Σάββατο, 21 Ιουνίου 2014

Tyler Cowen-Η έλλειψη μεγάλων πολέμων μπορεί να εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη (δεύτερο μέρος)


Ως έφηβος κατά τη δεκαετία του 1970, άκουγα συζητήσεις για το επιθυμητό της ανακατασκευής της γέφυρας Tappan Zee. Τώρα, η αντικατάστασή της έχει προγραμματιστεί όχι νωρίτερα από το 2017, το λιγότερο —και με δεδομένο ότι θα αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες για ένα απειλούμενο είδος ποταμίσιου ψαριού. Το αεροδρόμιο Kennedy παραμένει δυσλειτουργικό, και το La Guardia δεν είναι ακριβώς τεχνολογίας αιχμής, διεκπεραιώνοντας κουτσά-στραβά την αεροπορική κίνηση προς και από τη Νέα Υόρκη. Το πακέτο κινήτρων ύψους 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων το οποίο ήρθε ως απάντηση στην ύφεση δεν έχει αλλάξει αυτή την κατάσταση στα βασικά της. 


Σήμερα, τα κυριότερα δυτικά έθνη που αναπτύσσονται με αργούς ρυθμούς δεν έχουν παρά ελάχιστους φόβους ότι θα κατακτηθούν στρατιωτικά, και έτσι οι πολιτικοί τους δεν αντιμετωπίζουν ακραίες τιμωρίες για την συνεχιζόμενη οικονομική στασιμότητα. Αντί για αυτό, η απώλεια αξιωμάτων σημαίνει συχνά αύξηση εισοδημάτων μέσω αμοιβών για ομιλίες και χρεώσεων για συμβουλευτικές υπηρεσίες, ή μια άνετη σύνταξη σε ένα ευχάριστο θέρετρο. Η Ιαπωνία, από την άλλη, αντιμετωπίζει εδαφικές και γεωπολιτικές πιέσεις από την Κίνα, και ως απάντηση προσπαθεί να πετύχει την εθνική αναζογώνηση μέσω των οικονομικών πολιτικών του πρωθυπουργού Σϊνζο Άμπε. 

Ο Ίαν Μόρις, καθηγητής κλασικών σπουδών και ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, έχει επαναφέρει την υπόθεση ότι ο πόλεμος είναι σημαντικός παράγοντας για την οικονομική ανάπτυξη στο πρόσφατο βιβλίο του "Πόλεμος! Τι καλό κάνει; Σύγκρουση και πρόοδος του πολιτισμού από τα πιθηκοειδή στα ρομπότ". Ο Μόρις εξετάζει μια μεγάλη γκάμα περιπτώσεων, περιλαμβανομένης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, του ευρωπαϊκού κράτους κατά την άνοδό του στην Αναγέννηση, και των σύγχρονων ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν πολλά τεκμήρια για το γεγονός ότι η επιθυμία προετοιμασίας για πόλεμο έδωσε ώθηση στην τεχνολογική επινόηση και έφερε επίσης μεγαλύτερο βαθμό εσωτερικής κοινωνικής ευταξίας.

Ένα άλλο νέο βιβλίο, το "Πόλεμος και χρυσός: Μια πεντακοσιοετής ιστορία αυτοκρατοριών, περιπετειών και χρέους" του Kwasi Kwarteng, έχει παρόμοια επιχειρήματα αλλά εστιάζει στις κεφαλαιαγορές. Ο κύριος Kwarteng, Συντηρητικός του Βρετανικού Κοινοβουλίου, ισχυρίζεται ότι η ανάγκη χρηματοδότησης πολέμων οδήγησε τις κυβερνήσεις στην ανάπτυξη νομισματικών και χρηματοπιστωτικών θεσμών, επιτρέποντας την άνοδο της Δύσης. Ανησυχεί όμως ότι σήμερα πολλές κυβερνήσεις κακομεταχειρίζονται αυτούς τους θεσμούς και τους χρησιμοποιούν για να αποκτήσουν υπερβολικά πολύ χρέος (τόσο ο κύριος Kwarteng όσο και ο κύριος Morris προεκτείνουν θεματικές του μεγάλου έργου --820 σελίδων-- του Azar Gat “Ο πόλεμος στον ανθρώπινο πολιτισμό,” που δημοσιεύτηκε το 2006.)

Μια ακόμα διερεύνηση της υπόθεσης εμφανίζεται σε ένα πρόσφατο δοκίμιο των οικονομολόγων Chiu Yu Ko, Mark Koyama και Tuan-Hwee Sng. Η εργασία τους ισχυρίζεται ότι η Ευρώπη εξελίχθηκε ως πιο πολιτικά κατακερματισμένη οντότητα από ό,τι η Κίνα, γιατί ο κίνδυνος άλωσης της Κίνας από την δυτική της πτέρυγα την οδήγησε στην πολιτική συγκεντροποίηση για σκοπούς άμυνας. Αυτή η συγκεντροποίηση ήταν αρχικά χρήσιμη, αλλά στο τέλος κράτησε την Κίνα πίσω. Οι ευρωπαϊκές χώρες επένδυσαν περισσότερο στην τεχνολογία και τον εκσυγχρονισμό, ακριβώς επειδή φοβόντουσαν ότι θα κατακτηθούν από τους γειτονικούς ανταγωνιστές τους.

Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα με τα ψιλά γράμματα: Όποια κι αν ήταν τα ωφέλη δυνητικής σύγκρουσης στο παρελθόν, σήμερα οι υπολογισμοί διαφέρουν. Οι τεχνολογίες έγιναν πολύ περισσότερο καταστροφικές, οπότε ένας πόλεμος μεγάλης κλίμακας θα ήταν μεγαλύτερη καταστροφή από ό,τι πριν. Αυτό κάνει τον πόλεμο λιγότερο εφικτό, που είναι καλό πράγμα, αλλά κάνει και την οικονομική στασιμότητα ευκολότερη.

Υπάρχει μια πιο αισιόδοξη ανάγνωση σ' όλα αυτά από ό,τι μπορεί αρχικά να διαφαίνεται. Είναι βάσιμος ο ισχυρισμός ότι ο σύγχρονος κόσμος ανταλάσσει ένα βαθμό ανάπτυξης στα υλικά μέσα διαβίωσης με την ειρήνη -- με τη σχετική έλλειψη θανάτων και τραυματισμών από πολέμους, και ακόμα και με μια συνδεόμενη μ' αυτά τεμπελιά.

Μπορεί να προτιμούμε ψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης και προόδου, ακόμα και αν οφείλουμε επίσης να αναγνωρίσουμε ότι τα πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ δεν μετρούν επαρκώς όλα όσα απολαμβάνουμε. Επιπρόσθετα με την περισσότερη ειρήνη, έχουμε επίσης καθαρότερο περιβάλλον (σε ό,τι αφορά τις περισσότερες, αν και όχι όλες τις διαστάσεις), περισσότερο ελεύθερο χρόνο και περισσότερη κοινωνική ανοχή για τις μειονότητες και τις ομάδες που παλιότερα υφίσταντο διώξεις. Ο πιο ειρηνικός και --ναι-- πιο τεμπελοκεντρικός μας κόσμος είναι καλύτερος στην πραγματικότητα από ό,τι δείχνουν τα οικονομικά μας μέτρα και σταθμά.

Το να ζεις σε έναν λίγο-πολύ ειρηνικό κόσμο με 2% ανάπτυξη στο ΑΕΠ έχει ορισμένα μεγάλα πλεονεκτήματα, τα οποία δεν έχει η ανάπτυξη με 4% και πολύ περισσότερους θανάτους πολέμου. Η οικονομική στασιμότητα μπορεί να μην δίνει πολύ εντυπωσιακή αίσθηση, αλλά είναι κάτι που οι πρόγονοί μας δεν κατάφεραν ποτέ να πετύχουν. Τα πραγματικά ερωτήματα είναι αν μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο, και αν η πρόσφατη κυριαρχία της ειρήνης είναι μονάχα μια προσωρινή φούσκα που απλώς περιμένει να σπάσει. 

14 σχόλια:

  1. Στις φωτογραφίες της ανάρτησης ο "περισσότερο ειρηνικός κόσμος" του αρθρογράφου αριστερά, που δεν είναι παρά η χώρα του (που έχει να δεχθεί επίθεση στο έδαφός της από τον πόλεμο της ανεξαρτησίας του 1776), και δεξιά ο υπόλοιπος κόσμος, όπου πρωταγωνιστεί η χώρα του, με τη μορφή του Σλαβιάνσκ, Ουκρανία.

    Στην προηγούμενη ανάρτηση, η φωτογραφία είναι από θύματα του "επιτεύγματος" του Μανχάταν Πρότζεκτ στη Χιροσίμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΣΥΓΝΩΜΗ, ΑΛΛΑ…

    […] η χώρα του (που έχει να δεχθεί επίθεση στο έδαφός της από τον πόλεμο της ανεξαρτησίας του 1776) […]

    Αντώνη, με το συμπάθιο που μπαίνω στα δικά σου τα χωράφια, αλλά στον Αγγλοαμερικανικό Πόλεμο του 1812–1815 δεν έγινε το 1814 αγγλική εισβολή στις τότε ΗΠΑ (άσχετα, βέβαια, με το ποιος άρχισε τον πόλεμο);

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έχεις δίκιο, ο Αγγλο-Αμερικανικός του 1812-1814 ήταν η τελευταία φορά που υπήρξαν εχθροπραξίες στις λεγόμενες "contiguous United States."

      Διαγραφή
    2. Το ζήτημα βέβαια δεν αλλάζει: όταν έχουν περάσει 200 χρόνια από την τελευταία φορά που είχες πόλεμο στο έδαφός σου είναι πολύ εύκολο να εξιδανικεύεις τη συνεισφορά του πολέμου στην ανάπτυξη, αφού η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού σου δεν συμμετέχει, και αφού τον διεξάγεις με μισθοφόρους ή "αντιπροσώπους" (proxy war) κάπου αλλού. Ο σημαντικότερος και πιο αιματηρός πόλεμος στον οποίον μετείχαν οι ΗΠΑ στο έδαφός τους δεν ήταν παρά ο εμφύλιος του 1861.

      Διαγραφή
    3. ΝΑΙ

      Ο σημαντικότερος και πιο αιματηρός πόλεμος στον οποίον μετείχαν οι ΗΠΑ στο έδαφός τους δεν ήταν παρά ο εμφύλιος του 1861.

      Ναι, κι εγώ αυτήν την εικόνα έχω και την ίδια εντύπωση αποκομίζω διαβάζοντας τους δυο πρώτους τόμους της «Αυτοβιογραφίας» του Μαρκ Τουαίην.

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
  3. Και όλα αυτά για να μην θέλει κάποιος να καταλάβει το τι είναι ιμπεριαλισμός και καπιταλιστική οικονομία (ή να μην τον συμφέρει να το κάνει).
    Μου θύμισε έναν φίλο που σπουδάζει στο LSE, που όταν τον ρώτησα γιατί έχει κυκλικές κρίσεις η καπιταλιστική οικονομία, μου είπε: "Άμα κάποιος το έβρισκε αυτό θα έπαιρνε Νόμπελ"...
    Τελικά πόσο δίκιο είχαν οι κλασικοί, που λέγανε ότι στον ιμπεριαλισμό απλά γυρνάμε πίσω σε όλους τους τομείς της εξέλιξης και της κοινωνίας!

    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η ύπαρξη του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, έδρασε κατευναστικά για τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις, αφού ενοποιούσε όλες τις προσπάθειες ενάντια στον μείζονα κίνδυνο, που αντιπροσώπευε η Σοβιετική Ένωση. Ήταν σαν τις ράβδους άνθρακα στον πυρηνικό αντιδραστήρα.
    Τους περιόριζε βέβαια το πεδίο δράσης, αλλά τότε ακόμα αυτό δεν ήταν κρίσιμο.
    Επειδή ταυτόχρονα η αποαποικιοποίηση, έβαλε αυτόνομα, στον στίβο της παγκόσμιας οικονομίας και σε πορεία εκβιομηχάνισης, χώρες του τρίτου κόσμου με τεράστιους πληθυσμούς, δημιουργώντας μια συνεχή ζήτηση για τον βιομηχανικό εξοπλισμό (μέσα παραγωγής) που κατασκεύαζαν οι αναπτυγμένες χώρες.
    Τώρα αυτό αρχίζει να τελειώνει.
    Όλος ο πλανήτης και ειδικά οι πιο γρήγορα αναπτυσσόμενες περιοχές Ασία, Λ. Αμερική, Αφρική, Αν. Ευρώπη, προμηθεύεται τα μηχανήματα μέσης τεχνολογίας, που είναι ο μεγάλος όγκος, κυρίως από την Κίνα και από διάφορες "μικρές Κίνες", όπως η Τουρκία.
    Επαναλαμβάνεται δηλ. κατά κάποιο τρόπο, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, η διαδικασία όπου η Γερμανία έγινε βιομηχανική δύναμη με Αγγλική τεχνολογία και ξεπέρασε τον "δάσκαλο" της.
    Επίσης οι αναπτυσσόμενες αυτές χώρες, εκτός που ήταν συμπληρωματικές εμπορικά, (προς τις αναπτυγμένες) ήταν και σε μεγάλο βαθμό είναι ακόμα, συμπληρωματικές και επενδυτικά.
    Δηλ. τους έλειπαν κεφάλαια και τους περίσσευαν φτηνά εργατικά χέρια, ενώ στις άλλες περίσσευαν κεφάλαια και οι εργάτες είχαν γίνει πολύ ακριβοί.
    Τώρα όμως και σε αυτές τις χώρες έχουν συσσωρευτεί τεράστια κεφάλαια, που διεκδικούν για τον εαυτό τους την εργατική δύναμη των πληθυσμών τους και πλέον αρχίζουν να εξαπλώνονται και στον υπόλοιπο πλανήτη όχι μόνο για να πουλήσουν αλλά και για να επενδύσουν (βλ. COSCO), και να διασφαλίσουν πρόσβαση σε πρώτες ύλες, ενέργεια, υποδομές κ.λ.π. καθώς και υψηλού επιπέδου εδικευμένο δυναμικό.
    Οπότε το μέλλον προβλέπεται άγριο και οι αρμόδιοι έχουν αρχίσει την ιδεολογική προετοιμασία...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Θεση-Αντιθεση-Συνθεση.
    Ο πολεμος ως φορεας πραγματωσης της συγκρουσης των αντιθετων:
    "Ο πολεμος ειναι πατερας ολων, ολων βασιλιας' αλλους ανεδειξε θεους
    κι αλλους ανθρωπους, αλλους εκανε δουλους κι αλλους ελευθερους. Πρεπει να
    ξερουμε οτι ο πολεμος ειναι κοινος και η διχονοια δικαιοσυνη, κι οτι τα παντα γινονται
    με τη διχονοια κι απο αναγκη" (στο Κ.Αξελος Ο Ηρακλειτος και η φιλοσοφια,Εξαντας 1976 σελ.60)

    Η γεννηση αντιθετων στο κοινωνικο γιγνεσθαι μπορει να εχει ή να μην εχει αντικαπιταλιστικη χροια. Στο βαθμο που η Αντιθεση στην Θεση περιεχει αντικαπιταλιστικη χροια η συγκρουση (με φορέα τον πόλεμο?) ειναι δυνατο να οδηγησει στην Συνθεση (κομμουνισμο) ή αλλιως στην αρνηση της αρνησης.

    και κατι δευτερευον στη μεταφραση "$800 δισ."
    SDP berlin

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστά για τα 800 δισ και θενκς για τη διόρθωση, αλλά τη υπόλοιπα που γράφεις δεν κατανοώ τι σχέση έχουν με τον Μ-Λ. Εκτός κι αν ο Αξελός με τον Ηράκλειτο γράφουν για τις δυνατότητες ανατροπής της αστικής εξουσίας σε εποχή ιμπεριαλισμού και δεν το κατάλαβα. Το παρακάτω δε δεν έχω ιδέα τι σημαίνει: "Η γεννηση αντιθετων στο κοινωνικο γιγνεσθαι μπορει να εχει ή να μην εχει αντικαπιταλιστικη χροια."

      Διαγραφή
    2. 1) Φορεας συγκρουσης των αντιθετων μπορει να ειναι ο πολεμος ειτε ειναι εποχη
      του μονοπωλιακου καπιταλισμου (ιμπεριαλισμος) ειτε η αρχαια δουλοκτητικη κοινωνια. Τα αντιθετα αλλαζουν
      δες πχ εισαγωγη του κομμουνιστικου μανιφεστου (ελευθερος-δουλος, πατρικιος-πληβειος, προλεταριος-αστος κτλ)

      2)Το οργανωμενο εργατικο κινημα και η πολιτικη του πρωτοπορεια (το ΚΚ) στο βαθμο που
      γεννιεται-ανδρωνεται ως αντιθεση στο υπαρχον κεφαλαιοκρατικο συστημα αποτελουν την Αρνηση αυτου.
      Η αρνηση της αρνησης (δηλ. η συνθεση,το αποτελεσμα) ερχεται μεσα απο την ταξικη συγκρουση (που μπορει να παρει
      και τη μορφη ενοπλης αντιπαραθεσης-πολεμος-) και μπορει να ειναι ο κομμουνισμος ή η βαρβαροτητα.

      Τι δεν καταλαβαινεις απο αυτο?

      SDP Berlin

      Διαγραφή
    3. Πρώτο δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει ένας δεδηλωμένος αντικομμουνιστής όπως ο Αξελός με τον Λένιν.

      Δεύτερον δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει ο περί πολέμου Ηράκλειτος με την "αρχαία δουλοκτητική κοινωνία". Τον διάβασα, αλλά δεν είδα πουθενά να αναφέρεται σ' αυτή.

      Τρίτο δεν καταλαβαίνω τι σημαίνει "φορέας σύγκρουσης των αντιθέτων μπορεί να είναι ο πόλεμος." Φορέας σύγκρουσης των αντιθέτων μπορεί να είναι και οι εκλογές. Και λοιπόν;

      Τέταρτο δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει η άρνηση της άρνησης είτε με τον Ηράκλειτο είτε με τον Αξελό, είναι εγελιανή έννοια αρχικά και μαρξική κατόπιν.

      Κατά συνέπεια δεν καταλαβαίνω απολύτως τίποτα.

      Διαγραφή
    4. Πρώτο δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει ένας δεδηλωμένος αντικομμουνιστής όπως ο Αξελός με τον Λένιν.

      1) ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΠΙΑΝΕΣΑΙ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ. ΕΔΩ ΔΕΝ ΜΕ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ Ο ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΞΕΛΟΥ.

      Δεύτερον δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει ο περί πολέμου Ηράκλειτος με την "αρχαία δουλοκτητική κοινωνία". Τον διάβασα, αλλά δεν είδα πουθενά να αναφέρεται σ' αυτή.

      2) Ο ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΕΓΡΑΦΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΠΩΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΟΥΣΕ ΑΥΤΟΣ. ΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ?

      Τρίτο δεν καταλαβαίνω τι σημαίνει "φορέας σύγκρουσης των αντιθέτων μπορεί να είναι ο πόλεμος." Φορέας σύγκρουσης των αντιθέτων μπορεί να είναι και οι εκλογές. Και λοιπόν;

      3) ΤΟΤΕ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ (ΣΥΡΙΖΑ ΚΤΛ), ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΓΙΑ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ-ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ. ΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ?

      Τέταρτο δεν καταλαβαίνω τι δουλειά έχει η άρνηση της άρνησης είτε με τον Ηράκλειτο είτε με τον Αξελό, είναι εγελιανή έννοια αρχικά και μαρξική κατόπιν.

      4) ΣΩΣΤΑ, Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΓΕΛΙΑΝΗ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΚΗ.

      Κατά συνέπεια δεν καταλαβαίνω απολύτως τίποτα.

      SDP Berlin

      Διαγραφή
    5. Άσ' το, μην προσπαθείς περισσότερο να με κάνεις να καταλάβω.

      Διαγραφή
  6. Μιας που καταπιάστηκες - με την άρτια μετάφρασή σου - με την Οικονομική Αμερικάνικη Thesis για τον πόλεμο, δες αν θα μπορούσες να δώσεις βοήθεια και στο παρακάτω συναφές(;!) κείμενο όχι τώρα από καθηγητή Πανεπιστημίου(Tyler Cowen) αλλά από ένα πιο προβεβλημένο στέλεχος της Ουάσιγκτον.
    http://www.paulcraigroberts.org/2014/06/17/washington-beating-war-drums-paul-craig-roberts/
    Washington Is Beating The War Drums (Paul Craig Roberts)

    Το έλαβα με σχόλιο: "Δεν ξέρω το impact που έχουν αυτά τα άτομα στο Αμέρικα αλλά όσο πάνε το χοντραίνουν..."

    Λίγες μέρες μετά έρχεται είδηση για να επιβεβαιώσει πως ο Rasmussen επελέγει για την θέση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ γιατί είναι τρομερά εκφραστικός στις γκριμάτσες:
    http://www.telegraph.co.uk/earth/energy/fracking/10911942/Russia-in-secret-plot-against-fracking-Nato-chief-says.html
    Η Απάντηση στο προηγούμενο με πηχαίους τίτλους: ‘What are they smoking?’
    http://rt.com/news/167260-greenpeace-russian-fracking-plot/

    Αν δεν ήταν τόσο σοβαρά τα πράματα θα κάναμε κάτι γέλια...

    Χαμόδρακας

    ΑπάντησηΔιαγραφή