Τρίτη, 23 Δεκεμβρίου 2014

Μέλβιλ και Μαρξ: Σύντομο επεξηγηματικό σημείωμα

Η πρώτη έκδοση της 18ης Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη έγινε στη Νέα Υόρκη, από τον φίλο του Μαρξ στις ΗΠΑ Joseph Weydemeyer, σε ένα ξεχωριστό τεύχος του περιοδικού "Die Revolution", τον Μάιο του 1852, με τίτλο Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Ναπολέοντα.(1) Η έκδοση, ωστόσο, ήταν στα γερμανικά. Σύμφωνα με τις βιογραφικές πληροφορίες που έχουμε, ο Μέλβιλ δεν γνώριζε γερμανικά, και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε να διαβάσει το έργο του Μαρξ στο πρωτότυπο.(2)

Ωστόσο, αν και η πρώτη έκδοση στα αγγλικά έγινε μετά τον θάνατο του Μέλβιλ (1891), το 1897-98, αποσπάσματα του έργου, και συγκεκριμένα, αποσπάσματα του πρώτου κεφαλαίου, πρωτομεταφράστηκαν στα αγγλικά λίγο μετά την πρώτη του έκδοση, τον Δεκέμβριο του 1852, από τον George Eccarius, μέλους της Κομμουνιστικής Λίγκας, και δημοσιεύτηκαν στο χαρτιστικό έντυπο People's Paper.(3) Δεν θα ήταν συνεπώς αδύνατο για τον Μέλβιλ να έχει διαβάσει τουλάχιστον μέρος του πρώτου κεφαλαίου πριν γράψει το "Μπενίτο Σερένο". Άλλωστε, τα κοινά στοιχεία που εντοπίζω ανάμεσα στα δύο έργα αφορούν αποκλειστικά το πρώτο αυτό κεφάλαιο.

Επιπρόσθετα, οι βιογράφοι του Μέλβιλ έχουν καταγράψει την αναφορά του σε συζητήσεις που είχε για την γερμανική φιλοσοφία --περιλαμβανομένου του Χέγκελ-- με τους George Adler και Franklin Taylor, αμφότερους ειδικούς στο θέμα, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ευρώπη το 1849, πριν δηλαδή τη συγγραφή τόσο της Μπρυμαίρ όσο και του "Μπενίτο Σερένο." (4) Το απόσπασμα για το "γκρίζο πάνω στο γκρίζο" ήταν αρκετά διάσημο για να έχει συζητηθεί και αφομοιωθεί από τον Μέλβιλ προφορικά, χωρίς να έχει διαβάσει την ίδια τη Φιλοσοφία του Δικαίου. Ο Χέγκελ αναφέρεται ρητά σε ένα από τα μεταγενέστερα έργα του Μέλβιλ, το Κλαρέλ (1876). (5)

Συμπερασματικά, και όπως παρατηρεί η Rochelle Ellen Feldman, δεν υπάρχουν ξεκάθαρα τεκμήρια ότι ο Μέλβιλ είχε διαβάσει το έργο του Μαρξ και του Ένγκελς, αν και είναι δεδομένο ότι το έργο και των τριών εμπνεύστηκε από την ιστορική ανάδυση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και ότι είχαν όλοι διαβάσει την πολεμική του Καρλάιλ ενάντια στην εκβιομηχάνιση. (6)

Μέχρι να υπάρξουν πιο συγκεκριμένα και σαφή τεκμήρια λοιπόν, η πρόταση ότι υπάρχουν πολύ σαφή κοινά στοιχεία, τόσο σε ό,τι αφορά τη θεματική, όσο και σε ό,τι αφορά την εικονογραφία και τις οργανωτικές μεταφορές, ανάμεσα στην Μπρυμαίρ και το "Μπενίτο Σερένο", δεν συνεπάγεται και ότι ο Μέλβιλ είχε διαβάσει και ενσυνείδητα επηρεαστεί από τον Μαρξ.

---
1.https://marxists.anu.edu.au/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/notes.htm

2. http://www.autodidactproject.org/other/pochmann.html

3. https://marxists.anu.edu.au/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/notes.htm

4. http://www.autodidactproject.org/other/pochmann.html

5. "The stranger closer drew;/And Rolfe breathed "This now is a Jew,--/German, I deem--but readvised--/An Israelite, say, Hegelized--/Convert to science, for but see/The hammer: yes, geology." Clarel, Canto I.

6.https://books.google.gr/books?id=QXuInTQZl2UC&pg=PA134&lpg=PA134&dq=did+melville+read+karl+marx&source=bl&ots=vHWqAkaBXp&sig=SwRVWv_kKl5_W4eKx-yTp6VEHP8&hl=el&sa=X&ei=aYyYVML9O8esU8vBgLAL&ved=0CBkQ6AEwAQ#v=onepage&q=did%20melville%20read%20karl%20marx&f=false

1 σχόλιο:

  1. Ενδιαφέρον θέμα πάντως. Θα μπορούσε να διακρίνει κανείς αντικαπιταλιστικές αιχμές και σε διηγήματα του Μέλβιλ, όπως Ο Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς (άρνηση εργασίας ενός μισθωτού που δουλεύει γραφέας σε ένα συμβολαιογραφείο) ή το Αλεξικέραυνο, που περιγράφει το φαινόμενο των πλανόδιων πωλητών - πλασιέ. Το ερώτημα αν και πόσο είναι ενσυνείδητα μαρξιστικά όλα αυτά, μπορεί να απαντηθεί και ως εξής : είναι μαρξιστικά, επειδή είναι αληθινά. Γιάννης Ν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή