Παρασκευή, 1 Αυγούστου 2014

Anton Latzo-Η πάλη για την κυριαρχία στην Ουκρανία (Ι)

Anton Latzo
Η πάλη για την κυριαρχία στην Ουκρανία
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Η πάλη των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων για την Ουκρανία δεν είναι μόνο σημερινή ή χτεσινή. Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η γερμανική "πολιτική για τα περιθωριακά κράτη", η οποία προέβλεπε την "απώθηση της Ρωσίας" δημιουργώντας μια προφυλακτική ζώνη απ' τη Φινλανδία ως την Ουκρανία, ήταν βασικός άξονας των επεκτακτικών της φιλοδοξιών στην Ανατολική Ευρώπη.


Εικοσιπέντε χρόνια μετά την ήττα του σοσιαλισμού στην Ευρώπη, τα ιμπεριαλιστικά κράτη εξακολουθούν τη διαδικασία ξαναμοιράσματος των σφαιρών επιρροής και ισχύος στην Ανατολική και τη Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη, έχοντας την ιδιαίτερη φιλοδοξία της ενίσχυσης της θέσης τους απέναντι στη Ρωσία κατά την περικύκλωση αυτής της χώρας. Έτσι, είναι προφανής μια ορισμένη συνέχεια στην αντεπαναστατική πολιτική του ιμπεριαλισμού.

Την ίδια στιγμή, αυτή η διαδικασία διαφοροποιείται. Η βασική επίθεση έχει ως στόχο τη Ρωσία, όπου πραγματικά υπάρχει μια επιθυμία ανανέωσης της πολιτικής της περιστολής [l’endiguement]. Έπρεπε να πραγματοποιηθεί το παλιό όνειρο του ιμπεριαλισμού: η περικύκλωση των συνόρων της Ρωσίας από τη Βαλτική ως τη Μαύρη Θάλασσα και την Κεντρική Ασία. Σε ό,τι αφορά τα Ανατολικο-Ευρωπαϊκά Κράτη, τα οποία ήταν μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας ως το 1990, ο ιμπεριαλισμός προτιμά μια πολιτική του "εναγκαλισμού", του στραγγαλισμού δια του εναγκαλισμού αυτού που οι εκπρόσωποί του αποκαλούν "Ανατολικούς Συνεργάτες."

Με την διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ προς Ανατολάς, αυτή η ο ομάδα κρατών έχει γίνει μια νέα προφυλακτική ζώνη -- από τη μια πλευρά συνορεύει με το ΝΑΤΟ και την ΕΕ και από την άλλη με τη Ρωσία. Την ίδια στιγμή αυτή η προφυλακτική ζώνη έχει γίνει αντικείμενο διαπάλης για την αναδιοργάνωση των σφαιρών συμφερόντων και επίδρασης κάθε μεγάλης ιμπεριαλιστικής δύναμης.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής του ιμπεριαλισμού μετά το 1989

Μετά τη διάλυση, εντός των παλιών κρατών-μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας, της πολιτικής εξουσίας του σοσιαλισμού μέσω της αναίρεσης των συνταγμάτων σε κάθε χώρα και μέσω του διορισμού πολιτικά κατάλληλων κυβερνήσεων, εδραιώθηκε το μοντέλο της ούτως καλούμενης "νεοφιλελεύθερης" δικτατορίας του χρήματος, κάτω από τη διεύθυνση και τον έλεγχο των ΗΠΑ και των κυρίαρχων δυνάμεων της ΕΕ. Η οικονομία "φιλελευθεροποιήθηκε", η κοινωνικοποιημένη ιδιοκτησία δαιμονοποιήθηκε και εξαλείφθηκε. Η ιδιωτικοποίηση έλαβε χώρα με τρόπο τέτοιο ώστε τα άτομα, τα οποία ήρθαν στο τιμόνι της εξουσίας ή εγκαταστάθηκαν εκεί, να ιδιοποιηθούν την διαλυμένη κοινωνική ιδιοκτησία για τον εαυτό τους και τους υποστηρικτές τους, μετασχηματιζόμενοι έτσι σε ολιγάρχες.

Ο ρόλος και οι λειτουργίες του κράτους αποσυναρμολογήθηκαν συστηματικά· το έργο του "απορρυθμίστηκε" δραστικά. Ολόκληρα διεθυντήρια με "συμβούλους" από τις ΗΠΑ και τις μεγάλες δυνάμεις της ΕΕ, κυρίως την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, πρόσφεραν την "βοήθειά" τους στη διεύθυνση και τον έλεγχο της παλινόρθωσης του καπιταλισμού "κανονικά και με το νόμο."

Με τον τρόπο αυτό, εδραιώθηκε η υποταγή της κάθε χώρας στο ξένο κεφάλαιο, σύμφωνα όμως με ένα και μοναδικό σχέδιο, το οποίο εφάρμοζε ήδη σε άλλα μέρη του κόσμου το ΔΝΤ.

Τα κράτη αυτά υποβλήθηκαν επίσης σε αλλαγή κατεύθυνσης της εξωτερικής πολιτικής και της  ασφάλειας, καθώς και σε μόνιμο έλεγχο, στη βάση της οικονομικής τους ενσωμάτωσης στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα, κυρίως στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Τα πραγματικά τους εθνικά συμφέροντα αγνοήθηκαν. Έτσι, πυροδοτήθηκαν και διογκώθηκαν οι αντιφάσεις ανάμεσα στα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και ανάμεσα σ' αυτά και τη Ρωσία.

Οι "μεταρρυθμίσεις" αυτές δεν διευθύνονταν απλώς από τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, αλλά ελέγχονταν ακόμα από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, και επιπλέον, συνδέονται με πολιτικές προϋποθέσεις στη γραμμή της παλινόρθωσης του καπιταλισμού.

Στην αρχή της διαδικασίας, οι ΗΠΑ και η ΕΕ, κυρίως οι μεγάλες δυνάμεις όπως η Γερμανία, έφτασαν σε ένα πολύ ψηλό επίπεδο συναίνεσης, τουλάχιστο απ' τη σκοπιά των εξωτερικών παρατηρητών. Αυτή η κατάσταση ήταν αποτέλεσμα κοινών συμφερόντων στη δημιουργία μιας διαδικασίας άρσης του σοσιαλισμού και παλινόρθωσης του καπιταλισμού που να είναι ανεπίστρεπτη.

Από τότε, εμφανίστηκαν αντιφάσεις σε ό,τι αφορά την επιρροή της κάθε ιμπεριαλιστικής δύναμης, για παράδειγμα, του δικαιώματος χρήσης των οικονομικών πόρων και της εκμετάλλευσης της κατάστασης ώστε να επιτευχθούν τα επεκτατικά συμφέροντα μιας συγκεκριμένης ιμπεριαλιστικής δύναμης. Μεγάλος, και ακόμα και αποφασιστικός, είναι ο ρόλος των στόχων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων απέναντι στη Ρωσία.

Κάθε δύναμη ενδιαφερόταν και ενδιαφέρεται κυρίως για τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης σε σχέση με τα δικά της συμφέροντα. Οι ΗΠΑ ήθελαν να τα χρησιμοποιήσουν ως εργαλείο για την εγκαθίδρυση μιας "νέας παγκόσμιας τάξης" -- αυτό το οποίο απαίτησε ο πρόεδρος Μπους από το αμερικανικό Κογκρέσο τον Σεπτέμβρη του 1990. Θα έπρεπε όμως να είναι, όπως είπε ο Μπους, μια "νέα τάξη κάτω από την ηγεσία των ΗΠΑ." Εκείνο τον καιρό, η Γερμανία και η ΕΕ ενσωματώθηκαν σ' αυτή την κατεύθυνση, ελπίζοντας ότι θα μπορούσαν να υλοποιήσουν τους δικούς τους ξεχωριστούς στόχους, εν μέρει σε αντίθεση με τα αμερικανικά συμφέροντα. Για τις ΗΠΑ και την ΕΕ (Γερμανία), ήταν σημαντικό η Ρωσία μετά τον Γκορμπατσόφ και τον Γέλτσιν να προσφέρει ευνοϊκές συνθήκες για την ευόδωση των ιμπεριαλιστικών εγχειρημάτων.

Στις αρχές του νέου αιώνα, ο διεθνής συσχετισμός άλλαξε, καθώς η Ρωσία ακολούθησε μια πολιτική η οποία έδινε περισσότερη σημασία στα εθνικά της συμφέροντα, και η οποία θα αύξανε την αυτονομία της στις διεθνείς σχέσεις. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ ενίσχυσαν την πολιτική στρατιωτικής επιθετικότητας, για παράδειγμα στο Ιράκ (βλ. επίσης Γιουγκοσλαβία, Λιβύη, Αφγανιστάν, Μέση Ανατολή...!)

Σ' αυτό το πλαίσιο, αναδύθηκε επίσης μια ορατή αλλαγή στις σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και τις μεγάλες ευρωπαϊκές καπιταλιστικές δυνάμεις. Οι τελευταίες αρνούνταν όλο και περισσότερο να ακολουθήσουν τις πολιτικές οδηγίες των ΗΠΑ και παρέμειναν προσκολλημένες στα δικά τους ξεχωριστά συμφέροντα. Κατά συνέπεια, οι ΗΠΑ έκαναν λόγο για μια "γηραιά Ευρώπη" (Russel) με στόχο τη Γερμανία, τη Γαλλία, κλπ. Η Ανατολική Ευρώπη και η Πολωνία έγιναν μέρη της "νέας Ευρώπης." Με αυτή την λεπτοφυή κρίση, οι ΗΠΑ έδειξαν την προαίρεσή τους να επιβάλλουν την επιρροή τους στα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης ενάντια στη θέληση και τις προθέσεις των κρατών της ΕΕ. Στράφηκαν όχι μόνο ενάντια στα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων της ΕΕ στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και ενάντια στην πολιτική τους απέναντι στη Ρωσία. Η εφαρμογή των σχέσεων της ΕΕ με τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και με τη Ρωσία θα ελεγχόταν εφεξής άμεσα από τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, προετοιμάστηκε και εφαρμόστηκε η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, και κατόπιν και της ΕΕ, στα Ανατολικά. Διαφάνηκε ότι μια προφυλακτική ζώνη θα μπορούσε να συγκροτήσει μια σημαντική αλυσίδα για τις χώρες από τη Βαλτική ως τη Μαύρη Θάλασσα, ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ, απ' τη μια πλευρά, και τη Ρωσία απ' την άλλη. Όμως και αυτή η εφαρμογή σχεδίου έγινε αντικείμενο διαπάλης για την αναδιοργάνωση σφαιρών συμφερόντων και επιρροής ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Απ' την άλλη, οι δυνάμεις αυτές συνδεόταν απ' το κοινό όνειρο της άμεσης περικύκλωσης της Ρωσίας στα σύνορά της, από την Βαλτική ως την Κεντρική Ασία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου