Κυριακή, 31 Αυγούστου 2014

Γιατί η Ρωσία και η Κίνα είναι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και όχι καπιταλιστικές ημι-αποικίες; (I)

Γιατί η Ρωσία και η Κίνα είναι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και όχι καπιταλιστικές ημι-αποικίες;
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Επεξεργασία του Λένιν και του Τρότσκι για τη μετασοβιετική Ρωσία και Κίνα 

Πολύ συζήτηση γίνεται για το αν η Ρωσία και η Κίνα είναι σήμερα ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Η συζήτηση αναδύεται όταν γίνεται σαφές ότι οι μεγάλοι τοπικοί και περιφερειακοί πόλεμοι στον κόσμο, όπως αυτός στην Ουκρανία, είναι στην πραγματικότητα πόλεμοι δια αντιπροσώπων ανάμεσα στις εδραιωμένες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις με ηγέτη τις ΗΠΑ και τους νέους διεκδικητές, τη Ρωσία και την Κίνα. Με τη ραγδαία άνοδο του ενδο-ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού ανάμεσα στα μπλοκ των οποίων ηγούνται οι ΗΠΑ και η Κίνα, το ερώτημα γίνεται επείγον διότι αφορά μια πολιτική ήττας και για τις δύο πλευρές αν είναι ιμπεριαλιστικές ή την υπεράσπιση της Ρωσίας και/ή της Κίνας, αν δεν είναι. Σε αντίθεση με μεγάλο τμήμα της αριστεράς, το οποίο θεωρεί ότι οι παλιές συζητήσεις για τα εργατικά κράτη δεν έχουν σημασία σήμερα, ισχυρίζομαι ότι οι ουσιώδεις διαφορές που εμφανίστηκαν σε σχέση με τα εργατικά κράτη περίπου έναν αιώνα πριν μεταφέρονται στον 21ο αιώνα, και στη ρεβιζιονιστική πολιτική νέων τμημάτων Μενσεβίκων, οι οποίοι αντικαθιστούν την επαναστατική δράση του προλεταριάτου με τους μικροαστούς.


Η συνηθισμένη προσέγγιση των Λενινο-Τροτσκιστών είναι η εφαρμογή των κριτηρίων του Λένιν από τον Ιμπεριαλισμό, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, το οποίο ουσιαστικά ανάγεται στην υπερπαραγωγή κεφαλαίου στις μεγάλες δυνάμεις, η οποία απαιτεί εξαγωγή κεφαλαίου σε αποικίες και μισο-αποικίες για να αυξηθεί ο ρυθμός του κέρδους εγχώρια. Το επιχείρημα επιστρέφει στο Κεφάλαιο του Μαρξ για να θεμελιώσει τη θεωρία, και πηγαίνει μπροστά για να διαπιστώσει αν η θεωρία εφαρμόζεται στη σημερινή Ρωσία και Κίνα.  Το πρόβλημα λοιπόν πλαισιώνεται με όρους του αν η Ρωσία και η Κίνα σήμερα είναι ιμπεριαλιστικές με βάση τα κριτήρια του Λένιν.Ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα το οποίο πηγάζει όμως απ' αυτή την προσέγγιση δεν είναι απλά το "αν" αλλά το "πώς." Αυτό διότι για να είμαστε συνεπείς με τη θεωρία του Λένιν, χρειάζεται να εξηγήσουμε περισσότερα από την θεωρία που αφορά την εξαγωγή κεφαλαίων και το αν η Κίνα και η Ρωσία είναι ιμπεριαλιστικές με αυτούς τους όρους. Ο Λένιν, μαζί με την εξήγησή του για την άνοδο του ιμπεριαλισμού ισχυρίστηκε επίσης ότι ο κόσμος είχε μοιραστεί ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Μερικοί νομίζουν ότι αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει χώρος για νέες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, περιλαμβανομένων των πρώην εργατικών κρατών!

Συνοπτικά μιλώντας, η θεωρία του Λένιν αντλεί από το Κεφάλαιο του Μαρξ για να θέσει τον ιμπεριαλισμό ως απαραίτητο στάδιο του χρηματιστικού κεφαλαίου το οποίο αναδύεται από τις εγγενείς του κρισιακές τάσεις. Οδηγημένες από κρίσεις υπερπαραγωγής κεφαλαίου εγχώρια να εξαγάγει το κεφάλαιο ώστε να αποκτήσει πρόσβαση σε φτηνές πρώτες ύλες, οι ανταγωνιζέμνες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις μοιράζουν τον κόσμο ανάμεσά τους. Από εκείνο το σημείο και μετά η παγκόσμια αγορά μπορεί να ξαναμοιραστεί ανάμεσα σε αυτές τις δυνάμεις μόνο μέσω του εμπορίου, των πολιτικών και στρατιωτικών πολέμων, ώσπου οι πόλεμοι αυτοί να οδηγήσουν σε επαναστάσεις που είναι ικανές να νικήσουν τον ιμπεριαλισμό και να κάνουν τη μετάβαση από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. 

Συνεπώς δεν υπάρχει πρόβλεψη στη θεωρία για την ανάδυση νέων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων που ξεφεύγουν από την αποικιακή ή ημι-αποικιακή δουλεία. Τους λείπει η προϋπόθεση για μια τέτοια μετάβαση -- δηλαδή τους λείπει η γνήσια πολιτική και οικονομική ανεξαρτησία από τον ιμπεριαλισμό. Είναι καταπιεσμένα κράτη, και ως τέτοια θα παραμείνουν καταπιεσμένα από τη μια ή την άλλη ιμπεριαλιστική δύναμη. Άρα δεν πρέπει απλώς να αναπτυχθεί η θεωρία του Λένιν για να εξηγήσουμε την ανάδυση της Ρωσίας και της Κίνας ως ιμπεριαλιστικές, αλλά πρέπει και να αποδείξουμε "πώς" γίνεται αυτό. Στην πορεία, μπορούμε να κατεδαφίσουμε όλες τις ανταγωνιστικές θεωρίες, οι οποίες φτάνουν σε ψευδή συμπεράσματα που βασίζονται σε μια μη Μαρξιστική, μη διαλεκτική μέθοδο, δηλαδή, σε μια αστική εκλεκτικιστική, εμπειριστική μέθοδο

Πρώτα, πρέπει να δείξουμε ότι η θεωρία του Λένιν, επειδή βασίζεται στη Μαρξιστική μέθοδο, είναι αρκετά ισχυρή για να δείξει γιατί η Ρωσία και η Κίνα μπορούν να αναδυθούν ως ιμπεριαλιστικά κράτη στην ύστερη ιμπεριαλιστική εποχή. Δηλαδή, όχι απλώς δεν είναι εξαιρέσεις στον κανόνα, αλλά αποδεικνύουν τον κανόνα ότι στην εποχή του ιμπεριαλισμού μόνο τα έθνη που έχουν κάνει επιτυχημένες εθνικές επαναστάσεις και έγιναν ανεξάρτητα από τον ιμπεριαλισμό μπορούν να κάνουν τη μετάβαση στον ιμπεριαλισμό. Το μέτρο της "ανεξαρτησίας" δεν είναι η "πολιτική ανεξαρτησία" της νεο-αποικιοκρατίας, αλλά η οικονομική ανεξαρτησία που κερδίζεται από την απαλλοτρίωση της ιμπεριαλιστικής ιδιοκτησίας, καθώς και της ιδιοκτησίας της κομπραδόρικης εθνικής αστικής τάξης που ενεργεί ως πράκτορας του ιμπεριαλισμού.

[...]

Η Ρωσία και η Κίνα είναι διαφορετικές

[...]

Αυτό το οποίο κάνει τη Ρωσία και την Κίνα να διαφέρουν από τις άλλες BRICS είναι η ανεξαρτησία τους ως μετα-καπιταλιστικές οικονομίες, εκτός της σφαίρας συμφερόντων οποιασδήποτε υφιστάμενης καπιταλιστικής δύναμης, πράγμα που επιτρέπει σε αυτά τα εκφυλισμένα εργατικά κράτη να αναπτυχθούν ανεξάρτητα από τον νόμο της αξίας. Την ίδια όμως στιγμή, η σχεδόν απόλυτη απομόνωσή τους από την παγκόσμια καπιταλιστική αγορά τα οδήγησε να ολισθήσουν στην οικονομική στασιμότητα, καθώς η παρασιτική γραφειοκρατία κατανάλωσε το πλεόνασμα ως προνομιακό της εισόδημα σε βάρος της περαιτέρω ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Ενώ αυτή η απομόνωση και στασιμότητα οδήγησε τελικά στην παλινόρθωση του καπιταλισμού, η ανεξαρτησία τους από τον ιμπεριαλισμό τους επέτρεψε να ξεφύγουν από την μισο-αποικιακή καταπίεση όταν ξαναμπήκαν στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα, και να κάνουν την μετάβαση στον ιμπεριαλισμό.  

Αυτή η ανάλυση μας επιτρέπει να αναπτύξουμε τη θεωρία του Λένιν στη νέα κατάσταση των παλινορθωμένων πρώην εργατικών κρατών. Αυτό το κάνουμε ενσωματώνοντας τη θεωρία του Λένιν με τη θεωρία του Τρότσκι για τα εκφυλισμένα εργατικά κράτη. [...] Όπως προέβλεψε ο Τρότσκι, αν η εργατική τάξη αδυνατίσει να κάνει πολιτική επανάσταση για να αντισταθεί στις αυξανόμενες ανισότητες κατανομής που έρχονται ως αποτέλεσμα της στασιμότητα του πλάνου, η γραφειοκρατία θα μπορούσε να ανατρέψει την εργατική ιδιοκτησία και να παλινορθώσει το νόμο της αξίας ώστε να επιφέρει οικονομική ανάπτυξη και να μετατραπεί σε νέα καπιταλιστική τάξη. Η σταδιακή, βήμα-βήμα επανεισαγωγή του νόμου της αξίας οδήγησε σε ολική μεταμόρφωση του ταξικού χαρακτήρα του κράτους ανάμεσα στο 1988 και το 1992 στη Ρωσία και την Κίνα, όταν η γραφειοκρατία αποφάσισε να αποκαταστήσει το κεφάλαιο, και, με δεδομένους τους νόμους κίνησης του κεφαλαίου, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την απαραίτητη ανάδυση του ιμπεριαλισμού.

(συνεχίζεται)

1 σχόλιο: