Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2014

Δομικός αλληθωρισμός: 1948, 1977, 1979, 1990

To 1948, λίγο μετά την επίσημη έναρξη του Ψυχρού Πολέμου ελέω "δόγματος" Χάρι Τρούμαν (το οποίο βεβαίως αφορούσε συγκεκριμένα την ανάγκη "σωτηρίας της Ελλάδας" από το "χάος και τον εξτρεμισμό" του ΔΣΕ), ο βρετανός Τζορτζ Όργουελ δημοσίευε το 1984, ένα δυστοπικό μυθιστόρημα το οποίο εξελισσόταν μεν στην μελλοντική Αγγλία, κάτω από τη μπότα ενός "ολοκληρωτικού" μελλοντικού σοσιαλισμού (IngSoc), αλλά το οποίο δεν υπήρξε κανείς που να μην διάβασε ως αλληγορία της "σταλινικής" Σοβιετικής Ένωσης, όπως άλλωστε ήταν και η Φάρμα των ζώων. 

Αλλά με δεδομένο ότι δεν διαφαινόταν καμία απολύτως πιθανότητα το 1947 η Αγγλία, απασχολημένη ακόμα με την συντριβή των κομμουνιστών στην Ελλάδα, να γίνει ΕΣΣΔ (έστω μια ΕΣΣΔ εφιαλτική, όπως την ήθελε ο ίδιος), τι ακριβώς ήθελε να προλάβει ο Τζορτζ Όργουελ; Ποιον ήθελε να καταδώσει καταδίδοντας μελλοντικούς κι αγένητους καταδότες; Αν το 1984 ήταν "προειδοποιητικό", όπως κυριάρχησε να λέγεται, ποιον προειδοποιούσε και εναντίον ποίου πράγματος; Με μια προσεκτικότερη ματιά, η υποτιθέμενη "αμεσότητα" (αν θελήσει κανείς να χαρακτηρίσει έτσι το φτηνό sensationalism) του μυθιστορήματος αποκαλύπτεται ως επικάλυμμα για την ερεβώδη σκοτεινότητα των "αλληγορικών" προθέσεών του. Πριν πεθάνει, ο Όργουελ αποκάλυψε δια των πράξεών του τι ήταν στην πραγματικότητα το 1984. Επιθετική κίνηση, όχι τόσο κατά του "σταλινισμού" (η ανάγκη αυτή είχε ήδη καλυφθεί από άλλους) όσο κατά κάθε Άγγλου που ήταν "ύποπτος" σοσιαλιστικών συμπαθειών. Μια αστυνομική επιχείρηση που μασκαρευόταν ως αγωνιώδης προειδοποίηση για απίθανα (και απραγματοποίητα) δεινά· μια αγκιτάτσια υπέρ των "εκκαθαρίσεων" των Άγγλων "φιλοαριστερών" διανοουμένων της εποχής.

To 1977, ο --δεδηλωμένα "αντισταλινικός"-- Άγγλος κριτικός λογοτεχνίας Raymond Williams, σε ερώτηση για το πώς ένιωθε για το έργο του Όργουελ αρκετά χρόνια μετά την συγγραφή του βιβλίου του γι αυτό, απάντησε:

"Πρέπει να πω ότι ένα σημαντικό του μέρος δεν το αντέχω πλέον. Αν έπρεπε να πω ποια απ' τα γραπτά του έκαναν τη μεγαλύτερη καταστροφή, θα ήταν τα λεγόμενα σοσιαλπατριωτικά, αυτά τα φριχτά πράγματα που έγραφε απ' την αρχή του πολέμου, ότι η Αγγλία είναι μια οικογένεια της οποίας ηγούνται τα λάθος μέλη, οι γεροθειές κι οι γεροθείοι που σέρνονται και τους οποίους θα μπορούσαμε αρκετά ανώδυνα να ξεφορτωθούμε. [...] Όσο για το 1984, το ότι προβάλλει το μίσος και την ασχήμια, συχνά εντελώς αυθαίρετα και χωρίς συνοχή, πάνω στις δυσκολίες της επανάστασης ή της πολιτικής αλλαγής, μοιάζει να μας εισάγει σε ένα πραγματικά παρακμιακό είδος αστικής γραφής, όπου όλο το ζήτημα του στάτους των ανθρώπινων όντων συντρίβεται."

Το 1979, και με βασική έμπνευση τον κόσμο που περιέγραψε ως Αγγλία του μέλλοντος (αλλά ταυτόχρονα ως ΕΣΣΔ του παρόντος) ο Όργουελ, το ροκ συγκρότημα Pink Floyd ηχογραφεί ένα διπλό άλμπουμ που αφενός μοιάζει να κάνει αναφορές στον (νεο;)φασισμό και να κριτικάρει τον αγγλικό σωβινισμό, όπως και την αλλοτριωμένη εξαθλίωση της αστικής ζωής, αφετέρου όμως αναγάγει σε κεντρική εικόνα του "το τείχος" και την ανάγκη "να γκρεμιστεί το τείχος" ("tear down the wall"). Όπως και το 1984, το "The Wall" αναδεικνύει έναν δομικό αλληθωρισμό: είναι αδύνατο βάσει του περιεχομένου του να κατανοήσει κανείς για ποιο πράγμα είναι διαμαρτυρία ή προειδοποίηση τελικά.

Η απάντηση, ήρθε, όπως και στην περίπτωση του Όργουελ, απ' την πράξη. Το 1990, οι Pink Floyd (ή μάλλον ο Roger Waters με διάφορους άλλους τυχοδιώκτες) δίνουν μια τεράστια (350.000 κοινό) και επικερδέστατη συναυλία στο Βερολίνο, συμμετέχοντας στην "γιορτή", μεταξύ άλλων, της κοινωνίας που υποτίθεται ότι αποδομούσαν, για το γκρέμισμα "του τείχους" του "σοβιετικού Άλλου". Η "νεολαιίστικη μουσική" με την οποία χιλιάδες έφηβοι φαντασιώθηκαν "την προσωπική τους επανάσταση" στις καπιταλιστικές χώρες ξαναπαίχθηκε --κι έτσι σφραγίστηκε από τους δημιουργούς της το νόημά της-- ως θριαμβευτικός θούριος του καπιταλισμού για τη νίκη του στον Ψυχρό Πόλεμο. Στη διαδικασία, ο φασισμός και ο κομμουνισμός είχαν επισήμως εξισωθεί.

Ο Όργουελ θα ήταν περήφανος.

24 σχόλια:

  1. Το πρόβλημα με τον Όργουελ είναι ότι αρκετός τίμιος κόσμος νεότερης ηλικίας (δεν πρόλαβε την ανοιχτή δικτατορία της αστικής τάξης στην Ελλάδα και τον σοσιαλισμό στην ανατολική Ευρώπη) που έχει κάνει επιφανειακή ανάγνωση σε έργα όπως "η φάρμα των ζώων" και το "1984" τον έχει περάσει για αντιφασίστα και προοδευτικό.
    Ο.Χ.Ε.Π.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όντως, αυτό όμως από ότι έχω καταλάβει γίνεται επειδή το βλέπουν σαν αναφορά στο ιμπεριαλιστικό σήμερα. Τουλάχιστον στην περίπτωση του 1984...

      Κώστας

      Διαγραφή
    2. Κώστα, στην ομιλία που έκανα για την έννοια του "Ολοκληρωτισμού" εστιάζοντας στο ότι είναι εντελώς αστήρικτη και αντιεπιστημονική, ξέρεις τι μου απάντησε πονηρός "σοσιαλδημοκράτης" εξ Αυσταλίας;

      "Με έπεισες ότι είναι άχρηστη επιστημονική η έννοια, αλλά γιατί να την πετάξουμε; Να την κρατήσουμε και να τη στρέψουμε...ενάντια στον φιλελευθερισμό."

      Αυτά τα "εγώ το 1984 το επικροτώ, αλλά ως αλληγορία για το ιμπεριαλιστικό σήμερα" μην τα παίρνεις της μετρητής. Είναι προφάσεις εν αμαρτίαις.

      Διαγραφή
    3. @ΟΧΕΠ: Αυτός ήταν ο στόχος του Όργουελ, για αυτό και θόλωσε τα νερά εντελώς στο ενάντια σε ποιον έγραφε. Αν δεν δήλωνε "σοσιαλιστής", δεν θα μπορούσε να κάνει δουλειά. Για το πόσο "σοσιαλιστής" ήταν ο Όργουελ, πρόλαβαν, ευτυχώς, και γράφτηκαν αρκετά στη δεκαετία του 1970.

      Διαγραφή
    4. "Όντως, αυτό όμως από ότι έχω καταλάβει γίνεται επειδή το βλέπουν σαν αναφορά στο ιμπεριαλιστικό σήμερα. Τουλάχιστον στην περίπτωση του 1984..."
      Ναι, αυτή είναι μία δικαιολογία. Στην πράξη όμως όσο επιμένεις σε λεπτομέρειες πάνω στο έργο τόσο φαίνεται ότι δεν στέκει αυτή η οπτική. Αν είναι να αποκόψεις το έργο από το δημιουργό του και να το πετσοκόψεις τις "άκρες" που δεν χωράνε στην οπτική αυτή εν τέλει τι μένει από το έργο; "Κριτική ματιά" πάντως δεν μένει, γιατί αυτή πάντα γίνεται με ένα σεβασμό στο έργο που δεν φαίνεται να υπάρχει στην προηγούμενη πρόταση.
      Ο.Χ.Ε.Π.

      Διαγραφή
    5. Καταλαβαίνω ότι οι "αριστεροί" μπορούν έτσι να φαίνονται πιο "αντισυστημικοί" στο σήμερα, και ότι σίγουρα ο Όργουελ το έγραψε με την ΕΣΣΔ στο μυαλό, ιδικά το δεύτερο βγάζει μάτι!
      Παρόλα αυτά, η ρητορική αυτή έχει γυρίσει μπούμερανγκ σε ένα βαθμό, στην νέα γενιά που δεν έζησε τον ψυχρό πόλεμο...
      Εγώ πχ μικρότερος, πάντα το έβλεπα το "1984" σαν κάτι που πρόβλεψε τις μεθόδους καταστολής σε ΗΠΑ και Αγγλία που γιγαντώθηκαν στις αρχές του 2000!
      Δεν σε πάει βέβαια ποτέ παρακάτω σε θέματα συνείδησης, αφού ποτέ δεν ήταν αυτός, ο σκοπός του βιβλίου και τις ψυχροπολεμικής προπαγάνδας γενικά, αλλά ο εγκλωβισμός.
      Το πολύ να σε κάνει να σπάσεις καμιά κάμερα ή να κάνεις κανένα γκραφίτι για να πεις ότι κάτι έκανες...

      Κώστας

      Διαγραφή
  2. Την αντιδραστική ματιά στο "1984" την διέκρινα όταν το πρωτοδιάβασα πριν από 3 χρόνια και μπορώ να πω ότι δεν έπεσα στην παγίδα να θεωρήσω τον Όργουελ αντιφασίστα και προοδευτικό, όπως λέει ο ΟΧΕΠ. Όσον αφορά το "Τhe Wall", μπορώ να πω ότι μετά από αυτό το άκουσμά του δεν θα είναι το ίδιο... Και μπορεί να είναι ιδέα μου αλλά πάντα με παραξένευαν τα διασταυρωμένα σφυριά... Σταυρός (όχι αγκυλωτός) με σφυριά (χωρίς δρεπάνι)...

    μπλα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η εξίσωση της φασιστικής εικονογραφίας της ταινίας με την ΕΣΣΔ δεν ολοκληρώθηκε παρά το 1990, όταν μεταφέρθηκε όλο το θέαμα στο Βερολίνο. Εκεί, κατέστη και πολύ πιο πρόδηλο ότι "Η Δίκη" μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί ως καταδίκη των Δικών της Μόσχας. Όσο για το σφυρί του φανταστικού ναζιστικού συμβόλου, χρησιμοποιήθηκε ανετότατα στο promotion της συναυλίας ως αυτό...που γκρεμίζει το κακό τείχος.

      Και κάπου εδώ σε πιάνει ανατριχίλα, όταν ξέρεις ότι το τείχος φτιάχτηκε για την προστασία από τους ναζί πράκτορες της Δυτικής Γερμανίας.

      Διαγραφή
    2. Σαν να λέμε δηλαδή ότι το σφυρί στην εικονογραφία του The Wall από σύμβολο του φανταστικού ναζιστικού καθεστώτος αναδείχθηκε σε θριαμβευτή;! Ο RW δεν φαίνεται βλάκας, ξέρει πολύ καλά τί έκανε το έργο του.

      μπλα

      Διαγραφή
    3. Ναι, δες το logo της συναυλίας στην αρχή του βίντεο που παρέθεσα.

      Διαγραφή
    4. Πέμπτο-έκτο δευτερόλεπτο του βίντεο.

      Διαγραφή
  3. Άμα πας και διαβάσεις το φόρος τιμής στην Καταλωνία που γραψε ως πολιτοφύλακας τάχα μου του PUM (Partido Obrero de Unificacion Marxista, οι τροσκιστές ντε) αλλά στην πραγματικότητα ως πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών της Αγγλίας θα δεις τι λογοτεχνικό οχετό και λάσπη βγάζει για τους κομμουνιστές. Ενώ για την CNT και την FAI (τους αναρχοσυνδικαλιστές και τους αναρχικούς αντίστοιχα)έχει μια απροκάλυπτη συμπάθεια. Άσε που σε κάποιες φάσεις το λέει στα ίσα ότι συνεργάζονταν μεταξύ τους και μας χτυπούσαν με κάτι αυτοσχέδιες χειροβομβίδες που τις ονόμαζαν "ανεξέλεγκτες" επειδή ως αυτοσχέδιες είχαν απρόβλεπτη συμπεριφορά.
    Τζίμης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η CIA δεν χρηματοδότησε το φιλμ κινουμένων σχεδίων "Animal Farm" ενώ ζούσε ο Orwel ?

    geokakk

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η CIA χρηματοδότησε τη “Φάρμα των ζώων”;
      http://parekklisi.wordpress.com/2009/02/22/cia-farma/

      Τζορτζ Όργουελ ο καταδότης
      http://parekklisi.wordpress.com/2009/02/22/orwell-katadotis/

      Διαγραφή
  5. http://www.zap2it.com/blogs/pink_floyds_roger_waters_addresses_anti-semitic_claims-2013-08

    https://c1.staticflickr.com/5/4130/4995703655_184985fa5e_z.jpg

    http://vladdysworld.files.wordpress.com/2013/09/5.jpg

    http://2.bp.blogspot.com/--e9h0OPV6xw/Tgtr-FGcYpI/AAAAAAAAA5c/q96xGSsMOqc/s1600/IMG_1037.JPG


    WrongTendency

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. απο που είναι αυτές οι φωτογραφίες;;; όλες είναι απ τη συναυλία του RW στο Βέλγιο;;;

      Διαγραφή
  6. Πώς λέμε "μια εικόνα χίλιες λέξεις";

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Υπάρχει στο διαδίκτυο - στα αγγλικά - το κείμενο που έβγαλαν το '96 οι Βρεττανοί επιζώντες της "Thomas Mann Battalion" (η βρεττανική Διεθνής Ταξιαρχία) για το - αίσχος - "Γη κι Ελευθερία" και το "φιλαράκο" Orwell.
    Εξόχως αποκαλυπτικό - όπως εξόχως αποκαλυπτικό και το ιστορικό που αναφέρεται εκεί για το ότι απευθύνθηκαν στον Loach κι αυτός τους έδιωξε και τους αγνόησε..

    Ίσως να προλάβω να το στείλω σήμερα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Περιμενω το link

      Διαγραφή

    2. International Brigader condemns
      'Land and Freedom'

      Comrade Bill Alexander, who worked as an industrial chemist before volunteering to fight in Spain, where he served as Political Commissar of the Anti-Tank Battery and then as Commander of the British Battalion, addressed a meeting in London on January 29, 1996, organised jointly by the Association of Indian Communist and the Association of Communist workers. His speech was of enormous significance for the present struggle of the working-class in Britain, and we therefore reproduce the main points that he made below.


      Λοιπόν το παραπάνω είναι η εισαγωγή στη διάλεξη που έδωσε ο Bill Alexander (μεγάλη μορφή του βρεττανικού ΚΚ, στέλεχός του ως το τέλος...) το 1996. Μπορείς να το βρεις στο mltranslations.org (στην αριστερή στήλη κάτω από "Spain"). Αν δε βιάζεσαι το μεταφράζω εγώ μέχρι το Σ/Κ.

      Διαγραφή
  8. Απλά για την ιστορία να σημειωθεί ότι ο Roger Waters και ο "αλληθωρισμός" του (και ο αντικομμονισμός του θα προσέθετα) εκφράστηκε πολύ νωρίτερα από το 1989. Ήδη από το 1981 στο δίσκο "Final Cut" τσουβάλιαζε τον Λ. Μπρέζνιεφ με τη Θάτσερ, το Ρήγκαν αλλά και δικτάτορες της Λατινικής Αμερικής, προτείνοντας τον εγκλεισμό όλων αυτών σε ένα ίδρυμα/άσυλο...

    http://www.youtube.com/watch?v=dUPvxG1n2As

    μπλα

    ΑπάντησηΔιαγραφή