Τετάρτη, 20 Αυγούστου 2014

Die Arbeit des Begriffs

Εξαντλημένος, σκυθρωπός, καθόταν εκεί σαν να είχε εσωτερικά καταρρεύσει, με το κεφάλι του σκυμμένο, και καθώς μιλούσε γύριζε συνεχώς τις σελίδες και έψαχνε μέσα στα μεγάλου μεγέθους τετράδιά του, μπρος και πίσω, ψηλά και χαμηλά. Κάθε ροή λόγου διακόπτονταν απ' το διαρκές καθάρισμα του φάρυγγά του και τον ξερόβηχά του. Κάθε πρόταση έστεκε μόνη και έβγαινε με δυσκολία, κομμένη κομμάτια και ανακατωμένη. Κάθε λέξη, κάθε συλλαβή αποσπώνταν μοναχά διστακτικά, και έπαιρνε μια παράξενα συνολική έμφαση από την μεταλλική, άδεια φωνή με την έντονη τοπική της διάλεκτο, σαν να ήταν η κάθε μια η σημαντικότερη όλων ... Η ευγλωττία που ρέει ομαλά προϋποθέτει ότι ο ομιλητής έχει εξαντλήσει το θέμα του πλήρως και το κατέχει απ' έξω και ανακατωτά, και η τεχνική ικανότητα του επιτρέπει να γλιστρά φλύαρα και με μεγάλη χάρη πάνω σε ό,τι είναι μισοχωνεμένο και επιφανειακό. Αυτός ο άνθρωπος, όμως, έπρεπε να σηκώσει τις πιο δυνατές σκέψεις από τα βαθύτερα θεμέλια των πραγμάτων, και αν ήταν να έχουν ζωντανό αποτέλεσμα, έπρεπε να αναγεννιούνται μέσα του σε ένα διαρκώς ζωντανό παρόν, όσο και αν τις είχε αναλογιστεί και επεξεργαστεί χρόνια πριν, ξανά και ξανά.
Ο H.G. Hotho για τις διαλέξεις του Χέγκελ, Vorstudien für Leben und Kunst, 1835. Στο Τέοντορ Αντόρνο, Hegel: Three Studies, μτφρ.: Lenin Reloaded.

1 σχόλιο:

  1. ''Ίσως αντίκειται το ύφος του Hegel στη συνηθισμένη φιλοσοφική κατανόηση, όμως προετοιμάζει,με την αδυναμία του, κάτι άλλο: θα πρέπει να διαβάζει κανείς τον Hegel περιγράφοντας τις καμπύλες της πνευματικής του κίνησης, σχεδόν ακούγοντάς τες στο θεωρητιό του αυτί σαν παιγμένες νότες. Αν η φιλοσοφία γενικά συμμαχεί με την τέχνη, στο βαθμό που επιθυμεί να διασώσει με το μέσο της έννοιας τη μίμηση που έχει απωθηθεί απ'αυτή, τότε ο Hegel της συμπεριφέρεται όπως ο Μέγας Αλέξανδρος προς το γόρδιο δεσμό. Αποδυναμώνει τις επιμέρους έννοιες και τις χειρίζεται σαν να ήτανε ανεικονικές εικόνες αυτού στο οποίο στοχεύουν. Σ'αυτό ανάγεται η φράση του Goethe για το παράλογο στη φιλοσοφία του Πνεύματος. Μ'αυτό που θέλει να ξεφεύγει πέρα από την έννοια, το ίδιο την οδηγεί συνεχώς στα επιμέρους, πάλι κάτω από την έννοια. Ο αναγνώστης τιμά τον Hegel τότε μόνο, όταν δεν του προσάπτει αυτή την αδυναμία άνευ ετέρου, αλλά αντιλαμβάνεται μέσα σ'αυτήν την κινητήρια δύναμή της. Κατανοεί γιατί θα πρέπει να είναι ακατανόητο το ένα ή το άλλο πράγμα, για να κατανοήσει το ίδιο.
    Ο Hegel αναμένει από τον αναγνώστη δυο πράγματα, που να μη θίγουν την ίδια τη διαλεκτική ουσία. Θα πρέπει να συνεπαίρνεται, να αφήνει να τον παίρνει το ρεύμα και να μην αναγκάζει το στιγμιαίο να περιμένει. Διαφορετικά θα το αλλοίωνε παρά τη μεγάλη του αφοσίωση κι ακριβώς εξαιτίας της. Απ'την άλλη μεριά ωστόσο πρέπει να διαμορφωθεί μια διανοητική μέθοδος αργής κίνησης όπως στον κινηματογράφο, που να επιβραδύνει το ρυθμό στα νεφελώδη σημεία, κατά τρόπον ώστε αυτά να μην εξατμίζονται, αλλά ν'αφήνουν να τα συλλάβει το μάτι ως κινούμενα. Σπάνια συμπίπτουν κι οι δύο μέθοδοι στην ίδια πράξη της ανάγνωσης. Έτσι αναγκάζονται να κατατμηθούν στις αντιθέσεις τους, όπως άλλωστε και το ίδιο το περιεχόμενο''

    Τ.Αντόρνο, Τρεις Μελέτες για τον Χέγκελ, εκδόσεις Κριτική, σελ 156-157.

    ΑπάντησηΔιαγραφή