Παρασκευή, 18 Ιουλίου 2014

Στοιχεία για τη θεωρία της εξάρτησης

Με δεδομένη την κεντρικότητα της έννοιας της "εξάρτησης" της ελληνικής αστικής τάξης στις κριτικές που ασκήθηκαν στο ΚΚΕ --και στις θέσεις του περί αλληλεξάρτησης και "ιμπεριαλιστικής πυραμίδας"-- από νυν και πρώην μέλη του εδώ και κάποια χρόνια, θεώρησα σημαντικό να ανατρέξω στη θεωρητική γενεαλογία του όρου (η "θεωρία της εξάρτησης", με αυτό το όνομα [dependency theory], είναι κοινωνιολογικό ρεύμα του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα και δεν αποτελεί τμήμα του κλασικού μαρξισμού αλλά απότοκο των αντι-αποικιακών κινημάτων και κυρίως των ζητημάτων που ανέκυψαν στις οικονομίες χωρών που βρέθηκαν τύποις ανεξάρτητες στις δεκαετίες του 1950 και 60), καθώς και στις συνεπαγωγές του. Το παρακάτω αποτελεί μετάφραση αποσπασμάτων του άρθρου του Luiz Carlos Bresser-Pereira "Από την εθνική αστική τάξη στην ερμηνεία της Λατινικής Αμερικής με όρους εξάρτησης", το οποίο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Latin American Perspectives τον Μάη του 2011. Ολόκληρο το άρθρο στο πρωτότυπο μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.
LR
---
[...]
Η περί εξάρτησης ερμηνεία



Λίγα θέματα έχουν συζητηθεί τόσο συγκεχυμένα και ανακριβώς στην διανοητική ιστορία της Λατινικής Αμερικής όσο η "θεωρία της εξάρτησης." Πρώτον, δεν επρόκειτο για θεωρία ή στρατηγική ανάπτυξης αλλά για κοινωνιολογική και πολιτική ερμηνεία της Λατινικής Αμερικής η οποία ανταγωνίστηκε πετυχημένα την ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης. Δεύτερον, δεν ήταν επικριτική για τον ιμπεριαλισμό όπως εμφανιζόταν, αλλά σε μια απ' τις εκδοχές της, πρότεινε την σύνδεση με τις πλούσιες χώρες. [...]  η ερμηνεία περί εξάρτησης ήταν μια κοινωνιολογική ανάλυση της εξαρτημένης μορφής του καπιταλισμού που εμφανίστηκε στη Λατινική Αμερική, η οποία συνδέεται γενικά με τον Μαρξισμό διότι ο ιδρυτής της, ο Andre Gunder Frank, κι ένας από τους κύριους εκπροσώπους της στη Λατινική Αμερική, ο Ruy Mauro Marini, ήταν γνωστοί μαρξιστές οικονομολόγοι.

[...] Οι Frank and Marini έδωσαν έμφαση στην εκμετάλλευση της περιφέρειας από το αναπτυγμένο κέντρο, αλλά όπως σημειώνει ο Ronald H. Chilcote (1982: 14) “η θεωρία της εξάρτησης δεν μας προσφέρει καμία νέα θεωρία του ιμπεριαλισμού.” Η βασική της ενασχόληση ήταν η ανάδειξη της ευθύνης για την ανάπτυξη των εξαρτημένων τοπικών ελίτ, περιλαμβανομένων των βιομηχανικών. Έτσι, απέρριψε εκ βάθρων την ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης.

[...]

Ο όρος "εξάρτηση", όταν εφαρμόζεται στην περιφέρεια, είναι ανάλογος του όρου "ιμπεριαλισμός" σε σχέση με το κέντρο, και αυτό οδήγησε πολλούς να θεωρήσουν πως η προσέγγιση στον ιμπεριαλισμό και η προσέγγιση στην εξάρτηση ως εξηγήσεις για την οικονομική υπανάπτυξη είναι ισοδύναμες. [...] Στην πραγματικότητα, κοντά στην ερμηνεία περί ιμπεριαλισμού βρίσκεται η ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης, ενώ η ερμηνεία περί εξάρτησης διαφέρει και απ' τις δύο σε δύο σημαντικά επίπεδα. Πρώτον, ισχυρίστηκε πως η αιτία της οικονομικής οπισθοδρόμησης των υπανάπτυκτων χωρών δεν ήταν μονάχα η εκμετάλλευση από το ιμπεριαλιστικό κέντρο, αλλά επίσης, αν όχι κυρίως, η ανικανότητα των τοπικών ελίτ να είναι εθνικές, να σκέφτονται και να πράττουν με όρους εθνικών συμφερόντων. Ενώ η ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης υπέθεσε ότι αναδυόταν μια εθνική βιομηχανική αστική τάξη σε αντίθεση με τις παλιές Λατινοαμερικάνικες ελίτ, εν μέρει φεουδαρχικές και πατριαρχικές, εν μέρει μερκαντιλιστικές, η περί εξάρτησης ερμηνεία αρνούνταν κάθε είδος κοινωνικού δυισμού κι έτσι απέρριπτε τη βασική εσωτερική σύγκρουση που χαρακτήριζε την άρχουσα τάξη στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο [Ander Gunder] Frank (1966· 1969) απέρριψε αυτή την υπόθεση και μαζί την όλη ιδέα της αυτόνομης ανάπτυξης στην καπιταλιστική περιφέρεια. [...] Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι υποστηρικτές της περί εξάρτησης ερμηνείας, ισχυριζόταν, ακολουθώντας τον ιστορικό Caio Prado Jr. (1956 [1945]· 1966), και κόντρα σε όλα τα τεκμήρια για το αντίθετο, ότι [...] η λατινοαμερικάνικη αστική τάξη ήταν πάντα μερκαντιλιστικού χαρακτήρα [...] και ανίκανη να φέρει την τεχνική καινοτομία ή να ορίσει μια εθνική αναπτυξιακή στρατηγική. 

[...]


Συνήθως, η περί εξάρτησης ερμηνεία διαιρείται σε δύο εκδοχές —την αρχική εκδοχή της υπερεκμετάλλευσης και την εκδοχή της συνδεόμενης εξάρτησης [associated dependency]. Προτείνω την ύπαρξη μιας τρίτης, την οποία ονομάζω "εθνική-εξαρτημένη [national-dependent] ερμηνεία". Η πρώτη ερμηνεία χρησιμοποιεί μια συνεκτική αλλά τελικά ουτοπική λογική. Δεδομένης της υποτιθέμενης αδυνατότητας ύπαρξης εθνικής αστικής τάξης στη Λατινική Αμερική, οι εργάτες δεν είχαν επιλογή παρά να παλέψουν για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Ήταν λοιπόν κοντά στη θεωρία του ιμπεριαλισμού, γιατί αποδεχόταν ρητά την ύπαρξη του ιμπεριαλισμού, όμως την ίδια στιγμή ασκούσε σφοδρή κριτική στην ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης, για το ότι αρνούνταν την δυνατότητα εθνικής ανάπτυξης στα πλαίσια του υπανάπτυκτου καπιταλισμού. Για τον Frank, η Λατινική Αμερική ήταν πάντοτε καπιταλιστική (αλλά μερκαντιλιστικά καπιταλιστική), και ήταν λάθος ο ισχυρισμός ότι πέρασε από αστική εθνική επανάσταση από τη δεκαετία του 1930. [...] Ακολουθώντας αυτή τη γραμμή, ο Marini ανέπτυξε την θέση περί υπερεκμετάλλευσης, αποδεχόμενος ότι για ένα διάστημα, τα συμφέροντα της αστικής τάξης και του προλεταριάτου ήταν κοινά, και ότι αυτά "οδήγησαν την πρωτοπορία των μικροαστών στον ρεφορμισμό και την πολιτική της ταξικής συνεργασίας", αλλά "η στρατιωτική επέμβαση του 1964 έφερε το θανατηφόρο χτύπημα στους ρεφορμιστές" (1969: 151). Έτσι, η ερμηνεία περί εθνικής αστικής τάξης ταυτιζόταν με τον ρεφορμισμό, για τον οποίο ο Marini παραδεχόταν ότι είχε αξία για ένα διάστημα. Ο ρεφορμισμός απέτυχε γιατί η ανάπτυξη στη Βραζιλία βασιζόταν ουσιαστικά στην υπερεκμετάλλευση των εργατών, όπως φαινόταν από τους μισθούς πείνας που έπαιρναν και τις πολλές ώρες βαριάς εργασίας. Η εκμετάλλευση ήταν φυσιολογικό χαρακτηριστικό των καπιταλιστικών οικονομιών που αυξανόταν όμως στις εξαρτημένες ή περιφερειακές χώρες και μεταμορφωνόταν σε υπερεκμετάλλευση καθώς οι εργάτες δεν υπόκειντο μόνο στην ντόπια, εξαρτημένη αστική τάξη αλλά και στο ιμπεριαλιστικό κέντρο.

[...]

Η εκδοχή περί συνδεόμενης εξάρτησης αναδύθηκε απευθείας από τη σχολή του Σάο Πάολο και ήταν επίσης μαρξιστικών καταβολών, αν και όταν διατυπώθηκε, οι περισσότεροι ακόλουθοί της εγκατέλειψαν τον Μαρξισμό. [...] Η συνδεόμενη εξάρτηση μπορεί να συνοψιστεί --με όλους τους κινδύνους που ενέχει μια σύνοψη-- σε μια απλή ιδέα: ότι όταν οι χώρες της Λατινικής Αμερικής δεν έχουν αστική τάξη, τότε δεν έχουν επίσης καμία εναλλακτική παρά να συνδεθούν με το κυρίαρχο σύστημα και να εκμεταλλευτούν τις ρωγμές που τους παρέχει για ανάπτυξη. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, το προαπαιτούμενο για την οικονομική ανάπτυξη στις χώρες αυτές ήταν η εισροή ξένου συναλλάγματος, με δεδομένο ότι τους έλειπαν, υποτίθεται, οι πόροι για να χρηματοδοτήσουν οι ίδιες την ανάπτυξή τους.

[...]

Η τρίτη εκδοχή της ερμηνείας περί εξάρτησης είναι η "εθνική-εξαρτημένη", που συνδέεται με τους Celso Furtado και Osvaldo Sunkel. [...] Η παραδοχή και ανάλυση των νέων ιστορικών γεγονότων που οδήγησαν στην κατάρρευση της εθνικής πολιτικής συμμαχίας βιομηχάνων και εργατών των πόλεων είναι κεντρικής σημασίας για αυτή την ερμηνεία. Οι διανοούμενοι που θεωρώ ότι μοιράζονται την ερμηνεία αυτή καταλάβαιναν ξεκάθαρα ότι η πολιτική και οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1960 προκλήθηκε από μια σειρά από νέα ιστορικά γεγονότα τα οποία απαιτούσαν νέες ερμηνείες, αλλά ότι τα γεγονότα αυτά δεν δικαιολογούσαν ούτε την εγκατάλειψη της κριτικής του ιμπεριαλισμού, όπως έγινε στην ερμηνεία περί συνδεόμενης εξάρτησης, ούτε την παραδοχή του απόλυτα ανέφικτου μιας εθνικής αστικής τάξης, όπως στις ερμηνείες περί υπερεκμετάλλευσης και συνδεόμενης εξάρτησης. Αυτή η ερμηνεία αναγνώριζε τον εξαρτημένο χαρακτήρα των λατινοαμερικάνικων ελίτ, και για τον λόγο αυτό μπορεί να θεωρείται τμήμα της περί εξάρτησης ερμηνείας, αλλά έβλεπε αυτή την εξάρτηση ως σχετική και αντιφατική, και έτσι μπορεί επίσης να ιδωθεί ως ανεξάρτητη ερμηνεία.

[...] Ο όρος "εθνική-εξαρτημένη", που χρησιμοποιώ για να την ταυτοποιήσω είναι ενσυνείδητο οξύμωρο: οι δυο του όροι, χωρισμένοι από παύλα, στέκονται ο ένας σε αντίθεση προς τον άλλο. Η ντόπια καπιταλιστική ή αστική τάξη στη Λατινική Αμερική χωρίζεται συχνά, απ' τη μια, σε μια μερκαντιλιστική και χρηματοπιστωτική ομάδα που συνδέεεται με τις πλούσιες χώρες, κι απ' την άλλη, σε μια βιομηχανική αστική τάξη, η οποία βιώνει τη συνεχή αντίφαση ανάμεσα στην επιθυμία της να ταυτιστεί με το έθνος, με τις πολιτικές του για αύξηση κερδών και στήριξη της καπιταλιστικής συσσώρευσης, και τον πειρασμό να συμμαχήσει με τις επιχειρηματικές ελίτ του κέντρου.

[...]

Και για τις τρεις εκδοχές της περί εξάρτησης ερμηνείας, οι ντόπιες ελίτ εξαρτώνταν από τις ελίτ στις πλούσιες χώρες — απ' το βιοτικό τους επίπεδο και τις ιδέες τους. Αλλά ενώ για την περί υπερεκμετάλλευσης εκδοχή ήταν ανέφικτη η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη σ' αυτό το πλαίσιο, κι ενώ για την εκδοχή περί συνδεόμενης εξάρτησης ήταν εφικτή μόνο με την αποδοχή της υποταγής στο κέντρο, για την "εθνική-εξαρτημένη" ερμηνεία η ανάπτυξη ήταν εφικτή όταν τις ελίτ τις καθοδηγούσε το εθνικό συμφέρον και όχι οι ιμπεριαλιστικές προτάσεις και πιέσειςμε άλλα λόγια, όταν οι "εθνικοί" παράγοντες κυριαρχούσαν πάνω στους "εξαρτημένους" στον καθορισμό πολιτικών και μεταρρυθμίσεων

19 σχόλια:

  1. Για την ιστορία, ο Luiz Carlos Bresser-Pereira ανήκει στην τρίτη σχολή, αυτή που αναμένει ανάπτυξη όταν κυριαρχήσει το εθνικό αίσθημα της αστικής τάξης πάνω στο εξαρτημένο.

    Για να μην δημιουργηθούν παρεξηγήσεις ότι βρήκα κάποιον λατινοαμερικανό πράκτορα του ΚΚΕ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτή όμως δεν είναι και η τάση γενικά που οδηγεί και στον ευρωσκεπτικισμό; Δεν μας έκατσε το κουμπάριασμα με τους άλλους ιμπεριαλιστές, και η άλλη (και μόνη) επιλογή μας είναι να τους ανταγωνιστούμε έμμεσα και άμεσα.
      Το γεγονός φαντάζομαι ότι κανείς αστός θεωρητικός δεν βλέπει που οδηγεί αυτό και τι όρια έχει, είναι και το μόνο που δεν ταυτίζεται με την θέση για την "ιμπεριαλιστική πυραμίδα" του ΚΚΕ;

      Κώστας

      Διαγραφή
  2. Πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση.

    Εγώ πάντως νομίζω ότι σύνδεση της λενινιστικής θεώρησης του ιμπεριαλισμού με θεωρίες σταδίων - για να το πάω λίγο πάλι σε αυτό, καθώς συνδέεται φυσικά - είναι ούτως ή άλλως ολωσδιόλου λανθασμένη και ήταν πάντα λανθασμένη, ακόμα και εκεί που φαινομενικά είχε κάποια εφαρμογή. Η επανάσταση του Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση Κερένσκι δεν ήταν στάδιο, ούτε αντιμετωπίστηκε και ποτέ από τον Λένιν ως τέτοιο. Στην πραγματικότητα ήταν μια στιγμή μέσα σε ένα ενιαίο επαναστατικό προτσές. Όταν ο Λένιν γράφει μετά τον Φεβρουάριο ότι η συμμαχία εργατιάς-αγροτιάς έχει ήδη πραγματωθεί με την εξουσία των Σοβιέτ, κατά την γνώμη μου ακριβώς αυτό λέει. Κατά την γνώμη μου λοιπόν στάδια δεν υπήρξαν ποτέ από λενινιστική σκοπιά. Ούτε η λενινιστική στρατηγική συμμαχιών (από κάτω ή από πάνω) δεν συνδέεται με στάδια, αλλά με την εξέλιξη της επαναστατικής διαδικασίας, κατά την οποία μπορούν να προκύψουν κάθε είδους μετατοπίσεις και ρήξεις, που το ΚΚ μπορεί να εκμεταλλευτεί, αλλά ουδεμία σχέση έχει αυτό με στάδια ή με σχηματισμό κυβέρνησης στο έδαφος του καπιταλισμού.
    Ενδιαφέρον επίσης: για την ευχέρεια ελιγμών του ΚΚ που κόπτονται διάφοροι: καμία ευχέρεια ελιγμών δεν έχει ένα Κόμμα που πριν καλά καλά ξυπνήσει ο λαός μπαίνει σε περιπτωσιολογία κυβερνήσεων, συμμαχιών και σταδίων. Πραγματική ευχέρεια ελιγμών έχεις ως Κόμμα μόνο με την παραπάνω θεώρηση περί επαναστατικής διαδικασίας. Ένα "Κόμμα παντός καιρού", όπως πολύ σωστά διατυπώνεται και στο πρόγραμμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Η επανάσταση του Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση Κερένσκι δεν ήταν στάδιο, ούτε αντιμετωπίστηκε και ποτέ από τον Λένιν ως τέτοιο."

      Συμφωνώ απολύτως.

      Προσοχή στο παραπάνω για το πως ΟΛΑ τα ρεύματα της σκέψης για την εξάρτηση που εξετάζει ο συγγραφέας έχουν ως προνομιακό ερώτημα, ως θεμέλιο σκέψης, το ζήτημα του αν υπάρχει ή όχι πατριωτική ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, ποτέ το πώς θα οργανωθεί επαναστατικά η ΕΡΓΑΤΙΚΗ. Το δεύτερο είναι πάρεργο, όταν τίθεται καν.

      Κομβικό θέμα, σπανίως παρατηρείται στις ατέρμονες συζητήσεις (του κώλου συνήθως) περί "εξάρτησης."

      Διαγραφή
    2. Έχεις δίκιο. Πρόκειται για ετεροκαθορισμό του επαναστατικού υποκειμένου. Και εντέλει για θεωρητικολογίες του κώλου, που λες. "Από καθέδρας σοσιαλισμός"...

      Διαγραφή
    3. Να το πάω λίγο παρακάτω: ενώ όλοι καταλαβαίνουν την εξάρτηση ως μια έννοια της "ετερονομίας", λίγοι καταλαβαίνουν ότι η ετερονομία δεν ήταν απλώς αυτό στο οποίο αναφερόταν η έννοια· ήταν επίσης στοιχείο της μεθόδου. Ένα ρεύμα σκέψης που χρήστηκε "μαρξιστικό" αφιερώθηκε πολύ περισσότερο στο ζήτημα του τι είναι και τι θέλει η αστική τάξη από ό,τι στην οργάνωση του εργατικού αγώνα (pun intended). Κι αυτό γιατί την αστική τάξη θεώρησε εξ αρχής κυρίαρχο ρυθμιστικό παράγοντα, οι δικές της προτεραιότητες ήταν το θεμέλιο για την χάραξη της πολιτικής. Δεν μιλούσε λοιπόν η θεωρία της εξάρτησης απλώς για ετερονομία. Την εξασκούσε, εξασκούσε το ακροατήριό της στην ιδέα του απόλυτου ετεροκαθορισμού της εργατικής πρωτοβουλίας.

      Διαγραφή
    4. Να το πάω ως το τέλος;

      Αυτός ο διπλός ετεροκαθορισμός (ετεροκαθορισμός ως αναφερόμενο -- το έθνος ετεροκαθορίζεται, ετεροκαθορισμός ως μέθοδος -- πρώτα να δούμε τι θα γίνει με την αστική τάξη, τι θα κάνει, τι θα επιλέξει αυτή, και μετά βλέπουμε), δεν πάει all the way στον κομματικο-θεωρητικό ετεροκαθορισμό; "Το ΚΚΕ πρόδωσε, έκανε, έρανε, εμείς είμαστε οι τρου, το ΚΚΕ, το ΚΚΕ, το ΚΚΕ..."

      Διαγραφή
    5. Χαχαχα! Νομίζω ότι κάτι εντόπισες εδώ!

      Διαγραφή
    6. Για να συμπληρώσω και το προηγούμενο: Γελοιοδέσταστη, κατά την γνώμη μου, και η σύνδεση σταδίων με τον Στάλιν. Ουδεμία σχέση με τα Λαϊκά Μέτωπα. Εδώ μιλάμε για ένοπλη πάλη του λαού με τον φασισμό και σου 'ρχεται ο κάθε κακομοίρης να στο θεωρητικοποιήσει αυτό ως δημοκρατικό στάδιο ή δεν ξέρω και εγώ τι.

      Διαγραφή
    7. Χωρίς πλάκα, εγώ αυτό βλέπω. Μια πλήρη εξάλειψη της διαλεκτικής, έναν μονότονο υπερτονισμό της θεμελιακότητας του τι θέλει ο "αντίπαλος", τέτοιον που πολύ γρήγορα δεν είναι "ο αντίπαλος" αλλά ο μοχλός κίνησης της ιστορίας, απ' αυτόν εξαρτώνται τα πάντα. Παρατηρεί κάποιος ότι ο έτερος βασικός θεωρητικός της εξάρτησης, ο Σαμίρ Αμίν, δεν άφησε αστική κυβέρνηση να μην συνεργαστεί μαζί της.

      Ε, άμα έχεις μάθει να ετεροκαθορίζεις τα πάντα, δεν σου είναι και πιο εύκολο και φυσικό να ετεροκαθορίζεις και το στίγμα σου ως "τρου" (ντύνοντας τον Φρανκ και τον Αμίν του Ανδρέα Παπανδρέα Λένιν);

      Διαγραφή
    8. Σκέψου πάντως τη σύνδεση ανάμεσα στην καταστροφικότητα της "ανάπτυξης" για τα λαϊκά στρώματα (ή το ψευδεπίγραφο της "ευμάρειας") στο δικό σου κείμενο με την κριτική στην "εξάρτηση" ως θεωρία που αφήνει εντελώς χωρίς κριτική επεξεργασία το τι σημαίνει "ανάπτυξη" με κεφαλαιοκρατικούς όρους, ως "θεωρία ανάπτυξης" απ' την ανάποδη, εξίσου αφελή με αυτό που υποτίθεται ότι καταγγέλει (όχι την έννοια της ανάπτυξης και το τι συγκαλύπτει σε ό,τι αφορά την ένταση της εκμετάλλευσης, αλλά ότι "δεν υπάρχει πραγματική ανάπτυξη", έχουμε "κομπραδόρικη, παρασιτική ελίτ", "λαμόγια", "Γκαουλάιτερ", κλπ). Δεν είναι αυτός ο σκληρός πυρήνας της δήθεν "απ τα αριστερά" επίθεσης στο ΚΚΕ; Μια ακόμα εκδοχή της αταξικής (δηλ. αστικής) θεώρησης της "ανάπτυξης" που ποζάρει ως "κριτική" στους "ανίκανους να μας αναπτύξουν;"

      Διαγραφή
    9. Το πολύ ενδιαφέρον με την "υπερεκμετάλλευση": Το "επανάσταση ενάντια στην εκμετάλλευση!" γίνεται "αλλού τους εκμεταλλεύονται λιγότερο, τόσο να μας εκμεταλλεύονται και μας!"

      Διαγραφή
    10. Ναι, πρόκειται για πλήρη απενεχοποίηση της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

      Και έχεις απόλυτο δίκιο για την εξάλειψη της διαλεκτικής. Νομίζω ότι πρόκειται και για την θεωρητική ρίζα του οπορτουνισμού, καθώς οδηγεί το εργατικό κίνημα ακριβώς με βάση τις κινήσεις της αστικής τάξης. Και τα περί συμμαχιών, όπως είπα, μόνο ευελιξία δεν δείχνουν. Αντίθετα, πλήρης ετεροκαθορισμός είναι, καθώς σου λέει, πάρε τώρα όποιον σου πέφτει μπροστά σου και μην το πολυψάχνεις.

      Διαγραφή
    11. Πάντως διάβασα τις προάλλες ενα βιβλίο για τη δευτερη κινεζικη επανάσταση το 27 και νομίζω οτι και εκεί ο Στάλιν είχε εκφράσει άποψη υπέρ των σταδίων,
      "Τί μορφή έπαιρνε η πολιτική συνεργασία με την αστική τάξη; Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το επίσημο όργανο της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Διεθνούς, το περιοδικό «Κομμουνιστική Διεθνή».

      «Η Κυβέρνηση της Καντόνας δημοσίευσε στις 5 του Γενάρη 1927 ένα νέο νόμο για τις απεργίες. Με τον νόμο αυτό απαγορεύει στους εργάτες να οπλοφορούν στις διαδηλώσεις, να συλλαμβάνουν εμπόρους και βιομηχάνους και να κατάσχουν τα προϊόντα τους. Με τον καινούριο νόμο, εγκαθίσταται υποχρεωτική διαιτησία για μια σειρά συγκρούσεις. Στο νόμο αυτό υπάρχουν αρκετοί παράγραφοι που προστατεύουν τα δικαιώματα των εργατών... Όμως, παράλληλα με αυτές τις παραγράφους, υπάρχουν άλλες που περιορίζουν την ελευθερία των απεργιών περισσότερο απ’ ότι το απαιτούν τα συμφέροντα άμυνας κατά τη διάρκεια του επαναστατικού πολέμου», (όπ.π., σελ. 11, Νο 82, 1927).

      Από το σκοινί με το οποίο η αστική τάξη έχει δέσει τους εργάτες, ξεφτούν νήματα (παράγραφοι) προς όφελος των εργατών. Το ελάττωμα της θηλιάς συνίσταται στο ότι αυτή είναι πιο σφιχτή από ότι το απαιτούν τα «αμυντικά συμφέροντα» (της κινέζικης μπουρζουαζίας). Αυτό γράφουν στο κεντρικό όργανο της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Ποιος το γράφει; Ο Μαρτίνοφ. Πότε το γράφει; Στις 5 του Φλεβάρη, έξι βδομάδες πριν το λουτρό αίματος στη Σαγκάη."
      Η ανάλυση για την κινέζικη επανάσταση και τη συμμαχία με τους "εθνικιστές" που ηταν ξεκάθαρα θέση της Εσσδ τότε έχει προβληματικές. Βέβαια οι αναλυσεις που βρήκα στα ελληνικά απο μαρξιστική οπτική είναι μόνο τροτσκιστικές άρα όχι αξιόπιστες.
      Από την άλλη το ΚΚΕ είναι τό μόνο κομμα που έκανε σοβαρή μελέτη και κριτική στο παρελθόν. Γιατί έκανε και κριτική στη "μετωπική θεωρεία" απκαθιστώντας μάλιστα τους πιο πιστούς εφαρμοστές της (Στάλιν, Ζαχαριάδη). Αυτό αποδείχνει ότι έκανε κριτική στους επανάστάτες χωρίς να κλεινει το μάτι στο ρεβιζιονισμό και στην καπιταλιστική παλινόρθωση. Με λίγα λόγια αυτά που πόνεσε τα μελέτησε σοβαρά. Τα γκρουπούσκουλα παραμένουν στη μεταφυσική και στην προσωπολατρεία.
      Βιεσίνσκι

      Διαγραφή
    12. Δεν βλέπω τίποτε για στάδια στο παράθεμα.

      Διαγραφή
  3. Πολυ ενδιαφεροντα κειμενα και αυτο και το προηγουμενο απο την "επαγρυπνηση"
    Προσπαθεις να πιασεις ενα κουβαρι αντιληψεων διαφορετικων ομαδων,ατομων και ρευματων του 20ου αιωνα πιανοντας το νημα απο την αρχη και αυτο ειναι το σωστο.
    Αυτο που για μενα ειναι το ωριμο σημερα για την ιδεολογικοπολιτικη ωριμοτητα του ΚΚΕ, ειναι η μελετη και η εξαγωγη συμπερασματων ως προς την υλικη βαση της αναπτυξης αντιληψεων για συμμετοχη σε αστικες κυβερνησεις, για πατριωτικη αστικη ταξη, για τον αντιιμπεριαλιστικο αγωνα που αποκοπηκε απο την οικονομικη βαση του ιμπεριαλισμου που ειναι οι καπιταλιστικες σχεσεις και φυσικα περα απο την υλικη βαση κατω απο ποιες συνθηκες και στροφες της ταξικης παλης αρχισαν να εδραιωνονται στο Κομμουνιστικο Κινημα αυτες οι αντιληψεις. Δεν ειναι κατι που απαντιεται με τσιτατα πχ ολα τα κακα απο το 20ο συνεδριο του ΚΚΣΕ και μετα ή κακο το 4ο συνεδριο της ΚΔ , καλυτερα το το 5ο και 6ο και κακο το 7ο. Θελει ψαξιμο. Δεν γινεται τα ΚΚ μια μερα να αποφασισαν να υοθετησουν την αποψη του Καουτσκι για τον ιμπεριαλισμο. Ειναι ενδιαφεροντα ζητηματα προς μελετη κυριως για το ΚΚΕ που μελετα το πατελθον με το βλεμα στο μελλον παντα.

    ratm

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τρία χρόνια τώρα, και από πολλές κατευθύνσεις, προσπαθώ να ξεμπερδέψω το κουβάρι του εικοστού (κυρίως) αιώνα. Είναι τρομερές οι στρεβλώσεις, οι παρανοήσεις, οι συγχύσεις, οι προπαγανδιστικές απλουστεύσεις. Όσο μελετάω, τόσο νιώθω ότι πραγματικά μέχρι πριν λίγο καιρό είχα άγνοια της ιστορίας των ιδεών, και βέβαια αυτή την άγνοια τη βλέπω σε πολύ επιφανείς και γνωστούς συγγραφείς του καιρού μας. Αλλά η αναζήτηση του νήματος είναι καθήκον και πιστεύω ότι το κόμμα έχει τη διάθεση να το κάνει συλλογικά -- που έχει και πολύ μεγαλύτερη αξία.Ήδη το άρθρο της Παπαρήγα που ανέφερα χθες (στα αγγλικά), θίγει κάποια πράγματα που δεν έχουν συζητηθεί επαρκώς ευρύτερα, που θέλουν διερεύνηση, θεωρητικό "σπρώξιμο", κλπ.

      Είμαι ήδη 45 ετών αλλά ελπίζω στην γενιά που έρχεται από πίσω. Νομίζω ότι πολύ νωρίτερα από εμένα είναι σε θέση να ψαχτεί στη σωστή κατεύθυνση. Εμένα μου πήρε πάρα πολλά χρόνια.

      Διαγραφή
  4. Σε ευχαριστώ για την προσπάθεια σου να βοηθήσεις σ. εμένα ανάμεσα σε άλλους δινοντας στοιχεία για τή μητρα της θεωρείας της εξάρτησης.
    Βιεσίνσκι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. μια παρομοια συζήτηση πριν απο 1 χρονο περιπου

    http://sfyrodrepano.blogspot.gr/2013/04/blog-post_4.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή