Παρασκευή, 31 Οκτωβρίου 2014

Απορίες για την επαναστατική κατάσταση

Το μακροσκελές ομολογουμένως άρθρο του μέλους τη ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρη Μπελαντή με τίτλο "'Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και των συμμάχων του'-Ποιων δηλαδή;" θα πρέπει ευθαρσώς να ομολογήσω εξ αρχής ότι δεν κατάφερα ως σήμερα να το διαβάσω καθ ολοκληρίαν. Δεν γνωρίζω αν αυτό οφείλεται στο θανάσιμο αμάρτημα της πνευματικής οκνηρίας ή σε κάποιου είδους διακόπτη πνευματικής αυτοπροστασίας, του οποίου το "on/off" δεν δύναμαι ενσυνειδήτως να ελέγξω. Και βεβαίως, δεν θα προκαταβάλλω την απάντηση.

Ελπίζω ωστόσο να δικαιούμαι δεοντολογικά να υποβάλλω μια σειρά αποριών που σχημάτισα για ένα συγκεκριμένο εδάφιο, ελπίζοντας σε κάποιου είδους παιδευτική διευκρίνηση -- με τις απορίες μαθαίνει κανείς νέα πράγματα, άλλωστε. Γράφει λοιπόν ο κύριος Μπελαντής, και μετά από μια αναφορά στο βιβλίο του κυρίου Μαϊλη για το αστικό πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, το εξής:

Όπως έχουν δείξει ικανοποιητικά οι Γιάννης Μαυρής και Χριστόφορος Βερναρδάκης («Κόμματα και κοινωνικές συμμαχίες στην προδικτατορική Ελλάδα», Αθήνα 1991), η δυναμική των Ιουλιανών απέκτησε χαρακτηριστικά μιας προεπαναστατικής ή επαναστατικής κατάστασης, αρκετά όμοιας με το γαλλικό Μάη, η οποία αγνοήθηκε ως τέτοια από την υπαρκτή Αριστερά και όταν συνέβη αλλά και αργότερα.
Δεν γνωρίζω το βιβλίο των κυρίων Μαυρή και Βερναρδάκη, ωστόσο μου αρκεί ότι κατά τον κύριο Μπελαντή έδειξαν αυτό που έδειξαν "ικανοποιητικά." Το τι έδειξαν, σύμφωνα με την σύνοψη του κυρίου Μπελαντή, είναι ότι τα Ιουλιανά, όπως ο γαλλικός Μάης, είχαν τον χαρακτήρα "μιας προεπαναστατικής ή επαναστατικής κατάστασης". Περνώ ευθύς αμέσως στις απορίες μου:

α) Όταν λέμε ότι μια κατάσταση είναι "επαναστατική ή προεπαναστατική", τι εννοούμε; Είναι όπως λέμε "σήμερα ή θα βρέξει ή δεν θα βρέξει;" Διότι αν μια κατάσταση είναι προεπαναστατική τότε δεν είναι ακόμα επαναστατική. Άρα εμείς γιατί λέμε ότι είναι ή το ένα ή το άλλο; Δεν ξέρουμε τη διαφορά των δύο, δεν μας ενδιαφέρει, δεν έχει σημασία, ή παίζουμε διπλή παραλλαγή για μεγαλύτερη ασφάλεια στην διάγνωση;

β) Όταν λέμε "επαναστατική κατάσταση", δεν εννοούμε, βασικά, μια κατάσταση στην οποία i) είναι εφικτή η κατάκτηση της εξουσίας, δηλαδή του μονοπωλίου της βίας, ανάμεσα σε άλλα, από ii) μια επαναστατική τάξη; Εγώ αυτό αντιλαμβάνομαι ως επαναστατική κατάσταση, δεν ξέρω άλλο δυνητικό ορισμό. Οπότε "προεπαναστατική κατάσταση" θα ήταν μια κατάσταση ικανή να οδηγήσει σε αυτό. Τώρα, πού ακριβώς εντοπίζεται η προεπαναστατική/επαναστατική (όποιο τέλος πάντων είναι, εγώ δεν ξέρω) κατάσταση στον Μάη του 1968;

γ) Ειδικότερα, πού, πότε και με ποια μορφή εμφανίζεται τον Μάη του 1968 το ενδεχόμενο ποια τάξη να καταλάβει την εξουσία και να ασκήσει για δικό της λογαριασμό και για δικούς της οικονομικούς σκοπούς, το μονοπώλιο της βίας -- να αρπάξει δηλαδή την κρατική εξουσία και να θεσπίσει το δικό της ταξικά δίκαιο, το οποίο θα υπερασπίζεται με βίαια μέσα όποτε είναι αυτό αναγκαίο;

δ) Αντιστοίχως, πού, πότε και με ποια μορφή εμφανίζεται το ίδιο ενδεχόμενο και για ποια τάξη στα Ιουλιανά;

ε) Υπάρχει "επαναστατική κατάσταση" η οποία να εξαφανίζεται χωρίς ίχνος λίγο μετά την εκδήλωσή της; Δεν έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες, αιματηρές το δίχως άλλο, η εμφάνιση μιας επαναστατικής κατάστασης, ανάλογα με την έκβασή της, δηλαδή, με το ποιος είναι ο νικητής και ποιος ο ηττημένος; Αν όχι, τότε πώς γίνεται η "επαναστατική κατάσταση" του Μάη του 1968 να εξανεμιστεί χωρίς ίχνος και χωρίς να έχει μεσολαβήσει αιματηρή και συστηματική καταστολή μέσα σε ένα μήνα (απ' τον Μάη ως τον Ιούνη του 1968);

Εκ των προτέρων ευγνώμων για τις απαντήσεις,

LR
---

11 σχόλια:

  1. Βεβαίως, το λαϊκό κίνημα πάλευε για διεύρυνση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και των λαϊκών ελευθεριών στο πλαίσιο της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
    ....
    Βεβαίως, η Ενωση Κέντρου πήρε και κάποια μέτρα που τότε φάνταζαν δημοκρατικά και που, εξαιτίας των Ιουλιανών, οδήγησαν ορισμένους ιστορικούς στο συμπέρασμα πως επρόκειτο για μέτρα που τρομοκράτησαν την άρχουσα τάξη, η οποία, τάχα, φοβήθηκε πως άνοιγαν οι «δυνατότητες προς μια πολιτική εξέλιξη, που μακροπρόθεσμα θα έθετε τέρμα στα προνόμιά της» (Ν. Σβορώνου: «Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας», εκδόσεις «Θεμέλιο», σελ. 149).
    http://rizospastis.gr/story.do?id=5751033&textCriteriaClause=%2B%CE%99%CE%9F%CE%A5%CE%9B%CE%99%CE%91%CE%9D%CE%91

    sorry-no answers...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. μια κατάσταση δηλαδή που θα "έθετε τέρμα στα προνόμια της άρχουσας τάξης", αλλά όχι και στην ιδιότητα της ως άρχουσα καθαυτή.

      Διαγραφή
    2. Τι διάολο άρχουσα τάξη θα ήταν μια τάξη χωρίς προνόμια;

      Διαγραφή
  2. "...οι μαρξιστές του 21ου αιώνα, για να μην πέσουν θύματα της «ιδεολογίας», πρέπει να επανεφεύρουν και επανοικοδομήσουν θεωρητικά αλλά και πρακτικά την αντικαπιταλιστική ανατροπή και όχι απλώς να επικαιροποιήσουν τα παρελθοντικά τους σύμβολα και να εφησυχάσουν."

    Η επανεφεύρεση της αντικαπιταλιστικής ανατροπής. Σπαζοκεφαλιά, όντως.

    Στο θέμα, θυμάμαι συναγωνιστές απο ΝΑΡ να μου λένε για τα Δεκεμβριανά του '08. Δε ρώτησα δυστυχώς αν εννοούσαν οτι είχαμε επαναστατική κατάσταση τότε. Μάλλον όμως ήταν αυτονόητο.
    Το λάθος σου Αντώνη είναι οτι θέτεις τα ερωτήματα απο λάθος αφετηρία.
    Η επανεφευρεμένη θεωρία της αντικαπιταλιστικής ανατροπής -ούτε καν νοηματικά δε βγάζει νόημα- επιτάσσει τη διαγραφή του όρου "τάξη". Μιλάμε για ελληνικό λαό και για ανατροπή (βαριά-βαριά επανάσταση) της Αριστεράς. Οι παρελθοντικές έννοιες όπως "τάξη" μας εφυσηχάζουν και είναι και μπανάλ.
    Άτοπη ερώτηση. Επόμενος.

    ΥΓ. Τα 'χει ξαναπεί η Ρένα: "Τα μέσα παραγωγής είναι μεν σημαντικά αλλά δεν μονοπωλούν πλέον το ενδιαφέρον σε έναν κόσμο που έχει γίνει ψηφιακός..."

    Χαϊνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να την αφήσουμε την τάξη, έστω. Τι σημαίνει υπήρχε "επαναστατική κατάσταση" στα Ιουλιανά και στο Μάη του 68; Κάποιος να μου το εξηγήσει ρε παιδί μου.

      Διαγραφή
    2. Τα διάφορα κοματίδια χρησιμοποιούν τις ταραχές του '68 με τους εξής τρόπους
      α) ανάδειξη του εαυτού σαν επαναστατική πρωτοπορία που είδε με αισιοδοξία την αυθόρμητη κίνηση των μαζών
      β) επίθεση στην "επίσημη αριστερά" που δε το είδε γιατί είναι γραφειοκράτες, συμβιβασμένοι και πάει λέγοντας
      γ) ντοπάρισμα των μελών τους ότι έρχεται η επανάσταση και καλλιέργεια αυταπατών ότι επειδή ένα μέρος των μαζών βγήκε στους δρόμους θα πάρει ο λαός την εξουσία, οι μπάτσοι θα έρθουν μαζί μας γιατί θα τους βάλουμε τριαντάφυλλα στις κάνες των όπλων και κάτι άλλα τέτοια χίπικα....
      Μ

      Διαγραφή
  3. θα είχε ενδιαφέρον μια κριτική ή έστω ένα σύντομο σχόλιο στο κείμενο

    http://www.theseis.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=29

    ανενταχτος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν υπήρξαν ποτέ οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις επανάστασης, τα Ιουλιανά ήταν απλώς εξέγερση.

      α) Δεν τέθηκε ποτέ ζήτημα εξουσίας, δηλαδή κατάληψης και καταστροφής του αστικού κρατικού μηχανισμού
      β) δεν υπήρχαν ούτε καν δυνητικά τα μέσα κατάληψης της εξουσίας (ένοπλη δύναμη),
      γ) δεν διαμορφώθηκαν παράλληλοι θεσμοί εξουσίας (δεν υπήρξε δυαδική εξουσία), ούτε καν εν σπέρματι.

      Επαναστατική κατάσταση στην Ελλάδα διαμορφώθηκε μόνο την περίοδο 1946-49.

      Είναι λυπηρό να δημοσιεύονται τέτοιες εργασίες, οι οποίες συσκοτίζουν απλά και σαφή κριτήρια εξέτασης της πολιτικής ιστορίας με τον καθαρό βερμπαλισμό και την πλήρη διαστρέβλωση των κλασικών.

      Διαγραφή
  4. Έχω την εντύπωση ότι οι Β&Μ τόσο στην πρώτη έκδοση του βιβλίου τους όσο και στο άρθρο καθιστούν ανίσχυρα τα όποια συμπεράσματα τους όταν γράφουν:

    "Τα Ιουλιανά δεν είναι, όπως συχνά υποστηρίζεται, απλά μια «πολιτική κρίση». Κατά τη γνώμη μας τα Ιουλιανό είναι τυπική περίπτωση «επαναστατικής κατάστασης», σύμφωνα με τον κλασικό ορισμό της έννοιας από το Λένιν. Όχι επαναστατικής κρίσης, ούτε επανάστασης. Είναι όμως «επαναστατική κατάσταση με αναχαίτιση ή μπλοκάρισμα του κινήματος των μαζών», και τελικά με αντεπαναστατική διέξοδο (Δικτατορία)."

    και αμέσως παρακάτω:

    "θα πρέπει βέβαια να αποφύγουμε μια σχηματοποιημένη κατανόηση της έννοιας αυτής. Συγκρατούμε για το πλαίσιο αυτού του άρθρου τα εξής: 1) Στα κείμενα του ο Λένιν δεν ανάγει ποτέ την επαναστατική κατάσταση και την επαναστατική κρίση σε μοντέλο. 2) Δεν υπάρχει κάποια «τυπολογία» της επαναστατικής κατάστασης. Αντίθετα η πληθώρα των ιστορικών εμπειριών που έχουν εμφανιστεί, παγκόσμια αλλά και στην Ελλάδα, δείχνουν ότι η επαναστατική κατάσταση παρουσιάζει πάντοτε τις δικές της πρωτότυπες και ανεπανάληπτες μορφές. Το ίδιο συμβαίνει και με τα Ιουλιανά. Έχουν τα δικά τους πρωτότυπα και μοναδικά χαρακτηριστικά."

    Στο βιβλίο γράφουν "μοναδικά-ιστορικά χαρακτηριστικά" αντί μοναδικά χαρακτηριστικά.

    Δεν μπορώ να κατανοήσω πως μια "τυπική κοινωνική κατάσταση" έχει τις "δικές του πρωτότυπες και ανεπανάληπτες μορφές" με "πρωτότυπα και μοναδικά χαρακτηριστικά". Οι όροι πρωτότυπος, μοναδικός και ανεπανάληπτος παραπέμπουν σε άτυπα και όχι τυπικά φαινόμενα.

    Αξιοσημείωτο τέλος είναι ότι στην πρώτη έκδοση του βιβλίου παραθέτουν τον Lenin εμμέσως. Είτε με αποσπάσματα από το Lenin's Theory of Revolution του Ėduard Batalov ή το La revolucion social (Lenin y America Latina) της Maria Harnecker.

    geokakk

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ απολύτως και πρόσεξα ακριβώς την ίδια "συλλογιστική".

      Για το κάνουμε πολύ λιανά, έχει τη μορφή:

      "α) Το Χ δεν είναι απλώς όχημα, κατά την άποψή μας είναι τυπικό παράδειγμα αυτοκινήτου.

      β) Θα πρέπει βέβαια να αποφύγουμε μια δογματική κατανόηση του τι είναι το αυτοκίνητο.

      γ) Το τι είναι το αυτοκίνητο είναι κάτι απρόβλεπτο, καθώς παρουσιάζεται πάντα με πρωτότυπες και ανεπανάληπτες μορφές."

      "Αξιοσημείωτο τέλος είναι ότι στην πρώτη έκδοση του βιβλίου παραθέτουν τον Lenin εμμέσως. [...] το La revolucion social (Lenin y America Latina) της Maria Harnecker."

      "βιβλιοπαρουσίαση: ΜΑΡΤΑ ΧΑΡΝΕΚΕΡ: ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ.
      (Μετάφραση: Δημήτρης Κουφοντίνας)"

      Η ΜΑΡΤΑ ΧΑΡΝΕΚΕΡ ΣΤΗΝ ΙΣΚΡΑ : ''ΝΑ ΣΠΑΣΕΤΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑKΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ''

      "Γ.Μηλιός-Μάρτα Χάνεκερ-Μάικλ Λίμποβιτς από την συζήτηση στα Πετράλωνα"
      http://synpetralona.blogspot.com/p/blog-page_21.html


      Διαγραφή
    2. Δεν θα διαφωνήσουμε καθόλου.

      Η πρώτη έκδοση των Β&Μ είναι μνημείο προχειρότητας από πολλές πλευρές,(ακόμη και επιμέλειας του κειμένου). Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του "πονήματος" είναι ότι είναι γεμάτο από αντιφάσεις όπως η παραπάνω.

      Από καιρό είχα την περιέργεια γιατί οι Β & Μ εμμένουν (πάντα μιλάω για την πρώτη έκδοση) στην ισπανική μετάφραση του Λένιν. Θα προσπαθήσω να εντοπίσω τα αποσπάσματα που παραθέτουν.

      Την Marta Harnecker ειλικρινά δεν την είχα ακούσει ξανά. Τι παθαίνει κανείς όταν δεν παρακολουθεί τα διαδικτυακά μέσα του Σύριζα. Ευχαριστώ για τις παραπομπές.

      geokakk

      Διαγραφή