Δευτέρα, 19 Ιανουαρίου 2015

Ποια πραγματικά είναι η διαφορά μιας "δεξιάς" και μιας "αριστερής" κυβέρνησης σήμερα;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα του τίτλου, θα πρέπει πρώτ' απ' όλα να αντιληφθούμε το χαρακτήρα της θέσης της κυβέρνησης μέσα στο σύγχρονο αστικό καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό με τη σειρά του απαιτεί να καταλάβουμε τον χαρακτήρα του ίδιου του αστικού καπιταλιστικού συστήματος σε ό,τι αφορά τον θεσμό που λέγεται "κυβέρνηση".

Και ο τελευταίος εργαζόμενος μιας χώρας, και όχι μόνο της Ελλάδας, γνωρίζει σήμερα στο πετσί του ότι τα πάντα, από τη ρητορική των κομμάτων μέχρι το επίπεδο της πολιτικής συζήτησης και ακόμα και της αισθητικής, καθορίζονται από την οικονομία. Η κρίση έχει διαλύσει τις ψευδαισθήσεις της "αυτονομίας" της πολιτικής, της δικαιοσύνης, της θρησκείας, του πολιτισμού, κλπ από την οικονομία, και κατά συνέπεια από την πάλη των τάξεων με πιο άμεσο διακύβευμα ποιος "θα πληρώσει το λογαριασμό" της αδυναμίας του καπιταλισμού να βρει διέξοδο απ' αυτή. Αυτός που έχει λοιπόν "το πάνω χέρι" στην οικονομία γιατί ελέγχει τα μέσα παραγωγής, έχει το πάνω χέρι σε όλες τις επιμέρους εκφάνσεις του εποικοδομήματος, στο δίκαιο, στην πολιτιστική παραγωγή, στην ιδεολογία, στην εκπαίδευση, στην πολιτική.


Αλλά στη σύγχρονη δημοκρατία, την αστική καπιταλιστική δημοκρατία, οι κυβερνήσεις δεν διορίζονται άμεσα από τους βιομηχάνους και τους τραπεζίτες· υπάρχει ένας θεσμός που λέγεται "εκλογές", και ο οποίος επιτρέπει την καθολική συμμετοχή, στη θεωρία τουλάχιστο (μιας και στην πράξη αποκλείει, για παράδειγμα, όσους δεν έχουν τα λεφτά για να μεταβούν στη χώρα τους ή τον τόπο τους για να ψηφίσουν). 

Αυτό αποτελεί ένα κάποιο πρόβλημα για όσους ελέγχουν την οικονομία, διότι, ιδιαίτερα σε καιρούς κρίσης όπως ο τωρινός, δεν έχουν τα περιθώρια για κυβερνητικούς "πειραματισμούς" επειδή η πλειοψηφία αποφάσισε ότι τους επιθυμεί. Αυτοί λοιπόν που ελέγχουν την οικονομία χρησιμοποιούν μια πλειάδα έμμεσων μεθόδων, πριν τις εκλογές, για να διασφαλίσουν ότι τα συμφέροντά τους δεν θα θιγούν. Και το διασφαλίζουν, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, καθώς στον χώρο της πολιτικής υπάρχουν πάντα άπλετοι "συνεργάτες" για αυτό το εγχείρημα. Κι έτσι η θεωρητική "αυτονομία" της πολιτικής επιλογής από την οικονομική ισχύ, καθώς και η θεωρητική δύναμη της πλειοψηφίας απέναντι στη μειοψηφία που εγγυάται, δήθεν, η δημοκρατία, αίρονται στην πράξη.

Από τη στιγμή λοιπόν που εκλέγεται μια κυβέρνηση, "στέκεται", ας το πούμε έτσι, ανάμεσα στους πόλους της πολιτικής και της οικονομίας, όντας η ίδια ένας πολιτικός θεσμός του οποίου όμως η κεντρική αποστολή είναι η οικονομική διαχείριση. Αλλά έτσι, στέκεται επίσης ανάμεσα στους πόλους των μονοπωλιακών αστικών συμφερόντων, της μεγαλοαστικής τάξης, η οποία ελέγχει απόλυτα την οικονομία, και στις μικροαστικές και εργατικές μάζες, που, ως πλειοψηφίες, καθορίζουν το πολιτικό αποτέλεσμα.

Δεν στέκεται όμως ισόρροπα ανάμεσά τους, δεν είναι σε θέση να τηρήσει "ίσες αποστάσεις" και να "επιδιαιτητεύσει τις διαφορές τους." Αφού ήδη η άνοδός της ως κυβέρνησης στην εξουσία οφείλεται στην συμμόρφωσή της στις απαιτήσεις των μονοπωλιακών συμφερόντων, η δέσμευσή της προς τον άλλο πόλο, την ψήφο της πλειοψηφίας, είναι αναπόδραστο να αδυνατίσει. Και αδυνατίζει, ήδη πριν τις εκλογές, καθώς όσο περισσότερο πλησιάζει τον ένα πόλο, απομακρύνεται απ' τον άλλο.

Όσο κυβερνά, κάθε κυβέρνηση γνωρίζει ότι, ακριβώς λόγω της θέσης την οποία περιέγραψα, δύο δυνάμεις μπορούν να την ανατρέψουν. Ή τα μονοπωλιακά συμφέροντα, αν κρίνουν ότι προσέγγισε υπερβολικά τον άλλο πόλο και του έθρεψε τέτοιες ελπίδες που να του δίνουν το θάρρος να απαιτήσει περισσότερα, ή η μικροαστική και εργατική πλειοψηφία, αν έχει τέτοιες μορφές οργάνωσης και με τέτοιο επίπεδο συνειδητότητας που να της επιτρέπουν να ανατρέψουν μια κυβέρνηση χωρίς να χρειαστεί να περιμένει τις επόμενες εκλογές, όπου βέβαια ξαναπαίζεται το ίδιο ακριβώς έργο με πριν, και οι μάζες ξαναεξαπατούνται --με μαθηματική ακρίβεια-- απ' την αρχή.

Μπορούμε τώρα να απαντήσουμε στο ερώτημα ποια είναι η διαφορά μιας "δεξιάς" και μιας "αριστερής" κυβέρνησης

Η διαφορά αυτή δεν αφορά καθόλου τον βαθμό δέσμευσης των κυβερνήσεων αυτών στον ένα πόλο, τον πόλο της οικονομίας, δηλαδή τον πόλο που ελέγχεται απόλυτα, μέσα στον καπιταλισμό, από τα μονοπωλιακά συμφέροντα. Ιδωμένες απ' τη σκοπιά της πρόσδεσής τους σ' αυτόν τον πόλο, οι δεξιές και οι αριστερές κυβερνήσεις --τουλάχιστο στην λεγόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά όχι μόνο-- δεν διαφέρουν σε τίποτε.

Η διαφορά τους αφορά αποκλειστικά το είδος και τη φύση της σχέσης τους με τον άλλο και όπως ήδη έδειξα πολύ υποδεέστερο σε ισχύ πόλο, τον πολιτικό πόλο, όπου κυριαρχεί το δικαίωμα της ψήφου και άρα η θεωρητική δύναμη της πλειοψηφίας, της δημοκρατίας. Διαφορετικές είναι οι συμμαχίες μιας δεξιάς κυβέρνησης με αυτόν τον πληθυσμό (με εντονότερη την παρουσία των μεσαίων στρωμάτων και τμημάτων των μικροαστών), διαφορετικές αυτές μιας αριστερής κυβέρνησης, όπου δεσπόζουν οι μικροαστοί και τμήματα της εργατικής τάξης. 

Αλλά αυτή η διαφορά έχει τη σημασία της για το πώς ασκεί την κυβερνητική εξουσία μια "δεξιά" και μια "αριστερή" κυβέρνηση.

Η δεξιά κυβέρνηση δεν μπορεί παρά να επιβάλλει το οικονομικό πρόγραμμα των μονοπωλίων "απ' έξω" σε ό,τι αφορά τα εργατικά και τα μικροαστικά στρώματα: δηλαδή, να την επιβάλλει λίγο ως πολύ δια της ταξικής βίας, στέλνοντάς τους το μήνυμα ότι είναι υποδεέστερα στρώματα και ότι ασφαλώς και πρέπει να θυσιαστούν περισσότερο σε ώφελος των μεσαίων στρωμάτων, την ίδια ώρα που στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα στα μεσαία στρώματα ότι πρέπει να εκχωρήσουν, αν θέλουν να συνεχίσουν να έχουν δύναμη πάνω στα μικροαστικά και εργατικά στρώματα, όλο και περισσότερα προνόμια στα μονοπώλια. Σε περιόδους οικονομικής στενότητας, η δεξιά κυβέρνηση γίνεται λοιπόν αντιληπτή ως "αυταρχική" και "αντιλαϊκή" από τα μικροαστικά και εργατικά στρώματα, κι έτσι δημιουργείται η αυταπάτη ότι μέσα στο ίδιο σύστημα είναι εφικτή μια "μη αυταρχική" και "φιλολαϊκή" εναλλακτική: η "αριστερή κυβέρνηση."

Πού στηρίζεται στην πράξη η δυνατότητα μιας αριστερής κυβέρνησης να παρουσιάσει αυτό το προφίλ, να δώσει "ελπίδα" στα καταπιεσμένα στρώματα; Στηρίζεται, ακριβώς, στον συμπεφωνημένο με αυτά πολιτικό ευνουχισμό τους. Μια "αριστερή κυβέρνηση" αναδεικνύεται στην εξουσία επειδή τα μικροαστικά και εργατικά στρώματα, αδύναμα να οργανώσουν τα ίδια την πάλη τους, της "αναθέτουν" να το κάνει εκ μέρους τους και στο πεδίο του κοινοβουλευτισμού, και στηρίζει την αποτελεσματικότητά της σε έναν παράγοντα που δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει η "δεξιά" κυβέρνηση, στην εκ των προτέρων συναίνεση όσων την ψηφίζουν να αδρανοποιηθούν. Περαιτέρω, μια "αριστερή κυβέρνηση" έχει πολύ μεγαλύτερα περιθώρια να "χτυπήσει" με μη βίαιο τρόπο την δυνατότητα αυτών των στρωμάτων να αντιδράσουν, καθώς μπορεί πολύ πιο εύκολα να καταχραστεί σύμβολα και παραδόσεις των εργατικών αγώνων, να διεισδύσει στο συνδικαλιστικό κίνημα, να διαβρώσει με "ήπιο" τρόπο αντί για την άμεση καταστολή το εργατικό και λαϊκό κίνημα.

Με τους τρόπους αυτούς, η "αριστερή κυβέρνηση" μπορεί να εγγυηθεί στον εργοδότη της, τα μονοπώλια, λιγότερες λαϊκές αντιδράσεις και άρα μεγαλύτερα περιθώρια σε ό,τι αφορά την πολιτική που θέλουν να ασκήσουν. Κι επειδή μπορεί να το εγγυηθεί αυτό, ζητά ως αντάλλαγμα μεγαλύτερη χαλαρότητα απ' την πλευρά των μονοπωλίων, ώστε να μπορεί να συνεχίσει να εμφανίζεται ως κάτι διαφορετικό από τη "δεξιά κυβέρνηση".

Με όρους απλής αριθμητικής: Έστω ότι τα μονοπώλια απαιτούν η νόμιμη ληστεία από την υπεραξία της εργασίας να είναι του ύψους των 100 δις. Η "δεξιά κυβέρνηση" θα περάσει τέτοια μέτρα για τους μισθούς ώστε η ληστεία από την υπεραξία να είναι 110 δις. Τα μικροαστικά και εργατικά στρώματα θα αντιδράσουν, και τελικά θα πάρουν "έκπτωση" 10 δις, η "δεξιά κυβέρνηση" θα δείξει "μεγαλοψυχία" και θα "ακροαστεί", σαν καλός πατέρας, τις "αγωνίες του λαού", απ' τον οποίο θα ληστευτούν τελικά... "μόνο" τα 100 δις που προαποφασίστηκαν βάσει των οικονομικών σχεδιασμών των μονοπωλίων.

Η "αριστερή κυβέρνηση", απ' την άλλη, θα εμφανιστεί περιχαρής και θα δείξει στο λαό ότι αυτή με την αξία της εξασφάλισε έκπτωση και ότι η ληστεία θα είναι μόνο 100 δις, δηλαδή του λέει ότι  "διεκδίκησε επιτυχώς για πάρτη του 10 δις παροχών" (και όχι βέβαια ότι του κλέβει 100 βάσει των ίδιων ακριβώς μονοπωλιακών σχεδιασμών). Και τα εργατικά και λαϊκά στρώματα, ευτυχισμένα που την εμπιστεύτηκαν και είδαν "άσπρη μέρα", και αφού συναίνεσαν να μην έχουν πια κανένα τρόπο δικής τους, αυτοτελούς οργάνωσης πάλης παρά προστάτες και πάτρωνες, δεν θα ζητήσουν τίποτε.

Για τον λόγο αυτό, προϋπόθεση και αποτέλεσμα της "αριστερής κυβέρνησης" είναι η διάλυση του εργατικού κινήματος και των κομματικών μηχανισμών αυτοτελούς οργάνωσής του. Αυτό και μόνο αυτό φέρνει στο "τραπέζι των [προεκλογικών] διαπραγματεύσεων" με τα μονοπώλια. Αυτό και μόνο αυτό είναι η διαφορά, η ουσιώδης διαφορά, του "μείγματος διαχείρισης" που προτείνει στο κεφάλαιο.

Βεβαίως, θα μπορούσε να αντιτείνει κάποιος ότι έχουν και άλλες διαφορές μια "δεξιά" και μια "αριστερή" κυβέρνηση στο έδαφος του κρισιακού καπιταλισμού, πχ, ότι μια "αριστερή κυβέρνηση" θα είχε καλύτερη αισθητική. Μακριά από μένα ο δογματισμός και η απολυτότητα σε τέτοια θέματα· είμαι απόλυτα σύμφωνος ότι μια αριστερή κυβέρνηση θα είχε ωραιότερη αισθητική. 'Αλλωστε, κι εγώ αισθητική σπούδασα, και αν δεν ήμουν προδότης της τάξης μου θα ήμουν πολύ ικανοποιημένος να παίρνω πολιτικές αποφάσεις με τέτοιου είδους κριτήρια.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου