Σάββατο, 10 Ιανουαρίου 2015

Αιρετικά (;) ερωτήματα για την "αστική τάξη" στη σύγχρονη Ελλάδα και διεθνώς

1. Όπως αναδεικνύεται στο άρθρο "Οι τάξεις στην καπιταλιστική κοινωνία", ενυπάρχει ήδη μια αμφισημία σχετικά με τον ορισμό της "αστικής τάξης" στις καπιταλιστικές κοινωνίες. Για τον Ένγκελς, οι όροι "αστική τάξη" και "καπιταλιστές" συμπίπτουν ("Με τη λέξη αστική τάξη εννοούμε την τάξη των σύγχρονων καπιταλιστών, που είναι κάτοχοι των βασικών μέσων παραγωγής και που εκμεταλλεύονται τη μισθωτή εργασία")· για τον Λένιν, όμως, υπάρχουν "καπιταλιστές" και "προλετάριοι", και ανάμεσά τους "μεσαία στρώματα". Το πρώτο ερώτημα είναι λοιπόν: πώς χρησιμοποιούμε τον όρο "αστική τάξη"; Για να δηλώσουμε αυστηρά και μόνο τους "καπιταλιστές", ή με μια χαλαρότερη χρήση του όρου που περιλαμβάνει τα "μεσαία στρώματα", και κυρίως το ψηλό και μεσαίο στρώμα των μεσαίων στρωμάτων;

2. Το ερώτημα αυτό δεν είναι σχολαστικιστικό και φετιχιστικά ορολογικό· γνωρίζουμε ότι στις λεγόμενες "αστικές επαναστάσεις", πρωταγωνιστικό και ηγετικό ρόλο είχαν άνθρωποι προερχόμενοι από τα λεγόμενα "μεσαία στρώματα" --δικηγόροι, γιατροί, εκδότες, κλπ-- και όχι οι βιομήχανοι ή οι τραπεζίτες -- αυτοί απλώς επωφελήθηκαν απ' τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις για τις οποίες πάλεψαν άλλοι. Καθώς, απ' την άλλη, αναπτύσσεται ο καπιταλισμός, η ισχύς των μεσαίων στρωμάτων που πρωταγωνίστησαν στις αστικές επαναστάσεις, υποτάσσεται όλο και περισσότερο σε αυτή των μεγαλοϊδιοκτητών μέσων παραγωγής, τα μεσαία αυτά στρώματα φτάνουν να εξαρτώνται όλο και πιο άμεσα από το μεγάλο κεφάλαιο, και κατ' επέκταση να χάνουν όλο και περισσσότερο τη δυνατότητα να ξαναπρωταγωνιστήσουν πολιτικά.

3. Περιγράφοντας, στα 1852, την γαλλική αστικοδημοκρατική αντιπολίτευση στη Μοναρχία, ο Μαρξ γράφει στη 18η Μπρυμαίρ: "Δεν ήταν μια ομάδα της αστικής τάξης, που τη συνδέανε μεγάλα κοινά συμφέροντα και που την ξεχώριζαν από τις άλλες ομάδες ιδιαίτερες συνθήκες παραγωγής. Ηταν μια κλίκα από φιλοδημοκρατικούς αστούς - συγγραφείς, δικηγόρους, αξιωματικούς και δημόσιους υπαλλήλους". Είναι προφανές ότι η περιγραφή αντιπαραθέτει στην συλλογική συνείδηση της τάξης τον κατακερματισμό της κλίκας. Το ερώτημα --και είναι κρίσιμο-- που απορρέει είναι: ο Μαρξ περιγράφει μια κοινωνία όπου είναι "πολύ νωρίς" για την ανάδυση της αστικής ταξικής συνείδησης, ή μια κοινωνία όπου είναι "πολύ αργά" για αυτό; Με άλλα λόγια, περιγράφει, στα μέσα του 19ου αιώνα, την καθυστέρηση στην διαμόρφωση της γαλλικής αστικής τάξης --νοούμενης εδώ ακριβώς με όρους "μεσαίων στρωμάτων" και όχι "καπιταλιστών"-- ή την αποσύνθεσή της;

4. Aν συμβαίνει το πρώτο, και με δεδομένο ότι η Γαλλία πρωτοστατεί στις "αστικές επαναστάσεις", συμβαίνει το παράδοξο η διεθνής ταξική πρωτοπορία να παρουσιάζεται ξαφνικά με όρους καθυστέρησης και ανωριμότητας· αν συμβαίνει όμως το δεύτερο, τότε αυτό που περιγράφεται, ουσιαστικά, είναι η περιθωριοποίηση, μέσα στην αστική τάξη, μεγάλου τμήματος των "μεσαίων στρωμάτων" καθώς αναπτύσσεται ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής. Ας θυμηθούμε τι γράφει, μόλις δυο χρόνια πριν, και για την ίδια κοινωνία, ο Μαρξ στο Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία (1850):
Ενώ η αριστοκρατία του χρήματος έκανε τους νόμους, διεύθυνε το κράτος, είχε στη διάθεσή της όλες τις οργανωμένες εξουσίες [...] ξέσπασαν, ιδιαίτερα στις κορυφές της αστικής κοινωνίας, και επικράτησαν αχαλίνωτα νοσηρές και έκλυτες ορέξεις που κάθε στιγμή έρχονταν σε σύγκρουση με τους ίδιους τους αστικούς νόμους [...] Και οι ομάδες της γαλλικής αστικής τάξης που δεν βρίσκονταν στην εξουσία, φώναζαν: "Διαφθορά!" [...] Η βιομηχανική αστική τάξη έβλεπε τα συμφέροντά της να κινδυνεύουν, η μικροαστική τάξη ήταν γεμάτη από ηθική αγανάκτηση, η λαϊκή φαντασία ήταν ξαναμμένη, το Παρίσι ήταν πλημμυρισμένο με λίβελους -- "η δυναστεία των Ρότσινλτ", "οι τοκογλύφοι είναι βασιλιάδες της εποχής", κλπ.-- με τους οποίους με περισσότερο ή λιγότερο πνεύμα καταγγέλανε και στιγματίζανε την κυριαρχία της αριστοκρατίας του χρήματος.
5. Στην περιγραφή αυτή, που τόσο έντονα θυμίζει την ατμόσφαιρα στην Ελλάδα την εποχή των πλατειών των αγανακτισμένων περισσότερα από 160 χρόνια αργότερα, η "αριστοκρατία του χρήματος", δηλαδή το τμήμα εκείνο της αστικής τάξης που ονομάζουμε χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, αντιπαρατίθεται με την υπόλοιπη αστική τάξη, που εκφράζει "αγανάκτηση" επειδή έχει μείνει εκτός εξουσίας, επειδή δεν κάνει αυτή τους νόμους, δεν διευθύνει αυτή το κράτος, δεν έχει στη διάθεσή της αυτή όλες τις οργανωμένες εξουσίες.

6. Τι περιγράφει λοιπόν εδώ ο Μαρξ αν όχι την άνοδο της εξουσίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου έναντι τόσο των μεσαίων αστικών στρωμάτων όσο και έναντι της "βιομηχανικής αστικής τάξης", ήδη από το 1850; Συνεπώς, τι περιγράφει άλλο από την αποσύνθεση της αστικής τάξης που πρωταγωνίστησε στη γαλλική επανάσταση, τον κατακερματισμό της και την ανημπόρια της απέναντι στο τμήμα εκείνο που κυριαρχεί στον χρηματοπιστωτικό τομέα, και όχι την "υστέρησή" της απέναντι σε άλλες, πιο "προχωρημένες" αστικές τάξεις;

7. Αν ο κατακερματισμός της αστικής τάξης είναι ταυτόχρονα η αιτία της πολιτικής της ανημπόριας, όπως αυτή εκδηλώνεται με τις κραυγές "αγανάκτησης" που δεν μπορούν να αλλάξουν τίποτε, τότε ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα καταγράφεται, τόσο στους Ταξικούς αγώνες, όσο και στη Μπρυμαίρ, η αδυναμία της αστικής τάξης να λειτουργήσει ως τάξη για τον εαυτό της, καθώς ένα τμήμα της --το χρηματοπιστωτικό-- υποτάσσει όλα τα άλλα και τα μετατρέπει σε απλά προσαρτήματα.

8. Αναμφισβήτητα, οι τάσεις της συγκέντρωσης πλούτου ασφαλώς επιταχύνονται από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά, και το φαινόμενο που περιγράφει ο Μαρξ στα μέσα του αιώνα επιδεινώνεται κατά πολύ στο ιμπεριαλιστικό στάδιο. Πράγμα που μας φέρνει στη σημερινή εποχή, και συγκεκριμένα στη σημερινή εποχή στην Ελλάδα.

9. Σε άρθρο του στον "Ενικό", ο Ν. Μπογιόπουλος καταγράφει κάποιες από τις ταξικές στατιστικές της εποχής. Αντιγράφω:
σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ελβετικής τράπεζας «Credit Suisse» στην Ελλάδα το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού συγκεντρώνει το 56,1% του εγχώριου πλούτου από το 48,6% που συγκέντρωνε το 2007, δ) όπως δημοσιεύτηκε πρόσφατα («Βήμα», 24/8/2014) στην Ελλάδα έχουν καταμετρηθεί 559 Κροίσοι με περιουσία 76 δισ. δολάρια ενώ τα κεφάλαια που είναι τοποθετημένα στο εξωτερικό ανέρχονται στα 140 δισ. ευρώ. Με άλλα σε μια χώρα 10 εκατομμυρίων, 559 ολιγάρχες κατέχουν πλούτο που αντιστοιχεί στο 45% του συνολικού ΑΕΠ της χώρας, ενώ τα κεφάλαια που έχουν βγει εκτός χώρας από τους «έχοντες» πλησιάζουν σχεδόν το 80% του συνολικού ΑΕΠ της Ελλάδας.
Το ερώτημα είναι: ως τι περιγράφουμε και αντιλαμβανόμαστε το συνολικό τμήμα του πληθυσμού που δεν ανήκει στους 559 που κατέχουν το 45% του ΑΕΠ, αλλά δεν ανήκει ούτε στο προλεταριάτο, γιατί α) διαθέτει μικρής διάστασης μέσα παραγωγής υλικών αγαθών (ή προσφοράς υπηρεσιών), β) παίζει ρόλο διευθυντικό και ταυτόχρονα ρόλο εκτελεστικό, γ) εργάζεται το ίδιο αν και μπορεί να χρησιμοποιεί και μισθωτή εργασία σε μικρή έκταση, δ) είναι τυπικά ανεξάρτητο αλλά όλο και πιο ουσιαστικά εξαρτημένο από το μεγάλο κεφάλαιο, ε) εκφράζει κατάλοιπα, είτε προηγούμενου τρόπου παραγωγής, είτε του πρώτου [δηλαδή, του φιλελεύθερου] σταδίου του καπιταλισμού;

10. Η απάντηση ότι το περιγράφουμε ως "αστική τάξη" λέει μόνο την μισή αλήθεια· γιατί το ζήτημα βεβαίως είναι ότι τούτη η αστική τάξη α) είναι στο σύνολό της πολύ πιο εξαρτημένη από το μεγάλο κεφάλαιο από ό,τι στο παρελθόν, β) είναι κατά συνέπεια πολύ πιο ανήμπορη να επηρεάσει τους νόμους και να ελέγξει το κράτος από ό,τι στο παρελθόν, γ) είναι πολύ πιο κατακερματισμένη συνειδησιακά από ό,τι στο παρελθόν, δ) είναι πολύ πιο πολιτικά ανήμπορη από ό,τι στο παρελθόν, ε) είναι σε φθίνουσα πορεία και χάνει διαρκώς τμήματα προς τα κάτω, προς τα χαμηλά μεσαία στρώματα, και από εκεί προς το προλεταριάτο.

11. Ως τα τώρα, δεν έχουμε πει, κατά πάσα πιθανότητα, κάτι το πρωτάκουστο ή τόσο συγκλονιστικό. Ήρθε όμως η ώρα να τεθεί ένα ερώτημα που απορρέει από όλα τα προηγούμενα και που έχει πιθανώς βαρύνουσα και κεντρική σημασία θεωρητικά: αυτή η αστική τάξη που δεν ανήκει στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας, η πλατιά αστική τάξη που βρίσκεται σε συνολική παρακμή, είναι σε θέση να επιδείξει "ενδοαστικές αντιθέσεις" και ποιου ακριβώς είδους;

12. Μπορεί μια τάξη, με άλλα λόγια, που έχει φθίνουσα ισχύ και φθίνοντα ρόλο στη διεύθυνση της κοινωνίας, που γίνεται όλο και περισσότερο "ουρά" μιας χούφτας μεγαλοκεφαλαιοκρατικών συμφερόντων, να έχει την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται για να δει τον εαυτό της ως "μια ομάδα της αστικής τάξης, που τη συνδέανε μεγάλα κοινά συμφέροντα και που την ξεχώριζαν από τις άλλες ομάδες ιδιαίτερες συνθήκες παραγωγής"; 

13. Ή μήπως, στην πραγματικότητα, αυτή η "τάξη" είναι στην πραγματικότητα πλέον τάξη-φάντασμα, τάξη διαλυμένη σε επιμέρους κλίκες, χωρίς τη δυνατότητα να ηγεμονεύσει στην κοινωνία, καταδικασμένη να τηρεί διηνεκώς "στάση αναμονής", εξαρτώμενη απόλυτα από τις αποφάσεις άλλων, ανίκανη τόσο να ηγηθεί μεταρρυθμίσεων όσο και να συγκρουστεί, αμήχανη, χωρίς την δυνατότητα να αποσαφηνίσει για τον εαυτό της τα δικά της ιδιαίτερα συμφέροντα και να παλέψει για αυτά;

14. Αν συμβαίνει τούτο, τότε δεν είναι οι "ενδοαστικές αντιθέσεις" κάτι που εξελίσσεται μόνο στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας (ανάμεσα, πχ, στο εφοπλιστικό κεφάλαιο και τους κεφαλαιούχους στη βαριά βιομηχανία), χωρίς να κινητοποιεί τα ενδιάμεσα και χαμηλά αστικά στρώματα σε κάποια σαφή κατεύθυνση;

15. Αλλά αν αυτό που πραγματικά χαρακτηρίζει τα πλατιά αστικά στρώματα στην Ελλάδα και στις περισσότερες δυτικές κοινωνίες είναι η αδράνεια ως εκδήλωση της ανημπόριας και της ιστορικής περιθωριοποίησης, αν ο "κοινοβουλευτικός κρετινισμός" είναι ακριβώς σύμπτωμα της αδυναμίας αυτών των στρωμάτων να ηγηθούν των αστικών μεταρρυθμίσεων που δεν μπορούν πια καν να συλλάβουν, πόσο μάλλον να πραγματοποιήσουν, τότε είναι άξιο απορίας που το εργατικό κίνημα δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί τις χαίνουσες αντικειμενικές (οικονομικές) αντιφάσεις για να μετασχηματίσει πολιτικά την κοινωνία και ότι δεν μπορεί να χτίσει γρήγορα συμμαχίες μέσα σε ένα άμορφο και συγκεχυμένο ως προς τους προσανατολισμούς του ταξικό τοπίο; 

16. Πού, σε μια κοινωνία όπου το μεγάλο τμήμα των μεσαίων στρωμάτων είναι αναγκαστικά "αγανακτισμένος" (ή τρομοκρατημένος) θεατής των εξελίξεων, θα βρεθεί "ρήγμα" και "άνοιγμα" για να επιχειρηθεί η από τα κάτω πάλη για τον κοινωνικό μετασχηματισμό, με το σχηματισμό συμμαχιών με τμήμα των μεσαίων στρωμάτων;

17. Είναι αυτό, ως "εθνικής κλίμακας" ερώτημα, διαφορετικό από το ερώτημα που θέσαμε για τον σύγχρονο ιμπεριαλισμό; Είναι διαφορετικό το τι συμβαίνει σε κάθε επιμέρους χώρα απ' το τι συμβαίνει μετά τον Β' Παγκόσμιο διεθνώς, δηλαδή από την αδυναμία των παλιών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Ευρώπης να μεταφράσουν τον μεταξύ τους οικονομικό ανταγωνισμό σε πολεμική σύγκρουση, και έτσι, και την αδυναμία του εργατικού κινήματος να εκμεταλλευτεί το κενό που θα δημιουργούνταν από την αλληλοεξάντλησή τους και τον αναγκαστικό οπλισμό του;

18. Δεν είναι η ίδια η αδυναμία, η παθητικότητα και η αναγκαστική αδράνεια τόσο των πλατιών αστικών στρωμάτων που υποτάσσονται στο μεγάλο μονοπωλιακό κεφάλαιο σε κάθε χώρα όσο και των ευρωπαϊκών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων διεθνώς να εκκαθαρίσουν μια κι έξω τους λογαρισμούς του ανταγωνισμού μεταξύ τους όσο υποτάσσσονται στον μεγαλο-ιμπεριαλιστικό ηγεμόνα των ΗΠΑ, συνώνυμα της αντοχής του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος στην πολιτική κρίση παρά τη σφοδρότητα της οικονομικής; 

19. Στην εξαιρετική συνέντευξή του για τον Δεκέμβρη του 44, ο Κ. Σκολαρίκος παρατηρεί ορθά πως "κενό εξουσίας" ανακύπτει στην εποχή επειδή η ελληνική αστική τάξη τριχοτομείται ξεκάθαρα, στο τμήμα που εγκαταλείπει τη χώρα για την ασφάλεια του Καϊρου, το τμήμα που συνεργάζεται ανοιχτά με τον κατακτητή, και το τμήμα που παραμένει στη χώρα τηρώντας στάση αναμονής για το "πού θα κάτσει η μπίλια" της παγκόσμιας ένοπλης αναμέτρησης στις δυτικές χώρες. Το ζήτημα σήμερα είναι: μπορεί κάποιος να φανταστεί την συρρικνούμενη και πολιτικά ανήμπορη πλατιά αστική τάξη της Ελλάδας να ζυμώνεται σε τέτοιο βαθμό απ' τις εξελίξεις ώστε να τριχοτομηθεί χωρίς να έχει μεσολαβήσει κάτι τόσο μεγάλο όσο ένας παγκόσμιος πόλεμος, που όμως μοιάζει να "απαγορεύεται" από την ιδιαίτερη μορφή της Pax Americana; Ή μήπως οι "ενδοαστικές συγκρούσεις" που παρατηρούνται στο επίπεδο της πολιτικής ρητορείας είναι μονάχα ρητορικές ασκήσεις, χωρίς θεμέλιο σε ξεκάθαρα εννοιολογημένα επιμέρους συμφέροντα, εκδηλώσεις της ανήμπορης γκρίνιας στρωμάτων που έχουν ήδη απωλέσει κάθε κοσμοϊστορικό ρόλο;

20. Με άλλο τρόπο, το ερώτημα αυτό μπορεί να μεταφραστεί στο εξής: Είναι εφικτός ο επαναστατικός μετασχηματισμός σε μια κοινωνία όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού εντάσσει τον εαυτό της σε ένα "ενδιάμεσο στρώμα" εξ ορισμού ανήμπορο, εξ ορισμού αποψιλωμένο από την ενεργητικότητα της ώριμης ταξικής συνείδησης, το οποίο αποτελεί ένα είδος αδρανούς, μονωτικού στοιχείου που παρεμποδίζει την ανταγωνιστική και ηλεκτροφόρα επαφή ανάμεσα σε μια χούφτα κεφαλαιοκρατών και το ταξικά οργανωμένο προλεταριάτο, και το οποίο δεν μπορεί να κάνει τίποτε άλλο απ' αυτό;

34 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό, το διάβασα δις με μεγάλη προσοχή.

    Επομένως, το ρήγμα που αναφέρεις πότε μπορεί να δημιουργηθεί; Με την επακόλουθη συνεχή συμπίεση τους προς τα κάτω; Ή η ελπίδα της επανόδου -κάτι που το προλεταριάτο δε θα μπορούσε να διαθέτει- θα παραμείνει ακόμα και στο έσχατο στάδιο ανασταλτικός παράγοντας ;

    Χαϊνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το πρόβλημα που με απασχολεί είναι ότι μια τάξη που έχει απωλέσει τη συνείδησή της, μια συνομάδωση, μεγάλη πληθυσμιακά, αλλά απλά υποτακτική ουρά των μονοπωλίων, δεν μπορεί να φτάσει στο σημείο να συγκρουστεί εσωτερικά. Είναι μια αδρανής μάζα. Ας πάρουμε το παράδειγμα της "ενδοαστικής αντιπαράθεσης" "εντός ευρωζώνης/εκτός ευρωζώνης": είναι σίγουρο ότι αυτή η αντιπαράθεση "πατάει" πάνω σε διαμορφωμένα αστικά συμφέροντα;

    Αν ήταν έτσι, γιατί το ρίχνουν στο τσάμικο οι εκφραστές του "εκτός ευρωζώνης" όπως η Α.Π; Επειδή δεν τους ευνοούν οι συσχετισμοί; Ας πούμε ότι είναι έτσι. Ποια ακριβώς αστικά στρώματα στηρίζουν πραγματικά το "εκτός ευρωζώνης" και δεν το εννοούν απλώς ως "μπλόφα", "μέσο πίεσης", "μέσο καλύτερης διαπραγμάτευσης", πράγμα που θεωρώ ότι εκφράζει σύσσωμο το πολιτικό μπλοκ αυτής της θέσης; Είναι "ρωσόφιλη" η Α.Π; Ναι, στα λόγια. Στην πράξη, υπέγραψε το Μάαστριχτ και στηρίζει ΕΕ. Θα το έκανε αν από κάτω της είχε, ως πολιτική του έκφραση, ένα τμήμα της αστικής τάξης με διαμορφωμένα συμφέροντα σ' αυτή την κατεύθυνση; Στην Κύπρο, ο προέδρος Αναστασιάδης, δικηγόρος το επάγγελμα, είχε άμεσο συμφέρον οικονομικό να μην κουρευτούν οι ρωσικές καταθέσεις. Κουρεύτηκαν. Γιατί; Γιατί δεν μπορούσε να συνεχίσει να πατά σε δυο βάρκες. Αλλά και σ' αυτή την περίπτωση, απέτυχε να αρθρωθεί στην πράξη μια αστική πολιτική αντίθετη με την κυρίαρχη, την ευρωενωσιακά προσανατολισμένη.

    Σαν πολλές αποτυχίες δεν μαζεύονται αν θεωρήσει κανείς ότι όντως υπάρχουν πραγματικοί ενδοαστικοί ανταγωνισμοί εκτός των μονοπωλίων, μέσα στα μεσαία στρώματα; Υπάρχουν διαφορετικά συμφέροντα, ναι, πάντα υπάρχουν, αλλά έλα που δεν αποκτούν καμία πολιτική υπόσταση πέρα από κορώνες και λόγια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αυτή η σειρά προβληματισμών, προσπάθησα να δείξω, είναι άμεσα αλληλένδετη με τους προβληματισμούς που διατύπωσα για τον αντίστοιχο στις διεθνείς σχέσεις όρο "ενδοϊμπεριαλιστική αντιπαράθεση". Τι είδους αντιπαράθεση είναι τούτη, όταν περιορίζεται ΜΟΝΟ στον οικονομικό τομέα, και αποφεύγει σαν το διάολο το λιβάνι την ενδοϊμπεριαλιστική πολεμική σύγκρουση, που μεταξύ άλλων είναι απαραίτητη για την επανάσταση με λενινιστικούς όρους (μετατροπή του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο);

    Αλλά τι διάολο ενδοϊμπεριαλιστική πολεμική σύγκρουση μπορείς να έχεις ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικές χώρες των οποίων οι στρατοί συνεκπαιδεύονται και συντονίζονται επιχειρησιακά ή μοιράζονται εξοπλισμό, τεχνογνωσία και διοικητικό προσωπικό απ' τον ίδιο οργανισμό, το ΝΑΤΟ; Δεν έχεις καμία τέτοια, το σκηνικό του Α Παγκοσμίου απέχει παρασάγγας από το σημερινό. Άλλο παλεύει η Audi με τη Renault, άλλο ο Βίσμαρκ με την Εντέντ. Λείπει η μετάφραση της μονοπωλιακής συγκέντρωσης σε ανταγωνισμό που επιλύει ο πόλεμος ανάμεσα στα έθνη-κράτη των μονοπωλίων. Δεν εξαλείφεται ο ανταγωνισμός, δεν έχεις "υπερ-ιμπεριαλισμό", δεν είναι "παγκοσμιοποίηση". Είναι ιμπεριαλισμός, αλλά ιμπεριαλισμός όπου έχει εκλείψει η βασική διάσταση της ενδοδυτικής πολεμικής σύγκρουσης κρατών.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πίσω στο "εθνικό" πλαίσιο.

      Λέμε, σαν κόμμα, ότι ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ εκπροσωπούν "διαφορετικά μείγματα διαχείρισης", και άρα (απαραίτητα) διαφορετικά διαμορφωμένα συμφέροντα (και ανάλογα αιτήματα) ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ (και ανάλογων συμμαχιών τους).

      Σ' αυτό, δεχόμαστε ανελέητη κριτική ότι εξομοιώνουμε πράγματα εντελώς διαφορετικά.

      Εγώ λέω: Μήπως η κριτική που θα έπρεπε να δεχόμαστε είναι ότι διαφοροποιούμε πράγματα που ακόμα δεν υπάρχει κανένας απτός λόγος να διαφοροποιήσουμε;

      Και εξηγούμαι:

      Διαγραφή
    2. Από το 2010 που άρχισε το πρώτο Μνημόνιο, την Ελλάδα κυβέρνησαν τέσσερις (4) διαφορετικές κυβερνήσεις:

      1. ΠΑΣΟΚ (ΓΑΠ)
      2. Συγκυβέρνηση Παπαδήμου (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΛΑΟΣ)
      3. Συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ
      4. Συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ

      Ερώτηση: Αυτές οι κυβερνήσεις εκπροσώπησαν "διαφορετικά μείγματα διαχείρισης";;;;;;!!

      Διαγραφή
    3. "Αλλά τι διάολο ενδοϊμπεριαλιστική πολεμική σύγκρουση μπορείς να έχεις ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικές χώρες των οποίων οι στρατοί συνεκπαιδεύονται και συντονίζονται επιχειρησιακά ή μοιράζονται εξοπλισμό, τεχνογνωσία και διοικητικό προσωπικό απ' τον ίδιο οργανισμό, το ΝΑΤΟ; "

      Θεωρείς ότι αυτή η πραγματικότητα επιφέρει κάποια ποιοτική αλλαγή στην δυνατότητα δημιουργίας ρήγματος ή ότι απλά αλλάζει την πιθανή τοποθεσία της εμφάνισής του; Αν το δεύτερο, γιατί θεωρείς ότι είναι σημαντικό για την στρατηγική των κομμουνιστών του *που* θα εμφανιστεί το ρήγμα, δλδ ας πούμε ανάμεσα σε Δύση-Κίνα αντί για Γερμανία-Γαλλία.

      Διαγραφή
    4. Η λογική απάντηση είναι "όχι, βέβαια."

      Και γιατί δηλαδή θα είναι άλλο πράγμα μια κυβέρνηση (αυτοδύναμη ή όχι) ΣΥΡΙΖΑ;

      Μήπως εκπροσωπεί στρώματα που δεν εκπροσωπούνταν στις προηγούμενες τέσσερις, ή μήπως αποκλείει στρώματα που εκπροσωπούνταν;

      Γιατί αυτό είναι το ταξικό κριτήριο, το κριτήριο της βάσης για το αν είναι καν στα χαρτιά "άλλο μείγμα διαχείρισης".

      Οι κοινωνικές δυνάμεις που στηρίζουν ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν δεν τέμνονται πουθενά με αυτές που στήριξαν τις προηγούμενες τέσσερις κυβερνήσεις; Αν τέμνονται σε σημαντικό βαθμό, από πού προκύπτει έστω η προσδοκία για "άλλο μείγμα διαχείρισης"; Μήπως εγώ δεν κατάλαβα κάτι;

      Διαγραφή
    5. "
      Θεωρείς ότι αυτή η πραγματικότητα επιφέρει κάποια ποιοτική αλλαγή στην δυνατότητα δημιουργίας ρήγματος ή ότι απλά αλλάζει την πιθανή τοποθεσία της εμφάνισής του; Αν το δεύτερο, γιατί θεωρείς ότι είναι σημαντικό για την στρατηγική των κομμουνιστών του *που* θα εμφανιστεί το ρήγμα, δλδ ας πούμε ανάμεσα σε Δύση-Κίνα αντί για Γερμανία-Γαλλία."

      α) Προφανώς, ως τώρα αυτό που έχει γίνει είναι να εκδηλωθεί το ρήγμα ανάμεσα στο δυτικό μπλοκ και σε χώρες εκτός αυτού.

      β) Έχει τεράστια σημασία αυτό, διότι όσο το ρήγμα είναι τέτοιου χαρακτήρα, δεν απειλείται στο παραμικρό η συνοχή του δυτικού μπλοκ, συνεπώς δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για την ένταση του ταξικού αγώνα μέσα στην Ευρώπη στην οποία γεωγραφικά εντάσσεται η Ελλάδα, αλλά αντίθετα ευνοείται η πλήρης υπαγωγή των εργ. στρωμάτων στην ιμπεριαλιστική εξουσία, όπως βλέπουμε διαρκώς να συμβαίνει. Αν, αντίθετα, μετατίθονταν το ρήγμα εντός της ΕΕ, τότε δεν θα υπήρχε πρώτα από όλα η μακάρια απόσταση ανάμεσα στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την καθημερινή ζωή που παραλύει εντελώς πολιτικά τις μάζες και τις καθυποτάσσει χωρίς αντιστάσεις (πλην Σπαρτιατών, όπου βρίσκονται) στον κοινοβουλευτικό και μιντιακό κρετινισμό.

      Διαγραφή
    6. @Αντώνης

      Σύμφωνοι, αλλά δεν νομίζω ότι αυτή η αλλαγή σηματοδοτεί κάτι παραπάνω από την επέκταση μιας κατάστασης που ίσχυε πάντα εντός των ΗΠΑ και του ΗΒ - δηλαδή της γεωγραφικής απόστασης από το πεδίο του ιμπεριαλιστικού μακελιού - στην ηπειρωτική Ευρώπη. Αυτό ήταν κάτι αναπόφεκτο από τη στιγμή που οι αποικιοκρατούμενοι λαοί έδωσαν πόδι στους Ευρωπαίους αποικιοκράτες. Όσον αφορά την Ελλάδα συγκεκριμένα νομίζω ότι η θέση της στο άκρο της Ευρωατλαντικής συμμαχίας κάθε άλλο παρά την θωρακίζει από τους κραδασμούς.

      Διαγραφή
    7. Δεν ίσχυε για τη Γερμανία, δεν ίσχυε για την Ιταλία, δεν ίσχυε για τη Γαλλία, η Αγγλία η ίδια δεν μπόρεσε να προστατευτεί και να μείνει ανέπαφη, σχεδόν καμία χώρα της Ευρώπης δεν έμεινε ανεπηρέαστη. Και βέβαια δεν ήρθαν τα ίδια αποτελέσματα παντού, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, αλλά νομίζω κανείς δεν ξεχνάει τι κόντεψε να συμβεί στη Γερμανία του 1918, αφού έγινε πρώτα στη Ρωσία του 1917. Και λιγότερο από όλους το ξεχνάει το κεφάλαιο.

      Νομίζω λοιπόν ότι έχει δραστικά υποτιμηθεί η σημασία της μορφής της Pax Americana ως ειρήνης-σε-κοινή-στρατιωτική υποτέλεια απέναντι στις ΗΠΑ όλης της δυτικής Ευρώπης, που είναι ΟΛΗ, μαζί με τη Ρωσία, ηττημένη απ' τον Β Παγκόσμιο (η Γερμανία και η Ιταλία και τυπικά, η Αγγλία χάνει όλες της τις αποικίες και την διεθνή πρωτοκαθεδρία, η Γαλλία το ίδιο, η Ρωσία χάνει απίστευτο ανθρώπινο δυναμικό και συνειδητοποιεί ότι ο "σοσιαλισμός σε μια χώρα" δύσκολα μπορεί να αναστραφεί μετά την αποφασιστική παρέμβαση των Αμερικανών στην Ευρώπη).

      Διαγραφή
    8. Συμφωνώ ότι η σημερινή αρχιτεκτονική του διεθνούς συστήματος κρατών απαιτεί ιδιέταιρη μελέτη. Τα ερωτήματα που θέτω - και τα θέτω προς αυτήν την κατεύθυνση - είναι τα ακόλουθα:

      α) Σε τι διαφέρει η διαίρεση του κόσμου σε Αντάντ και Κεντρικές Δυνάμεις από την διαίρεση του κόσμου σε Ευρωατλαντικούς και Ρωσοκινέζους (λέμε τώρα). Κάποιες δυνάμεις συνεργάζονται ενάντια σε κάποιες άλλες. *Έχει σημασία το ποιες;*
      β) Εφ'όσον η Ελλάδα βρίσκεται στο άκρο και όχι στα ενδότερα του μπλοκ της, απομακρύνεται η προοπτική αποσταθεροποιήσης της αστικής εξουσίας ως αποτέλεσμα πολεμικών συγγρούσεων;

      Διαγραφή
    9. α) Απάντησα ήδη. Η προηγούμενη διαίρεση ήταν ενδοδυτική, αφορούσε δηλαδή κοινωνίες ι) με πλήρως αναπτυγμένο βιομηχανικό καπιταλισμό στο μονοπωλιακό στάδιο και ii) ισχυρά, κατά τόπους, εργατικά κινήματα. Ο πρώτος παγκόσμιος ήταν, στην ουσία, η εκδίκηση της αποικιοκρατίας μέσα στην Ευρώπη. Οδήγησε σε τρομακτική όξυνση το συνολικό ζήτημα της αποικιοκρατικής ιδεολογίας, και αυτό βοήθησε καθοριστικά στην εξάπλωση προς ανατολάς της σοσιαλιστικής επανάστασης, παρά την ήττα των εργ. κινημάτων στη Δύση. Σήμερα, μάλλον αναπαράγει τις παλιές καλές δοξασίες της αποικιοκρατίας (βάρβαροι Βορειοκορεάτες, δε μας αφήνετε να δούμε ταινίες).

      β) Όπως έχω πει παλιότερα, για μένα μετράει το γεγονός ότι η ένοπλη πάλη στην Ελλάδα είναι τεράστιας σημασίας στους φόβους που εμπνέει, γιατί στην Ελλάδα αμφισβητήθηκε με τον πιο έμπρακτο τρόπο το "ανήκειν εις το δυτικό μπλοκ." Αυτό για μένα έχει μεγαλύτερη σημασία απ' τη γεωγραφία, που είναι υποκειμενικό πράγμα. Και η Πορτογαλία βρίσκεται στο δυτικό άκρο της Ευρώπης, αλλά δεν λέει κάτι αυτό· και η Κύπρος είναι στο ανατολικό της, αλλά ταξικά δεν κινείται φύλλο, και η ένοπλη πάλη στη χώρα έγινε από τη δεξιά.

      Διαγραφή
  4. Το άρθρο αυτό του Μαργαρίτη, αν και επιφανειακά δεν εφάπτεται στους προβληματισμούς αυτούς, νομίζω οτι σχετίζεται.
    Ο Μ. εκκινεί από τα φαινόμενα, αναλυτικά περιγράφει αυτό που μου ήλθε κι εμένα σαν αίσθηση, οτι δηλαδή η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα εκδηλώνει αδυναμία/απροθυμία να προχωρήσει αλλαγές στο πολιτικό σύστημα άλλες από αυτές που οι κομπιουτεράδες χαρακτηρίζουν ως «γρήγορες και βρώμικες» λύσεις. Καταλήγει στο συμπέρασμα οτι η συμπεριφορά αυτή προκύπτει από την αντανάκλαση της κρίσης στην (λεπτή) υφή της ταξικής διαστρωμάτωσης και προδιαγράφει μια ανησυχητική προοπτική το επόμενο επεισόδιο του ταξικού πολέμου να είναι αυτό του μπουρλότου (με την εργατική τάξη και το πολιτικό επιτελείο της σε δεινή θέση).

    Επιστρέφοντας στο κείμενο εδώ, νομίζω οτι το ζητούμενο (εννοώ σε αυτόν εδώ το διάλογο) είναι να γειώσουμε τις εκτιμήσεις και τα ερωτήματα σε δεδομένα.
    Δεν έχω τη δυνατότητα να βοηθήσω, αλλά θέτω στην κρίση όσων τον παρακολουθούν την εκτίμησή μου, οτι η πίεση της αποκατάστασης της κερδοφορίας του κεφάλαιου, κινητήρας της πολιτικής στη σημερινή Ελλάδα, μεταφέρεται σε δύο άξονες: α) τη συνέχιση της κίνησης καταστροφής κεφάλαιου, που δεν έχει ολοκληρωθεί β) την απότομη αύξηση της συγκέντρωσης. Το α) είναι οι νέες διαπραγματεύσεις για το διακανονισμό του χρέους, που είχαν ήδη προαναγγελθεί το 2012. Το β) σημαίνει μια απόσπαση ενός 15% των μεσοστρωμάτων προς νέα επέκταση και δέσιμο με το μεγάλο κεφάλαιο, με το υπόλοιπο να τραβιέται απότομα προς τα κάτω.
    Αν λοιπόν αυτά είναι οι βασικές ορίζουσες, δεν γίνεται ξεκάθαρο οτι οι ενδοαστικές αντιθέσεις δε σημαίνουν σήμερα κάτι σοβαρό στην Ελλάδα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολύ ενδιαφέρον και τροφή για (δυσοίωνη, δυστυχώς) σκέψη.

