden. (λινκ αργότερα).

      Δηλαδή, οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ είχαν εγκαταστήσει μυστικές οργανώσεις με οπλισμό, πιθανόν και παρακάμπτοντας τις "δημοκρατικά εκλεγμένες" κυβερνήσεις των χωρών της δυτικής ευρώπης. Επιπλέον είχαν (και έχουν) πλήρη έλεγχο της κάθε είδους επικοινωνίας στην Ευρώπη. Και τέλος, βέβαια φανερές στρατιωτικές βάσεις (και με πυρηνικά) σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Τελικά ας αναρωτηθεί κάποιος πού ήταν αυτό το σιδηρούν παραπέτασμα ή μάλλον από ποιά μεριά του "έπεφτε το ξύλο".

      Ισως με αυτά τα 3 ατού οι ΗΠΑ να κατευθύνουν και να μοιράζουν παιγνίδι όχι μόνο στις ευρωπαΐκές κυβερνήσεις αλλά και στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις σε αυτές τις χώρες. Ομώς, δεν ισχυρίζομαι ότι οι διάφοροι ενδο-... ανταγωνισμοί δεν υπάρχουν αλλά ούτε και ότι υπάρχει ένας ιθύνων νους, μια "μασονία" που να κατευθύνει τις εξελίξεις.

      ΑΧΠ

      Διαγραφή
  3. τα παραπάνω εν είδει "memo to self" πρωτίστως, απο-πλένωντας τον εγκέφαλο μου. Δεκτή κάθε διόρθωση ή πρόσθεση.

    Ευχαριστώ Αντώνη για αυτά τα 3 άρθρα σου,

    ΑΧΠ

    ΑπάντησηΔιαγραφή