Παρασκευή, 5 Δεκεμβρίου 2014

Capital Punishment

 Από το νεκροταφείο όπου θάφτηκαν οι νεκροί ανθρακωρύχοι, Soma, Τουρκία
Από το " 'Η διακριτική γοητεία του 'αναρχικού Υψηλού': Μια επανεπίσκεψη της 'κυρίαρχης εξουσίας' και της 'γυμνής ζωής'", Σύγχρονα Θέματα, 113, Ιουν. 2011 (κείμενο του γράφοντος).
---

Κεφαλικές ποινές, ή, περί νάνου και Λεβιάθαν
Το φυλλάδιο του Σέξμπυ [Η θανάτωση δεν είναι φόνος], μας λέει ο Τζέιμς Χόλστεν [James Holstun], διήγαγε μια μακρά και ενδιαφέρουσα ζωή επανεκδόσεων και μεταφράσεων, προσαρμογών και σιωπηρών διακειμενικών οικειοποιήσεων κατά τον δέκατο όγδοο και δέκατο ένατο αιώνα. Ο ίδιος ο Μαρξ, όπως ανακαλεί ο Χόλστεν, θα μνημόνευε το φυλλάδιο του Sexby στον τρίτο τόμο του Κεφαλαίου (1894):
Από τον Οχτώβρη κιόλας του 1855 ο Λέοναρντ Χόρνερ παραπονιέται για την αντίσταση που προβάλλουν πάρα πολλοί εργοστασιάρχες στις διατάξεις της νομοθεσίας για τους προφυλακτήρες στους οριζόντιους κυλίνδρους, παρόλο που αποδείχνεται συνεχώς ο κίνδυνος απ’ αυτούς με νέα ατυχήματα, τα οποία είναι συχνά θανατηφόρα, οι δε προφυλακτήρες ούτε ακριβοί είναι ούτε εμποδίζουν κατά κάποιο τρόπο τη λειτουργία της επιχείρησης. [...] Οι εργοστασιάρχες για ν’ αντισταθούν ενάντια στην εργοστασιακή νομοθεσία, συγκρότησαν τότε  ένα «συνδικάτο», τη λεγόμενη «Εθνική Ένωση για τα την τροποποίηση των Εργοστασιακών Νόμων» […] Θέλαν οι επιχειρηματίες να αποδείξουν ότι σκοτώνω δε θα πει δολοφονώ [‘killing no murder’] όταν αυτό γίνεται χάρη του κέρδους.[72]

[...] η θανάτωση που δε συνιστά φόνο, στην σύγχρονη, βιομηχανική της εκδοχή, έχει αποκοπεί από την αναφορά στην κυρίαρχη βία, όπως ακριβώς έχει επίσης χάσει την πρόσβαση στο ιστορικό της ισοδύναμο, την αντι-κυριαρχική χρήση της θανάτωσης που δε συνιστά φόνο. Η βία που ξεσκεπάζει ο Μαρξ —αυτό που στο «Εβραϊκό ζήτημα» ονομάζει bellum omnium contra omnes [πόλεμο όλων εναντίον όλων][76] της κοινωνίας των ιδιωτών— δεν είναι κάτι που αφορά το δράμα της κυρίαρχης απόφασης, την επιβλητική θεατρικότητα της θυσίας, τη σμιτιανή διάκριση ανάμεσα σε φίλο και εχθρό, ή τη απονομή της ποινικής δικαιοσύνης. Αν οι εργάτες πεθαίνουν (ή ακρωτηριάζονται, ή στερούνται των μέσων διαβίωσης, ή παραμένουν αυτό που «φυσικά» είναι: μέσα για την εξαγωγή υπεραξίας), δεν το κάνουν απλώς σε μία κατάσταση που βρίσκεται πέρα από τις προσταγές του νόμου και της θρησκείας εξίσου, αλλά σε μία κατάσταση που η σύγχρονη κυριαρχία δεν δύναται να συλλάβει, είτε με την έννοια της πρόσληψής της ως πολιτικά κατανοήσιμου γεγονότος είτε με αυτή της υπαγωγής της στην άσκηση των δικών της βίαιων προνομίων. Η βία που διαμεσολαβείται τόσο ολοκληρωτικά από τη σφαίρα των «αντικειμενικών συνθηκών» ώστε να διαφύγει από τη σύλληψη της πολιτικής κατανοησιμότητας[77] δε μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω της προσφυγής στη σφαίρα της εκτελεστικής απόφασης ή με την ηθικο-νομική γλώσσα των δικαιωμάτων (και των αδικιών). Η βία της αδικίας δεν εμπεριέχεται απλώς, άλλωστε, στην τάδε ή την δείνα εμπειρικά αποδείξιμη βλάβη που υφίσταται ο εργάτης — «[από την] υπερπλήρωση στενών και ανθυγιεινών χώρων με εργάτες», «ως το στρίμωγμα επικίνδυνων μηχανών στον ίδιο χώρο και στην παραμέληση των προστατευτικών μέσων για την αποτροπή του κινδύνου ατυχημάτων, ως την παράλειψη προφυλακτικών μέτρων σε παραγωγικά προτσές, που από τη φύση τους είναι ανθυγιεινά ή που συνδέονται με κίνδυνο»[78]—  αλλά σχετίζεται με τον ίδιο τον διαχωρισμό του αστικού κράτους από την κοινωνία των ιδιωτών, της οποίας η υλική ζωή καθίσταται αδιαφανής στην προοπτική του νόμου, παρά το γεγονός ότι διαμορφώνει την καθημερινότητα των μελών της.[79]

[...] Η «τυραννία» δεν θα μπορούσε πλέον να ταυτοποιήσει την εξουσία που γεννιέται ιστορικά με την σύμπλευση μεταξύ καπιταλισμού και τυπικής δημοκρατίας, ακόμη και αν η ισχύς της αγοράς παραμένει ασφαλώς μια δύναμη που διατηρεί την εξουσία επί ζωής και θανάτου, και ακόμα κι αν παραμένει ρητά ανεξέλεγκτη από εθιμικούς ή νομικούς περιορισμούς.

[...]

Τι σημαίνει να στοχαζόμαστε το πρόβλημα της γυμνής ζωής χωρίς τον κυρίαρχο —χωρίς, με άλλα λόγια, να παραχωρούμε εξέχουσα θέση στην έννοια της κυριαρχίας την οποία αμφισβήτησε ο Μαρξ στο πλαίσιο της δικής του κατανόησης της καπιταλιστικής βιοπολιτικής περισσότερο από ενάμιση αιώνα πριν;[88] Στο άρθρο του «Taming the Beast: The Other Tradition in Political Theory», ο Μάικλ Μάρντερ [Michael Marder] αναφέρεται «στην υπόγεια ανάπτυξη του καπιταλισμού ως ιστορικής οικονομικής μορφής που εξαρτάται από την αποκτήνωση [bestialization] μιας σημαντικής μερίδας του πληθυσμού».[89] Αναπτύσσοντας τον προβληματισμό του γύρω από το Dissertation on the Poor Laws (1786) του Τζόζεφ Τάουνσεντ [Joseph Townsend], ο Μάρντερ συμπεραίνει ότι η συζήτηση περί πείνας ως κινητήριου μοχλού και μέσου πειθάρχησης του ανθρώπινου ζώου είναι ζωτικής σημασίας στο βαθμό που καθιστά δυνατό ένα απρόσωπο, βιολογικό γεγονός ικανό να υποκαταστήσει την «τυραννική ισχύ του κυρίαρχου […] με έναν ακόμα πιο ισχυρό δεσποτισμό», τέτοιο που, όπως θα παρατηρούσε ο Καρλ Πολάνυι, να μετατρέπει τον Λεβιάθαν σε νάνο.[90] [...]

Στο βαθμό που σήμερα το κεφάλαιο είναι η κατεξοχήν μορφή κυρίαρχης εξουσίας, η κυριαρχία εμφανίζεται ως αποτέλεσμα χωρίς αιτία. Όντας όλο και πιο αποχωρισμένο ως οντότητα από τη σφαίρα της υποκειμενικής εμπειρίας, η εξουσία του καθίσταται όλο και πιο ανθεκτική απέναντι σε κανονιστικές, νομικές ή ηθικές μορφές παρέμβασης και κριτικής — περισσότερο από ό,τι υπήρξε ποτέ η πολιτικά οργανωμένη ιστορική κυριαρχία. Η κρίσιμη ευθύνη την οποία η επιμονή της γυμνής ζωής —της ζωής που εκτίθεται στη βία απρόσωπων και απάνθρωπων διαδικασιών, πέρα από τα όρια αυτού που το σύγχρονο κράτος έχει την τάση να θεωρεί ως σφαίρα δικαιοδοσίας του— αποδίδει στη δική μας στιγμή, επομένως, έχει να κάνει με το καθήκον ανάπτυξης μιας σκέψης και μιας πρακτικής που θα αντιλαμβάνεται όχι μόνο το νάνο (το ανταγωνιστικό πεδίο της αστικής κοινωνίας) που κρύβεται μέσα στον Λεβιάθαν (το κράτος), αλλά επίσης και τον Λεβιάθαν (κεφάλαιο) που φωλιάζει μέσα στον νάνο. Σήμερα, υστερούμε ακόμα μπροστά στην πρόκληση να αντιμετωπίσουμε την απεριόριστη εξουσία με την οποία είναι περιβεβλημένη μια τάξη πραγμάτων[93] η οποία ουδέποτε έχει προβληθεί με όρους κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή εξαίρεσης, και η οποία, ίσως για αυτό ακριβώς το λόγο, συνεχίζει να αποτελεί το μεγάλο αδιανόητο στη σκέψη της πολιτικής θεωρίας —συμπεριλαμβανομένης αυτής που προάγει ένα έργο όπως το Homo Sacer.





[72] Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο: Κριτική της πολιτικής οικονομίας, τόμος ΙΙΙ, μτφρ. Παναγιώτης Μαυρομάτης (Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή, 1978) σ. 120-121˙ η έμφαση δική μας.
[76] Βλ. Καρλ Μαρξ, Το εβραϊκό ζήτημα, μτφρ. Γιάννης Κρητικός (Αθήνα: Οδυσσέας, 1978), σ 78.
[77] Βλ. Kojin Karatani, «Επανάσταση και επανάληψη», μτφρ. Αντώνης Μπαλασόπουλος, Ένεκεν, τχ. 17 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2010), σ. 56-57.
[78] Marx, Το Κεφάλαιο, τομ. III, σ. 116.
[79] Βλ. Μαρξ, Το Κεφάλαιο, τομ. III, σ. 117.
[88] Η Susan Buck-Morss επιχειρηματολογεί υπέρ της αναγκαιότητας «εμπλουτισμού» του Μαρξ μέσω του Σμιτ με το σκεπτικό ότι η «πολιτική οικονομία» εδραίωσε την «σχετική σπουδαιότητα της οικονομίας έναντι του κράτους», ανάγοντας έτσι το κράτος σε «επιφαινόμενο» («Sovereign Right and the Global Left», Cultural Critique 69 [Spring 2008]: σ. 149-150). Όμως, όπως σημειώνει ο Werner Bonefeld στο «The Capitalist State», στον Μαρξ «η κριτική της πολιτικής οικονομίας ισοδυναμεί με κριτική στη μορφή του κράτους». Ο Μαρξ κριτικάρει το (σύγχρονο, καπιταλιστικό) κράτος ως την άλλη ακριβώς όψη, το αντίστοιχο και το συμπλήρωμα αυτών των αφαιρέσεων.
[89] Michael Marder, «Taming the Beast: The Other Tradition in Political Theory», Mosaic: A Journal for the Interdisciplinary Study of Literature 39, no. 4 (December 2006), σ. 55.
[90] Marder, «Taming the Beast», σ. 56.
[93] Βλ. Alain Badiou, «Politics as Truth Procedure», στο Metapolitics μτφρ. Jason Barker, (New York: Verso, 2005), σ. 143-45.

1 σχόλιο:

  1. Να υποβαθμίσει την τραγωδία στη Μανίσα, και να αποσείσει τις ευθύνες της κυβέρνησής του, επιχείρησε την Τετάρτη με άκρως αμφιλεγόμενο τρόπο ο τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, φτάνοντας στο σημείο να κάνει λόγο για... συνηθισμένα πράγματα!

    Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου για την καταστροφή στη Σόμα, ο Ερντογάν επικαλέστηκε παραδείγματα δεκαετιών ή και... αιώνων για να δικαιολογήσει την απραξία της κυβέρνησής του για τα πλημμελή μέτρα ασφαλείας στα ορυχεία της Τουρκίας. Είναι ενδεικτικό ότι αναφέρθηκε μέχρι και σε ένα... δυστύχημα σε ορυχείο της Βρετανίας το Σωτήριον Έτος 1838(!)

    «Ανέτρεξα στην ιστορία της Βρετανίας. 204 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκεί μετά την κατάρρευση ορυχείου το 1838. Το 1866, 361 ανθρακωρύχοι έχασαν τη ζωή τους στη Βρετανία. Σε μια έκρηξη το 1894, 290 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκεί» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν σε συνέντευξη Τύπου από τον τρόπο της τραγωδίας, χωρίς να αναφέρεται στο το πώς δυστυχήματα της... Βικτωριανής Αγγλίας θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Τουρκία να βελτιώσει τα μέτρα ασφαλείας των ορυχείων της.

    «Πάρτε ως παράδειγμα την Αμερική με όλη την τεχνολογία της... Το 1907, 361 (σ.σ ανθρακωρύχοι) έχασαν τη ζωή τους εκεί», δήλωσε ο Ερντογάν. «Αυτά είναι συνηθισμένα πράγματα»(!) πρόσθεσε.

    Ο Τούρκος πρωθυπουργός συνέχισε το ταξίδι του στο χρόνο, αναφέροντας επίσης παραδείγματα των αρχών του 20ου αιώνα με δυστυχήματα σε ορυχεία στη Γαλλία και την Ιαπωνία... «Το 1942, 1.549 ανθρακωρύχοι έχασαν τη ζωή τους στην Κίνα εξαιτίας δηλητηριωδών αερίων», δήλωσε ο Ερντογάν. «Μπορείτε να το πιστέψετε;» ρώτησε τους δημοσιογράφους αναφερόμενος στο μεγάλο αριθμό των νεκρών.

    Ο Ερντογάν δεσμεύθηκε ότι η κυβέρνηση θα ερευνήσει διεξοδικά το δυστύχημα, αλλά τόνισε ότι το ορυχείο Σόμα στη Μανίσα θεωρείται ως ένα από τα ασφαλέστερα στην Τουρκία .

    Ο τούρκος πρωθυπουργός επέπληξε επίσης ένα δημοσιογράφο του δικτύου Al-Jazeera επειδή ρώτησε γιατί η μεταλλευτική εταιρεία είχε άδεια λειτουργίας από την κυβέρνηση.

    «Ως δημοσιογράφος, πιστεύω ότι δεν παρακολουθείς εκ του σύνεγγυς τη λειτουργία των ανθρακωρυχείων σε όλο τον κόσμο. Ίσως επειδή στο Κατάρ υπάρχουν αποθέματα φυσικού αερίου , αλλά όχι ορυχεία άνθρακα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο τούρκος πρωθυπουργός, πριν δώσει μια μακροσκελή απάντηση που περιγράφει την ιστορία των δυστυχημάτων στα ορυχεία της Τουρκίας, αρχής γενομένης από το 1942, όταν η αξιωματική αντιπολίτευση, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), ήταν στην εξουσία...

    Ο Ερντογάν ανακοίνωσε ότι ο μέχρι στιγμής αριθμός των νεκρών είναι 238, ενώ ακόμη αγνοούνται 120 άνθρωποι. 80 ανθρακωρύχοι έχουν τραυματιστεί.

    Σημειώνεται ότι δεκάδες κάτοικοι της Σόμα, εξοργισμένοι για το πολύνεκρο δυστύχημα, διαδήλωσαν την Τετάρτη με συνθήματα εναντίον του Ταγίπ Ερντογάν, όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Ντογάν.

    Οι διαδηλωτές, που ζητούσαν την παραίτηση του Ερντογάν, επιτέθηκαν στο αυτοκίνητο που τον μετέφερε και άρχισαν να το κλωτσούν, παρά τις ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή.

    http://www.skai.gr/news/world/article/257925/erdogan-sunithismena-pragmata-ta-dustuhimata-sta-oruheia-sunevaine-kai-sti-vretania-ton-19o-aiona-/

    ΑπάντησηΔιαγραφή