      Διαγραφή
    2. Βεβαίως, μέρος της ιδέας εδώ είναι ότι μια τέτοια προσέγγιση βάζει μια σειρά θεμάτων σε νέο πρίσμα.

      Ας πάρω το παράδειγμα της "πολιτικής του μικρότερου κακού" που επικρατεί παγκόσμια.

      Μια αφηρημένη προσέγγιση σ' αυτή είναι ότι ο κόσμος έχει τρομοκρατηθεί, φοβάται να δοκιμάσει οτιδήποτε, δεν βλέπει πραγματικές εναλλακτικές, κλπ.

      Αλλά με το πρίσμα που με ενδιαφέρει, η ιδέα είναι ότι αυτός ο "κόσμος" είναι οργανωμένος σε μια τάξη που έχει ΑΠΟΔΕΧΤΕΙ ΠΡΟ ΠΟΛΛΟΥ ότι δεν έχει και δεν μπορεί να έχει τον πρώτο λόγο στην κατεύθυνση της κοινωνίας, μια τάξη-προσάρτημα, μια μη τάξη ουσιαστικά, η οποία απλώς ακολουθεί τις στρατηγικές επεξεργασίες 500-1000 κεφαλαιοκρατών, όχι γιατί "φοβάται" αλλά γιατί απλά δεν έχει κανένα άλλο κοινωνικό ρόλο παρά να τρώει αυτό που της ρίχνουν από πάνω -- δεν την απασχολεί κάτι άλλο, δεν έχει τη δυνατότητα για κάτι άλλο. Είναι απλά "μορφωμένη", αλλά απέχει απ' τους Ροβεσπιέρους όσο η γη απ' την Ανδρομέδα.

      Διαγραφή
  5. Θα εκφρασω συντομα μερικες διαφωνιες μου με το κειμενο.

    Γραφεις για ομαδες πλυθυσμου που "α) Διαθέτει, μικρής διάστασης μέσα παραγωγής υλικών αγαθών (ή προσφοράς υπηρεσιών), β) παίζει ρόλο διευθυντικό και ταυτόχρονα ρόλο εκτελεστικό, γ) εργάζεται το ίδιο αν και μπορεί να χρησιμοποιεί και μισθωτή εργασία σε μικρή έκταση, δ) είναι τυπικά ανεξάρτητο αλλά όλο και πιο εξαρτημένο από το μεγάλο κεφάλαιο, ε) εκφράζει κατάλοιπα, είτε προηγούμενου τρόπου παραγωγής, είτε του πρώτου [δηλαδή, του φιλελεύθερου] σταδίου του καπιταλισμού" και τις εντασεις σε μια ευρυτερη αστικη ταξη και παρατηρεις στη συνεχεια οτι " α) είναι στο σύνολό της πολύ πιο εξαρτημένη από το μεγάλο κεφάλαιο από ό,τι στο παρελθόν, β) είναι κατά συνέπεια πολύ πιο ανήμπορη να επηρεάσει τους νόμους και να ελέγξει το κράτος από ό,τι στο παρελθόν, γ) είναι πολύ πιο κατακερματισμένη από ό,τι στο παρελθόν, δ) είναι πολύ πιο πολιτικά ανήμπορη από ό,τι στο παρελθόν, ε) είναι σε φθίνουσα πορεία και χάνει διαρκώς τμήματα προς τα κάτω, προς τα χαμηλά μεσαία στρώματα, και από εκεί προς το προλεταριάτο."

    Αυτες ομως οι ομαδες που αναφερεις επι της ουσιας ειναι ειτε ομαδες που ανηκουν σην εργατικη αριστοκρατια ειτε στη μικροαστικη ταξη. Η μεν πρωτη κατηγορια οφειλει την υπαρξη της (ως αριστοκρατια) στη ευνοικη θεση στο κοινωνικο καταμερισμο εργασιας που της παρεχεται απο τους καπιταλιστες. Υπο αυτη την εννοια δεν προκαλει εκπληξη οτι σε πολιτικο επιπεδο θα εχουν ρολο ουρας στην αστικη ταξη.

    Σε σχεση με τη μικροαστικη ταξη το να τη βαζεις στην ιδια κατηγορια με την αστικη ταξη ειναι λαθος γιατι η διαφορα δεν ειναι μονο ποσοτικη, οπως υποδηλωνει το προθεμα μικρο, αλλα κα ποιοτικη. Ειναι δηλαδη ομαδες πληθυσμου οι οποιες ακομα και οταν απασχολουν εργατες συνηθως δουλευουν και οι ιδιοι και το εισοδημα τους πολλες φορες να ειναι συγκρισιμο με της εργατικης ταξης. Ειναι επισης ομαδες που λογω του λιγοτερο αποτελεσματικου τροπου παραγωγης σε σχεση με τους αστους (απορροια του πολυ μικροτερου διαθεσιμου κεφαλαιου) ειναι καταδικασμενες στην συρρικνωση και στην εξαφανιση, φαινομενο που φαινεται πιο καθαρα στις ιμπεριαλιστικες μητροπολεις σε σχεση με την Ελλαδα. Υπο αυτη την εννοια τετοιες ομαδες, που με την ιστορικη εννοια δεν εχουν μελλον και ειναι καταδικασμενες σε ενα αγωνα οπισθοφυλακης για την επιβιωση τους ως ταξης, ειναι αναμενομενο πολιτικα να ειναι ουρα σε μια απο τις δυο ταξεις της καπιταλιστικης κοινωνιας, ειτε την αστικη που ειναι η κυριαρχη ταξη σημερα ειτε στην εργατικη που θα ειναι κυριαρχη σο σοσιαλισμο.

    Βασιλης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Αυτες ομως οι ομαδες που αναφερεις επι της ουσιας ειναι ειτε ομαδες που ανηκουν σην εργατικη αριστοκρατια ειτε στη μικροαστικη ταξη."

      Από πού το συνύγαγες αυτό το συμπέρασμα;

      Εγώ αναφέρομαι σε γιατρούς, σε δικηγόρους, σε εκδότες, σε δικαστές, σε διευθυντικά στελέχη. Μιλάω μάλιστα συγκεκριμένα για τους τρεις πρώτους στο σημείο 2. Μιλάω για τα ψηλά και μεσαία στρώματα της ενδιάμεσης τάξης ανάμεσα στο μεγάλο κεφάλαιο και το προλεταριάτο. Αν ήθελα να αναφερθώ στους μικροαστούς ή την εργατική αριστοκρατία θα μιλούσα ρητά για αυτούς. Αλλά δεν αφορά αυτούς η ανάρτηση.

      Διαγραφή
    2. "ως τι περιγράφουμε και αντιλαμβανόμαστε το συνολικό τμήμα του πληθυσμού που δεν ανήκει στους 559 που κατέχουν το 45% του ΑΕΠ, αλλά δεν ανήκει ούτε στο προλεταριάτο, γιατί α) διαθέτει μικρής διάστασης μέσα παραγωγής υλικών αγαθών (ή προσφοράς υπηρεσιών), β) παίζει ρόλο διευθυντικό και ταυτόχρονα ρόλο εκτελεστικό, γ) εργάζεται το ίδιο αν και μπορεί να χρησιμοποιεί και μισθωτή εργασία σε μικρή έκταση, δ) είναι τυπικά ανεξάρτητο αλλά όλο και πιο ουσιαστικά εξαρτημένο από το μεγάλο κεφάλαιο, ε) εκφράζει κατάλοιπα, είτε προηγούμενου τρόπου παραγωγής, είτε του πρώτου [δηλαδή, του φιλελεύθερου] σταδίου του καπιταλισμού;"

      Είναι προφανές απ' τα παραπάνω ότι η περιγραφή δεν αφορά καθόλου στενά την μικροαστική τάξη ή την εργατική αριστοκρατία, νομίζω.

      Διαγραφή
    3. Αν εννοεις τις συγκεκριμενες ομαδες μονο θα σου ελεγα οτι η θεση τους στο κοινωνικο καταμερισμο εργασιας ειναι τοσο διαφορετικη που θα ηταν περιεργο να υπηρχε ταυτιση συμφεροντων και κοινη πολιτικη εκφραση.

      Πιο συγκεκριμενα θα ελεγα εκδοτες και διευθυντικα στελεχη σε περιπτωση που δεν ειναι ανηκουν στην αστικη ταξη πραγμα συνηθες (πχ να ειναι μεγαλομετοχοι στις εταιρειες) ειναι ομαδες που εκ της θεσης τους στη παραγωγη εχουν κοινα συμφεροντα με τα αφεντικα τους. Για τους δικαστες που ο ρολους τους ειναι αυτος του καλοπληρωμενου απο τους αστους εφαρμοστη των αστικων νομων δεν βλεπω πως θα ξεφυγουν απο αυτο το πλαισιο. Περα απο αυτο και περα απο το οτι αποτελουν μια ασημαντη πληθυσμιακα ομαδα δε βλεπω ποια ειναι τα συμφεροντα των δικαστων σαν ομαδα. Δηλαδη βαση της θεσης τους στον κοινωνικο καταμερισμο εργασιας μπορω να κατανοησω οτι οι αγροτες, οι μικροαστοι, οι εργατες, οι αστοι εχουν τα δικα τους συμφεροντα. Τα ιδιαιτερα συμφερντα των δικαστων ποια εινια?

      Σχετικα με δικηγορους/γιατρους κτλ θα τους κατετασσα (και αν κανω λαθος διορθωσε με) στα μικροαστικα στρωματα στο βαθμο που ειναι αυτοαπασχολομενοι. Στρωματα δηλαδη που επειδη εχουν καποιο μικρο κεφαλαιο πχ για να ανοιξουν γραφειο/ιατρειο δεν χρειαζεται να νοικιαζουν τον εαυτο τους στους καπιταλιστες αλλα καρπωνονται οι ιδιοι το αποτελεσμα της δουλειας τους. Και ακριβως για αυτο το λογο υφιστανται τη πιεση του μεγαλου κεφαλαιου, πχ στο εξωτερικο οι δικηγοοι δουλευουν κατα βαση σε εταιρειες και οχι αυτονομα. Το ιδιο για γιατρους που δουλευουν σε νοσοκομεια, κλνικες, φαρμακετικες εταιρειες κτλ.

      Σε καθε περιπτωση εκει που θελω να καταληξω εινια οτι τετοιες ομαδες δεν ειχανε ποτε σημαντικο ρολο στη μοιρασμα της εξουσιας (δεν μιλαω ατομικα αλλα σαν κοινωνικες ομαδες) και παντα ο ρολος τους ηταν υποστηρικτικος στην αστικη ταξη.

      Βασιλης

      Διαγραφή
    4. Για την οικονομία της συζήτησης σκέφτομαι ότι το καλύτερο θα ήταν εσύ να εξηγήσεις ποια στρώματα βλέπεις ως αστική τάξη (με την έννοια ότι είναι ψηλά και μεσαία ενδιάμεσα στρώματα και όχι η χούφτα μεγαλοκαπιταλιστών που αναφέρθηκε) και πού εκδηλώνεται η πολιτική τους βούληση ως οργανωμένες ομάδες με ταξική συνείδηση.

      Εγώ κατατάσσω γιατρούς, δικηγόρους (εννοείται όχι άνεργους και μαθητευόμενους), μεσαία διευθυντικά στελέχη, επιχειρηματίες, εκδότες, μικροβιομήχανους [20-25 εργαζόμενους] στα ψηλά και μεσαία ενδιάμεσα στρώματα, και αυτή την τάξη περιγράφω στο σύνολό της ως "ουρά" και ως εντελώς ανίκανη όχι απλώς να εκφράσει ενδοαστικές συγκρούσεις αλλά να δει τον εαυτό της ως αστικό κορμό της κοινωνίας με διακριτό ιστορικό ρόλο και αποστολή. Και αυτό, ισχυρίζομαι, είναι διεθνές και όχι ιδιοσυγκρασιακά ελληνικό φαινόμενο.

      Εξ ορισμού, οι μικροαστοί (χαμηλόμισθοι μισθωτοί, ΕΒΕ, κλπ) προσανατολίζονται πρώτα στα μεσαία αστικά στρώματα τα οποία βρίσκονται από πάνω τους. Και στα δικά μου μάτια, δεν βρίσκουν τίποτε εκεί από παθητική αναμονή χωρίς κάποια συγκεκριμένη κατεύθυνση άλλη απ' αυτή για την οποία αποφασίζει η μεγαλοαστική τάξη, βάσει του εσωτερικού συσχετισμού δυνάμεών της.

      Αυτό βλέπω να εκφράζεται στην ουσιαστικά απόλυτη έλλειψη διαφοροποίησης της πολιτικής τεσσάρων διαφορετικών κυβερνήσεων, και, την ίδια ώρα, την έλλειψη οποιασδήποτε πρακτικής εναλλακτικής μέσα στα αστικά στρώματα -- τα πάντα είναι διστακτικά, μισομασημένα, πολλές φορές θορυβώδη, αλλά πάντα στο τέλος αξιοθρήνητα ως "πρωτοβουλίες".

      Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα μια συγκεκριμένη απάντηση στο πού διαφοροποιείται η σημερινή κατάσταση στην αστική τάξη απ' αυτή που περιγράφει ο Μαρξ με αναφορά στους γάλλους "δημοκράτες": "Δεν ήταν μια ομάδα της αστικής τάξης, που τη συνδέανε μεγάλα κοινά συμφέροντα και που την ξεχώριζαν από τις άλλες ομάδες ιδιαίτερες συνθήκες παραγωγής. Ηταν μια κλίκα από φιλοδημοκρατικούς αστούς - συγγραφείς, δικηγόρους, αξιωματικούς και δημόσιους υπαλλήλους".

      Διαγραφή
    5. Αστικη θεωρω τη ταξη εκεινηη οποια μπορει και ζει πλουσιοπαροχα χωρις να χρειαζεται να δουλευει αλλα ιδιοποιουμενη το αποτελεσμα της δουλειας της εργατικης ταξης.

      Την εργατικη ταξη αποτελουν ανθρωποι οι οποιοι ακριβως δεν εχουν τα μεσα να δουλεψουν για τον εαυτο τους ουτε πολυ περισσοτερο να δουλευουν αλλοι για αυτους αναγκαζονται να νοικιαζουν τον εαυτο τους και την ικανοτητα του για εργασια. Υπο αυτοι την εννοια οι χαμιλομισθοι μισθωτοι ειναι εργατες και οχι μικροαστοι οπως γραφεις.

      Σχετικα με το κειμενο του Μαρξ το αγγλικο κειμενο εχει ως εξης

      It was not a faction of the bourgeoisie held together by great common interests and marked off by specific conditions of production. It was a clique of republican-minded bourgeois, writers, lawyers, officers, and officials

      Το πρωτο ειναι οτι και ο Μαρξ διαχωριζει τους αστους απο τους υπαλληλους , δικηγορους κτλ.
      Χωρις να εχω πολλες γνωσεις στο θεμα εχω την αισθηση οτι την εννοια της κλικας την χρησιμοποιει ακριβως λογω του διαταξικου χαρακτηρα αυτης της συμμαχιας. Συμμαχιας ομως οπου ηταν υπο την ηγεσια μεριδας της αστικης ταξης στα πλαισια του ενδοαστικου ανταγωνισμου. Γραφει παρακατω

      (..)It fought the aristocracy of finance, as did all the rest of the bourgeois opposition
      (,,,)The industrial bourgeoisie was grateful to it for its slavish defense of the French protectionist system (..)the bourgeoisie as a whole, for its vicious denunciation of communism and socialism. For the rest, the party of the National was purely republican; that is, it demanded a republican instead of a monarchist form of bourgeois rule

      Αποτελεσε δηλαδη μια προσπαθεια μερους της αστικης ταξης με τη βοηθεια συμμαχων στρωματων (συγγραφείς, δικηγόρους, αξιωματικούς και δημόσιους υπαλλήλους) να κερδισει τον ενδοαστικο ανταγωνισμο.

      Τα παραπανω δεν ειναι κατι πρωτοφανες σε κανενα σημειο του. Ανταγωνισμοι παντα υπαρχουν ειτε αναμεσα στο βιομηχανικο και χρηματοπιστωτικο κεφαλαιο ειτε αναμεσα σε διαφορετικους βιομηχανους, διαφορετικους τραπεζιτες ειτε αναμεσα σε διαφορετικους ιμπεριαλισμους. Και ειναι πιθανο καποιος να εχει το πανω χερι η καποιος να εξαφανιστει απο τον ανταγωνισμο. Παρ ολα αυτα αυτο που λες δεν ειναι σωστο κατα τη γνωμη μου

      "επειδή δεν κάνει αυτή τους νόμους, δεν διευθύνει αυτή το κράτος, δεν έχει στη διάθεσή της αυτή όλες τις οργανωμένες εξουσίες."

      Το οτι πχ το χρηματοπιστωτικο κεφαλαιο εχει το πανω χερι δεν σημαινει οτι οι βιομηχανοι θα εξαφανιστουν (οπως κινδυνευουν οι μικροαστοι). Το κρατος παραμενει αστικο, το ιδιο κρατος ειναι που επιβαλλει μειωση μισθων, που βγαζει παρανομες τις απεργιες, που δεν φορολογει τους εφοπλιστες κτλ. Ετσι λοιπον το να πεις οτι το κρατος δεν ειναι ΚΑΙ των βιομηχανων η των εφοπλιστων ειναι, θεωρω, λαθος.

      Βασιλης

      Διαγραφή
    6. Επομένως θεωρείς ότι η "αστική τάξη" ΔΕΝ περιλαμβάνει τα "μεσαία στρώματα" και είναι ΜΟΝΟ οι καπιταλιστές. Πολύ καλά.

      Τότε αυτοί που έκαναν την "ΑΣΤΙΚΗ" επανάσταση στη Γαλλία πώς και έκαναν "αστική" επανάσταση; Δεν ήταν καπιταλιστές.

      Διαγραφή
    7. Δες κι εδώ:

      ECONOMIC POSITION
      The economic definition, which emphasizes the economic activity and financial standing of the bourgeoisie, is both more contentious and more compelling. It denotes the bourgeoisie as the capitalist class, the social group that emerged with towns and trade. A market-centered focus and control of commerce and capital made the bourgeoisie a potent rival to the aristocracy in a number of European countries, most notably England and the Dutch Netherlands. In the German states, the small to midsized towns, especially the trading cities on the coast, were also dominated by the merchant, craftsman, and financier. It was the rising power of the capitalist that foreshadowed the end to a European political and economic system governed by aristocrats barred from trade by the threat of dérogation —loss of noble title. The bourgeoisie pioneered the commercial capitalism of the early modern era in the same way that it would spearhead the industrial revolution of the eighteenth and nineteenth centuries.

      But not all "bourgeois" individuals were involved in trade and manufacture. The term encompasses lawyers, doctors, and non-noble officials, sometimes counted on the fringes of, or even at the center of, the elite. It also includes the so-called bourgeois vivant noblement, the "bourgeois living nobly" from the proceeds of investments and no longer required to labor for an income.
      http://www.encyclopedia.com/topic/bourgeoisie.aspx

      Διαγραφή
    8. Το λινκ που εβαλες παραπεμπει σε μια εγκυκλοπαιδεια την οποια δεν ξερω και δεν ξερω απο τη σκοπια γραφει τα πραγματα. Σε καθε περιπτωση εσυ ο ιδιος εγραψες για τον ορισμο που δινει ο Ενγκελς και ο οποιος δεν βλεπω που διαφωνει με αυτο που λεει ο Λενιν. Στο κειμενο του Μαρξ που εβαλες, ο Μαρξ ξεχωριζει τους αστους απο τους δικηγορους υπαλληλους κτλ. Επισης απο το Κομ Μανιφεστο

      1. By bourgeoisie is meant the class of modern capitalists, owners of the means of social production and employers of wage labour.

      By proletariat, the class of modern wage labourers who, having no means of production of their own, are reduced to selling their labour power in order to live. [Engels, 1888 English edition]


      Σχετικα με την αστικη επανασταση στη Γαλλια, ο χαρακτηρας της επαναστασης καθοριζεται απο την ηγετιδα ταξη και οχι απο την αριθμητικη αναλογια των συμμετεχοντων. Την εποχη εκεινη η αστικη ταξη ηταν προοδευτικη και στοιχηθηκαν πισω τους και μεσσαια στρωματα και πληβειακα και ακομα και καποιοι ευγενεις. Σε καθε περιπτωση τα συνθηματα της επανστατικης ταξης της εποχης επικρατησαν και αυτο δινει και το χαρακτηρα της επαναστασης. Με ην ιδια λογικη η Οκτομριανη επανασταση ηταν εργατικη παρολου που η πλειοψηφεια του λαου/στρατου ηταν αγροτες. Οπως επισης και οι λαοι που πολεμησαν στο πρωτο παγκοσμιο πολεμο δεν ηταν ιμπεριαλιστες παροτι ο πολεμος ηταν ιμπεριαλιστικος.

      Βασιλης

      Διαγραφή
    9. Και για να αποφυγουμε απλως την αυτουσια μεταφορα αποσπασματων και ορισμων θα πω το εξης. Γενικα ο καθενας θα μπορουσε να κανει οποιον ορισμο ηθελε αλλα η χρηση που κανει ο Μαρξ και ο Ενγκελς εχει να κανει με το τροπο που εβλεπαν τη κοινωνια. Δηλαδη σαν ενα διπολο οπου στην μια ακρη ηταν οι παραγωγοι του πλουτου και στην αλλη ακρη αυτοι που τον ιδιοποιουνταν. Η τωρινη επαναστατικη ταξη εναντια στην πρωην επαναστατικη και νυν συντηρητικη ταξη. Στη μεση ηταν ταξεις των προηγουμενων περιοδων που ηταν καταδικασμενες στην εξαφανιση και ο μονος ρολος που τους μενει να παιξουν ειναι να υποστηριξουν μια απο τις αλλες δυο. Ο ορισμος και ο τροπος που χρησιμοποιουν τη λεξη αστος καθρεφτιζει αυτη τη διπολικη ταξικη συγκρουση των συγχρονων κοινωνιων.

      Με το να αλλαξεις τον ορισμο αφενος θολωνεις αυτη την εικονα ταξικης συγκρουσης και αφετερου δε βλεπω ποιο σκοπο εξυπηρετει. Θα ελεγα επισης οτι και το να βρεις εναν ορισμο που να περικλειει τους καπιταλιστες, τους δικηγορους/γιατρους/δικαστες κτλ ειναι απο μονο του δυσκολο.

      Βασιλης

      Διαγραφή
  6. Συνεχεια

    Να σημειωσω τελος δυο πραγματα ακομα το κρατος ειναι τους τελευταιους αιωνες οργανο της (μεγαλο)αστικης ταξης, η ταξικη προελευση (επειδη αναφερθηκες στον Αναστασιαδη) του πολιτικου προσωπικου δεν το αλλαζει αυτο. Αυτο που γινεται ειναι οτι στο πλαισιο των συμμαχιων που κανει η αστικη ταξη ευνοει πολλες φορες δημοσιουπαλληλικα η μικροαστικες ομαδες. Το παραπανω φαινεται πχ απο οτι επιτρεπει τη φοροδιαφυγη μικροεπιχειρησεων, επιτρεπει τη μαυρη εργασια, εμποδιζε το ανταγωνισμο απο το μεγαλο κεφαλαιο οπως στους φαρμακοποιους κ.α. Με αυτο το τροπο οι μικροαστικες αυτες ομαδες μπορεσαν να επιβιωσουν κατι που απεικονιζεται και στη διαρθρωση της ελληνικης κοινωνιας. Το ανταλλαγμα ηταν η πολιτικη υποστηριξη της αστικης ταξης. Υπο αυτο το πρισμα το να περιμενες κατι διαφορετικο θα ηταν ουτοπικο. Προφανως μεσα στη κριση και επειδη το αφεντικο στο κρατος και στη κοινωνια ειναι η αστικη ταξη αυτες οι ομαδες κυριολεκτικα εξαυλωνονται(κατι που στις καπιταλιστικες μητροπολεις εχει γινει προ πολλου) και προσπαθουν να αντιδρασουν. Επειδη ομως ο ρολος τους ειναι ιστορικα συντηρητικος δεν μπορουν παρα να ειναι παλι ουρα στην αστικη η στην εργατικη ταξη, δεν μπορουν με αλλα λογια να εχουν τα δικα τους αιτηματα γιατι δεν μπορουν να γυρισουν το χρονο πισω.

    Σχετικα με τις ενδοιμεπριαλιστικες διαμαχες και το πολεμο. Αρχικα να παρατηρησω οτι το ενδεχομενο παγκοσμιου πολεμου λογω πυρηνικων οπλων ειναι πολυ μικροτερο απο το 1900 πχ. Απο εκει και περα θεωρω οτι οι ενδοευρωπαικοι ανταγωνισμοι και υπαρκτοι ειναι και εντονοι. Ισως οχι τοσο εντονοι οσο παλιοτερα, αλλα αυτο εχει να κανει μετη σχετικη τους αποδυναμωση το τελευταιο αιωνα, εξελιιξη που κατεστισε και αναγκαια και τη δημιουργια της ΕΟΚ/ΕΕ. Ιστορικα δε δεν ειναι πρωτογνωρο. Η Γαλλια με την Αγγλια ηταν για αιωνες ανταγωνιστες. Απο το 1900 και μετα ειναι και συμμαχοι(προφανως παραμενουν ανταγωνιστες) λογω της αναδειξης και ισχυροποιησης αλλων ιμπεριαλιστικων δυναμεων (Γερμανια).

    Βασιλης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Νομίζω ότι όμως όλα αυτά παίρνουν σαν δεδομένο ότι α) Η παντοκρατορία των ΗΠΑ θα είναι αιώνια, β) ότι θα μπορούν για πολύ καιρό ακόμα να σταθεροποιούν το εσωτερικό τους, και γ) ότι η οικονομική κρίση δεν μπορεί να διαλύσει τις συμμαχίες που υπάρχουν και σήμερα ή να τις φέρει σε σύγκρουση.
    Δεν νομίζω ότι αυτά είναι ρεαλιστικά σενάρια...
    Πιστεύω ότι όσο και να τρομοκρατούν τον κόσμο, τα οικονομικά αδιέξοδα που είναι παντού, περισσότερο από ποτέ θα έλεγα, αργά ή γρήγορα θα φέρουν την κατάσταση σε "εκτόνωση".

    Αν δεν γίνει κάτι τέτοιο, ή αν όντως τελικά δεν υπάρχουν οι δυνατότητες να γίνει κάτι τέτοιο, και άρα αν σταματήσει να υπάρχει η προοπτική της αποσταθεροποίησης και της επανάστασης, μας έμεινε μόνο η καλύβα και το ψάρεμα κάπου ΠΟΛΥ μακριά...

    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. α) Η στρατιωτική δύναμη μιας παγκόσμιας ηγέτριας είναι συνάρτηση και της τεχνολογίας. Έχω αναφερθεί στη διαχρονική άνοδο του δείκτη δυσκολίας ανατροπής του παγκόσμιου ηγέτη, ξεκινώντας από την Ολλανδία, στην Ισπανία και την Πορτογαλία, και τέλος στην Αγγλία. Όσο προχωράς, τόσο δυσκολεύει η στρατιωτική ήττα του παγκόσμιου κυρίαρχου. Είναι θέμα υλικής ισχύος.

      β) Θα πρέπει κανείς να συγκεκριμενοποιήσει τι ακριβώς θα μπορούσε να "αποσταθεροποιήσει" το εσωτερικό μιας κοινωνίας με απόλυτη εξουσία του αστικού δικομματισμού, ανοιχτή υπαγωγή του στα μονοπώλια και κανένα εργατικό κίνημα. Μετεωρίτης;

      γ) Η λέξη "σύγκρουση" αποκρύπτει την ουσία. Η ουσία αποκαλύπτεται όταν κάποιος σου ζητάει να συγκεκριμενοποιήσεις τις θεσμικές και υλικές προϋποθέσεις ενός ενδο-ευρωπαϊκού πολέμου, πχ, Γαλλίας-Γερμανίας. Τι πρέπει να έχει προηγηθεί για να γίνει ένας τέτοιος πόλεμος; Απλά οικονομική κρίση; Φτάνει αυτό; Όχι, δεν φτάνει αυτό.

      Το να θέτεις τον χαρακτήρα μιας κατάστασης δεν σημαίνει να την αιωνοποιείς. Σημαίνει να προσπαθείς να την καταλάβεις. Το να μην τον θέτεις, να μην αναρωτιέσαι για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ανατραπεί είναι πολύ ασφαλέστερος τρόπος να την αφήνεις ήσυχη.

      Διαγραφή
    2. Οι δυνατότητες υπάρχουν πάντα, και αυτό γιατί ο επαναστάτης είναι αυτός που πιστεύει στην επανάσταση και σε κάθε εποχή επιζητά την μέθοδο να την πετύχει. Ο επαναστάτης ποτέ δεν κάνει διαγνώσεις για να παραιτηθεί. Αλλιώς, δεν είναι επαναστάτης. Τις κάνει για να οξύνει την αποτελεσματικότητα της δράσης του, να χτυπάει εκεί που ο κρίκος είναι πιο αδύνατος και να μην εξαντλείται εκεί όπου αντέχει.

      Διαγραφή
    3. Δεν έχεις άδικο σε όλες σου τις παρατηρήσεις.
      Απλά νομίζω ότι πολλά από τα μι αναστρέψιμα χαρακτηριστικά που συναντάμε στο κόσμο σήμερα, έχουν να κάνουν και με το γεγονός ότι τα παρατηρούμε μέσα από την μαυρίλα που υπάρχει παντού...
      Δεν μπορώ σε καμία περίπτωση να κάνω σοβαρή ανάλυση, και δεν αρνούμαι την αξία της γνώσης της κατάστασης.
      Απλά πιστεύω ότι άμα δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πια και την εμπειρία του παρελθόντος από τις πετυχημένες επαναστάσεις, είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα!
      Θα μου πεις βέβαια και πότε ήταν εύκολη μια επανάσταση;
      Ποτέ, απλά μέχρι να βρεθείς αντιμέτωπος με τέτοια θέματα, τα βλέπεις όλα και με λίγο ρομαντισμό.

      Κώστας

      Διαγραφή
    4. Η εμπειρία του παρελθόντος είναι πάντα χρήσιμη και κρίσιμη γιατί βάσει αυτής εξετάζεις τις παραμέτρους του παρόντος.

      Κατά τα άλλα, και επειδή η ιστορία πάντα έχει εκπλήξεις σε τέτοιους καιρούς, χρειάζεται ψυχραιμία, υπομονή και επινοητικότητα συνάμα. Η ταξική κατάσταση έτσι κι αλλιώς δεν θα παραμείνει για πάντα στην σημερινή φάση ρευστότητας και έλλειψης σαφών διαχωριστικών γραμμών. Και αν αρχίζει να "σπάει" εσωτερικά, τότε θα ανακύψουν και νέα δεδομένα για επεξεργασία διεθνώς. Απλώς προς το παρόν, δεν πρέπει να έχουμε πολύ ψηλές προσδοκίες και άρα δεν πρέπει και να απογοητευόμαστε (πράγμα που συμβαίνει όταν περιμένεις πολλά)· μου φαίνεται αρκετά νωρίς ακόμα.

      Διαγραφή
    5. Κάπως έτσι το έχω και εγώ στο μυαλό. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να χάνουμε την υπομονή μας, και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να μας παίρνει ο ύπνος.
      Ποτέ δεν ξέρεις τι θα ξημερώσει, και πώς αυτό θα βοηθήσει στην αλλαγή των συσχετισμών!
      Εξάλλου, νομίζω σε γενικές γραμμές οι επαναστάσεις πάντα ήταν κάτι απρόσμενο...

      Κώστας

      Διαγραφή
  8. Αντώνη,
    όπως βλέπεις άργησα πολύ να ασχοληθώ με την εν λόγω ανάρτηση.
    Πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και χρήσιμη.
    Μόνη ένσταση, όπως είπε κι ένας φίλος παραπάνω ότι και ουσιαστικά και μεθοδολογικά ένας ορισμός που θα περιλαμβάνει μεγαλοκαπιταλιστές και υπαλλήλους τους διευθυντές και δικηγόρους δεν μπορεί να είναι μαρξιστικά αποδεκτός.
    Κατά τ' άλλα ο ρόλος αυτού του στρώματος/στρωμάτων είναι προς διερεύνηση, γιατί από τη μία, ενώ πράγματι δεν φαίνονται τα όποια ξεχωριστά κοινά τους συμφέροντα και δεν φαίνονται ικανοί να προτείνουν μια λύση "άλλου μείγματος", από την άλλη βλέπω να "πρωταγωνιστούν" στην πολιτική σκηνή (ο ΣΥΡΙΖΑ π.χ. είναι γεμάτος από τέτοια στρώματα), αλλά μάλλον εκφράζοντας θέσεις πλευρών της αστικής τάξης.

    Και ερχόμαστε στο εξής:
    Οι κοινωνικές δυνάμεις που στηρίζουν ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν δεν τέμνονται πουθενά με αυτές που στήριξαν τις προηγούμενες τέσσερις κυβερνήσεις; Αν τέμνονται σε σημαντικό βαθμό, από πού προκύπτει έστω η προσδοκία για "άλλο μείγμα διαχείρισης"; Μήπως εγώ δεν κατάλαβα κάτι;

    Αυτό σου το ερώτημα με απασχολούσε προεκλογικά πάρα πολύ, κι ακόμα με απασχολεί...
    Καταλήγω στο εξής: Παγκοσμίως, εντός της αστικής τάξης, υπάρχουν δύο στρατόπεδα και δύο σενάρια αναφορικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης. Τα σενάρια αυτά έχουν αρκετές παραλλαγές και συνδυασμούς, και τα στρατόπεδα των αστών είναι ρευστά αναφορικά με την σύνθεση των συμμετεχόντων, η οποία μπορεί να μεταβάλλεται. Η μία λύση είναι η περιοριστική πολιτική, η άλλη η επεκτατική. Και οι δυο έχουν όμως τον ίδιο στόχο: την έξοδο του κεφαλαίου από την κρίση. Μείγματα της μίας ή της άλλης συμφέρουν, βάσει πολλών διαφόρων παραγόντων, το ένα τμήμα του κεφαλαίου ή το άλλο, και ανά χώρα επίσης. Π.χ. οι ΗΠΑ ακολουθήσαν ένα σενάριο με βάση την επεκτατική πολιτική, η Ιαπωνία το ίδιο, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται ας πούμε γενικά στο "περιοριστικό σενάριο".
    Συνεπώς και αστικές δυνάμεις στην Ελλάδα, αλλά και πολιτικό προσωπικό αυτών επηρεάζεται από την αντιπαράθεση. Ο Σύριζα, χωρίς αμφιβολία, ιδεολογικά, πολιτικά, προπαγανδιστικά εξέφρασε το σενάριο της επεκτατικής πολιτικής. Είναι εφικτή μια τέτοια πολιτική εντός ΕΕ αυτήν τη στιγμη; είναι στον βαθμό που θα ακολουθηθεί και από άλλα κράτη. στον βαθμό που θα γίνει συνολικότερα πράξη η "χαλαρωση" και η πιστωτική γραμμά στήριξης. Αρα προφανώς μεμονωμένα στην Ελλάδα δεν είναι και παρά τις κορώνες ο Σύριζα θα ακολουθήσει, έστω προσκαιρα περιοριστική πολιτική, ελπίζοντας στην διαμόρφωση ενός άλλου μείγματος εντός των επομενων -άμεσων- ετών. Δλδ χορήγηση δανείων από τις τράπεζες, αφου αυτές στηριχτούν από την γραμμή στήριξης και πακέτα στο κεφάλαιο από Ντράγκι και Γιουνκερ.
    Ποιες μερίδες των αστών στήριξαν ΣΥΡΙΖΑ. Σιγουρα από το 2009 και δόθε, η συντριπική πλειοψηφία των αστών στήριξε την μνημονιακή πολιτική, ως πολιτική επιβιωσης της ελληνικής αστικής τάξης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, ως πολιτική -περιοριστική- εξόδου από την κρίση. Από το 2011-2012 όμως, άρχισαν να παρουσιάζονται τμήματα του κεφαλαίου, που απαιτούσαν μια μικρή αλλαγή στο μείγμα. Οχι άλλη λιτότητα και φόρους, λιτό βιο μεν, αλλά επιχορηγήσεις και δάνεια. Αυτό είχε εξάλλου ανάγκη. Ετσι ξεκίνησε η στήριξη στον ΣΥΡΙΖΑ, τόσο ως άλογο που μπορεί να κουμαντάρει λαικές αντιδράσεις (βλ. 14 ιδιωτικοποιήσεις αεροδρομίων), όσο και ως αυθεντικό -επεκτατικό- άλογο που θα επιχειρήσει να εφαρμόσει το άλλο μείγμα που θέλουν. Το άλλο μείγμα όμως δεν είναι σώνει και καλά το μείγμα "εκτός ευρώ", αλλά το μείγμα "εντός ευρώ με μία σχετική χαλάρωση" που η ΝΔ ούτε ήθελε, ούτε μπορούσε να πετύχει. Κυριότερο: ΔΕΝ ήθελε. Και στηριζόταν κατά βάση από τμήματα του κεφαλαίου που ούτε αυτά θέλαν. Να μην ξεχνάμε επίσης στην όλη ανάλυση ότι το ίδιο το κεφάλαιο και η αστική τάξη είναι μονίμως μπλεγμένη σε μία αντίφαση. Την κρίση, δλδ, δεν μπορούν να την ξεπεράσουν, χωρίς αυτοκαταστροφή μέρους τους...

    @ψηρίς

    ΑπάντησηΔιαγραφή