Κυριακή, 7 Δεκεμβρίου 2014

Μ. Μαϊλης-Για τα εβδομήντα χρόνια απ' τα Δεκεμβριανά και την έκδοση "Δεκέμβρης 44, κρίσιμη ταξική σύγκρουση"



Η έκδοση "Δεκέμβρης του ’44, κρίσιμη ταξική σύγκρουση" αποτελεί συλλογική μελετητική προσπάθεια, όπως αναφέρεται και στον πρόλογο του βιβλίου, και πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα 70χρονα του Δεκέμβρη που συμπίπτουν με τα 96 χρόνια από την ίδρυση του Κόμματός μας. "Τιμάμε και μελετάμε την Ιστορία μας. Εμπνεόμαστε - Διδασκόμαστε - Συνεχίζουμε - Γινόμαστε πιο ικανοί στην πάλη για το λαό με στόχο το σοσιαλισμό".

Η έκδοση περιέχει δυο μέρη. Στο πρώτο, που είναι το κύριο, περιλαμβάνονται η εισαγωγή, 6 άρθρα, το χρονικό του Δεκέμβρη, μαρτυρίες για την επιχείρηση ανατίναξης του ξενοδοχείου "Μεγάλη Βρετάνια" και τα ονόματα των 1.014 νεκρών λαϊκών αγωνιστών στις 33 μέρες, στην Αθήνα, στον Πειραιά και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Τόσα ονόματα βεβαίως είναι συγκεντρωμένα, γιατί υπάρχουν και άλλα που δεν μας είναι γνωστά και που πρέπει να γίνει προσπάθεια να βρεθούν στην πορεία.

Τα περιεχόμενα 6 άρθρων αφορούν: Στη σύντομη αναδρομή στην κρίσιμη χρονιά 1944. Στον πολιτικό συσχετισμό των δυνάμεων ανάμεσα στις δυο αντιμαχόμενες πλευρές. Στις αστικές πολιτικές και στρατιωτικές οργανώσεις της περιόδου. Στις μάχες των 33 ημερών στην Αθήνα. Στο ρόλο της γυναίκας ΕΑΜίτισσας και ΕΠΟΝίτισσας. Και, τέλος, στη λαϊκή διανόηση κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Δεκέμβρη.

Βεβαίως, ο Δεκέμβρης του ’44 είναι ένα πολύπτυχο γεγονός και η μελέτη του δεν εξαντλείται εδώ. Από αυτή την άποψη η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να δώσει το έναυσμα για νέες εκτεταμένες εργασίες, σχετικές τόσο με τα θέματα που καταπιάνεται όσο και με άλλα που δεν καταπιάνεται και τα οποία θα ήταν πολύ χρήσιμο αν κέντριζαν το ενδιαφέρον μεταπτυχιακών και υποψήφιων διδακτορικών επιστημόνων.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει 5 ντοκουμέντα. Πρόκειται για: Την ιδρυτική πράξη της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, της ΠΕΕΑ, γνωστής και ως Κυβέρνησης του Βουνού. Την ομιλία του Γεωργίου Παπανδρέου στο συνέδριο του Λιβάνου. Τη Συμφωνία του Λιβάνου, καθώς και τις Συμφωνίες της Καζέρτας και της Βάρκιζας. Ο λόγος που τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα κρίθηκε σκόπιμο να συμπεριληφθούν στο βιβλίο είναι πρώτα απ’ όλα γιατί αφορούν απευθείας το περιεχόμενο, την εξέλιξη και την κατανόηση του Δεκέμβρη, αλλά και της περιόδου που προηγήθηκε και που καθόρισε το Δεκέμβρη στο μεγαλύτερο βαθμό. Επιπλέον, γιατί συγκεντρωμένα αυτά τα ντοκουμέντα προσφέρονται ως εύχρηστο υλικό στο μελετητή για περαιτέρω αξιοποίηση.

Στην έκδοση "Δεκέμβρης του ’44" αναδεικνύονται μια σειρά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν κάθε ένοπλο μαζικό αγώνα και που έλαμψαν στις συγκρούσεις των 33 ημερών. Πρόκειται για τις αρετές που αναδεικνύουν μαζί και ο καθένας χωριστά απλοί άνθρωποι μόνο όταν μπαίνουν οργανωμένα στην πάλη, ορμητικά και αποφασισμένοι να τα δώσουν όλα, προκειμένου να κυριαρχήσει το δίκιο τους για καλύτερες μέρες. Ο ηρωικός αγώνας του ΚΚΕ και του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αναδεικνύεται σε ολόκληρο το βιβλίο, κυρίως στα άρθρα για τις μάχες των 33 ημερών στην Αθήνα, στο Χρονικό του Δεκέμβρη και στην πάλη της γυναίκας, της ΕΑΜίτισσας και ΕΠΟΝίτισσας.

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Η ιδεολογικοπολιτική διαπάλη για το Δεκέμβρη του ’44, όπως και για ολόκληρη τη δεκαετία 1940-1949, συνεχίζεται και θα διαρκέσει πιο έντονη, όσο οι κοινωνικές αντιθέσεις θα οξύνονται. Επομένως, το ζήτημα της αντικειμενικότητας στην Ιστορία βρίσκεται και θα βρίσκεται στο επίκεντρο.

Η ανίχνευση και η προσέγγιση της αλήθειας ήταν πάντα μια εξαιρετικά επίπονη και περίπλοκη υπόθεση και βεβαίως δεν κρίνεται κατά κανόνα από κάποιον φωτισμένο νου. Κρίνεται συλλογικά με την πείρα και τη γνώση. Και σε ό,τι μας αφορά, κρίνεται από τον συλλογικό διανοούμενο, το ΚΚΕ. Αφορά και την εκτίμηση αν αυτό που προέκυψε ως γεγονός αναμφισβήτητο ήταν θετικό ή αρνητικό, εννοώντας για ποια τάξη ήταν θετικό ή αρνητικό. Δεν υπάρχει υπερταξική ιστοριογραφία, ακόμα κι αν η θέληση του ιστοριογράφου τείνει ισχυρά να αναζητά μια τέτοια κατεύθυνση.

Η ιστορική έρευνα, για να είναι αντικειμενική, δεν φτάνει να έχει ως προϋπόθεση τη συσσώρευση γνώσεων και την καλή πρόθεση, αλλά χρειάζεται και την επιστημονική μεθοδολογία, τη μαρξιστική θεώρηση του κόσμου για την αλλαγή του, που αποτελεί μεγάλη καινοτομία της ανθρώπινης σκέψης.

Η προσέγγιση της αλήθειας μπορεί ακόμα να πάρει σε αρκετές περιπτώσεις πολύ χρόνο, ακόμα και δεκαετίες, για να επιβεβαιωθεί ένα γεγονός ή όχι. Και δεν αφορά κυρίως την ακριβή περιγραφή των ιστορικών γεγονότων. Αφορά πρωταρχικά την επισήμανση των αιτιών που τα γεγονότα εξελίχθηκαν έτσι και όχι διαφορετικά.

Με άλλα λόγια: Μεγάλα γεγονότα, όπως ο Δεκέμβρης, που αναλύαμε και εξηγούσαμε με τον άλφα και βήτα τρόπο στο παρελθόν, δεν μπορεί να εξετάζονται υπό το ίδιο πρίσμα και μετά από την αντεπανάσταση του 1989-1991. Και αυτό, πρώτα απ’ όλα βεβαίως επειδή συντελέστηκε ένα γιγάντιο πισωγύρισμα της ανθρωπότητας, που είναι ασφαλώς προσωρινό, όμως δεν παύει να είναι ένα γιγάντιο πισωγύρισμα. Αλλά επιπλέον, επειδή όχι μόνο δεν υπήρξε ούτε στοιχειώδης αντίσταση στην επικράτηση της αντεπανάστασης, αλλά η αντεπανάσταση καθοδηγήθηκε από τους ήδη τροποποιημένους, εκφυλισμένους κρατικούς και κομματικούς θεσμούς, γεγονός που τονίζει ακόμα περισσότερο το βάθος του προβλήματος μέσα στο ίδιο το κομμουνιστικό κίνημα. Επομένως και το καθήκον που έχει αυτό να αναζητήσει τις αιτίες αυτών των εξελίξεων, προκειμένου να βγάλει τα αναγκαία συμπεράσματα.

Σε αυτό το καθήκον συμβάλλει το ΚΚΕ, έχοντας πραγματοποιήσει μια σειρά βήματα, με τις επεξεργασίες που περιλαμβάνονται στις Αποφάσεις του 18ου και του 19ου Συνεδρίων του, καθώς και στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ 1949-1968. Στο πλαίσιο αυτών των επεξεργασιών πραγματοποιήθηκε και η μελέτη για το Δεκέμβρη του ’44.

Η εξαγωγή διδαγμάτων συνιστά πολιτική στάση τιμής μιας ηρωικής πορείας και των πρωταγωνιστών της, των λαϊκών μαζών, καθώς και προσπάθεια εκπλήρωσης των οραμάτων τους, αφού ισχυροποιεί την πάλη για το σοσιαλισμό. Τέτοια μαθήματα έχουν δώσει στο παγκόσμιο εργατικό κίνημα αρχικά ο Μαρξ και ο Ένγκελς και στη συνέχεια ο Λένιν. Τίμησαν την Παρισινή Κομμούνα, ασκώντας ταυτόχρονα κριτική για τα λάθη της και βγάζοντας από αυτά συμπεράσματα για τον τύπο του κράτους που αντιστοιχεί στην οργάνωση της νέας κοινωνίας από την εργατική τάξη, αφού προηγηθεί το τσάκισμα του αστικού κράτους. Έτσι, πέρα από τον ηρωισμό της, που αποτελεί ένα από τα αθάνατα παραδείγματα ταξικής πάλης και διαδικασίας ωρίμανσης του εργατικού κινήματος, η Κομμούνα του Παρισιού πρόσφερε ανεκτίμητο έργο και με τα διδάγματα που βγήκαν από τα μισοτελειώματά της.

Διδάγματα από το Δεκέμβρη επισημαίνονται στην εισαγωγή της έκδοσης και αφορούν τη στρατηγική του Κόμματος και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, στη διάρκεια της Κατοχής και στη συνέχεια, ως πηγή των Συμφωνιών του Λιβάνου και της Καζέρτας.

Παραμένει βαρυσήμαντη η υπόμνηση του Μαρξ:

"… οι προλεταριακές επαναστάσεις (…) κάνουν αδιάκοπη κριτική στον ίδιο τον εαυτό τους, διακόπτουν κάθε τόσο την ίδια τους την πορεία, ξαναγυρίζουν σε κείνο που φαίνεται ότι έχει πραγματοποιηθεί για να ξαναρχίσουν από την αρχή, περιγελάνε με ωμή ακρίβεια τις μισοτελειωμένες δουλειές (…) φαίνονται να ξαπλώνουν χάμου τον αντίπαλό τους μόνο για να του δώσουν την ευκαιρία ν’ αντλήσει καινούργιες δυνάμεις από τη γη και να ορθωθεί πάλι πιο γιγάντιος μπροστά τους, οπισθοχωρούν μπροστά στην ακαθόριστη απεραντοσύνη των σκοπών τους, ώσπου να δημιουργηθεί η κατάσταση που κάνει αδύνατο κάθε ξαναγύρισμα…".

Σύντροφοι και συντρόφισσες,

Ποιες δυνάμεις συγκρούστηκαν το Δεκέμβρη; Τα άρθρα για τον πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων και τις στρατιωτικές και πολιτικές αστικές οργανώσεις τεκμηριώνουν με σαφήνεια τον ταξικό χαρακτήρα της σύγκρουσης. Την αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας, που ο Μπρεχτ απέδωσε έξοχα, όσον αφορά την αστική πλευρά: "Απ’ τα κανόνια ανάμεσα οι εμπόροι ξεπροβάλαν".

Τι αποδεικνύεται με αυτά τα δυο άρθρα;

Πρώτον, ότι η αστική παράταξη αντιμετώπισε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ ενωμένη, παρά τις οξύτατες αντιθέσεις ανάμεσα σε δυνάμεις της, κυρίως ανάμεσα στους βασιλόφρονες και τους αντιβασιλικούς. Και όπου αυτή η ενότητα πήγαινε να διαρρηχθεί, παρενέβαινε ο ενοποιητικός εγγλέζικος παράγοντας και την επέβαλε.

Δεύτερον: Αποδεικνύεται ότι ο ενιαίος στόχος όλων των αστικών δυνάμεων, για την περιφρούρηση της καπιταλιστικής εξουσίας, είχε τεθεί ως καθήκον και η προετοιμασία για την εκπλήρωσή του είχε αρχίσει πολύ πριν το Δεκέμβρη. Το στόχο αυτό υπηρετούσαν και οι κυβερνήσεις των δοσιλόγων με τους ταγματασφαλίτες και οι άλλες αστικές οργανώσεις, του ΕΔΕΣ, της Χ, της ΠΑΟ, της ΡΑΝ κλπ., και η εγγλέζικη παρουσία μαζί με τις παραπάνω οργανώσεις και με την αστική ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου. Στην τακτική τους απέναντι στο ΚΚΕ και στο ΕΑΜ δεν συνέπιπταν πάντα. Άλλοι χρησιμοποιούσαν μόνο την ένοπλη βία και την τρομοκρατία, άλλοι τη "συμμαχική" αναγκαιότητα για την αντιμετώπιση των κατακτητών, πολλές φορές μαζί με την προβοκάτσια, την ιδεολογικοπολιτική πίεση, τους εκβιασμούς. Οι διαφορετικές τακτικές υπηρετούσαν την κοινή επιδίωξη.

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Επιτρέψτε και μια ιδιαίτερη αναφορά στο άρθρο για τη διανόηση και το ρόλο της την Κατοχή και το Δεκέμβρη. Κι αυτό, επειδή πρώτη φορά στην κομμουνιστική ιστοριογραφία -απ’ όσο τουλάχιστον γνωρίζουμε- αντιμετωπίζεται με αυτή την οπτική η πολιτική διάσταση στο έργο των ΕΑΜιτών λογοτεχνών. Η ουσία της συμπυκνώνεται στο τελευταίο σημείο του άρθρου:

"… η σύνθεση, η πρακτική και τα αιτήματα του ΕΑΜ-Λογοτεχνών περιορίζονται στη διεξαγωγή της εθνικοαπελευθερωτικής πάλης, Αντίθετα η αστική διανόηση υπερασπίζεται πάντα την αστική εξουσία και προς επίτευξη αυτού του στόχου διαμορφώνει ανάλογα και τον πολιτικό της λόγο".

Ταυτόχρονα στο άρθρο σημειώνονται και εξαιρέσεις του κανόνα, όπως αυτή του Γιάννη Ρίτσου, ο οποίος το 1942, δηλαδή μεσούσης της Κατοχής, έγραψε το ποίημα: "Η τελευταία Π. Α. εκατονταετία". Πρόκειται για ένα έργο που πηγαίνει πολύ πέρα από το στόχο της εθνικής απελευθέρωσης, φτάνοντας στην κομμουνιστική κοινωνία.

Το άρθρο οδηγείται στο παραπάνω πολιτικό συμπέρασμα για έργα ΕΑΜιτών λογοτεχνών, δείχνοντας ταυτόχρονα σεβασμό στη λογοτεχνική αξία των δημιουργημάτων της περιόδου και δίχως να επιχειρεί μια αισθητική αποτίμησή τους, αλλά και δείχνοντας απεριόριστη εκτίμηση στον πολιτικό αγώνα των εργατών της Τέχνης.

Εισάγεται, λοιπόν, ένας προβληματισμός που δίνει το έναυσμα για μία σε βάθος μελέτη τής τότε, αλλά και της μεταγενέστερης περιόδου, όσον αφορά το εξής θέμα: Πώς επηρέασε τον πεζό και τον ποιητικό λόγο, η αποτυπωμένη στην προγραμματική αντίληψη του Κόμματος ανάλυση σχετικά με την αστική τάξη στην Ελλάδα. Ειδικότερα, πώς επηρέασε η μη αντικειμενική εκτίμηση ότι η αστική τάξη πρόδωσε την ιστορική αποστολή της, γιατί ήταν υποτελής και ξενόδουλη και επειδή συμβιβάστηκε με τις μισοφεουδαρχικές δυνάμεις. Επομένως, ότι το έργο της που το εγκατέλειψε, αναλάμβανε να φέρει σε πέρας η εργατική τάξη, ολοκληρώνοντας αυτή και το κόμμα της τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό. Και ότι στις συνθήκες της Κατοχής αυτό το καθήκον μπλεκόταν με το καθήκον της αντιφασιστικής εθνικοαπελευθερωτικής πάλης. Με αυτό τον τρόπο γινόταν επίκαιρο το 1821 και το "αθάνατο κρασί του" και ανεπίκαιρη η Παρισινή Κομμούνα και κυρίως η Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση.

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Το 2018 συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση του ΚΚΕ. Για αυτό το σημαντικό γεγονός το Κόμμα μας ήδη προγραμματίζει ποικίλες εκδηλώσεις, ανάμεσα σε αυτές και σειρά εκδόσεων.

Ταυτόχρονα βρισκόμαστε σε φάση υλοποίησης της Απόφασης του 19ου Συνεδρίου για τη νέα συγγραφή και έκδοση του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ, της περιόδου 1918-1949. Σε αυτό το καθήκον επιχειρείται να συμβάλουν εργασίες για μεμονωμένα ζητήματα, όπως η παρούσα "Δεκέμβρης ’44".

Υπάρχει ένας πολύ σημαντικός και αναντικατάστατος παράγοντας που εγγυάται ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε. Και αυτός ο παράγοντας είναι η ωρίμανση της συλλογικής σκέψης και πολιτικής αντίληψης του ΚΚΕ»

902

Αναλυτικά τα περιεχόμενα του τόμου εδώ.

2 σχόλια:

  1. Τίποτα τίποτα.Το ΚΚΕ ξαναγράφει την ιστορία κατα πως το συμφέρει...

    http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22767&subid=2&pubid=64104894

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Από άλλο νήμα:
    "Εντάξει έχουν σφίξει οι κώλοι ολονών μας δεν λέω, αλλά γιατί τόσο κράξιμο σε όσους επιλέγουν την σύγκουση, έστω και με τον λάθος τρόπο, και όχι τα μεταπτυχιακά και τα ντοκτορά για να τιμήσουν τα δεκεμβριανά. Για think tank το πάτε;

    Α."

    Θυμάστε πριν μερικά χρόνια που το ΚΚΕ ήταν σταλινικό, απολιθωμένο, γραφειοκρατικό, πρακτικιστικό, πνευματικά παράλυτο και θεωρητικά ανερμάτιστο; Τώρα θα γίνει think tank. Όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές εδώ, ο αναρχοαριστερίστικος χώρος μπαίνει σε βαθύτερη κρίση όσο προχωράει η καταστροφή της μικροαστικής κοινωνικής του βάσης. Παλιά μας κατηγορούσανε για θεωρητική ανεπάρκεια, ότι δηλαδή δεν διαβάζαμε Λακλάου και Μουφ. Τώρα ότι θα γίνουμε λέσχη συζητήσεων, ότι δηλαδή δεν βάζουμε και μεις το χεράκι μας να γίνει η αριστερή κυβέρνηση.

    Είναι δύσκολα τα πράγματα και τελειώνει και το ξύδι.

    Μέσα σε μία παράγραφο, ο Μαϊλης κωδικοποίησε το βασικό ζήτημα για την κομμουνιστική ιστοριογραφία:

    "Με άλλα λόγια: Μεγάλα γεγονότα, όπως ο Δεκέμβρης, που αναλύαμε και εξηγούσαμε με τον άλφα και βήτα τρόπο στο παρελθόν, δεν μπορεί να εξετάζονται υπό το ίδιο πρίσμα και μετά από την αντεπανάσταση του 1989-1991. Και αυτό, πρώτα απ’ όλα βεβαίως επειδή συντελέστηκε ένα γιγάντιο πισωγύρισμα της ανθρωπότητας, που είναι ασφαλώς προσωρινό, όμως δεν παύει να είναι ένα γιγάντιο πισωγύρισμα. Αλλά επιπλέον, επειδή όχι μόνο δεν υπήρξε ούτε στοιχειώδης αντίσταση στην επικράτηση της αντεπανάστασης, αλλά η αντεπανάσταση καθοδηγήθηκε από τους ήδη τροποποιημένους, εκφυλισμένους κρατικούς και κομματικούς θεσμούς, γεγονός που τονίζει ακόμα περισσότερο το βάθος του προβλήματος μέσα στο ίδιο το κομμουνιστικό κίνημα. Επομένως και το καθήκον που έχει αυτό να αναζητήσει τις αιτίες αυτών των εξελίξεων, προκειμένου να βγάλει τα αναγκαία συμπεράσματα."

    Αυτό που ενοχλεί, είναι ότι το ΚΚΕ έχει πλέον την ωριμότητα να επανεξετάσει την ιστορία όλο του ΔΚΚ και να βγάλει τα απαραίτητα συμπεράσματα για το μέλλον, αντι να βλογά τα εικονίσματα. Το ΚΚΕ, χωρίς να έχει βρεθεί ποτέ στην εξουσία, έχοντας βιώσει διωγμούς επι διωγμών, είναι σήμερα ήδη γηραιότερο του ΚΚΣΕ, κόμμα που κυβέρνησε για πάνω από 70 χρόνια. Ε, όσο να ναι τσούζει λίγο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή