Κυριακή, 28 Σεπτεμβρίου 2014

Λόγια ξεχασμένα...

"Ο Στάλιν πρέπει να βρίσκει τα πράγματα δυσκολότερα κι από μένα", σκέφτηκε ο Τσαγκατάεφ. "Έχει μεμιάς μαζέψει τους πάντες γύρω του: Ρώσους, Τάταρους, Ουζμπέκους, Τουρκμένους, Λευκορώσους--έθνη ολόκληρα. Σύντομα θα έχει μαζέψει όλη την ανθρωπότητα και θα ξοδεύει όλη του την ψυχή για αυτή, έτσι ώστε οι άνθρωποι να έχουν κάτι για να τους κρατά στα πόδια τους στο μέλλον, ώστε να γνωρίζουν τι να σκέφτονται και τι να κάνουν."
Andrei Platonov, Dzhan, 1935

Στα 1945, μας λέει ο Ντομένικο Λοζούρντο, η Χάνα Άρεντ έγραφε:
Αυτό στο οποίο κάθε πολιτικό και εθνικό κίνημα των καιρών μας θα έπρεπε να δώσει την απόλυτη προσοχή του σε ό,τι αφορά τη Ρωσία --δηλαδή, την εντελώς καινοτόμο και επιτυχή της προσέγγιση στις εθνικές συγκρούσεις, την νέα μορφή της οργάνωσης διαφορετικών εθνών στη βάση της εθνικής ισότητας-- αυτό αγνοείται κι απ' τους φίλους της κι απ' τους εχθρούς της.
Η "εντελώς καινοτόμος και επιτυχής" προσέγγιση της Σοβιετικής Ρωσίας στο ζήτημα των εθνοτικών συγκρούσεων δεν ήταν άλλη από το μοντέλο της σοσιαλιστικής ομοσπονδίας λαών, το μοντέλο δηλαδή αυτού που σήμερα χλευάζεται ως μοντέλο του "πατερούλη Στάλιν", καθώς ο Στάλιν ήταν "πατέρας" ακριβώς των ετερογενών και διαφορετικών θρησκειών λαών που ζούσαν στην Σοβιετική Ένωση: Χριστιανών, Μουσουλμάνων, Εβραίων.

Τα λόγια αυτά τα ξέχασε πρώτη απ' όλους η ίδια η Άρεντ, όταν "κατέκτησε την Αμερική", ή ακριβέστερα, όταν η Αμερική κατέκτησε την Άρεντ, οδηγώντας την στην αντισοβιετική και αντικομμουνιστική πολεμική του η Καταγωγή του Ολοκληρωτισμού.
***
Τώρα, αν με ρωτούσε κάποιος ποιο είναι το ιστορικό γεγονός που θεμελιώνει την πολιτική μορφή του περάσματος από τον ύστερο εικοστό στον εικοστό πρώτο αιώνα περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο, θα απαντούσα: ο Σοβιετο-Αμερικανικός πόλεμος στο Αφγανιστάν, από το 1979 ως το 1989.

Η απάντησή μου στηρίζεται στα ακόλουθα γεγονότα:

α) ήταν ένας "proxy war" σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ, δηλαδή ένας πόλεμος με την κυρίαρχη μορφή του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην πρώτη δεκαπενταετία του 21ου αιώνα. Οι ΗΠΑ πολέμησαν την Σοβιετική Ένωση εκπαιδεύοντας και χρηματοδοτώντας την συμμαχία των Μουτζαχεντίν.

β) ο πόλεμος έφερε το τελικό χτύπημα στον Σοβιετικό σοσιαλισμό, επισπεύδοντας την κατάρρευση του ομοσπονδιακού και πολυθενικού μοντέλου το οποίο επαινούσε η Άρεντ το 1945, κυοφορώντας τη διάλυση την ΕΣΣΔ, και φέρνοντας, τελικά, σε αμοιβαία και μακροχρόνια αντιπαράθεση μια σειρά λαών οι οποίοι ως τότε ζούσαν μαζί ειρηνικά, κάτω από την κοινή σκέπη του σοσιαλιστικού κράτους.

γ) ο πόλεμος προετοίμασε άμεσα την ανάδυση του εθνικιστικού τοπικισμού, του κοινοτισμού και του ισλαμικού φονταμενταλισμού, στους οποίους στηρίχτηκε ως μέσα η αντισοβιετική στρατιωτική πολιτική των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και στους οποίους στηρίζεται αδιάλειπτα από τότε. Κατά συνέπεια, δημιούργησε ο ίδιος αυτός πόλεμος, και με απόλυτη ευθύνη των ΗΠΑ, τον "εχθρικό πόλο" που θα διαδεχόταν τον Σοβετικό κομμουνισμό ως πρόσχημα και εργαλείο πολιτικής αποσταθεροποίησης, οικονομικής λεηλασίας και στρατιωτικής αιματοχυσίας σε όλο τον πλανήτη.

Όλες λοιπόν οι θεμελιώδεις διαστάσεις της διεθνούς πολιτικής κατάστασης του 21ου αιώνα --η απουσία της εξισορροπητικής δύναμης του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, ο κατακερματισμός των εθνών σε αμοιβαία εχθρικές θρησκείες και εθνότητες, η άνοδος των φονταμενταλισμών, οι πόλεμοι δια αντιπροσώπων, η επιδημία των εμφυλίων και των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων που πρώτα τους προκαλούν μέσω της δράσης των μυστικών υπηρεσιών και των παρακλαδιών τους στην "κοινωνία των πολιτών" και μετά τους χρησιμοποιούν ως πρόσχημα για στρατιωτικές επεμβάσεις και για επέκταση του στρατιωτικού μηχανισμού του ΝΑΤΟ-- αποτελούν άμεσα παράγωγα της νίκης των ΗΠΑ και της ήττας της ΕΣΣΔ στον πόλεμο του Αφγανιστάν.

Ως τώρα, η ανθρωπότητα είχε αρκετές επώδυνες ευκαιρίες να θυμηθεί τα λόγια που ξέχασε η Άρεντ: Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν (πάλι), Ιράκ, Λιβύη, Συρία, Ουκρανία. Είχε αρκετές επώδυνες ευκαιρίες να θυμηθεί τι δυνατότητες γέννησε ο σοσιαλισμός για την ειρηνική συνύπαρξη λαών και θρησκειών, και άρα και τι τέρατα εξέθρεψε ο ιμπεριαλισμός που τον ανέτρεψε, τι σκοτεινές και βάρβαρες δυνάμεις απελεύθερωσε.

Αλλά αυτές οι ευκαιρίες δεν είναι τίποτε μπροστά σε όσα θα έλθουν, και που δεν θα μείνουν εκτός Ευρώπης, αναπόφευκτα και νομοτελειακά.

Πικρά, πολύ πικρά θα θυμηθούν πολλοί τη χαμένη για μας δυνατότητα που περιέγραφαν αυτά τα λόγια στα χρόνια που έρχονται...

2 σχόλια:

  1. Ένα από τα παραπλανητικά ερωτήματα που έθετε τη δεκαετία του 90 η «αριστερή» κριτική στο σοσιαλισμό του 20ου αιώνα στις διάφορες μορφές της, πχ στη «μεγάλη συζήτηση για όλα» που επαγγέλθηκε (και ποτέ δεν έκανε) η ομάδα Γράψα, ήταν το «μα καλά, ούτε τις εθνικές συγκρούσεις δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ιστορικά ο υπαρκτός; Γιατί, αντί όλα αυτά να έχουν περάσει στο μακρινό παρελθόν, επανήλθαν σαν να είχαν απλώς μπει στο ψυγείο, σα να μην πέρασε μια μέρα από εκεί που τα πήρε η ΕΣΣΔ;» Η απάντηση είναι πλέον καθαρή και για τον πιό αργόστροφο: ο σοσιαλισμός, δεν ήταν αφηρημένο πλαίσιο, αλλά βασικό συστατικό της υποδειγματικής λύσης. Μόλις δόθηκε το έναυσμα στο «αρπάχτε», άρχισαν και τα ντουφέκια. Η ομοιοπαθητική μέθοδος του Γιέλτσιν, του «πάρτε ο,τι θέλετε, μη ντρέπεστε» στη δημιουργούμενη καπιταλιστική τάξη στις περιφέρειες της διαλυμένης ΕΣΣΔ, απέτρεψε τη γενίκευση της εθνοτικής αλληλοσφαγής (μπορεί κανείς να φανταστεί τι θα ήταν, αν κοιτάξει τις αλληλοσφαγές που έλαβαν όντως χώρα) και απλά μετέθεσε χρονικά για λίγα χρόνια, την ιμπεριαλιστική επιμέλεια των συγκρουσεων στο χώρο αυτό. Είμαστε πλέον, εδώ και καιρό, σε άλλη φάση. Από το Κίεβο ώς τη Μοσούλη, από την Καμπούλ ώς την Τρίπολη κι από κει ώς το Μπαγκί, ο κόσμος φλέγεται από πολέμους, και το μοτίβο είναι το ίδιο, αυτό που ωρίμασε τότε στο Αφγανιστάν. Ο σοσιαλισμός του 20ου αιώνα δεν είναι κάτι που απλώς «έπαψε να ενοχλεί» τον ιμπεριαλισμό, είναι ο παράγων που προστάτευε, παρά τις συρράξεις και αιματοχυσίες που σήμαινε η κατά τα άλλα «ειρηνική συνύπαρξη», την επιβίωση της ανθρωπότητας από τον τον τελευταίο. Προκύπτουν λοιπόν δύο συμπεράσματα:
    1) δεν θα μείνουμε εκεί που είμαστε τώρα. Τα χειρότερα είναι μπροστά μας
    2) αυτό που φαίνεται ως ιστορικά περιθωριοποιημένος παράγοντας, η πάλη για την κατάργηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, κρατά το κλειδί και για τη γενικότερη επιβίωση της ανθρωπότητας πέρα από κοινωνικό σύστημα. Δεν είναι αλήθεια οτι οι λαοί δεν το ξέρουν ή το έχουν ξεχάσει - και αυτό δίνει το μέτρο των γιγαντιαίων διαστάσεων της κομμουνιστικής υπόθεσης στον αιώνα μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή