Παρασκευή, 21 Νοεμβρίου 2014

Ζητήματα απεύθυνσης ΙΙ

Η κλίμακα στην οποία μετριέται κατά βάση η απεύθυνση ενός κόμματος είναι η εθνική: κάθε συζήτηση για την ανταπόκριση την οποία γνωρίζει αυτή η απεύθυνση προϋποθέτει αυτή την κλίμακα ως καθοριστική για την σχέση του με τον πληθυσμό.

Η προφάνεια όμως της πρότασης ότι ένα εθνικό κόμμα απευθύνεται, έτσι γενικά και χωρίς κανένα περαιτέρω καθορισμό, στο "έθνος", στην γεωγραφική και κοινωνική κλίμακα του εθνικού συνόλου, τείνει να προσπερνά ένα ουσιώδες γεγονός, άλλο από την προφανή διαίρεση του έθνους σε τάξεις και ταξικές συμμαχίες.

Το γεγονός αυτό αφορά ότι η αστικά εννοούμενη "εθνική απεύθυνση" προϋποθέτει την διαμεσολάβηση δύο απόλυτα προνομιακών τάξεων συμβολοποίησης, νοηματοδότησης και επικοινωνίας:


α) της τάξης της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης 

β) της τάξης της μιντιακής αναπαράστασης

Κάθε "εθνική" απεύθυνση που κυοφορείται στην αστική κοινωνία, όταν αναλυθεί στα επιμέρους της, είναι πάντα απεύθυνση στο επίπεδο εκείνο της πολιτικής του οποίου συμπύκνωση είναι το εθνικό Κοινοβούλιο και του οποίου αναπαραστατικός χώρος είναι τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. 

Αλλά ένα Κομμουνιστικό Κόμμα είναι ως επί το πλείστον στο περιθώριο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και στη μεθόριο του Κοινοβουλίου, το οποίο δεν μπορεί ποτέ να σταματήσει να είναι "αλλότριος" προς το ίδιο χώρος, στον βαθμό που είναι και παραμένει ένας αστικός θεσμός, ένα μέσο άσκησης της αστικής πολιτικής εξουσίας. 

Στην πράξη, αυτό σημαίνει κατ' αρχήν, ότι η "εθνική κλίμακα απεύθυνσης" όπως γίνεται αντιληπτή από την συντριπτική πλειοψηφία, δεν είναι ουδέτερο δεδομένο. Είναι ένα δεδομένο που εξυπηρετεί εκ φύσης τα αστικά κόμματα, αν όχι αποκλειστικά αυτά, τουλάχιστον στον συντριπτικά μεγαλύτερο βαθμό.

Συνεπώς, το να παρατηρεί κάποιος ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα έχει μειωμένη "εθνική επιρροή" με όρους μέτρησης αστικών κομμάτων είναι σαν να παρατηρεί ότι ο ήλιος ανατέλλει απ' την Ανατολή: είναι αυστηρά αδύνατο για το Κομμουνιστικό Κόμμα να βασίσει την επιρροή του σε μια χώρα στους δύο θεμελιώδεις πυλώνες της "εθνικής απεύθυνσης", δηλαδή στο αστικό κοινοβούλιο ως τάξη της εκπροσώπησης και στα αστικά ΜΜΕ ως τάξη της αναπαράστασης. 

Τότε πώς γίνεται, πώς έγινε ποτέ εφικτό για το Κομμουνιστικό Κόμμα να έχει εθνική απεύθυνση και ανταπόκριση, να συσπειρώσει δυνάμεις σε όλη την γεωγραφική κλίμακα του έθνους;

Ξέρουμε πώς δεν έγινε, πώς για παράδειγμα δεν συγκροτήθηκε ο ΕΛΑΣ ή ο Δημοκρατικός Στρατός. Δεν έγινε μέσα από τα ΜΜΕ και δεν έγινε μέσα από το αστικό Κοινοβούλιο. Η κομμουνιστική απεύθυνση στο έθνος δεν διενεργείται κατά κύριο λόγο μέσα από τα κανάλια εκείνα που χρησιμοποιούν όλα τα άλλα κόμματα· και είναι απολύτως φυσιολογικό, όταν κάποιος μετράει την "εθνική απεύθυνση" με αυτούς τους όρους, το Κομμουνιστικό Κόμμα όχι απλώς να φαίνεται πως υστερεί "επικοινωνιακά" αλλά πως είναι επίσης μόνιμα καταδικασμένο σε αυτή την υστέρηση, μόνιμα καταδικασμένο στην περιθωριακότητα.

Και τα πράγματα θα ήταν όντως έτσι αν δεν υπήρχαν ταυτόχρονα άλλες κλίμακες απεύθυνσης, επικοινωνίας και ζύμωσης ιδεών από τα ΜΜΕ και το Κοινοβούλιο. Όμως τέτοιες υπάρχουν, και η δράση του Κομμουνιστικού Κόμματος σε αυτές ανησυχεί τις αστικές δυνάμεις εξ ορισμού, γιατί είναι δράση εκτός του χώρου που προορίζεται προνομιακά για έλεγχο και ηγεμονία από τις ίδιες: τέτοιες κλίμακες είναι ο χώρος δουλειάς (ο ατομικός χώρος δουλειάς, αλλά και μια ευρύτερη περιοχή ή ζώνη, οι πολλές τέτοιες ζώνες που συνδέονται από τον παραγωγικό τους χαρακτήρα), η γειτονιά (ή πολλές γειτονιές που συνδέονται από την ταξική τους ανθρωπογεωγραφία ή τη θέση τους στην εθνική βιομηχανική παραγωγή), η κοινότητα, ο Δήμος. Και βεβαίως, το Κομμουνιστικό Κόμμα αναπτύσσει, ή έστω επιχειρεί να αναπτύξει, μιαν άλλη εδαφικότητα, άλλες σχέσεις επικοινωνίας και ζύμωσης πάνω σ' αυτές τις παράλληλες και ανταγωνιστικές με τις πρώτες κλίμακες, να κινηθεί σε κλίμακες που επιτρέπουν σε πολύ μεγάλο βαθμό την παράκαμψη της αστικής προπαγάνδας και των επικοινωνιακών παιχνιδιών από την αμεσότητα της εμπειρίας και την επαφή πρόσωπο με πρόσωπο, σε συνθήκες όπου κανείς δεν μπορεί εύκολα να κρυφτεί ή να ελιχθεί δημιουργώντας εντυπώσεις.

Αυτή είναι η διάσταση που το Κομμουνιστικό Κόμμα επιδιώκει μέσα από την αυτόνομη δράση του ταξικού συνδικαλισμού σε επίπεδο χώρων εργασίας, αυτή είναι η διάσταση που επιδιώκει μέσα από την δουλειά των Λαϊκών Επιτροπών σε επίπεδο γειτονιάς ή συνοικίας, και αυτή, τέλος, είναι η διάσταση που επιδιώκει μέσα από την δράση του σε επίπεδο Τοπικής Διοίκησης. Τα τρία αυτά "μέτωπα" δεν είναι παρά κλίμακες που διαφεύγουν της ικανότητας της αστικής τάξης να ελέγξει πλήρως την κατάσταση μέσα από την εικόνα (ΜΜΕ) και τη ρητορεία (Κοινοβούλιο), κλίμακες όπου η αμεσότητα της εμπειρίας δυσκολεύει την σύγχυση για το ποιος είναι τι, κλίμακες όπου η διάσταση λόγων και έργων αφήνει σημάδια που δεν σβήνονται εύκολα.

Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Τοπική Διοίκηση έχει την δυνατότητα, στα χέρια του Κομμουνιστικού Κόμματος, να δημιουργήσει σημαντικά ρήγματα στην συμβολική τάξη πραγμάτων που εγγυάται η αναπαραστατική φαντασμαγορία των αστικών ΜΜΕ και η φαντασμαγορία εκπροσώπησης του αστικού Κοινοβουλίου. Ήδη, οι ανησυχίες για την μετατροπή της σε σχολείο ταξικής εκπαίδευσης και ανοίγματος κλειστών ματιών είναι πρόδηλες. Tρομακτικά πράγματα μπορούν να συμβούν σε μια κοινωνία που παύει να μετρά τον εαυτό της και να καταλαβαίνει την πολιτική της προοπτική μέσα από τα μίντια, το κοινοβούλιο, και την αλληλοδιαπλοκή τους σε ένα ατέρμονο περιβάλλον σημειωτικού θορύβου και παφλασμού, που η μεγάλη πλειοψηφία έχει μάθει να θεωρεί πως είναι συνώνυμος με την "πραγματικότητα"· ανάμεσα σε άλλα, μια εντελώς αδιανόητη για την αστική τάξη σφαίρα "εθνικής απεύθυνσης". Με αδιανόητες συνεπαγωγές, αν και όταν συγκροτηθεί σε εθνική κλίμακα συχνοτήτων όπου δεν μπορούν να "παρεμβληθούν" με αξιώσεις τα σήματα αστικού θορύβου.

11 σχόλια:

  1. Πολύ σωστός!
    "μια εντελώς αδιανόητη για την αστική τάξη σφαίρα "εθνικής απεύθυνσης"."
    Όχι όμως και για τον οπορτουνισμό, που τότε γίνεται ξανά χρήσιμος...στην αστική τάξη.
    Όμως είναι αναπόφευκτος, πρέπει να σπέρνεις, να ποτίζεις και κάθε τόσο να βοτανίζεις.

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πολύ καλά κείμενα και τα 2!
    Νομίζω αυτό που αναφέρεις λειτουργεί και από την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή σε όλους αυτούς τους χώρους που η πραγματικότητα είναι κάτι που το ζεις, είναι πολύ εύκολο και να χαθούν στο κενό οι προσπάθειες μιντιοποίησης της ζωής.
    Πολύ καλό παράδειγμα νομίζω είναι οι Σκουριές, που ο ΣΥΡΙΖέος δήμαρχος αποδείχτηκε άμεσα και ξεκάθαρα τσαρλατάνος, με ανάλαφρα κιόλας παραμύθια, για αντίσταση στην εξόρυξη.
    Από αυτό ο κόσμος όλο και καταλαβαίνει πράγματα, και όσο στριμώχνονται οι οπορτουνιστές τόσο δεν θα μπορούν και να μην εκτίθενται με τέτοιους τρόπους!

    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μια μικρή σκέψη-προβληματισμός... Ο ΕΛΑΣ, το ΕΑΜ φτιάχτηκαν σε συνθήκες που ΔΕΝ υπήρχαν ΜΜΕ με τόση δύναμη και τόση ένταση... Μόνο έντυπα μέσα υπήρχαν και λίγο ραδιόφωνο που στην επαρχία δεν μπορούσε καν να πιάσει κανείς αλλά ούτε και να διαβαστεί αφού πολλοί ήταν αναλφάβητοι...

    Αν λοιπόν υπήρχαν τότε πρεντεντέρηδες, χατζηνικολάου, megamou και ΣΚΑΙ πόσο πιο δύσκολο θα ήταν άραγε η δημιουργία του ΕΛΑΣ??

    Ο συνεχείς βομβαρδισμός "πληροφοριών" δημιουργεί "πλαστή" αντίληψη της πραγματικότητας... δείτε ακόμα και σήμερα πόσο εύκολα δέχονται της "ειδήσεις" για την Βορ. Κορέα... που αν ρωτήσεις κάποιον να σου τη δείξει στον χάρτη, κοιτάει στην Αφρική...

    Τα Μέσα λοιπόν είναι δύναμη... και στην εποχή της επάνάστασης της "πληροφορίας" είναι το απόλυτο όπλο για την αστική τάξη... Ένα όπλο που καμιά άλλη κυρίαρχη τάξη πριν από αυτή δεν είχε στην κατοχή της...

    Δημήτρης Χ. (Οριτζινάλε)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπορεί η αστική τάξη την δεκαετία του '40 να μην είχε Σκάι, είχε όμως τον πολύ σημαντικό για την εποχή άμβωνα της εκκλησίας -που υπήρχε στο τελευταίο χωριό-, και το ντεζαβαντάζ του γεγονότος πως οι αγράμματοι ούτε μια προκύρηξη δεν μπορούν να διαβάσουν.
      Πιθανόν τα πράγματα να ήταν τότε πιο δύσκολα για τους κομμουνιστές από την άποψη της δυνατότητας προπαγάνδας. Το προσπέρασαν όμως.

      Διαγραφή
  4. Τα ΜΜΕ είναι ένα σημαντικότατο όπλο. Αλλά τα ΜΜΕ δεν μπορούν να σταματήσουν την ιστορία. Μπορούν να επιβραδύνουν, να παρατείνουν ιστορικές διαδικασίες. Αλλά δεν μπορούν να τις σταματήσουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Φυσικά και δεν μπορούν να σταματήσουν την ιστορική εξέλιξη... Μπορούν όμως μια χαρά να την επιβραδύνουν... και αυτό σίγουρα το έχουν καταφέρει ήδη...

      Η αστική τάξη αν δεν ανατραπεί μπορεί να φέρει μέσω πυρηνικών ή βιολογικών όπλων το τέλος της ανθρωπότητας...
      Αν ο Χίτλερ διέθετε πυρηνικά στο τέλος του Β' ΠΠ τι θα έκανε.?

      Σε έναν νέο πόλεμο δεν θα επικρατήσει η φιλοσοφία του "ηττημένου" καπιταλιστή που σε μια φράση συμπικνώνεται: "Αν δεν τον πάρω εγώ δεν θα το έχει κανείς!"

      Αυτή η επιβράδυνση της ιστορίας λοιπόν μπορεί να είναι καταστροφική όχι μόνο για την εργατική τάξη αλλά για όλη την ανθρωπότητα...

      Δημήτρης Χ. (οριτζινάλε)

      Διαγραφή
    2. Το μέλλον δε θαρθεί
      από μονάχο του, έτσι νέτο-σκέτο,
      αν δεν πάρουμε μέτρα
      κ’ εμείς.
      Από τα βράγχια, κομσομόλε, άρπαξε το!
      Απ' την ουρά του, πιονιέροι, εσείς.
      Η κομμούνα
      δεν είναι μια βασιλοπούλα του παραμυθιού, που λες,
      για να την ονειρεύεσαι
      τις νυχτιές.
      Μέτρησε,
      καλοσκέψου,
      σημάδεψε –
      και τράβα, βήματα τα βήματα,
      έστω και πάνω σε μικροζητήματα.
      Δεν είναι μόνον
      ο κομμουνισμός
      στη γη,
      στα κάθιδρα εργοστάσια εκείνα.
      Είναι και μες στο σπίτι,
      στο τραπεζάκι μπρος,
      στις σχέσεις,
      στη φαμίλια,
      στην καθημερινή ρουτίνα.
      Εκείνος κει,
      που ολημερίς
      τριζοβολάει βλαστήμιες
      σαν κάρο κακογρασωμένο
      εκείνος που,
      σαν ολολύζει η μπαλαλάικα,
      χλωμιάζει ευθύς,
      αυτός
      το μπόι του μέλλοντος
      δεν το 'χει φτασμένο.
      Πόλεμος
      δεν είναι μόνο, όπως θαρρείς εσύ,
      να λες ναι, ναι,
      στα μέτωπα
      με βολές πολυβόλου.
      Της φαμίλιας,
      του σπιτικού,
      η επίθεση,
      για μας μικρότερη απειλή
      δεν είναι διόλου.
      Εκείνος που υποτάχτηκε
      στην πίεση της φαμίλιας,
      κοιμάται
      μέσ' στη μακαριότητα
      ρόδων φτιαγμένων με χαρτί, -
      αυτός δεν έφτασε το μπόι
      της προσήλιας,
      της δυνατής ζωής εκείνης
      που θαρτεί.
      Σαν τη φλοκάτα
      και το χρόνο επίσης,
      ο σκόρος της καθημερινότητας
      τον κατατρώει στιγμή - στιγμή.
      Το μεινεσμένο ρούχο
      των ημερών μας για ν' αερίσεις,
      ε, κομσομόλε, τίναξε το εσύ.

      Διαγραφή
  5. Τα ΜΜΕ είναι ένα ισχυρότατο και σχετικά "νέο" ακόμα όπλο. Σε όλες τις εποχες όμως η άρχουσα τάξη είχε τα κανάλια για να περνάει την προπαγάνδα της πχ μέσω της εκκλησίας στον μεσαίωνα αλλά και μέχρι πρόσφατα. Μπορεσε αυτό να σταματήσει τος ιστορικές διεργασίες?
    Μανουήλ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Το έγραψα αρχικά διαβάζοντας το Ζητήματα απεύθυνσης Ι,αλλά αφού διάβασα το ΙΙ ,νομίζω πιο καλά κολλάει εδώ.


    Όταν μιλάμε για το επίπεδο ταξικής συνείδησης της εργατικής τάξης συνήθως κάνουμε το λάθος να αναζητούμε στοιχεία μεταβολής της όπως αναζητούμε στοιχεία μεταβολής των ποσοστών στην πρόθεση ψήφου για τις εκλογές του αστικού κοινοβουλείου.
    Η απεύθυνση ενός ΚΚ στην εργατική τάξη δεν είναι απεύθυνση σε μια μάζα,αλλά απεύθυνση στη συνείδηση του κάθε ξεχωριστού εργάτη.
    Κάθε ξεχωριστή συνείδηση αποτελεί μία ποιότητα,η οποία έχει συγκεκριμένα όρια έτσι ώστε να αποτελεί αυτή την συγκεκριμένη ποιότητα.Μέσα σε αυτή την ποιότητα αναπτύσσονται αντιθέσεις.Η πάλη αυτών των αντιθέσεων δεν επηρεάζει την ποιότητα της συνείδησης έως ότου, η μία πλευρά της αντίθεσης υπερνικήσει και ξεπεράσει τα όρια της ποιότητας της συγκεκριμένης συνείδησης.Τότε η ποιότητα της συνείδησης αλλάζει και μάλιστα με αλματικό τρόπο.
    Άρα όταν δεν βλέπουμε ποιοτική διαφοροποίηση στην συνείδηση ενός εργάτη ή της εργατικής τάξης γενικώς,αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε αλλαγή στον συσχετισμό δυνάμεων των πλευρών της εσωτερικής αντίθεσης,άσχετα αν η εξωτερική ποιότητα παραμένει ίδια.
    Αυτές οι αλλαγές συσχετισμών δυνάμεων που θα επιφέρουν και την αλλαγή της συνειδησιακής ποιότητας, δεν μετριούνται ούτε με δημοσκοπήσεις ούτε με εκλογές.

    Από προσωπική εμπειρία,το συνειδησιακό άλμα αλλαγής συνείδησης,προήλθε όταν μου έγινε κατανοητό ότι το σύστημα αναφοράς για το που τοποθετούμαι πολιτικά,ήταν όχι το αστικό κοινοβουλευτικό σύστημα αναφοράς δεξιά-αριστερά κτλπ, αλλά σε επίπεδο ταξικής εξουσίας εργατική/αστική. Όταν συνειδητοποιείς ότι το κράτος δεν είναι ο τίμιος διαιτητής υπεράνω των τάξεων,αλλά το όργανο επιβολής της αστικής τάξης στην εργατική,τότε χάνουν το νόημά τους οι εκλογές και τα ποσοστά των κομμάτων. Ψηφίζω ΚΚΕ,γνωρίζοντας ότι αυτή η πράξη είναι μια διεκπεραίωση ταξικού καθήκοντος και όχι η πεμπτουσία της συμπόρευσης μου με το ΚΚΕ.
    Αν θεωρούσα τις αστικές εκλογές το πραγματικό σύστημα αναφοράς εξουσίας,ναι,ίσως να είχα πρόβλημα να ψηφίσω ΚΚΕ.
    Αυτό είναι ένα από τα μειονεκτήματα,της συμμετοχής στους θεσμούς του αστικού κράτους (αφού αντικειμενικά αποπροσανατολίζει για το ποίο είναι το πραγματικό σύστημα αναφοράς) αλλά το κομμουνιστικό κίνημα τα έχει λύσει αυτά προ εκατονταετίας,κρίνοντας συμφερότερη για τους σκοπούς του την συμμετοχή,παρά τα μειονεκτήματα.
    Αυτό έχει τα αρνητικά του αλλά έχει και τα θετικά του.
    Το αρνητικό του είναι ότι ποτέ δεν θα εμφανιστεί η αλλαγή του συσχετισμού δύναμης μέσα από δημοσκοπήσεις και αστικές εκλογές.Και αν τυχόν συμβεί αυτό δεν θα έχει καν πολιτικό νόημα αφού,αυτό θα είναι απλά η αστραπιαία αντανάκλαση της κινηματικής/επαναστατικής αλματικής ανόδου.
    Από την άλλη το θετικό είναι ότι οι φαινομενικά στατικές ποιότητες των ξεχωριστών συνειδήσεων της εργατικής τάξης,δεν είναι καθόλου τέτοιες ακόμη και αν στο σύστημα αναφοράς των αστικών εκλογών δεν είναι η πρώτη τους επιλογή το ΚΚΕ.
    Κατά την άποψή μου αυτό που μετράται στις δημοσκοπήσεις και τις εκλογές δεν είναι ο βαθμός συνείδησης της εργατικής τάξης,αλλά η δύναμη της πρωτοπορίας της,συν αυτούς που το ρεύμα της πρωτοπορίας παρασέρνει,στο δρόμο για να γίνουν και αυτοί τμήμα της πρωτοπορίας.
    Όταν και το μεγαλύτερο τμήμα της εργατικής τάξης παραταχθεί στην οριστική ταξική πάλη πλάι στο ΚΚΕ,δεν θα είναι καιρός για ποσοστά και εκλογές...

    WrongTendency

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. "Η απεύθυνση ενός ΚΚ στην εργατική τάξη δεν είναι απεύθυνση σε μια μάζα,αλλά απεύθυνση στη συνείδηση του κάθε ξεχωριστού εργάτη."

    Ακριβώς. Πάρα πολύ σωστά.Αυτή είναι η αρχική κλίμακα απεύθυνσης του ΚΚ, και αυτή δεν είναι ποτέ η κλίμακα απεύθυνσης της μιντιακής και της κοινοβουλευτικής τάξης που χρησιμοποιούν τα αστικά κόμματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Και βέβαια, μπορούμε να ασχολούμαστε με τα γαμησιάτικα του Στρος Καν, με τις τσιρίδες του Άδωνη, με τις λίστες του Βαξεβάνη, αλλά όχι με το τι κάνουν οι Δήμαρχοι της ΛΑ.ΣΥ.

    Ετοίμασα αρθράκι λοιπόν, ακριβώς για το έργο ΛΑΣΥ στην Πάτρα και σε λίγο ανεβαίνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή