Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου 2014

Rosa Luxemburg-Η μπροσούρα του Junius, Κεφάλαιο 1, Ι

Ρόζα Λούξεμπουργκ
1915
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Κεφάλαιο 1

Το σκηνικό έχει αλλάξει δραματικά. Η πορεία έξι εβδομάδων στο Παρίσι έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο δράμα.[1] Η μαζική σφαγή έχει γίνει η κουραστική και μονότονη ασχολία της ημέρας· και τέλος δεν διαφαίνεται. Η αστική πολιτική τέχνη έχει πιαστεί στη δική της φάκα. Τα πνεύματα που κάλεσε δεν μπορούν πια να εξορκιστούν.

Η ευφορία εξαφανίστηκε. Πάει ο πατριωτικός θόρυβος στους δρόμους, το κυνήγι του χρυσοβαμένου αυτοκινήτου, το ένα ψευδές τηλεγράφημα μετά το άλλο, τα πηγάδια τα μολυσμένα με χολέρα, οι Ρώσοι φοιτητές που ρίχνουν βόμβες από κάθε σιδηροδρομική γέφυρα στο Βερολίνο, τα γαλλικά αεροπλάνα πάνω από την Νυρεμβέργη, το κοινό που αναζητά κατασκόπους και παθαίνει αμόκ στους δρόμους, τα πλήθη στα καφέ με τα εκκωφαντικά πατριωτικά τραγούδια να ακούγονται όλο και δυνατότερα, οι γειτονιές της πόλης που μεταμορφώνονται ολάκερες σε όχλους έτοιμους να αποκηρύξουν, να κακομεταχειριστούν τις γυναίκες, να φωνάξουν "Ουρά!" και να φέρουν τους εαυτούς τους σε ντελίριο χρησιμοποιώντας απίστευτες φήμες. Πάει και η ατμόσφαιρα τελετουργικού φόνου, ο αέρας της Κισινιόφ, όπου η αλλαγή φρουράς είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος ανθρώπινης αξιοπρέπειας που απέμεινε. [2]

Το θέαμα τέλειωσε. Οι γερμανοί ακαδημαϊκοί, αυτοί οι “αδέξιοι πρωτοπήθικοι,” γιουχαρίστηκαν μέχρι να αποσυρθούν εκτός σκηνής εδώ και καιρό. Τα τραίνα, γεμάτα από εφέδρους, δεν τα συνοδεύουν πια παρθένες που λιποθυμούν από καθαρή έκσταση. Οι φαντάροι δεν χαιρετούν πια τον κόσμο απ' τα παράθυρα του τραίνου με χαρούμενα χαμόγελα. Κουβαλώντας τα δισάκια τους, βαδίζουν ήσυχα στους δρόμους όπου ο κόσμος συνεχίζει τις καθημερινές του δουλειές με σκυθρωπά πρόσωπα.

Στην πεζή ατμόσφαιρα της χλωμιασμένης μέρας αντηχεί μια διαφορετική χορωδία -- οι βραχνές κραυγές του όρνιου και οι ύαινες του πεδίου μάχης. Δέκα χιλιάδες τέντες -- εγγυημένα σύμφωνες με τους κανονισμούς! Εκατό χιλιάδες κιλά μπέικον, κακάο, υποκατάστατο καφέ -- άμεση παράδοση! Χειροβομβίδες, μηχανήματα κοπής, φυσσίγια, γραφεία συνοικεσίων για τις χήρες των πεσόντων, δερμάτινες ζώνες -- μόνο σοβαραί προσφοραί! Η τροφή για τα κανόνια που φορτώνεται στα τραίνα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβρη μουχλιάζει στα πεδία του θανάτου του Βελγίου, στα Βόσγια όρη, και στη Μαζουρία, όπου τα κέρδη φυτρώνουν σαν αγριόχορτα. Η σοδειά πρέπει να μπει στην αποθήκη γρήγορα. Χιλιάδες άπληστα χέρια απλώνονται στην άλλη άκρη του ωκεανού για να την αρπάξουν.

Οι επιχειρήσεις ανθούν στα ερείπια. Οι πόλεις γίνονται βουνά ερειπίων. Τα χωριά, νεκροταφεία. Οι χώρες, έρημοι. Οι πληθυσμοί, ζητιάνοι. Οι εκκλησίες, αχούρια. Το διεθνές δίκαιο, οι συνθήκες και οι συμμαχίες, οι πιο ιερές λέξεις και η υψηλότερη αυθεντία έχουν γίνει κουρέλια. Κάθε πρίγκηψ "ελέω Θεού" αποκαλείται κάθαρμα και ψεύτης από τον ξάδερφό του απ' την άλλη πλευρά. Κάθε διπλωμάτης είναι ένας πανούργος κανάγιας για τους συναδέλφους του στην άλλη παράταξη. Κάθε κυβέρνηση βλέπει κάθε άλλη ως κυβέρνηση που καταδικάζει τον ίδιο της το λαό και ως άξια καθολικής περιφρόνησης. Εξεγέρσεις για τροφή στην Βενετία, τη Λισαβώνα, τη Μόσχα, τη Σιγκαπούρη. Πανούκλα στη Ρωσία, μιζέρια και απελπισία παντού.

Βιασμένη, ατιμασμένη, πνιγμένη στο αίμα, στάζοντας μπόχα -- ιδού η αστική κοινωνία. Αυτή είναι. Όχι καθαρή και ηθική, με φιλοδοξίες πολιτισμού, φιλοσοφίας, ηθικής, τάξης, ειρήνης, και αρχής του δικαίου, αλλά ένα λυσσασμένο κτήνος, η αναρχία της τελετής των μαγισσών, μια πανούκλα για τον πολιτισμό και την ανθρωπότητα. Έτσι αποκαλύπτει τον εαυτό της με την αληθινή, τη γυμνή της μορφή.

Στο μέσο αυτής της τελετής μαγισσών έχει έλθει μια κοσμοϊστορική καταστροφή: Η Διεθνής Σοσιαλδημοκρατία παραδόθηκε. Το να κοροϊδεύομαστε για αυτό, το να το καλύπτουμε, θα ήταν το πιο ανόητο, το πιο μοιραίο πράγμα που θα μπορούσε να κάνει το προλεταριάτο. Ο Μαρξ λέει: "...ο δημοκράτης (δηλαδή, ο μικροαστός επαναστάτης) αναδύεται από τις πιο ντροπιαστικές ήττες όσο αστιγμάτιστος όσο ήταν όταν έμπαινε σ' αυτές αφελώς· αναδύεται έχοντας την νέα πεποίθηση ότι πρέπει να νικήσει, όχι ότι αυτός ή το κόμμα του πρέπει να παρατήσουν τις παλιές αρχές, αλλά ότι οι συνθήκες πρέπει να προσαρμοστούν σ' αυτόν."[3] Το σύγχρονο προλεταριάτο αναδύεται από τις ιστορικές διαδικασίες με διαφορετικό τρόπο. Τα χρέη του και τα λάθη του είναι και τα δύο γιγάντια. Δεν υπάρχει συνταγή, δεν υπάρχει γενικό σχέδιο που να ισχύει σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει αλάνθαστος αρχηγός που να του δείχνει το δρόμο για να ακολουθήσει. Η ιστορική εμπειρία είναι η μόνη του δασκάλα. Ο αγκάθινος δρόμος του προς τη χειραφέτηση είναι στρωμένος όχι μόνο με ατέλειωτο πόνο αλλά και με αμέτρητα λάθη. Ο σκοπός του ταξιδιού του --και η χειραφέτησή του εξαρτάται από αυτό-- είναι να μάθει το προλεταριάτο από τα λάθη του. Η αυτοκριτική --αλύπητη, σκληρή, φτάνοντας ως τον πυρήνα των πραγμάτων-- είναι η ανάσα και το φως του προλεταριακού κινήματος. Η πτώση του σοσιαλιστικού προλεταριάτου στον σημερινό, παγκόσμιο πόλεμο είναι πρωτόγνωρη. Είναι μια δυστυχία για την ανθρωπότητα. Όμως ο σοσιαλισμός θα χαθεί μόνο αν το διεθνές προλεταριάτο αποτύχει να μετρήσει το βάθος αυτής του της πτώσης, αν αρνηθεί να μάθει απ' αυτή.

Η εξέλιξη του σύγχρονου εργατικού κινήματος κατά τα τελευταία 45 χρόνια τίθεται πια εν αμφιφόλω. Αυτό που βιώνουμε στην υποβολή του σε κριτική είναι το κλείσιμο των λογαριασμών για μισό αιώνα --σε λίγο-- εργασίας στα πόστα μας. Οι τάφοι της Παρισινής Κομμούνας έκλεισαν την πρώτη φάση του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος και της Πρώτης Διεθνούς. [4] Από τότε, ξεκίνησε μια νέα φάση. Αντί για αυθόρμητες επαναστάσεις, εξεγέρσεις, και οδοφράγματα, μετά απ' τα οποία το προλεταριάτο έπεφτε διαρκώς στην απραξία, άρχισε η συστηματική καθημερινή πάλη, η εκμετάλλευση του αστικού κοινοβουλευτισμού, η μαζική οργάνωση, το πάντρεμα της οικονομικής και της πολιτικής πάλης και των σοσιαλιστικών ιδεωδών με την πεισματώδη υπεράσπιση των άμεσων καθημερινών αναγκών. Για πρώτη φορά, το άστρο των αυστηρών επιστημονικών διδαχών φώτισε το δρόμο προς τη χειραφέτηση στο προλεταριάτο. Αντί για σέχτες, σχολές και ουτοπίες απομονωμένων πειραμάτων σε διάφορες χώρες, υψώθηκε μια ομοιογενής, διεθνής θεωρητική βάση που ένωσε μαζί τις χώρες, σαν τις ίνες ενός σκοινιού. Η μαρξιστική γνώση έδωσε στην εργατική τάξη όλου του κόσμου μια πυξίδα, με την οποία να μπορεί να κατανοήσει τον κυκεώνα των καθημερινών γεγονότων, και με την οποία να μπορεί πάντα να σχεδιάσει το σωστό δρόμο προς τον σταθερό και απώτατο στόχο.

Αυτή που έφερε, υπερασπίστηκε και προστάτεψε τη νέα αυτή μέθοδο ήταν η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία. Ο [γαλλο-πρωσικός] πόλεμος μετακίνησε το κέντρο βάρους του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος στη Γερμανία. Όπως η Γαλλία ήταν ο κλασικός τόπος της πρώτης φάσης της προλεταριακής τάξης πάλης και το Παρίσι η πάλλουσα και αιμορραγούσα καρδιά των ευρωπαϊκών εργατικών τάξεων, έτσι έγιναν οι γερμανοί εργάτες η πρωτοπορία της δεύτερης φάσης. Μέσα από ατέλειωτες θυσίες και ακάματη προσοχή στη λεπτομέρεια, έχτισαν την δυνατότερη οργάνωση, αυτή που ήταν πιο άξια μίμησης. Δημιούργησαν τον μεγαλύτερο Τύπο, έφεραν στον κόσμο τα πιο αποτελεσματικά μέσα εκπαίδευσης και διαφώτισης, συσπείρωσαν τις ισχυρότερες μάζες ψηφοφόρων και πέτυχαν τον μεγαλύτερο αριθμό εκλεγμένων βουλευτών. Η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία θεωρούνταν η καθαρότερη ενσάρκωση του Μαρξιστικού σοσιαλισμού. Είχε την απαίτηση για μια ιδιαίτερη θέση στη Δεύτερη Διεθνή -- ως δασκάλα και ηγέτιδά της.[5]

Στον πασίγνωστό του πρόλογο του 1895 στο Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία του Μαρξ, ο Φρίντριχ Ένγκελς έγραφε:

Ό,τι κι αν γίνει στις άλλες χώρες, η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία έχει μια ιδιαίτερη θέση και συνεπώς και ένα ιδιαίτερο καθήκον, τουλάχιστο σε αυτή τη χρονική φάση. Οι δύο εκατομμύρια ψηφοφόροι που την ακολουθούν στις κάλπες, και οι νέοι και νέες που, αν και δεν ψηφίζουν, συμπορεύονται, αποτελούν την πιο πολυπληθή και συμπαγή μάζα, την 'αποφασιστική δύναμη' του προλεταριακού στρατού.”

Όπως έγραφε η Arbeiterzeitung της Βιέννης στις 5 Αυγούστου του 1914, η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία ήταν “το στολίδι των ταξικά συνειδητών οργανώσεων.” Τα βήματά της ακολουθούσαν οι όλο και πιο ενθουσιώδεις Σοσιαλδημοκράτες στη Γαλλία, την Ιταλία και το Βέλγιο, τα εργατικά κινήματα στην Ολλανδία, στη Σκανδιναβία, και τις ΗΠΑ. Οι Σλαβικές χώρες, οι Ρώσοι, οι Σοσιαλδημοκράτες των Βαλκανίων την κοίταζαν με απέραντο, σχεδόν αντι-κριτικό, θαυμασμό. Η γερμανική "αποφασιστική δύναμη" έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη Δεύτερη Διεθνή. Στα διεθνή συνέδρια, στις συναντήσεις των διεθνών σοσιαλιστικών επιτροπών, όλοι περίμεναν να ακούσουν την γνώμη των Γερμανών. Κυρίως σε ό,τι αφορούσε την πάλη ενάντια στον μιλιταρισμό και τον πόλεμο, η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή. “Αυτό είναι απαράδεκτο για μας τους Γερμανούς” ήταν μια φράση που συχνά αρκούσε για να αποφασιστεί η κατεύθυνση της Δεύτερης Διεθνούς, η οποία επένδυσε τυφλά την εμπιστοσύνη της στην πολυθαυμασμένη ηγεσία της πανίσχυρης γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας: του καυχήματος κάθε σοσιαλιστή και του τρόμου της άρχουσας τάξης παντού.

Και τι βιώσαμε στη Γερμανία μόλις ήρθε η μεγάλη ιστορική δοκιμασία; Την πιο απότομη πτώση, την πιο βίαιη κατάρρευση. Πουθενά αλλού δε συνδέθηκε η οργάνωση του προλεταριάτου με τον ιμπεριαλισμό τόσο ολοκληρωτικά. Πουθενά αλλού δεν γίνεται ανεκτή τόσο πειθήνια η κατάσταση πολιορκίας.[6] Πουθενά δεν παρεμποδίζεται τόσο ο Τύπος, πουθενά δεν φιμώνεται τόσο ο δημόσιος διάλογος, πουθενά δεν έχει εγκαταλειφθεί τόσο ολοκληρωτικά η οικονομική και πολιτική πάλη της εργατικής τάξης όσο στη Γερμανία.

Σημειώσεις
[1] Έξι εβδομάδες ήταν ο χρόνος που δόθηκε για την επίτευξη νίκης στο Δυτικό Μέτωπο από το σχέδιο Schlieffen. Το Γενικό Επιτελείο αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχέδιο τον Οκτώβριο του 1914, καθώς ο πόλεμος κίνησης μετατράπηκε γρήγορα σε επώδυνο πόλεμο χαρακωμάτων.

[2] Επί τρεις ημέρες τον Απρίλιο του 1903, η Κισινιόφ, η επαρχιακή πρωτεύουσα της Βεσαραβίας στην Ρωσική Αυτοκρατορία, έγινε σκηνή αντι-εβραϊκών πογκρόμ. Σύμφωνα με μια επίσημη ανακοίνωση, περισσότεροι από πενήντα Εβραίοι σκοτώθηκαν και πάνω από πεντακόσιοι τραυματίστηκαν. Εκατοντάδες σπίτια και καταστήματα έγιναν στόχοι λαφυραγώγησης και βανδαλισμού. Οι τοπικές αρχές υποστήριξαν τις αντισημιτικές οργανώσεις και μεγιστοποίησαν ενσυνείδητα τη σφαγή, αποφεύγοντας τη χρήση βίας για να αποκαταστήσουν την τάξη. Η Λούξεμπουργκ χρησιμοποιεί εδώ την αναφορά στο πογκρόμ της Κισινιόφ και στον "τελετουργικό φόνο" --την μεσαιωνική δοξασία ότι οι Εβραίοι χρησιμοποιούσαν το αίμα Χριστιανών, συνήθως παιδιών, για τελετουργικούς λόγους-- ως σύμβολα της κατάπτωσης του πολιτισμού στο ναδίρ.

[3] Παράθεμα από τον Καρλ Μαρξ, Η Δέκατη Όγδοη Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (1852).

[5] Η διάδοχος της Πρώτης Διεθνούς, η Δεύτερη Διεθνής, πήρε σάρκα και οστά το 1889 και συντόνιζε τα περισσότερα Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης από τα κεντρικά της γραφεία στις Βρυξέλλες. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος κατέστρεψε τη βιωσιμότητα της οργάνωσης αυτής, αν και συνέχισε να λειτουργεί ως φωνή των μετριοπαθών σοσιαλιστών σε αντίθεση με τα πιο ριζοσπαστικά κομμουνιστικά κόμματα που συσπειρώθηκαν στη Τρίτη Διεθνή ή Κομιντέρν του Λένιν (1919-43).

[6] Λόγω των στρατιωτικών κινητοποιήσεων με το ξέσπασμα του πολέμου, ο ρόλος της σφαίρας των πολιτών στη Γερμανία συρρικνωνόταν συνεχώς. Η χώρα χωρίστηκε σε τομείς άμυνας και οι στρατηγοί που διορίστηκαν για τον καθένα ανέλαβαν όλες τις λειτουργίες της διακυβέρνησης. Μπορούσαν να αναιρέσουν τα πολιτικά δικαιώματα, να συλλάβουν άτομα με το πρόσχημα της προστατευτικής κράτησης, και να ασκήσουν ιδιαίτερα σημαντικές εξουσίες λογοκρισίας. Έτσι μπορούσαν να καταπνίγουν τις διαμαρτυρίες και ιδιαίτερα να περιορίζουν την διακίνηση ειδήσεων για τις στρατιωτικές αποτυχίες του Μετώπου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου