Πέμπτη, 17 Ιουλίου 2014

Η "ευμάρεια" ως σύμπτωμα της κρίσης του καπιταλισμού (1ο Μέρος)

Η "ευμάρεια" ως σύμπτωμα της κρίσης του καπιταλισμού (1ο Μέρος)
Επαγρύπνηση

Μετά τους δύο παγκόσμιους πολέμους το κεφάλαιο βρέθηκε ταυτόχρονα ενδυναμωμένο με όρους συσσώρευσης, αλλά και σαφώς αποδυναμωμένο με όρους οικονομικής ανάπτυξης και συσχετισμού δυνάμεων. Από την μια η οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ και σε μια σειρά άλλων χωρών, καθώς και τα ισχυρά κομμουνιστικά κόμματα και εργατικά συνδικάτα στις καπιταλιστικές χώρες έθεταν όρια στην δυνατότητα εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης. Από την άλλη προμηνυόταν μακροχρόνια ύφεση ως αποτέλεσμα της κρίσης υπερπαραγωγής και υπερσυσσώρευσης. Η αδυναμία υπέρβασης αυτής της κατάστασης με ευνοϊκούς για το κεφάλαιο όρους οφειλόταν αφενός στην δύναμη του εργατικού κινήματος και την «κομμουνιστική απειλή» και αφετέρου στην αδυναμία του συστήματος να επαναστατικοποιήσει τον τρόπο παραγωγής μέσω της εισαγωγής σημαντικών τεχνολογικών καινοτομιών που θα προκαλούσε αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και συνεπώς μείωση του κόστους εργασίας. Επιπλέον η παγκόσμια αγορά όχι μόνο δεν επεκτεινόταν (όπως σταθερά συνέβαινε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα), αλλά αντιθέτως συρρικνωνόταν λόγω των σοσιαλιστικών επαναστάσεων.


Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση το κεφάλαιο ανέπτυξε μια πολύπλευρη και πολυεπίπεδη στρατηγική. Σε επίπεδο υψηλής οργάνωσης, δηλαδή κρατικής πολιτικής, παρατηρείται αφενός η ένταση των άμεσων ή έμμεσων ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων με σκοπό την διατήρηση και εξασφάλιση αγορών και φυσικών πόρων μέσα από την υπονόμευση των σοσιαλιστικών κρατών ή την παρεμπόδιση σοσιαλιστικών επαναστάσεων και αφετέρου την όλο και μεγαλύτερη και συστηματική εφαρμογή πολιτικών κρατικομονοπωλιακού χαρακτήρα, με την διπλή κατεύθυνση της άμεσης ενίσχυσης του κεφαλαίου μέσω κρατικών επενδύσεων σε έργα υποδομής και επιχορηγήσεων ή κρατικοποιήσεων με χαρακτήρα «διάσωσης», καθώς και της «κεϋνσιανής», σοσιαλδημοκρατικής πολιτικής με σκοπό την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, αλλά και την αποτροπή ανάπτυξης και όξυνσης των εργατικών και λαϊκών αγώνων.

Οι σημαντικότερες μερίδες του κεφαλαίου προχώρησαν ωστόσο αναγκαστικά και σε κάποιες άλλες προσαρμογές, που δεν αποτελούσαν απαραιτήτως συνειδητή συνολική πολιτική της αστικής τάξης, αλλά που επιβλήθηκαν από τις συνθήκες. Ο ανταγωνισμός σε συνδυασμό με την αδυναμία μείωσης του εργατικού κόστους ώθησε το κεφάλαιο να τοποθετήσει μεγάλο μέρος του σε δραστηριότητες οι οποίες δεν ήταν άμεσα παραγωγικές για το ίδιο, που δεν συνέβαλαν δηλαδή στην αύξηση της παραγώμενης υπεραξίας, αλλά στην αναπαραγωγή των όρων της καπιταλιστικής παραγωγής, καθώς και στην πραγμάτωση της παραγώμενης υπεραξίας εις βάρος των ανταγωνιστικών παραγωγών, μέσα σε μια συρρικνωμένη και συρρικνούμενη αγορά.

Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να κατανεμηθούν σε κυρίως δυο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τον χρηματοπιστωτικό τομέα, η διόγκωση του οποίου, δηλαδή η μετακίνηση κεφαλαίου προς την ανάπτυξή του, εξυπηρετούσε αφενός την κεφαλαιακή επάρκεια των επιχειρήσεων μέσω εύκολου δανεισμού ή την διεύρυνση του μετοχικού κεφαλαίου και αφετέρου μέσω του δημόσιου και ιδιωτικού δανεισμού την κερδοφορία του τραπεζικού κεφαλαίου και αύξηση της κατανάλωσης στις πλάτες φυσικά των οικονομικών του κράτους και του οικογενειακού εισοδήματος. Αυτό οδήγησε τελικά και στην επικράτηση μεγάλων ομίλων που είχαν την δυνατότητα να διαθέσουν τεράστια συσσωρευμένα κεφάλαια.

Η άλλη κατηγορία είχε την κατεύθυνση τοποθέτησης κεφαλαίων σε κλάδους που με άμεσο ή έμμεσο τρόπο θα συνέβαλαν, όπως αναφέραμε, στην πραγμάτωση της παραγόμενης αξίας. Τεράστια κεφάλαια εισέρρευσαν συνεπώς σε μη άμεσα παραγωγικούς για το κεφάλαιο κλάδους όπως της διαφήμισης, του θεάματος, του τουρισμού, αλλά και της τέχνης, του σχεδιασμού, της εκπαίδευσης, της επιστήμης. Για καθέναν από αυτούς τους κλάδους οι άμεσοι σκοποί μπορεί να διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό, αλλά ο γενικότερος προσανατολισμός ήταν ο ίδιος. Ο ανταγωνισμός γινόταν με γνώμονα την κυκλοφορία και όχι την παραγωγή, καθώς τα χέρια των καπιταλιστών ήταν σε μεγάλο βαθμό δεμένα. Φυσικά αυτή η «δαπάνη» προϋπέθετε μια ήδη μεγάλη συσσώρευση κεφαλαίου. Για το κεφάλαιο όμως αυτή η «δαπάνη» απέρρεε από μια ανάγκη επιβίωσης, καθώς έπρεπε να διατηρηθεί σε καιρό συρρίκνωσης της αγοράς ένα ποσοστό κέρδους, ακόμα και με κόστος την απώλεια μεγάλουν μέρους του συσσωρευμένου κεφαλαίου και την αύξηση του χρέους. Τα αποθέματα ήταν ωστόσο μεγάλα, κυρίως χάρη στα υπερκέρδη των μονοπωλίων που προέκυψαν από τους δύο παγκόσμιους πολέμους, αλλά και στην διευκόλυνση του δανεισμού και την γενικότερη ροή χρήματος με διάφορους τρόπους (βλ. μεταξύ άλλων «Σχέδιο Μάρσαλ»).

Πέρα όμως από τα άμεσα αποτελέσματα, που είχε αυτή η στρατηγική για το κεφάλαιο, προέκυψε και το μάλλον «ανέλπιστο» (υπό την έννοια του μη προσχεδιασμένου) αποτέλεσμα της άνθησης μιας σειράς κλάδων που δημιουργήθηκαν (ή διογκώθηκαν) από αυτήν την μεταφορά κεφαλαίων. Αυτό με την σειρά του δημιούργησε μια σειρά νέων θέσεων εργασίας που απαιτούσαν σε μεγάλο βαθμό ένα υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, αρκετά διαφορετικό από αυτό της «παραδοσιακής» μισθωτής εργασίας. Αυτό αποτέλεσε την βάση για την ανάπτυξη μιας νέας κοινωνικής μερίδας, η οποία σε μεγάλο βαθμό (τουλάχιστον με τα μέχρι τότε κριτήρια) μπορούσε να χαρακτηριστεί μικροαστική[1]. Το ανέλπιστο αποτέλεσμα ήταν η διεύρυνση της μέσης αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, κάτι που αναζωογόνησε (όπως θα δούμε βέβαια στην συνέχεια, επιφανειακά) και την αγορά εμπορευμάτων και κατά συνέπεια τους άμεσα παραγωγικούς κλάδους.

Αυτή η εξέλιξη από την μία ενίσχυσε την θέση των μονοπωλιακών ομίλων, επέτρεψε όμως από την άλλη και την επιβίωση άλλων πιο αδύναμων κεφαλαίων, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι στους νέους κλάδους δεν είχε ακόμα προχώρησει σε τόσο μεγάλο ποσοστό η διαδικασία συγκέντρωσης και μονοπώλησής τους. Επίσης η φύση του «νέου μοντέλου» επέτρεπε στο μεγάλο κεφάλαιο να αντλεί κέρδη έμμεσα μέσα από τον δανεισμό, αλλά και την κατοχή μετοχικών μεριδίων χωρίς να εμπλέκεται δηλαδή άμεσα στις διαδικασίες.

Παράλληλα συντελέστηκε όμως και ένα τρίτο κύμα διεθνοποίησης του καπιταλισμού, καθώς δεν υπήρχαν περιθώρια να μείνει και τελείως στάσιμος ο τομέας της παραγωγής. Μετά την διεθνοποίηση της εμπορευματικής ανταλλαγής και την διεθνοποίηση της κίνησης κεφαλαίων, ακολούθησε σε μεγάλη πλέον κλίμακα η διεθνοποίηση της ίδιας της παραγωγικής διαδικασίας. Σε αναζήτηση χαμηλότερου εργατικού κόστους, αλλά και γενικότερα ευνοϊκότερων για την κεφαλαιοκρατική παραγωγή συνθηκών, τα μονοπώλια άρχισαν να μεταφέρουν (μαζικά πλέον) την παραγωγή σε χώρες, που μέχρι πρότινος είχαν καθαρά αποικιακό ή ημιαποικιοκρατικό χαρακτήρα στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα, όχι μόνο με όρους υποτέλειας, αλλά και ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων[2]. Βέβαια και αυτή η διαδικασία δεν μπορούσε να εξελιχθεί χωρίς τριβές λόγω της ανάπτυξης των αντιαποικιακών και αντιιμπεριαλιστικών κινημάτων στις χώρες αυτές, τα οποία στηρίζονταν και από την Σοβιετική Ένωση. Όπου όμως το κεφάλαιο κατόρθωνε να δημιουργήσει τις κατάλληλες πολιτικές προϋποθέσεις προχωρούσε σε μετακίνηση κεφαλαίων και παραγωγής[3].

Αποτέλεσμα ήταν η λεγόμενη «αποβιομηχάνιση» μεγάλου μέρους των ιμπεριαλιστικών κρατών, η οποία ωστόσο μόνο σχετική μπορεί να θεωρηθεί, καθώς σε καμιά περίπτωση δεν οδήγησε ούτε σε εξαφάνιση της βιομηχανίας ούτε σε εξαφάνιση της εργατικής τάξης στις χώρες αυτές. Ωστόσο παρατηρείται σαφώς μια αναδιάρθρωση της παραγωγικής διαδικασίας, με αποτελέσματα και στη κατάσταση της εργατικής τάξης, αλλά και του υπόλοιπου πληθυσμού.

Δεν είναι εδώ ο χώρος προκειμένου να αναλύσουμε τις ψευδαισθήσεις που συνόδευσαν αυτές τις αντιφατικές εξελίξεις και που συνεχίζουν να υφίστανται. Αυτό που στην συνέχεια θα προσπαθήσουμε να δείξουμε είναι η αντιφατικότητα αυτής της υλικής βάσης, η οποία δεν έπαψε ούτε στιγμή να αναπαράγει την καταστροφική δύναμη του καπιταλισμού στο ανώτερο, μονοπωλιακό-ιμπεριαλιστικό του στάδιο, την οποία βιώνουμε σήμερα και θα βιώσουμε ακόμα πιο έντονα τις επόμενες δεκαετίες. Σημαντικό είναι ότι η κατάσταση αυτή, που ερμηνεύθηκε συχνά είτε ως "τέλος των οικονομικών κρίσεων" είτε ως δείγμα "υγείας" ή "νεότητας" του καπιταλισμού, ήταν στην πραγματικότητα απότοκο της κρίσης του καπιταλισμού και της όλο και πιο βαθιάς του σήψης.


[1] Για να προφτάσουμε τυχόν παρεξηγήσεις, όπως θα δείξουμε στην συνέχεια, αυτά τα στρώματα ήταν στην πραγματικότητα ταξικά μεικτά. Σήμερα γίνεται σαφές ότι η μισθωτή εργασία κυριαρχεί σε συντριπτικό βαθμό σε όλους αυτούς τους κλάδους που πριν κάποιες δεκαετίες άφηναν μεγάλα περιθώρια αυτοαπασχόλησης ή τοποθέτησης μικρών κεφαλαίων.
[2] Αυτή η διαδικασία διεθνοποίησης της παραγωγικής διαδικασίας ίσως είναι και το κλειδί στην κατανόηση της σημερινής δομής του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού συστήματος, στο οποίο δεν παρατηρείται πλέον η «κλασσική» δομή «μιας χούφτας χωρών», αλλά αυτή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας. Αυτή η εξέλιξη κατέστη δυνατή μέσα από την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων χωρών, που διατηρούσαν μέχρι πρότινος σε μεγάλο βαθμό στοιχεία προηγούμενων τρόπων παραγωγής και εξυπηρετούσαν τους μονοπωλιακούς ομίλους κυρίως ως παροχείς φυσικών πόρων και πρωτογενών αγροτικών προϊόντων, καθώς και ως στρατιωτικές βάσεις γεωστρατηγικής σημασίας. Σήμερα η εικόνα είναι τόσο διαφορετική, γιατί δεν υπάρχει σχεδόν κράτος στον κόσμο χωρίς κάποια συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής. Αυτό έχει ως συνέπεια να υφίστανται οι βασικές υλικές συνθήκες για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού σε όλα αυτά τα κράτη. Το ζήτημα αυτό θα το επεξεργαστώ όμως σε άλλη ανάρτηση.
[3] Το φαινόμενο ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο μετά την νίκη της αντεπανάστασης στην ΕΣΣΔ.

21 σχόλια:

  1. Αντώνη, ευχαριστώ για την αναδημοσίευση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ψάχνω λίγο για την ιστορία της θεωρίας της εξάρτησης (ελληνικά συμφραζόμενα: Λιόσης/EA/Ν.Σ εναντίον ΚΚΕ), κι έπεσα πάνω σ' αυτό που συνδέει άμεσα αυτό που λες με την μαρξιστική κριτική στη θεωρία της εξάρτησης. Είχες υπόψη σου αυτή τη σύνδεση;

      Dependency theory...identifies "real" capitalist development with an increase of the prosperity of the masses, rather than with their devastation. Doesn't this mean that dependency theory has never really cut the umbilical cord that links it to bourgeois "development theory" and to the theorizing of such groups as the UN Economic Commission for Latin America (ECLA)?

      [...]

      During the period after independence, there were important changes in the class structure and the economies of these countries, such as:

      * the local bourgeoisie developed dramatically, in some countries through the development of a state bourgeoisie;

      * there was a spread of capitalist relations in agriculture and the disintegration of the old peasant agriculture;

      * there was generally a growth of the size of the economies of these countries. The first few decades after World War II, when a wave of countries become independent, was generally a period of growth, both on a world scale and in most of the Third World. Then a series of world economic crises began in the 70s, and there was the oil crisis, the various debt crises, the so-called "lost decade" of the 80s for Latin America, the squeezing of Africa, the problem of stagnation in various G-7 countries, etc.

      . The existence of important changes doesn't mean that the masses of these countries became prosperous. The split between rich and poor has grown deeper, both between rich and poor countries and among the classes inside Third World countries. The high expectations of what independence would look like weren't fulfilled. This is in accord with Marxism, which isn't dismayed by this fact, but holds that one of the great virtues of the independence struggle is that it is needed to show the masses that it is not simply political domination, but an economic system, that is oppressing them.

      Thus Third World poverty has been connected not just with the lack of development, but with development itself.
      http://communistvoice.org/16cDepend.html

      Διαγραφή
    2. Κι αυτό (Αλέκα Παπαρήγα, άρθρο στο "El Machete" του Μεξικό):

      Opportunism, reformism is repeating the most old, aged and outdated position as if it is something innovative namely that imperialism is identified with the military aggression against a country, with the policy of military interventions, blockades, with the effort to revive the old colonial policy. In Europe the opportunists identify imperialism with Germany and what they call the dogmatic authoritarian liberal viewpoint. The policy of the USA under the Obama administration is considered to be progressive due to its partial differences with its competitor Germany over the management of the crisis or it is considered to be imperialist only in relation to Latin America. The effort of the bourgeois class of France for instance or Italy to deal with the competition with German capitalism is regarded as progressive. The basic position of opportunism in Greece is that the country is under German occupation, that it is being transformed or has been transformed into a colony and is being plundered primarily by Mrs. Merkel, the creditors. The triad of the representatives of the EU, the European Central Bank and the IMF which supervise and determine the management of the internal or external debt, the fiscal deficits is seen as the main enemy apart from Germany itself. They accuse the bourgeois class of the country and the governmental parties as being treacherous, unpatriotic, subordinate and subservient towards Germany, the creditors or the bankers.

      They accuse the KKE regarding our assessments concerning Greek capitalism in the international imperialist system while they do not accept its existence. They consider that Greece is a country occupied chiefly by Germany and above all that the regime is neo-colonial.

      They use arbitrarily the assessment of Lenin in his well-known work IMPERIALISM THE HIGHEST STAGE OF CAPITALISM that a handful, a very small number of states plunder the vast majority of the states across the globe. As a consequence imperialism is being identified with a very small number of countries, which can be counted in the fingers of one hand while all the others are subordinate, oppressed, colonies, occupied due to their subservience to the liberal viewpoint.

      Today there are few countries which are at the summit , in the first positions of the international imperialist system (it is illustrated with the schema of a pyramid in order to show the various levels occupied by the capitalist countries) a handful of countries one could say according to the Leninist expression. But this does not mean that all the other capitalist countries are victims of the powerful capitalist states, that the bourgeois class of most countries has submitted to the pressure, despite its general interest that it has been corrupted. It does not mean that the struggle of the peoples must be directed against Germany in Europe while in the American continent it must have a direction merely against the US. It is not a coincidence that the opportunists in Greece present Brazil and Argentina as positive examples for the overcoming of the crisis, that they extol the policy of Obama.
      http://inter.kke.gr/en/articles/On-Imperialism-The-Imperialist-Pyramid/

      Διαγραφή
    3. Ξέρει κανείς αν υπάρχει στα ελληνικά το συγκεκριμένο άρθρο Παπαρήγα;

      Διαγραφή
    4. Αντώνη, τώρα το είδα. Όχι, δεν την είχα υπ' όψιν μου. Πάντως είναι ενδιαφέρον.
      Για μένα είναι απόλυτα σαφές αυτό που λέει το ΚΚΕ και δεν μπορώ να καταλάβω πως κάποιος πραγματικά καλόβουλα μπορεί να το βλέπει ως απομάκρυνση από την λενινιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού.

      Εγώ αυτό περί "διεθνοποίησης" το έχω δει σε τελείως διαφορετικό περικείμενο και ουδόλως κατέληγε σε αυτά τα συμπεράσματα. Απλά μου φάνηκε αρκετά προφανές.
      Σημαντικό θεωρώ να κατανοήσει κανείς σήμερα την πραγματική σημασία της εξάρτησης και να την συγκρίνει με την σημερινή κατάσταση μιας σειράς κρατών. Αποικιοκρατική, ημιαποικιοκρατική κατάσταση εξάρτησης δεν νοείται με ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων μιας χώρας. Αυτά είναι ιστορίες για αγρίους. Δεν έχει καμία σχέση με μαρξισμό.

      Διαγραφή
  2. Δε νομίζω ότι θα το βρεις στα ελληνικά, κρίνοντας από το περιεχόμενο. Δεν μπορεί να γράφει συνέχεια "στην Ελλάδα", αλλά να απευθύνεται σε ελληνικό κοινό και να έχει δημοσιευτεί στο ρίζο για παράδειγμα.


    Παρόμοιο περιεχόμενο βρίσκεις στο εξής κείμενο της ΚΟΜΕΠ :

    Η ΑΣΤΙΚΗ «ΑΝΤΙΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗ» ΓΡΑΜΜΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΠΟΡΤΟΥΝΙΣΜΟΥ

    και κάποια στοιχεία στη θέση 18 της ΚΕ για το 19ο.

    τσαφ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εγώ πάλι, για την υποτέλεια, θεωρώ ότι πράγματι, από τις απαρχές του ελληνικού κράτους, έχουμε να κάνουμε με έναν έντονα εξαρτημένο από τις διεθνείς επενδύσεις και την διεθνή οικονομική στήριξη καπιταλισμό, τα κέρδη του οποίου παραδοσιακά λίγο επενδύθηκαν επί της ουσίας στην εγχώρια οικονομική ανάπτυξη.

    αζαν προβοκατερ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πρώτον, ιδιαίτερα στη χρηματοπιστωτική του μορφή, το κεφάλαιο πραγματικά δεν έχει πατρίδα. Συνεπώς, όπου κι αν κοιτάξεις την καπιταλιστική ανάπτυξη, "διεθνείς επενδύσεις" θα βρεις.

      Δεύτερον, εάν τα κέρδη του κεφαλαίου δεν επενδύονταν στην εγχώρια οικονομική ανάπτυξη, δεν θα είχε γεμίσει η Ελλάδα μικροαστούς. Θα είχε ακόμα αγρότες, που κάνανε και ΕΛΑΣ άμα λάχει.

      Διαγραφή
    2. Το ΚΚΕ έχει δείξει ότι η ανάπτυξη της όποιας βιομηχανίας στην Ελλάδα ήταν αποτέλεσμα εσωτερικής συσσώρευσης και όχι εξωτερικών επενδύσεων.
      (όποιος σύντροφος ξέρει την σχετική αναφορά, ας μας παραπέμψει)

      Διαγραφή
    3. Ένα παράδειγμα: Παπαρήγα, Δεκ. 2010, στη Βουλή:

      Ισχυροποιήθηκε το κεφάλαιο στην Ελλάδα
      Είχαμε καπιταλιστική ανάπτυξη στην Ελλάδα και δεν έγινε κυρίως με δανεικά, αυτό είναι λάθος. Εγινε από εσωτερική συσσώρευση κεφαλαίων, από ταξική εκμετάλλευση, από τη ληστεία και την εκμετάλλευση του λαού, από τους ίδιους λόγους που σε κάθε χώρα καπιταλιστική διαμορφώνεται συσσώρευση κεφαλαίου. Ακόμα και το σχέδιο Μάρσαλ σας δόθηκε, στην τότε κυβέρνηση, για την ανάπτυξη της βιομηχανίας, δεν πήγε στη βιομηχανία, γιατί για άλλους λόγους οι ΗΠΑ ήθελαν να πάνε σε στρατιωτικούς σκοπούς.
      Κι όμως, καπιταλιστική ανάπτυξη είχαμε, και τώρα λέτε να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο και δεν παίρνετε υπόψη -το παίρνετε αλλά δεν το λέτε στον κόσμο-, ότι η Ελλάδα είναι ενσωματωμένη στην ΕΕ, είναι άλλες οι συνθήκες και είναι άλλο πράγμα η κρίση σε μια ξεχωριστή χώρα που δεν είναι ενταγμένη θεσμικά μέσα στο ιμπεριαλιστικό σύστημα -έτσι κι αλλιώς είναι, αλλά δεν είναι θεσμικά, δεν έχει μνημόνια-, κι άλλο πράγμα μια Ελλάδα ενταγμένη μέσα στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Καμία σχέση ούτε με την Ελλάδα της κρίσης του 1929-'31, ούτε με την Ελλάδα της κρίσης την περίοδο του Μεταξά ούτε με την Ελλάδα την περίοδο του Τρικούπη.
      http://rizospastis.gr/storyPlain.do?id=6013128

      Διαγραφή
    4. Ευχαριστώ, Αντώνη. Αυτό ακριβώς εννοούσα.

      Διαγραφή
  4. Τα "μεγάλα έργα" του Σημίτη τι ακριβώς ήταν; Αττική οδός, Ελ. Βενιζέλος κλπ.; Τσιμέντα Τιτάν - Ηρακλής; Διυλιστήρια; Χαλυβουργίες; Βωξίτες; Ο μεγαλύτερος εμπορικός στόλος; Τα δίκτυα τηλεπικοινωνίας; Πρέπει να έχουμε κι εμείς την ελληνική Renault, SAAB ή μήπως NOKIA για να πειστείς; Έχουμε την MLS βέβαια...

    Υ.Γ. : Δεν είναι στήριξη, είναι κερδοφορία στις πλάτες μας.

    τσαφ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Λέει η Αλ. Παπαρήγα:
    "Είχαμε καπιταλιστική ανάπτυξη στην Ελλάδα και δεν έγινε κυρίως με δανεικά, αυτό είναι λάθος. Εγινε από εσωτερική συσσώρευση κεφαλαίων, από ταξική εκμετάλλευση, από τη ληστεία και την εκμετάλλευση του λαού [λαού, όχι της Ε.Τ.] ..."

    Λέει ο Αντώνης:
    "εάν τα κέρδη του κεφαλαίου δεν επενδύονταν στην εγχώρια οικονομική ανάπτυξη, δεν θα είχε γεμίσει η Ελλάδα μικροαστούς."

    Τώρα, ή έχει γεμίσει η Ελλάδα μικροαστούς ή ο Ελληνικός λαός έχει υποστεί ληστεία και εκμετάλλευση. Τώρα πιο απο τα 2 ισχύει το αφήνω σε σας να το βρείτε...

    Τώρα για εμπορικούς στόλους, χαλυβουργίες κλπ νομίζω ότι η σύγκριση πρέπει να γίνεται με βάση τον διεθνοποιήμενο καπιταλισμό. Πχ, η Ελλάδα έχει τον 8ο μεγαλυτερο εμπορικό στόλο παγκοσμίως, και η Λιβερία τον 2ο, 300% μεγαλύτερο απο το δικό μας... Στην παραγωγή χάλυβα, δεν είμαστε ούτε στις 40 πρώτες χώρες παγκοσμίως, και μας περνά η Λευκορωσία, το Καζακστάν, η Σλοβακία... Στις κατα κεφαλή εξαγωγές είμαστε στην περίοπτη 56η θέση (στοιχεία 2009 παρακαλώ) και μας περνάει πάλι η Λευκορωσία, η Μποτσουάνα.

    Δε μιλάω βέβαια για προτεκτοράτα, κατακτητές και τέτοια. Αλλά για να στηρίξουμε την πολιτική ανάλυση μας, και κυρίως την αλλάγη στην πολιτική ανάλυση μας, τουλάχιστον ας μην υπερβάλουμε, ε?
    Προφανώς είμαστε καπιταλιστική χώρα, προφανώς ώς καπιταλιστική χώρα προσπαθούμε κι εμείς με τους ιμπεριαλισμούς μας, αλλά δε γίναμε και Ολλανδία ξαφνικά... ούτε Λιβερία μάλλον, αφου την έχει μεγαλύτερη απο μας :)

    αζαν προβοκατερ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ψωροκώσταινα, Αζάν μου, τι τα θες. Και τι ζητάγαμε δηλαδή ως επαναστάται; Μια προκομένη αστική τάξη ζητάγαμε, να μας βάλει στο τοπ τεν.

      Διαγραφή
    2. Με την επαναστατική έννοια, πάντα.

      Διαγραφή
    3. "Τώρα, ή έχει γεμίσει η Ελλάδα μικροαστούς ή ο Ελληνικός λαός έχει υποστεί ληστεία και εκμετάλλευση. Τώρα πιο απο τα 2 ισχύει το αφήνω σε σας να το βρείτε..."

      Καλό, το άλλο με τον Τοτό το ξέρεις; Δεν έχεις ποτέ αναλογιστεί ότι οι "μικροαστοί" κατασκευάστηκαν με τα λεφτά τα οποία πληρώνουν πίσω τώρα οι ίδιοι μετατρεπόμενοι πάλι σε προλετάριους ε; Σεντ δεν δόθηκε στην εργατική τάξη, απ το κεφάλαιο. Δανεικοί μικροαστοί γίνανε. Ούτε το άρθρο του Naptha διάβασες, φαντάζομαι, απλά είπες να κάνεις τον οικονομολόγο...

      Διαγραφή
    4. Επάγγελμα "οικονομολόγος προβοκάτορας".Ανθεί στην μπλογκόσφαιρα.....

      rednready2

      Διαγραφή
    5. Εντάξει τώρα παίζουμε με τις λέξεις... Καλά θα το παίξουμε το παιχνίδι σου. Τι σημαίνει το "δε γίναμε και Ολλανδία"; Γιατί από προσωπική εμπειρία θα σου πω ότι και εκεί οι αριστεριστές τα ίδια περί υποτέλειας λένε...

      καρέτα καρέτα

      Διαγραφή
  6. Όσο αφορά τα 2 πρώτα απαντητικά σχόλια, δε ζητάω τοπ-τεν αστική τάξη, αλλά έδωσα αυτά τα στοιχεία για να πω οτι για να αλλάξει κάποιος πολιτική άποψη, πρέπει να στηρίζεται σε καλύτερα στοιχεία απο το "... Διυλιστήρια; Χαλυβουργίες; Βωξίτες; Ο μεγαλύτερος εμπορικός στόλος κλπ κλπ". Εγώ αλήθεια θα ενδιαφερόμουν για τα στοιχεία που βγάζουν την Ελλάδα ιμπεριαλιστική χώρα κάποιου σεβαστού μεγέθους ή σχετική υψηλής θέσης στην πυραμίδα. Και ξαναλέω, η Ελλάδα είναι καπιταλιστική χώρα και η επανασταση θα είναι σοσιαλιστική.

    Όσο αφορα το τρίτο σχόλιο, δεν πήγα να κάνω τίποτα. Νόμιζα οτι ανακάλυψα μια αντίφαση σ' αυτά που λες εσύ και σ' αυτά που έλεγε η ΑΠ. Τωρά αν είχες την καλοσύνη να ξαναδιάβασεις το λόγο της ΑΠ θα καταλάβαινες σε ποια περιόδο αναφέρετε η πρώην ΓΓ όταν λέει οτι ο "Ελληνικός λαός έχει υποστεί ληστεία και εκμετάλλευση" και ίσως, μετρίαζες τον αλαζονικό σου λόγο/τόνο.

    αζαν προβοκατερ

    [ΚΚΕ ψηφίζω, αλήθεια, και η ευρύτερη οικογένεια μου, κι ας είμαστε κλασσική ελληνική επαρχιακή μίξη μικροαστών και (μικρο)κουλάκων :) ]

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. "Τώρα, ή έχει γεμίσει η Ελλάδα μικροαστούς ή ο Ελληνικός λαός έχει υποστεί ληστεία και εκμετάλλευση. Τώρα πιο απο τα 2 ισχύει το αφήνω σε σας να το βρείτε..."

    Νομίζω ότι ο μαρξισμός αποδείχνει ότι ο καπιταλισμός είναι ληστεία και εκμετάλλευση. Επίσης αναγνωρίζει ότι υπάρχουν και μικροαστοί - μικροϊδιοκτήτες, οι οποίοι ιστορικά στη συντριπτική τους πλειοψηφία θα περάσουν στο στρατόπεδο των εκμεταλλευόμενων.
    Δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στο ένα και στο άλλο.

    Αν είσαι (μικρο)κουλάκος σκέψου ευρύτερα από αυτό που νομίζεις ότι είναι το συμφέρον σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ο άνθρωπος νομίζει ότι "ανάπτυξη" και "επενδύσεις" σημαίνει "παίρνω πολλά λεφτά κι εισόδημα μεγάλο". Δεν καταλαβαίνει τι είναι η σχετική και η απόλυτη εξαθλίωση. Δεν καταλαβαίνει τι συνέπειες έχει η συσσώρευση. Τι να κάνω εγώ; Πόσες φορές να ανεβάζω και να ανεβάζω κείμενα που δεν διαβάζουν;

      "Λέγεται όμως, ότι τα αυξημένα κέρδη σημαίνουν αύξηση των επενδύσεων κι επομένως αύξηση της απασχόλησης του εργατικού δυναμικού. Αυτό δεν ευσταθεί. Διότι οι καπιταλιστές επενδύουν, μόνον όταν η αναμενόμενη μελλοντική ζήτηση και τα αναμενόμενα μελλοντικά κέρδη είναι υψηλά, όχι όταν τα κέρδη ενός ή περισσοτέρων ετών είναι υψηλά σαν συνέπεια όχι μιας αυξημένης ζήτησης αλλά κρατικών επιδοτήσεων, φορολογικών ελαφρύνσεων και χαμηλών μισθών.

      Αλλά ας δεχθούμε προς στιγμήν, ότι τα μέτρα αυτά οδηγούν σε αύξηση των επενδύσεων.

      Ως γνωστόν υπάρχουν δύο ειδών επενδύσεις: οι επενδύσεις επέκτασης του δυναμικού παραγωγής και οι επενδύσεις ορθολογικής αναδιάρθρωσης ή και συρρίκνωσης αυτού του δυναμικού. Οι πρώτες αυξάνουν, οι δεύτερες είτε αφήνουν αμετάβλητη είτε συνήθως μειώνουν την απασχόληση του εργατικού δυναμικού. Σε καιρούς κρίσης λοιπόν, λόγω της χαμηλής ζήτησης, οι καπιταλιστές δεν θα προβούν βέβαια σε επενδύσεις επέκτασης, αλλά προφανώς σε επενδύσεις ορθολογιστικής αναδιάρθρωσης και συρρίκνωσης του δυναμικού παραγωγής. Έτσι λοιπόν οι επενδύσεις θα έχουν ως συνέπεια μια αύξηση μάλλον, παρά μια μείωση της ανεργίας."
      http://leninreloaded.blogspot.com/2014/01/1986.html


      "Η αύξηση του πλούτου των καπιταλιστών και η χειροτέρευση της κατάστασης του προλεταριάτου καθορίζονται νομοτελειακά πρώτα απ' όλα από το ότι στη βάση της συσσώρευσης του κεφαλαίου βρίσκεται η ένταση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και ότι η ίδια η διαδικασία της συσσώρευσης προκαλεί αναπόφευκτα τη δημιουργία και την αύξηση του σχετικού υπερπληθυσμού.

      Η αστική οικονομική σκέψη και οι αναθεωρητές ισχυρίζονται, ότι στο βαθμό που αναπτύσσεται η καπιταλιστική παραγωγή, βελτιώνεται τάχα και η κατάσταση των εργατών, σβήνουν οι διαφορές ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις.

      Ο Κ. Μαρξ ανακαλύπτοντας τη δράση του γενικού νόμου της καπιταλιστικής συσσώρευσης, έβγαλε τα σπουδαιότερο συμπέρασμα, σύμφωνα με το οποίο: «...στο μέτρο που συσσωρεύεται το κεφάλαιο, να χειροτερεύει υποχρεωτικά η κατάσταση του εργάτη, αδιάφορο αν είναι καλή ή κακή η πληρωμή του».2 Δηλαδή, με την ανάπτυξη του καπιταλισμού συντελείται ένα προτσές της σχετικής και της απόλυτης εξαθλίωσης του προλεταριάτου. Η σχετική εξαθλίωση του προλεταριάτου συνίσταται στο ότι, όσο αυξάνει ο κοινωνικός πλούτος μειώνεται το μερίδιο της εργατικής τάξης στο εθνικό εισόδημα, ενώ το μερίδιο των καπιταλιστών αυξάνεται.
      [...]

      Η κατάσταση της εργατικής τάξης ορισμένες φορές χειροτερεύει και απόλυτα. Η απόλυτη εξαθλίωση του προλεταριάτου συνίσταται στην πτώση του βιοτικού επιπέδου. Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι η ζωή των εργαζομένων χειροτερεύει από μήνα σε μήνα, και από χρόνο σε χρόνο, αλλά ότι με την ανάπτυξη του καπιταλισμού δυναμώνει την εντατικότητα της εργασίας, επιταχύνονται οι ρυθμοί της παραγωγής, φθείρεται πρόωρα ο οργανισμός του εργάτη, αυξάνει κατά καιρούς η μαζική και μόνιμη ανεργία, όπως και η αβεβαιότητα των εργαζομένων για το αύριο.
      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/04/blog-post_7067.html

      Διαγραφή