Πέμπτη, 24 Ιουλίου 2014

Γ. Σταμάτης-Για τη μορφή και τον χαρακτήρα της παραγωγής στις κοινωνίες του υπαρκτού σοσιαλισμού

    "Εσύ δεν είσαι ακόμα μέλος του συνεταιρισμού· εγγράψου άμεσα!", ΕΣΣΔ, 1927 
Από το Γ. Σταμάτης, Σχέδιο και αγορά στις σοσιαλιστικές οικονομίες.

Ο χαρακτήρας των ιδιωτικών, των συνεταιριστικών και των κρατικών παραγωγών

Στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες [ενν. τις κοινωνίες του "υπαρκτού σοσιαλισμού"] το συνολικό κοινωνικό προϊόν παράγεται από σχετικά αυτόνομους, τόσο αμοιβαία όσο και από τους άμεσους παραγωγούς (=εργάτες) ανεξάρτητους παραγωγούς (=επιχειρήσεις) υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας.

Βάσει των σχέσεων, τις οποίες αναπτύσσουν αναφορικά με τους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς όρους καθώς και τα αποτελέσματα της παραγωγής τους μεταξύ τους, με τους άμεσους παραγωγούς και με το κράτος, οι παραγωγοί αυτοί διακρίνονται σε ιδιωτικούς, συνεταιριστικούς και κρατικούς παραγωγούς. 


[...]

Οι συνεταιριστικοί παραγωγοί είναι ενώσεις παραγωγής άμεσων παραγωγών. Φέρονται μεταξύ τους και προς τους υπόλοιπους ιδιωτικούς και κρατικούς παραγωγούς ως ιδιοκτήτες των αντικειμενικών όρων και των προϊόντων της παραγωγής τους. Ως εκ τούτου κάθε συνεταιρισμός είναι στις σχέσεις του με τους άλλους παραγωγούς, οι οποίες αφορούν τη διάθεση και χρήση των αντικειμεινικών όρων της παραγωγής του και την ιδιοποίηση των προϊόντων του, ανεξάρτητος απ' αυτούς. Σε αντίθεση προς τις σχέσεις μεταξύ των ιδιωτικών ή κρατικών επιχειρήσεων αφενός και των εργατών τους αφετέρου η σχέση μεταξύ των συνεταιριστικών παραγωγών και των μελών τους δε βασίζεται σε αμοιβαία ανεξαρτησία. Κι αυτό για τον εξής λόγο: ο συνεταιρισμός εξαρτάται, όσον αφορά την ιδιοποίηση των αντικειμενικών και υποκειμενικών όρων της παραγωγής, δηλ. την ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής, των φυσικών πόρων και της εργασιακής δύναμης από τα μέλη του, επειδή αυτά είναι ιδιοκτήτες ή όσον αφορά τη γη, κάτοχοι* αυτών των όρων. Αφετέρου τα μέλη του συνεταιρισμού εξαρτώνται, όσον αφορά την ιδιοποίηση του συνεταιριστικού προϊόντος, από τον συνεταιρισμό στο βαθμό που αυτό το προϊόν δεν μπορούν να το ιδιοποιηθούν άμεσα, δηλ. ατομικά, αλλά μόνο μέσω του συνεταιρισμού. Ωστόσο η σχέση μεταξύ του συνεταιρισμού και των μελών του δεν είναι μια ιδιωτικοδικαιϊκή, βασιζόμενη σε ιδιωτικές συμφωνίες σχέση μεταξύ ανεξάρτητων υποκειμένων, εν προκειμένω των μελών του συνεταιρισμού, αλλά μια από το κράτος θεσμένη και ρυθμισμένη σχέση. Έτσι π.χ. το κράτος ορίζει τους όρους προσχώρησης και αποχώρησης, εγγυάται στα μέλη του συνεταιρισμού ένα --από το ύψος του παραγόμενου από το συνεταιρισμό εισοδήματος ανεξάρτητο-- ελάχιστο εισόδημα κτλ. Οι συνεταιρισμοί είναι λοιπόν συλλογικοί παραγωγοί, οι οποίοι είναι στις σχέσεις με τους άλλους παραγωγούς ανεξάρτητοι απ' αυτούς.

[...]

Είναι ένας σημαντικός μορφικός προσδιορισμός των ιδιωτικών και συνεταριστικών σχέσεων ιδιοκτησίας στις σύγχρονες μετακαταπιλιστικές μεταβατικές κοινωνίες το ότι δεν αναπτύσσονται άναρχα, αλλά στα πλαίσια όρων, που τίθενται από το κράτος και από τον νέο τρόπο παραγωγής. Δεν αναπαράγουν οι ίδιες τους κοινωνικούς όρους της ύπαρξής τους, αλλά αυτοί οι όροι ορίζονται στα πλαίσια της νέας μορφής παραγωγής από το κράτος κατά τρόπο, ο οποίος αποσκοπεί στη μετατροπή των ιδιωτικών και συνεταιριστικών σχέσεων ιδιοκτησίας σε σχέσεις που αρμόζουν και αντιστοιχούν στο νέο τρόπο παραγωγής.

Από την ύπαρξη του κρατικού τομέα και από τον κρατικό προγραμματισμό της κοινωνικής παραγωγής, ο οποίος βασίζεται σ' αυτήν, εν συντομία: από τον νέο τρόπο παραγωγής προκύπτουν όροι για την αναπαραγωγή των ιδιωτικών και των συνεταιριστικών σχέσεων ιδιοκτησίας, οι οποίοι προσδίδουν σ' αυτές τις σχέσεις ένα χαρακτήρα τελείως διαφορετικό απ' αυτόν που έχουν οι ίδιες αυτές σχέσεις υπό καπιταλιστικές συνθήκες παραγωγής.

[...]

Στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες, υπό τους όρους του νέου τρόπου παραγωγής, η αυτονομία των ιδιωτικών παραγωγών παίρνει ένα παντελώς νέο περιεχόμενο [από ό,τι στον καπιταλισμό]. Η μορφή ύπαρξης των υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας λειτουργούντων παραγωγών, η οποία αντιστοιχεί στον τρόπο παραγωγής που κυριαρχεί σ' αυτές τις κοινωνίες, είναι η κρατική επιχείρηση. Οι ιδιωτικοί παραγωγοί αποτελούν αντιθέτως μια μορφή ύπαρξης υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας λειτουργούντων παραγωγών, η οποία αντιστοιχεί στα κατάλοιπα του παλιού, ήδη ξεπερασμένου από την κοινωνία τρόπου παραγωγής και η οποία συνεπώς είναι περιορισμένη σε πολύ λίγα, ασήμαντα πεδία της κοινωνικής παραγωγής. Όπως αυτά τα κατάλοιπα, έτσι και οι ιδιωτικοί παραγωγοί οφείλουν την ύπαρξή τους στο ότι στα εν λόγω πεδία της παραγωγής η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και η κοινωνικοποίηση της παραγωγής δεν έχουν φθάσει ακόμη το επίπεδο που απαιτείται για την σύμφωνα με τον νέο τρόπο παραγωγής οργάνωση της παραγωγής.

[...]

[...] στη σε σε κρατική βάση κοινωνικοποιημένη παραγωγή συναντώνται και κατηγορίες, οι οποίες φαίνεται ν' αποτελούν παραπέρα αναπτυγμένες μορφές κατηγοριών που υπήρχαν σε υπανάπτυκτη μορφή ήδη στον καπιταλισμό. Αυτό ισχύει αναφορικά με την κρατική επιχείρηση αλλά επίσης και αναφορικά με τους συνεταιριστικούς παραγωγούς στο βαθμό που αυτοί οι τελευταίοι βρίσκονται πλησιέστερα στη μορφή του κρατικού παρά σ' αυτήν του ιδιωτικού παραγωγού. Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι ειδικές μορφές ορισμένων γενικών κατηγοριών στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες είναι θεμελιωδώς διαφορετικές από τις μορφές αυτών των κατηγοριών στον καπιταλισμό. 

Απ'όλα αυτά προκύπτει ένας αποφασιστικής σημασίας περιορισμός της ανεξαρτησίας των ιδιωτικών και των συνεταιριστικών παραγωγών στις σχέσεις τους με το κράτος των σύγχρονων μεταβατικών μετακαπιταλιστικών κοινωνιών. Οι παραγωγοί αυτοί είναι αμοιβαία, όχι όμως και από το κράτος ανεξάρτητοι παραγωγοί, καίτοι είναι ιδιοκτήτες των μέσων και των προϊόντων της παραγωγής τους. Η εξάρτησή τους από το κράτος επηρεάζει επίσης το είδος και το βαθμό των σχέσεών τους προς τους άλλους ανεξάρτητους παραγωγούς. Συνεπεία αυτής της εξάρτησής τους δύνανται να συνάψουν ορισμένες μόνο σχέσεις με άλλους παραγωγούς -- και αυτές πάλι μόνο στα πλαίσια των όρων που θέτουν ο νέος τρόπος παραγωγής καθώς και το κράτος υπό τη μορφή του κεντρικού πλάνου ή υπό άλλες μορφές. Οι παραγωγοί αυτοί είναι ως εκ τούτου μόνο σχετικά αυτόνομοι.

Τελικά μπορούμε λοιπόν να διαπιστώσουμε, ότι στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες οι ιδιωτικοί και οι συνεταιριστικοί παραγωγοί είναι υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας λειτουργούντες, αμοιβαία ανεξάρτητοι και αναφορικά με το κράτος σχετικά αυτόνομοι παραγωγοί.

[...]

Από τα μέχρις εδώ αναπτυχθέντα προκύπτει, ότι στις σύγχρονες μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες όλοι οι παραγωγοί αναγνωρίζουν στις μεταξύ τους σχέσεις ο ένας τον άλλον ως ιδιοκτήτη των αντικειμενικών όρων και των προϊόντων της παραγωγής του. Αυτή η δικαιϊκή σχέση, η οποία εκφράζεται σε συμβόλαια και συμφωνίες καθώς και σε πράξεις αγοράς και πώλησης, βασίζεται σε μια οικονομική σχέση, στην αμοιβαία ανεξαρτησία των παραγωγών.

[...]

Οι μεμονωμένοι παραγωγοί είναι, αν υπάρχουν ως ιδιωτικοί, συνεταιριστικοί ή κρατικοί παραγωγοί, για εκάστοτε διαφορετικούς λόγους και σε εκάστοτε διαφορετικό βαθμό, σχετικά αυτόνομοι απέναντι στο κράτος. Αυτή η σχετική τους αυτονομία απέναντι στο κράτος αποτελεί τον όρο ύπαρξης της αμοιβαίας τους ανεξαρτησίας. Οι σχέσεις, που συνάπτουν μεταξύ τους σε αμοιβαία ανεξαρτησία, είναι δυνατές μόνο στο βαθμό που είναι σχετικά αυτόνομοι απέναντι στο κράτος. [...] Εάν η αυτονομία τους αναιρείτο εντελώς, τότε θα εξαφανιζόταν παντελώς και οι μεταξύ τους σχέσεις ως σχέσεις μεταξύ αμοιβαία ανεξάρτητων παραγωγών, διότι τότε θα έπαυαν κι αυτοί οι ίδιοι να υπάρχουν ως αυτόνομοι παραγωγοί. Ό,τι μέχρι τώρα ήταν αντικείμενο αυτών των σχέσεων θα το ρύθμιζε πλέον το κράτος, ή, σε περίπτωση άμεσης κοινωνικοποίησης της εργασίας και της παραγωγής, άμεσα η κοινωνία. 


* Ιδιοκτήτης της γης είναι το κράτος.

15 σχόλια:

  1. ТЫ ЕЩЕ НЕ ЧЛЕН КООПЕРАТИВА, — ЗАПИШИСЬ НЕМЕДЛЕННО!

    Και καλύτερη μετάφραση του κειμένου (βλ. τίτλο σχολίου) της αφίσας:

    ΕΣΥ ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΑΚΟΜΑ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ, — ΕΓΓΡΑΨΟΥ ΑΜΕΣΑ!

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αναθεωρήθηκε, γιατί όντως το ΕΣΥ φωνάζει κιόλας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΚΙ ΕΝΑ ΚΟΥΪΖ, ΚΑΛΟΚΑΙΡΑΚΙ ΠΟΥ ’ΝΑΙ

    Να κάνουμε μια και το ’φερε η περίπτωση κι ένα κουΐζ, έτσι για να χαλαρώσουμε λιγάκι;

    Ελπίζω να το επιτρέψει ο οικοδεσπότης μας, ο φίλος Αντώνης (αν όχι, δεν πειράζει).

    Λοιπόν, ποια είναι η ελληνική (αρχαία, μεσαιωνική ή νέα δεν το διακρίνω εδώ) λέξη που έχει την ίδια σημασία και προφορά με το ρωσικό ТЫ;

    Δεκτές και σχολιαστέες όλες οι προσπάθειες κι η λύση εντός εικοσιτετραώρου το αργότερο, αν δεν υπάρξει εν τω μεταξύ σωστή απάντηση.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Σε προηγούμενη ανάρτηση του Γ. Σταμάτη, σχετική με την «αγορά» στις σοσιαλιστικές χώρες, είχα εκφράσει τις αντιρήσεις μου για την δυνατότητα συνύπαρξης «αγοράς» και σοσιαλιστικής οικονομίας. Εδώ νομίζω ότι ξεκαθαρίζει το ζήτημα. Ο Σταμάτης φαίνεται θεωρεί ότι υπάρχει κάποιο ενδιάμεσο μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού οικονομικό σύστημα που το ονομάζει «μετακαπιταλιστικές μεταβατικές κοινωνίες» και πιθανότατα για αυτές τις κοινωνίες «επιτρέπεται» ή μάλλον είναι αναγκαία η συνύπαρξη αγοράς και σοσιαλιστικής οικονομίας. Έχουμε δηλαδή μια οικονομική θεωρία των σταδίων μετά την επανάσταση. Φυσικά και ο Μαρξ έδωσε μόνο μια γενική θεωρητική βάση, αλλά αυτή η γενική βάση, δεν νομίζω ότι αφήνει περιθώρια για «ενδιάμεσα» στάδια. Εν ολίγοις, μετά τον καπιταλισμό είναι ο σοσιαλισμός. Φυσικά ο σοσιαλισμός δεν οικοδομείται και δεν ολοκληρώνεται σε μια ημέρα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ενδιάμεσο στάδιο, σημαίνει ότι το προλεταριάτο παίρνοντας την πολιτική εξουσία στα χέρια του έχει άμεσο καθήκον το γκρέμισμα του αστικού τρόπου παραγωγής και το πέρασμα σε σοσιαλιστικές σχέσεις. Αν δεν το κάνει, για τον οποιοδήποτε λόγο, η επιστροφή στο παρελθόν είναι μάλλον αναπόφευκτη.
    Θα συμφωνήσω με την άποψη του Eriugena στην προηγούμενη ανάρτηση σχετικά με την ανάγκη ανάπτυξης σε μέγιστο βαθμό του κεντρικού σχεδιασμού, νομίζω ότι επιβάλλεται από την τεράστια ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων από τον καπιταλισμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Συμφωνώ και στο ότι το πρόβλημα είναι πως αυτός ο κεντρικός σχεδιασμός θα είναι μέρος της δημοκρατίας της δικτατορίας του προλεταριάτου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Για το "επιτρέπεται ή είναι αναγκαία", δεν το βλέπω προς το παρόν. Για το ότι ΜΕΤΑ την σοσιαλιστική επανάσταση ανέκυψε ένα μεταβατικό οικονομικό σύστημα το οποίο είχε στοιχεία εμπορευματικής οικονομίας, τα είπε ο Στάλιν το 1936, δεν τα ανακάλυψε ο Σταμάτης. Το πραγματικό θεωρητικό ερώτημα είναι τι θα αλλάξει στο μέλλον και γιατί. Αν είναι πιο εύκολη η άμεση κατάργηση της εμπορευματικής παραγωγής, και σε ποια βάση θα χτιστεί με σημερινούς όρους --όπου η αγροτιά είναι 3%-4%-- η εργατική-λαϊκή συμμαχία τόσο προς την επανάσταση όσο και μετεπαναστατικά.

      Αυτό είναι το θέμα.

      Διαγραφή
    2. Ας πούμε "ήταν αναπόφευκτη βάσει των τότε συνθηκών ανάπτυξης". Αυτό θα ήταν ακριβέστερο από το "επιτρέπεται" (το "επέτρεψε" κάποιος στην ΕΣΣΔ;) ή το "είναι αναγκαία" (σύμφωνα με ποιον υπεριστορικό νόμο;)

      Διαγραφή
    3. @ Naptha: Το υπογράμμισα για να το δεις, γιατί το έθεσες στο άλλο θρεντ: "Η μορφή ύπαρξης των υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας λειτουργούντων παραγωγών, η οποία αντιστοιχεί στον τρόπο παραγωγής που κυριαρχεί σ' αυτές τις κοινωνίες, είναι η κρατική επιχείρηση. Οι ιδιωτικοί παραγωγοί αποτελούν αντιθέτως μια μορφή ύπαρξης υπό συνθήκες κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας λειτουργούντων παραγωγών, η οποία αντιστοιχεί στα κατάλοιπα του παλιού, ήδη ξεπερασμένου από την κοινωνία τρόπου παραγωγής και η οποία συνεπώς είναι περιορισμένη σε πολύ λίγα, ασήμαντα πεδία της κοινωνικής παραγωγής."

      Διαγραφή
    4. Αντώνη, δεν προσπαθώ να βγάλω από τη μύγα ξύγκι: προφανώς και σε αυτά τα αποσπάσματα δεν υπάρχουν σοβαρά θέματα, πέρα ίσως από μεμονωμένα ζητήματα ακρίβειας.
      Για ποιον λόγο όμως δεν γίνεται λόγος για σοσιαλισμό είναι ένα άλλο θέμα.

      Εγώ αναρωτιέμαι: τα σωστά που αναφέρονται σε απόσπασμα της προηγούμενης ανάρτησης για την ΜΑΡΞΙΚΗ αντίληψη του σοσιαλισμού:
      --"Οι άμεσοι παραγωγοί διαθέτουν συλλογικά όλους τους όρους και όλα τα αποτελέσματα της παραγωγής τους. Οι μονάδες παραγωγής ("επιχειρήσεις") δεν υπάρχουν ούτε ως αυτόνομοι και αμοιβαία ανεξάρτητοι ιδιωτικοί παραγωγοί ούτε ως σχετικά αυτόνομοι και αμοιβαία ανεξάρτητοι κρατικοί παραγωγοί, αλλά ως μη αυτόνομα τμήματα του συνολικού κοινωνικού μηχανισμού παραγωγής. Τα προϊόντα δεν τα διαθέτουν οι μονάδες παραγωγής, οι οποίες τα παράγουν, αλλά η κοινότητα των άμεσων παραγωγών. Δεν ανταλάσσονται από τις μεμονωμένες μονάδες παραγωγής μέσω του χρήματος με προϊόντα άλλων μονάδων παραγωγής ή με εργασιακή δύναμη, αλλά κατανέμονται από την κοινωνία σε επιμέρους μονάδες παραγωγής και στους άμεσους παραγωγούς. Για το λόγο αυτό δεν είναι εμπορεύματα."--
      ισχύουν ή δεν ισχύουν για τους τομείς αυτούς στους οποίους η παραγωγή είναι κοινωνικοποιημένη; Με άλλα λόγια περιγράφουν ή δεν περιγράφουν τον κυρίαρχο τρόπο παραγωγής στην ΕΣΣΔ;

      Διαγραφή
    5. Η απάντηση του συγγραφέα είναι, όπως κατανοώ, "όχι." Και είναι "όχι" επειδή στις κοινωνίες αυτές "η εργασία και η παραγωγή δεν είναι ΑΚΟΜΑ ΑΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ." Η "κοινωνικοποίησή τους" δεν συντελείται, όπως στον καπιταλισμό σε "ατομική, ιδιωτική βάση." Αλλά η "κοινωνική εργασία και η κοινωνική παραγωγή έχουν κοινωνικοποιηθεί σε κρατική βάση."

      Η διαφορά δηλαδή, για τον συγγραφέα, έγκειται στο ότι δεν έχει ΑΚΟΜΑ γίνει εφικτή η κοινότητα των ΑΜΕΣΩΝ παραγωγών, χρειάζεται το πλάνο και ο συντονισμός του κράτους.

      Αυτό δεν σημαίνει όμως α) "αντιπαράθεση" με μια γενική κατευθυντήρια γραμμή β) αποκλεισμό της προοπτικής σύγκλισης μαζί της.

      Για να το πω όσο πιο απλά γίνεται, δεν βλέπω απολύτως κανένα λόγο για τον οποίο αυτό που περιγράφεται ως μεταβατική μετακαπιταλιστική οικονομία είναι κάτι ασύμβατο, στατικά αντίθετο, με την μαρξική αντίληψη του σοσιαλισμού. Η κοινότητα των άμεσων παραγωγών είναι αδιανόητη όπως καταλαβαίνω τον όρο χωρίς το "από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του", που με τη σειρά του είναι χαρακτηριστικό του ανώτερου σταδίου του σοσιαλισμού, ήτοι του κομμουνισμού. Και αυτό δεν μπορεί ποτέ να προκύψει μεμιας. Συνεπώς, το κράτος, και αυτό το συζητά αναλυτικά το βιβλίο, λειτουργεί ως προϋπόθεση της ΣΧΕΤΙΚΗΣ "ελευθερίας" αν θες (της σχετικής αυτονομίας, με τους όρους Σταμάτη" της συνεταιριστικής κοινότητας των παραγωγών, είναι η προϋπόθεση αυτής της ελευθερίας και συνάμα το όριό της. Όσο υπάρχει το κράτος και η αναγκαιότητά αυτού υφίσταται η σχετική αυτονομία των άμεσων παραγωγών, δηλαδή τόσο η αυτονομία τους όσο και τα όρια σ' αυτή.

      Διαγραφή
    6. Ωραία. Να ρωτήσω τότε κάτι άλλο: τι είναι το σοβιετικό κράτος; Δεν είναι ουσιαστικά "η κοινότητα των άμεσων παραγωγών"; Όταν λέει "Τα προϊόντα δεν τα διαθέτουν οι μονάδες παραγωγής, οι οποίες τα παράγουν, αλλά η κοινότητα των άμεσων παραγωγών.", δεν είναι αυτό που συμβαίνει με τον κεντρικό σχεδιασμό του κράτους; Το σοβιετικό κράτος δεν είναι η κοινότητα αυτών που παράγουν, έστω και σε μια ακόμα πιο διαμεσολαβημένη μορφή, δηλαδή το πολιτικό όργανο της εργατικής τάξης; Αν δεν είναι έτσι, τότε πως πρέπει να φανταστεί κανείς αυτήν την κοινότητα;

      Διαγραφή
    7. Εννοείται ότι απαντάω πάντα με βάση τη δική μου κατανόηση του τι διαβάζω, όχι εκ μέρους τρίτου:

      Το Σοβιετικό κράτος δεν είναι παρά η διαμεσολαβημένη μορφή της κοινότητας των άμεσων παραγωγών. Δεν είναι , επουδενί, μια "έξωθεν" επιβολή, αλλά η αναγκαία μορφή αυτής της κοινότητας στο στάδιο προς τον ανώτερο σοσιαλισμό (κομμουνισμό). Αυτό καταλαβαίνω εγώ και για αυτό, άλλωστε, παρέθεσα το κείμενο στα πλαίσια της συζήτησης που άνοιξαν οι δικές μου σχετικές αναρτήσεις.

      Διαγραφή
    8. Αντώνη, μου αρκεί. Να καταλάβω θέλω κάποια πράγματα, όχι να αντιπαρατεθώ απαραιτήτως στην κατανόηση του Σταμάτη.

      Διαγραφή
  5. "Ας πούμε "ήταν αναπόφευκτη βάσει των τότε συνθηκών ανάπτυξης". Αυτό θα ήταν ακριβέστερο από το "επιτρέπεται" (το "επέτρεψε" κάποιος στην ΕΣΣΔ;) ή το "είναι αναγκαία" (σύμφωνα με ποιον υπεριστορικό νόμο;)"
    Ακριβώς, όμως η εντύπωση που μου δημιουργήθηκε από τον Σταμάτη είναι ότι αυτό που προέκυψε στην Σ.Ε.βάσει των τότε συνθηκών, το θεωρεί και αναγκαίο και θετικό. Σε αντίθεση φυσικά με τον Στάλιν, που το θεωρούσε το κυριότερο πρόβλημα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.
    Το "τι θα αλλάξει στο μέλλον" είναι ένα ζήτημα που νομίζω δεν μπορεί να εξετασθεί αν δε τεθεί ένα συγκεκριμένο χρονικό και γεωγραφικό πλαίσιο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. " η εντύπωση που μου δημιουργήθηκε από τον Σταμάτη είναι ότι αυτό που προέκυψε στην Σ.Ε.βάσει των τότε συνθηκών, το θεωρεί και αναγκαίο και θετικό."

      Ο συγγραφέας γράφει ότι όσα λέει τα λέει για να αντικρούσει τις αριστερίστικες επιθέσεις κατά του υπαρκτού που στην ουσία γινόντουσαν από μικροαστική βάση. Και με αυτό έχω πλήρη συμπάθεια, ιδιαίτερα στη χρονική στιγμή που έλαβε χώρα (1975-1988).

      Τώρα, επειδή η επιστήμη είναι πάνω από όλα, ποτέ δεν θα έλεγα ότι είναι ΣΗΜΕΡΑ "αναγκαίο" εάν δεν είχα πολύ συγκεκριμένα πειστήρια γιατί, και ποτέ δεν θα υποστήριζα έτσι αφηρημένα ότι είναι "θετικό" γιατί "θετικό" από μαρξιστική σκοπιά είναι αυτό που διευκολύνει την γρηγορότερη μετάβαση στον ανώτερο σοσιαλισμό και μόνο. Και συνεπώς θα διαφωνούσα με οποιονδήποτε το παρουσίαζε ως αφηρημένα θετικό και θα ζητούσα συγκεκριμένα πειστήρια για το γιατί το θεωρεί αναγκαίο.

      Διαγραφή
  6. ΝΑ ΤΟ ΠΑΡΕΙ ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ (ΟΧΙ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ, ΠΡΟΣ ΘΕΟΥ!)

    Και η λύση του χθεσινού κουΐζ.

    Το ρωσικό ты σημαίνει ελληνιστί εσύ.

    Η δωρική μορφή του αρχαίου ελληνικού (αττικού) σύ είναι τύ.

    Και το ρωσικό ты και το αρχαίο δωρικό τύ σημαίνουν/σήμαινε εσύ.

    Και στα δυο το φωνήεν προφέρεται/προφερόταν βαθειά, θυμίζει/θύμιζε δηλαδή την προφορά του σημερινού γαλλικού tu (που σημαίνει κι αυτό εσύ).

    Επομένως η σωστή απάντηση είναι: Το αρχαίο δωρικό τύ.

    Δεν κερδίζει κανένας και καμιά γιατί κανένας και καμιά δεν πήραν μέρος (δεν πειράζει).

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή