Κυριακή, 7 Σεπτεμβρίου 2014

Εισαγωγή στο "O Μαρξισμός στη Ρωσία: Βασικά ντοκουμέντα 1879-1906" (Ι)

O Μαρξισμός στη Ρωσία: Βασικά ντοκουμέντα 1879-1906
Cambridge University Press, 1983/2008
Εισαγωγή του Neil Harding
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Ο Ρωσικός Μαρξισμός αναδύθηκε και ανέπτυξε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη φήμη του κατά την περίοδο από τη δεκαετία του 1880 ως το 1905. Η φήμη του στο διεθνές σοσιαλιστικό κίνημα για ακέραια προσήλωση στα ζητήματα μαρξιστικής θεωρίας και για ανυποχώρητη στράτευση στα ζητήματα πρακτικής ήταν αποτέλεσμα της πάλης του και των διακηρύξεών του κατά την περίοδο αυτή -- του ηρωισμού του στην μάχη για πολιτική ελευθερία και καλύτερες συνθήκες για τους εργάτες ενάντια στη Ρωσική αυταρχικότητα, στην εμφατική του απόρριψη του αναθεωρητισμού κάθε απόχρωσης και στον στρατευμένο του ρόλο απέναντι στην καθοδήγηση της επανάστασης του 1905. Ο Ρωσικός Μαρξισμός απέκτησε επίσης μια φήμη που ήταν η αντίτσροφη πλευρά της αφοσίωσής του στις Μαρξιστικές αρχές -- θεωρούνταν απελπιστικά σχισματικός. Ως το 1905, έξι βαθιές εσωτερικές διαμάχες είχαν διαιρέσει τον Ρωσικό Μαρξισμό, και οι πλατιές γραμμές της συμμαχίας και της αντιπαλότητας που θα χαρακτήριζαν το κίνημα το 1917 είχαν ήδη αναδυθεί. Ένα μεγάλο κομμάτι της εξήγησης για τον μοναδικά ανυποχώρητο χαρακτήρα του Ρωσικού Μαρξισμού βρίσκεται στη σχέση των Ρώσων Μαρξιστών με το εγχώριο εργατικό κίνημα. Σχεδόν παντού αλλού στην Ευρώπη, ο Μαρξισμός ήταν αναγκασμένος να προσκολληθεί σε ήδη υπάρχοντα, και συχνά ισχυρά, εργατικά κινήματα. Τα κινήματα αυτά είχαν αναπτύξει τις δικές τους παραδόσεις σκέψης και οργάνωσης πολύ πριν ο Μαρξισμός αρχίσει να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα, κατά τη δεκαετία του 1880.

Το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα αυτού του γενικού φαινομένου ήταν βεβαίως το Βρετανικό εργατικό κίνημα, όπου όσοι προσηλυτίστηκαν στον Μαρξισμό κατά τις δεκαετίες του 1880 και του 1890 βρήκαν ισχυρές και γεμάτες αυτοπεποίθηση ενώσεις συνδικαλιστών και συνεργατιστών, που ήταν καχύποπτοι απέναντι στις προθέσεις τους και επιδίωκαν αγωνιωδώς να συντηρήσουν τις δικές τους οργανώσεις και τη δομή πεποιθήσεων που συνδεόταν με τις οργανώσεις αυτές και με τις κοινές τους μνήμες για τις παλιότερες μάχες.

Στη Γαλλία, οι Προυντονιστές είχαν επί μακρόν προπαγανδίσει και οργανώσει ένα μεγάλο ποσοστό των τεχνητών και των εργατών της πόλης σε αναζήτηση του μουτουαλιστικού οράματος της επανάκτησης της οικονομικής τους ανεξαρτησίας. Στην Ισπανία και την Ιταλία, η Μπακουνική προπαγάνδα είχε βγάλει βαθιές ρίζες και είχε εδραιώσει μια ηρωϊκή παράδοση πάλης που συνέχισε να είναι ισχυρότερη του Μαρξισμού σ' αυτή την περίοδο. Ακόμα και στη Γερμανία, αν και ο Μαρξισμός ήταν θεωρητικά θριαμβευτικός κατά την πρώιμη δεκαετία του 1890, η αντοχή των παλιότερων Λασαλλικών παρδόσεων ήταν εμφανής στα τέλη της ίδιας δεκαετίες. Οπωσδήποτε, σε ό,τι αφορά τη στάση τους απέναντι στους αναθεωρητές οπαδούς του Μπέρνσταϊν, κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τους γερμανούς Μαρξιστές ότι δεν συμβιβάζονταν για τα βασικά θέματα.

Μόνο στη Ρωσία υπήρχε ανοδική εργατική τάξη η οποία δεν είχε ισχυρές παραδόσεις σκέψης και οργάνωσης, η οποία επιπρόσθετα δεν είχε συλλογική μνήμη για να συγκολλήσει την ταυτότητά της. Κρατιόταν σε μια εξατομικευμένη κατάσταση από την αυταρχική κυβέρνηση, η οποία έβλεπε κάθε προσπάθεια για εργατική οργάνωση ως απειλή στα δικά της προνόμια, που έπρεπε να συντρίβεται ανελέητα. Οι προσπάθειες, συνεπώς, ομάδων όπως η Εργατική Ένωση της Βόρειας Ρωσίας, και τα εγχειρήματα ομάδων σχετιζόμενων με άτομα όπως ο Μπλαγκόεφ, ο Μπρούσνεφ και ο Φεντοσέεφ, πέτυχαν αποτελέσματα στιγμιαία και πάρα πολύ τοπικά, αλλά είναι βέβαιο πως δεν γέννησαν μια συνεχή ή πλατιά μοιρασμένη παράδοση. Υπήρχε άλλος ένας παράγοντας, πέραν της ανηλεούς κυβερνητικής καταστολής ο οποίος είναι αναμφίβολο πως εξηγεί εν μέρει αυτές τις αποτυχίες. Αυτός ο παράγοντας αφορά το προφανές γεγονός ότι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1890 δεν υπήρχε σε σημαντικό βαθμό στη Ρωσία εγκαταστημένο προλεταριάτο πόλεων. Σε όλες σχεδόν τις άλλες χώρες της Ευρώπης, ο Μαρξισμός, όπως ήδη είδαμε, είχε αρχίσει να έχει σημαντικό αντίκτυπο μόνο στη δεκαετία του 1880, δηλαδή αφότου εδραιώθηκε το προλεταριάτο της πόλης. Στη Ρωσία όμως, η Μαρξιστική ιντελιγκέντσια αναδύθηκε ταυτόχρονα με την ταξική άνοδο του προλεταριάτου, αν δεν ανακύπτει ακόμα νωρίτερα απ' αυτή. Συνεπώς, η Ρωσική μαρξιστική διανόηση (και είναι κρίσιμο να θυμόμαστε ότι τουλάχιστο ως το 1905, το μαρξιστικό κίνημα στρατολογούσε τα μέλη του σχεδόν αποκλειστικά από τη διανόηση) ξεκίνησε τη δράση της με μια κατάσταση πολύ πιο κοντά στον λευκό πίνακα [tabula rasa] από ό,τι συνέβη αλλού. Απέναντί της είχε μια σχεδόν άγραφη κόλλα ατέρμονων δυνατοτήτων, και ήταν αποφασισμένη ότι αυτό που θα έγραφε επάνω θα ήταν απόλυτα προσηλωμένο στα κλασικά κείμενα του Μαρξισμού.

2 σχόλια:

  1. Ολόκληρο το βιβλίο εδώ: http://libgen.org/book/index.php?md5=8421c74da65bb05b2ae1940499437c4b

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. @ Ulyanovism & Αντώνης υπάρχει αυτό το βιβλίο στα ελληνικά ? Αν όχι, υπάρχει ανάλογο έργο στα ελληνικά με κείμενα του ρωσικού μαρξισμου της ίδιας περιόδου ? Ευχαριστώ εκ των προτέρων με εκτίμηση Γιώργος από Ηράκλειο Κρήτης

    ΑπάντησηΔιαγραφή