Κυριακή, 15 Ιουνίου 2014

Karl Marx-Μισθός, τιμή και κέρδος: Η εργατική δύναμη. Η παραγωγή της υπεραξίας

VII. Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ

Αφού αναλύσαμε τώρα, όσο ήταν δυνατό να γίνει με το βιαστικό αυτό τρόπο, τη φύση της αξίας, της αξίας οποιουδήποτε εμπορεύματος, πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας στην ειδική αξία της εργασίας. Και εδώ πρέπει να σας εκπλήξω πάλι με ένα φαινομενικά παράδοξο.

Όλοι είσαστε βέβαιοι πως αυτό που πουλάτε καθημερινά είναι η εργασία σας, πως, κατά συνέπεια, η εργασία έχει τιμή και πως, μια και η τιμή ενός εμπορεύματος είναι μόνο και μόνο η χρηματική έκφραση της αξίας του, θα πρέπει δίχως άλλο να υπάρχει κάτι τέτοιο, σαν την «αξία της εργασίας». Ωστόσο, δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η αξία της εργασίας με την κοινή σημασία της λέξης.


Είδαμε πως το ποσό της αναγκαίας εργασίας, που είναι αποκρυσταλλωμένο σε ένα εμπόρευμα, αποτελεί την αξία του. Με τι τρόπο μπορούμε τώρα, αν εφαρμόσουμε την έννοια αυτή της αξίας, να καθορίσουμε πόση είναι η αξία μιας δεκάωρης, ας πούμε, μέρας; Πόση εργασία περιέχεται σ’ αυτή την εργάσιμη μέρα; Δέκα ώρες εργασία. Το να λέμε πως η αξία μιας δεκάωρης εργάσιμης μέρας είναι ίση με δέκα ωρών εργασία ή με το ποσό της εργασίας που περιέχεται σ’ αυτή, δεν είναι μόνο ταυτολογία μα και παραλογισμός.

Εννοείται πώς, αν ανακαλύψουμε την αληθινή, μα κρυμμένη έννοια της φράσης «αξία της εργασίας», θα είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε αυτή την παράλογη και φαινομενικά ακατόρθωτη μεταχείριση της αξίας, με τον ίδιο τρόπο που, όταν βεβαιωθούμε για την πραγματική κίνηση των ουράνιων σωμάτων, είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε και τις επιφανειακές ή φαινομενικές μόνο κινήσεις τους.

Αυτό που πουλάει ο εργαζόμενος δεν είναι άμεσα η εργασία του μα η εργατική του δύναμη, που μεταβιβάζει στον καπιταλιστή την προσωρινή της χρήση. Αυτό είναι τόσο σωστό, που ο νόμος - δεν ξέρω αν με τον αγγλικό νόμο, οπωσδήποτε όμως με μερικούς ηπειρωτικούς νόμους – καθορίζει τον ανώτατο χρόνο που επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να πουλάει την εργατική του δύναμη. Αν του επιτρεπόταν να την πουλήσει για απεριόριστο χρονικό διάστημα, θα ξαναγύριζε αμέσως η δουλεία. Μια τέτοια πούληση, αν περιλάβαινε λ.χ. όλη τη διάρκεια της ζωής του, θα τον έκανε μονομιάς σκλάβο του εργοδότη του.

Ένας από τούς πιο παλιούς οικονομολόγους και τους πιο πρωτότυπους φιλόσοφους της Αγγλίας - ο Τόμας Χομπς (Thomas Hobbes) - είχε κι όλας βρει από ένστικτο, στο «Λεβιάθαν» του, αυτό το σημείο, που το παράβλεψαν όλοι οι μεταγενέστεροι του. Εκεί λέει:

«Η αξία (value or worth) ενός ανθρώπου είναι, όπως και σε όλα τα άλλα εμπορεύματα, η τιμή του: δηλαδή τόσο, όσο θα έδιναν για να χρησιμοποιήσουν τη δύναμη του».

Ξεκινώντας από τη βάση αυτή θα είμαστε σε θέση να καθορίσουμε την αξία της εργασίας όπως την καθορίσαμε και σε όλα τα άλλα εμπορεύματα.

Μα πριν κάνουμε αυτό, μπορούμε να ρωτήσουμε σε τι οφείλεται το περίεργο αυτό φαινόμενο, να βρίσκουμε στην αγορά μια ομάδα από αγοραστές που κατέχουν γη, μηχανές, πρώτες ύλες και μέσα συντήρησης και που όλα αυτά, εκτός, από τη χέρσα γη, είναι προϊόντα εργασίας, και από το άλλο μέρος, μια ομάδα από πουλητές, που δεν έχουν τίποτα άλλο να πουλήσουν έξω από την εργατική τους δύναμη, τα εργαζόμενα τους χέρια και μυαλά;

Η μια ομάδα να αγοράζει αδιάκοπα για να βγάζει κέρδη και να πλουτίζει, ενώ η άλλη να πουλάει αδιάκοπα για να κερδίζει τα απαραίτητα για τη ζωή της; Η έρευνα για το ζήτημα αυτό θα ήταν μια έρευνα γι’ αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν «προηγούμενη ή πρωταρχική συσσώρευση», μα που θα έπρεπε να το ονομάζουν πρωταρχική απαλλοτρίωση. Θα βρίσκαμε τότε πως αυτή η λεγόμενη πρωταρχική συσσώρευση δεν σημαίνει τίποτα άλλο, παρά μια σειρά από ιστορικές διαδικασίες, που καταλήγουν στη διάσπαση της πρωταρχικής ενότητας ανάμεσα στον εργαζόμενο Άνθρωπο και τα Μέσα της Εργασίας του. Μια τέτοια, όμως, έρευνα βρίσκεται έξω από την περιοχή του τωρινού μου θέματος. Μια και έγινε ο χωρισμός ανάμεσα στον Άνθρωπο της Εργασίας και τα Μέσα της ‘Εργασίας, η κατάσταση αυτή διατηρείται και αναπαράγεται σε μια ολοένα και πιο μεγάλη κλίμακα, ώσπου να την ανατρέψει πάλι μια καινούρια και ριζική επανάσταση στον τρόπο παραγωγής και να αποκαταστήσει την αρχική ενότητα σε καινούρια ιστορική μορφή.

Τι είναι, τότε, η αξία της εργατικής δύναμης;

Όπως και σε κάθε άλλο εμπόρευμα, η άξια της καθορίζεται από το ποσό της εργασίας που είναι αναγκαίο για την παραγωγή της. Η εργατική δύναμη ενός ανθρώπου υπάρχει μόνο μέσα στο ζωντανό του σώμα. Ένας άνθρωπος πρέπει να καταναλώσει μια ορισμένη μάζα από μέσα συντήρησης για να μεγαλώσει και να διατηρηθεί στη ζωή. Ο άνθρωπος όμως θα φθαρεί, όπως και η μηχανή, και πρέπει να τον αντικαταστήσει κάποιος άλλος άνθρωπος.

Εκτός από τη μάζα των διαφόρων μέσων συντήρησης που απαιτείται για τη δική του συντήρηση, χρειάζεται και μια άλλη ποσότητα από μέσα συντήρησης για να αναθρέψει ένα ορισμένο αριθμό παιδιά, που θα τον αντικαταστήσουν στην αγορά της εργασίας και θα διαιωνίσουν το γένος των εργατών. Εκτός απ’ αυτά, για να αναπτύξει την εργατική του δύναμη και για να αποκτήσει μια δοσμένη επιδεξιότητα, πρέπει να ξοδευτεί ένα άλλο ποσό από αξίες. Για το σκοπό μας είναι αρκετό να λάβουμε υπ’ όψη μας μονάχα τη μέση εργασία, που τα έξοδά της για την εκμάθηση της και την ειδίκευση είναι μηδαμινά. Ακόμα, πρέπει να επωφεληθώ από την ευκαιρία τούτη για να αναφέρω πως, όπως διαφέρει το κόστος παραγωγής στις διάφορες ποιότητες της εργατικής δύναμης, έτσι πρέπει να διαφέρει και η αξία της εργατικής δύναμης που χρησιμοποιείται στους διάφορους κλάδους της παραγωγής.

Η απαίτηση για ισότητα μισθών στηρίζεται λοιπόν σε πλάνη, είναι μια μωρή επιθυμία, που δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί ποτέ. Είναι προϊόν του ψεύτικου και ρηχού εκείνου ριζοσπαστισμού, που δέχεται τις προϋποθέσεις και ζητάει να αποφύγει τα συμπεράσματα. Με βάση το σύστημα της μισθωτής εργασίας η αξία της εργατικής δύναμης καθορίζεται με τον ίδιο τρόπο που καθορίζεται και ή αξία κάθε άλλου εμπορεύματος και επειδή τα διάφορα είδη της εργατικής δύναμης έχουν διαφορετικές αξίες ή απαιτούν διαφορετικά ποσά εργασίας για την παραγωγή τους πρέπει στην αγορά της εργασίας να βρίσκουν διαφορετικές τιμές. Το να φωνάζεις για ίση, ή ακόμα και για δίκαιη αμοιβή με βάση το σύστημα της μισθωτής εργασίας, είναι το ίδιο σα να φωνάζεις για λευτεριά με βάση το σύστημα της δουλείας. Το ζήτημα είναι: Τι είναι αναγκαίο και αναπόφευκτο σε ένα δοσμένο σύστημα παραγωγής;

Ύστερα από αυτά που είπαμε, βλέπουμε πως η αξία της εργατικής δύναμης καθορίζεται από την αξία των μέσων συντήρησης, που απαιτούνται για να παραχθεί, αναπτυχθεί, διατηρηθεί και διαιωνιστεί η εργατική δύναμη.

VIII. Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΞΙΑΣ

Ας υποθέσουμε τώρα πως το μέσο ποσό από τα καθημερινά μέσα συντήρησης για ένα εργαζόμενο άνθρωπο απαιτεί έξι ώρες μέση εργασία για την παραγωγή του. Ας υποθέσουμε ακόμα πως έξι ώρες μέση εργασία είναι αντικειμενικοποιημένες κι αυτές σε ένα ποσό χρυσάφι ίσο με τρία σελίνια. Τα 3 σελίνια θα ήταν τότε η τιμή ή η νομισματική έκφραση για την Ημερήσια Αξία της Εργατικής Δύναμης αυτού του ανθρώπου: Αν εργαζόταν κάθε μέρα έξι ώρες θα έφτιαχνε κάθε μέρα μια άξια αρκετή για να αγοράσει το μέσο ποσό από τα καθημερινά του μέσα συντήρησης ή για να διατηρεί τον εαυτό του σαν εργαζόμενο άνθρωπο.

Μα ο άνθρωπος μας είναι μισθωτός εργάτης. Πρέπει, λοιπόν, να πουλάει την εργατική του δύναμη σε κάποιον καπιταλιστή. Αν την πουλάει 3 σελίνια τη μέρα ή 18 σελίνια τη βδομάδα, την πουλάει στην αξία της. Ας υποθέσουμε πως είναι κλώστης. Όταν εργάζεται έξι ώρες την ημέρα θα προσθέτει κάθε μέρα στο μπαμπάκι 3 σελίνια αξία: Η αξία αυτή, που προσθέτει κάθε μέρα ο κλώστης, θα ήταν ίσα – ίσα ένα ισοδύναμο για το μισθό του ή για την τιμή της εργατικής του δύναμης, που παίρνει κάθε μέρα. Μα στην περίπτωση αυτή δεν θα έμενε στον καπιταλιστή κανενός είδους υπεραξία ή υπερπροϊόν. Εδώ λοιπόν είναι ο κόμπος!

Αγοράζοντας την εργατική δύναμη του εργάτη και πληρώνοντας την στην αξία της, ο καπιταλιστής απόκτησε, όπως και κάθε άλλος αγοραστής, το δικαίωμα να καταναλώνει ή να χρησιμοποιεί το εμπόρευμα που αγόρασε. Καταναλώνεις ή χρησιμοποιείς τη δύναμη ενός ανθρώπου, όταν τον βάλεις να εργάζεται, όπως καταναλώνεις ή χρησιμοποιείς μια μηχανή, όταν την βάλεις μπροστά. 

Πληρώνοντας την ημερήσια ή τη βδομαδιάτικη αξία της εργατικής δύναμης του εργάτη, ο καπιταλιστής απόκτησε, λοιπόν, το δικαίωμα να χρησιμοποιεί ή να βάζει την εργατική αυτή δύναμη να εργάζεται όσο διαρκεί μια ολόκληρη μέρα ή βδομάδα. Η εργάσιμη μέρα ή η εργάσιμη βδομάδα έχει, φυσικά, κάποια όρια, μα αυτά θα τα εξετάσουμε αργότερα πιο λεπτομερειακά.

Για την ώρα θα ήθελα να στρέψω την προσοχή σας σε ένα αποφασιστικό σημείο.

Η αξία της εργατικής δύναμης καθορίζεται από το ποσό της εργασίας που είναι αναγκαίο για τη συντήρησή της και την αναπαραγωγή της, μα η χρήση της εργατικής δύναμης περιορίζεται μόνο από την ενεργητικότητα και τη φυσική αντοχή του εργάτη.

Η καθημερινή ή βδομαδιάτικη αξία της εργατικής δύναμης είναι ολότελα ξεχωριστά πράγματα από την καθημερινή ή βδομαδιάτικη λειτουργία της δύναμης αυτής, το ίδιο όπως είναι ολότελα ξεχωριστά πράγματα η τροφή που χρειάζεται ένα άλογο και ο χρόνος που μπορεί να σηκώνει τον καβαλάρη. Το ποσό της εργασίας που καθορίζει την αξία της εργατικής δύναμης του εργάτη δεν αποτελεί με κανένα τρόπο όριο στο ποσό της εργασίας που μπορεί να κάνει η εργατική του δύναμη. Ας πάρουμε το παράδειγμα του κλώστη μας.

Είδαμε πως για να αναπαράγει καθημερινά την εργατική του δύναμη πρέπει να αναπαράγει καθημερινά μια αξία από 3 σελίνια, που θα το κατορθώσει αν εργάζεται έξι ώρες την ημέρα. Αυτό, ωστόσο, δεν τον εμποδίζει να μπορεί να εργαστεί δέκα ή δώδεκα ή και περισσότερες ώρες την ημέρα. Πληρώνοντας όμως την καθημερινή ή βδομαδιάτικη αξία της εργατικής δύναμης του κλώστη ο καπιταλιστής απόκτησε το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την εργατική αυτή δύναμη όσο διαρκεί ολόκληρη η μέρα ή η βδομάδα. Θα τον βάλει, λοιπόν, να εργάζεται κάθε μέρα δώδεκα, ας πούμε, ώρες.

Θα πρέπει, δηλαδή, να εργάζεται άλλες έξι ώρες πέρα και πάνω από τις έξι ώρες που χρειάζεται για να αναπληρώσει το μισθό του ή την αξία της εργατικής του δύναμης και αυτές τις ώρες θα τις ονομάσω ώρες υπερεργασίας. Η υπερεργασία αυτή θα αντικειμενοποιηθεί σε μια υπεραξία και ένα υπερπροϊόν.

Αν λ.χ. ο κλώστης μας με την καθημερινή του εξάωρη εργασία πρόσθετε στο βαμβάκι 3 σελίνια αξία, μια αξία που είναι ίσα - ίσα ένα ισοδύναμο με το μισθό του, σε δώδεκα ώρες θα πρόσθετε στο μπαμπάκι μια αξία από έξι σελίνια και θα έφτιαχνε ένα ανάλογο πλεόνασμα από νήμα. Μια που πούλησε την εργατική του δύναμη στον καπιταλιστή, ολόκληρη η αξία του προϊόντος που δημιουργήθηκε απ’ αυτόν ανήκει στον καπιταλιστή, στον ιδιοκτήτη pro tem [για την ώρα] της εργατικής του δύναμης.

Ο καπιταλιστής, πληρώνοντας τρία σελίνια, θα πραγματοποιήσει, λοιπόν, μια αξία από 6 σελίνια, γιατί πληρώνοντας μια αξία, που μέσα της είναι αποκρυσταλλωμένες έξι ώρες εργασίας, παίρνει σε αντάλλαγμα μια αξία όπου είναι αποκρυσταλλωμένες δώδεκα ώρες εργασίας. Με την καθημερινή επανάληψη της ίδιας αυτής κίνησης θα πληρώνει ο καπιταλιστής κάθε μέρα τρία σελίνια και θα τσεπώνει κάθε μέρα, έξι σελίνια, απ’ τα οποία τα μισά θα πηγαίνουν ξανά για να πληρωθεί ο μισθός του εργάτη και τα άλλα μισά θα αποτελούν την υπεραξία, που γι’ αυτή δεν πληρώνει κανένα ισοδύναμο. Πάνω σ’ αυτό το είδος της συναλλαγής ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία στηρίζεται ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής ή το σύστημα της μισθωτής εργασίας, που αναπαράγει σταθερά τον εργάτη σαν εργάτη και τον καπιταλιστή σαν καπιταλιστή.

Όταν όλοι οι άλλοι όροι παραμένουν οι ίδιοι, το ποσοστό της υπεραξίας θα εξαρτιέται από την αναλογία ανάμεσα σε κείνο το μέρος της εργάσιμης μέρας που είναι αναγκαίο για να αναπαράγεται η αξία της εργατικής δύναμης και στον παραπάνω χρόνο ή υπερεργασία, που γίνεται για τον καπιταλιστή. Θα εξαρτιέται, κατά συνέπεια, από την αναλογία που παρατείνεται η εργάσιμη μέρα πέρα και πάνω από το χρονικό διάστημα, που αναπαράγει ο εργάτης με την εργασία του μόνο την αξία της εργατικής του δύναμης ή που αναπληρώνει το μισθό του.

43 σχόλια:


  1. Τα είχα διαβάσει πριν κάνα δυό χρόνια αυτά και τα κατάλαβα αν και με πολύ μεγάλη δυσκολία λόγω ελλιπούς μόρφωσης. Πάντα όμως είχα κάποιες ερωτήσεις πάνω σε αυτά :

    1) Ισχύει αυτό που μου είχε πει κάποτε ένας λογιστής, ότι πρέπει να βγάζω δυόμιση φορές πάνω τον μισθό μου (αν ας πούμε παίρνω 800 πρέπει να βγάζω εργασία ίση με 2000 περίπου) ή πρόκειται απλά για υπέρμετρη αισχροκέρδεια;

    2) Η θεωρία αυτή ισχύει και σε μικρή κλίμακα (γραφεία, μαγαζάκια κ.λ.π) ή μόνο σε μεγάλη (εταιρείες, εργοστάσια, βιοτεχνίες);

    και
    3) όταν έχουμε παροχή υπηρεσιών τι γίνεται; Μήπως κάνω ένα μέρος (π.χ μεταφέρω χαρτιά πελατών σαν εξωτ. υπάλληλος λογιστικού γραφείου) για να πραγματοποιηθεί κάποιο όλον; 'Οπως αν ήμουν, ας πούμε σε εργοστάσιο παπουτσιών και έφτιαχνα μόνο σόλες;


    Και ξανά το παλιό γνωστό βασανιστικό ερώτημα : επειδή απλά κάποιοι γεννήθηκαν με περιουσία και εγώ όχι, πρέπει να δουλεύω γι' αυτούς και αν είχε γίνει το αντίθετο θα εκμεταλεύομουν εγώ τον εργάτη;

    Ευχαριστώ εκ των προτέρων..



    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δείγμα αστικής πολιτικής οικονομίας στον 21ο αιώνα.

    Γράφει ο Θεόδωρος Μαριόλης
    Αν. Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης, Πάντειο Πανεπιστήμιο, E-mail: mariolis@hotmail.gr

    Στα ακόλουθα θα δούμε, ότι ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα είναι απολύτως δυνατόν να παράγει θετικά κέρδη.

    Πριν από 110 χρόνια (!), ο Vladimir Karpovich Dmitriev, «ρομαντική και μυστηριώδης μορφή, που θεμελίωσε τα μαθηματικά οικονομικά στη Ρωσία» (Samuelson, 1975, p. 491), απέδειξε, τόσο σε αυστηρά μαθηματικούς όσο και σε οικονομολογικούς όρους, ότι ένα σύστημα (πλήρως αυτοματοποιημένο ή όχι) παράγει θετικά κέρδη όταν, και μόνον όταν, για την παραγωγή 1 μονάδας κάθε εμπορεύματος, το οποίο εισέρχεται (άμεσα ή/και έμμεσα) στην παραγωγή όλων των άλλων εμπορευμάτων του συστήματος, απαιτείται (άμεσα και έμμεσα) μικρότερη ποσότητα από το ίδιο (βλ. Dmitriev, 1898, p. 62). Εφαρμόζοντας αυτήν τη συνθήκη κερδοφορίας σε πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα απέδειξε ότι αυτά όντως μπορούν να παράγουν θετικά κέρδη και, έτσι, επεσήμανε ότι «η εκπήγαση του […] κέρδους δεν βρίσκεται σε καμία «ιδιαίτερη» σχέση με την ανθρώπινη εργασία που χρησιμοποιείται στην παραγωγή. Το κέρδος δύναται εξίσου καλά να υπάρξει και σε άλλες [μη χρησιμοποιούσες ανθρώπινη εργασία – Θ. Μ.] παραγωγικές διαδικασίες [διάβαζε: συστήματα παραγωγής], υπό τον όρο ότι ικανοποιείται η προαναφερθείσα συνθήκη. Το εάν τέτοια συστήματα μπορούν ή όχι να υπάρξουν, με τη σημερινή κατάσταση της τεχνικής γνώσης, δεν είναι ζήτημα της πολιτικής οικονομίας.» (ibid., p. 64).[5]

    [5]. Για την αναλυτική έκθεση της συμβολής του Dmitriev, βλ. Nuti (1974), Gehrke (1998), Μαριόλης (2010, Δοκίμια 2 και 3) και Mariolis and Rodousaki (2011). Ογδόντα χρόνια πριν από τον Dmitriev, o Robert Torrens ([1821] 1965) είχε συλλάβει τη δυνατότητα παραγωγής κέρδους σε καθεστώς πλήρους αυτοματοποίησης, ήτοι μία θεωρία την οποία ο Pasinetti ([1977] 1991, σελ. 95) αποκαλεί, πολύ εύστοχα, «καθαρά κεφαλαιουχική θεωρία της αξίας».

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Επειδή η απόδειξη του Dmitriev απαιτεί μάλλον εξειδικευμένες γνώσεις (και μαθηματικών), θα περιορισθούμε σε ένα αριθμητικό παράδειγμα, το οποίο, χωρίς βλάβη της γενικότητας (αλλά προς όφελος της κρινόμενης άποψης), βασίζεται σε εξαιρετικά απλουστευτικές υποθέσεις. Θεωρούμε, λοιπόν, ένα σύστημα παραγωγής 1 μονάδας του εμπορεύματος Μ και 1 μονάδας του εμπορεύματος Κ. Το εμπόρευμα Μ είναι ένα μέσο παραγωγής (μηχανή), το οποίο φθείρεται πλήρως στη διάρκεια μίας περιόδου παραγωγής (π.χ. έτος), ενώ το εμπόρευμα Κ είναι ένα μέσο κατανάλωσης (για μισθωτούς και κεφαλαιοκράτες). Για την παραγωγή 1 μονάδας του εμπορεύματος Μ απαιτούνται 0.5 μονάδες του ιδίου αυτού εμπορεύματος και LΜ μονάδες άμεσης («ζωντανής») εργασίας. Για την παραγωγή 1 μονάδας του εμπορεύματος Κ απαιτούνται 0.25 μονάδες του εμπορεύματος Μ και LΚ μονάδες άμεσης εργασίας (η εργασιακή δύναμη υποτίθεται ομοιογενής). Τέλος, οι μισθοί πληρώνονται εξολοκλήρου στην αρχή της περιόδου παραγωγής, το πραγματικό ωρομίσθιο είναι 0.25 μονάδες του εμπορεύματος Κ, και η τιμή 1 μονάδας του εμπορεύματος Κ τίθεται ίση με 1 νομισματική μονάδα (ήτοι η τιμή του Μ εκφράζεται σε όρους του Κ). Εάν συμβολίσουμε με pM την τιμή 1 μονάδας του εμπορεύματος Μ, με r το διατομεακά ενιαίο ποσοστό κέρδους του συστήματος, με P τα συνολικά κέρδη, και με S τη συνολική υπεραξία, και θέσουμε π.χ. LΜ = LΚ = 1, τότε από τα δεδομένα μας έπεται ότι:[7]
    (i). pM = 1.62
    (ii). r = 53%, P = 0.91
    (iii). S = 1.25 (όλα τα αποτελέσματα είναι με προσέγγιση δευτέρου δεκαδικού ψηφίου), και διαπιστώνεται ότι, σε αντίθεση με την άποψη του Marx, τα συνολικά κέρδη αποκλίνουν από τη συνολική υπεραξία. Αυτό είχε, βέβαια, επισημανθεί πριν από τον Dmitriev και, συγκεκριμένα, από τον Wolfgang Mühlpfordt (1893, 1895), τις εργασίες, ωστόσο, του οποίου κατακεραύνωσαν (όπως μας πληροφορεί ο ίδιος, με μία υποσημείωσή του – βλ. Mühlpfordt, 1895) ειδήμονες του DieNeueZeit, δηλ. του τότε (1883-1923) θεωρητικού περιοδικού του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (SPD). Το μόνο ζήτημα είναι, όμως, ότι, ακόμα και μέχρι σήμερα, πολλοί μαρξιστές (καίτοι όχι όλοι) επιθυμούν να αγνοούν αυτήν την απόκλιση κερδών-υπεραξίας ή, στην καλύτερη περίπτωση, να την αντιμετωπίζουν ως ασήμαντη ποσοτική περιπλοκή.

    συνεχίζεται...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. [7]. Ορισμένες διευκρινήσεις είναι, ίσως, απαραίτητες, για τον μη οικονομολόγο (αν και σε μία πρώτη ανάγνωση θα μπορούσε να τις αντιπαρέλθει): το καθαρό προϊόν του συστήματος (ακαθάριστο προϊόν μείον φθαρέντα μέσα παραγωγής) αποτελείται από 1 – (0.5 + 0.25) = 0.25 μονάδες του εμπορεύματος Μ (το 0.5 δηλώνει τις μονάδες του Μ που αναλώνονται στη δική του παραγωγή και το 0.25 τις μονάδες του Μ που αναλώνονται στην παραγωγή του Κ) και από 1 μονάδα του εμπορεύματος Κ. Εφόσον το πραγματικό ωρομίσθιο συνίσταται σε 0.25 μονάδες του Κ και το σύστημα χρησιμοποιεί LΜ + LΚ μονάδες άμεσης εργασίας, έπεται ότι οι συνολικοί πραγματικοί μισθοί είναι 0.25 (LΜ + LΚ ) μονάδες του K, και, άρα, το υπερπροϊόν του συστήματος (καθαρό προϊόν μείον πραγματικοί μισθοί) συνίσταται σε 0.25 μονάδες του Μ και 1 – 0.25 (LΜ + LΚ ) μονάδες του Κ. Τα συνολικά κέρδη είναι, εξορισμού, το υπερπροϊόν εκφρασμένο σε τιμές, ενώ η συνολική υπεραξία είναι, εξορισμού, το υπερπροϊόν εκφρασμένο σε εργασιακές αξίες, δηλ. σε ποσότητες εργασίας που είναι «ενσωματωμένες» στην παραγωγή των εμπορευμάτων Μ και Κ. Οι τιμές των εμπορευμάτων και το ποσοστό κέρδους προσδιορίζονται από το ακόλουθο σύστημα εξισώσεων:
    pM = (pM0.5 + pK0.25 LΜ) (1 + r)
    pΚ = (pM0.25 + pK0.25 LΚ) (1 + r)
    όπου pM είναι η τιμή 1 μονάδας του M, και pK είναι η τιμή 1 μονάδας του Κ. Αυτές οι εξισώσεις δηλώνουν ότι, σε κάθε τομέα, οι ακαθάριστες εισπράξεις ισούνται με το κόστος παραγωγής (σε μέσα παραγωγής και μισθούς) συν τα κέρδη. Για παράδειγμα, στον τομέα παραγωγής του Μ το κόστος σε μέσα παραγωγής είναι pM0.5 και το κόστος σε μισθούς είναι pK0.25 LΜ. Συνεπώς, το συνολικό κόστος είναι: (pM0.5 + pK0.25 LΜ), και, επειδή το ποσοστό κέρδους ισούται με τα κέρδη προς το συνολικό κόστος, τα κέρδη του τομέα ισούνται με:
    (pM0.5 + pK0.25 LΜ) r. Θέτοντας, λοιπόν, στις δύο αρχικές εξισώσεις pK = 1 και LΜ = LΚ = 1, προσδιορίζονται τα pM ( = 1.62) και r (= 53%). Συνεπώς, τα συνολικά κέρδη ισούνται με:
    P = pM0.25 + pΚ 0.5 = 0.91.
    Τέλος, εάν συμβολίσουμε με vM και vΚ τις εργασιακές αξίες των Μ και Κ, αντιστοίχως, τότε αυτές υπολογίζονται από τις εξισώσεις:
    vM = vM0.5 + LΜ
    vΚ = vM0.25 + LΚ
    οι οποίες δηλώνουν ότι η εργασιακή αξία 1 μονάδας κάθε εμπορεύματος ισούται με την εργασιακή αξία των μέσων παραγωγής της συν την άμεση εργασία που αναλώνεται στην παραγωγή της. Έτσι, για LΜ = LΚ = 1 λαμβάνουμε vM = 2 και vΚ = 1.5. Συνεπώς, η συνολική υπεραξία ισούται με: S = vM 0.25 + vΚ 0.5 = 1.25. Τονίζεται ότι δεν θα άλλαζε κάτι, επί της ουσίας, εάν, αντί για pK = 1, θέταμε pK = vΚ = 1.5. Σε αυτήν την περίπτωση, το ποσοστό κέρδους δεν θα άλλαζε, το pM θα ήταν ίσο με 2.43 (φυσικά ο λόγος ανταλλαγής των εμπορευμάτων δεν μεταβάλλεται, ήτοι pM/ pK = 1.62) και τα συνολικά κέρδη θα ήταν ίσα με 1.36.

    συνεχίζεται...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Τώρα, θεωρούμε ένα παρόμοιο σύστημα, το οποίο διαφέρει, δηλαδή, από το αρχικό μόνον στο ότι ο τομέας παραγωγής του εμπορεύματος Κ δεν χρησιμοποιεί άμεση εργασία (LΚ = 0), δηλ. είναι αυτοματοποιημένος. Συνεπώς, προκύπτουν:
    (i). pM = 2.41
    (ii). r = 66%, P = 1.35
    (iii). S = 0.88.
    Δεδομένου ότι στον τομέα παραγωγής του Κ δεν παράγεται υπεραξία, συνεπεία της αυτοματοποίησής του, όσοι σκέπτονται σε παραδοσιακούς, μαρξι(στι)κούς όρους θα τείνουν να θεωρήσουν ότι τα συνολικά κέρδη (που ισούνται, βέβαια, με το άθροισμα των κερδών των δύο τομέων: 0.96 + 0.39) εκπηγάζουν από την παραγόμενη στον τομέα παραγωγής του Μ υπεραξία (= 0.88), η οποία «μεταφέρεται», εν μέρει, στον τομέα Κ, και «μετασχηματίζεται», κατά το μέγεθός της, λόγω της «διαφορετικής οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου» ανάμεσα στους δύο τομείς (βλ. Μαρξ, 1978, τ. 3, κεφ. 9, και π.χ. Shaikh, 1977). Ωστόσο, η περίπτωση που ακολουθεί δείχνει ότι αυτή η θεώρηση δεν μπορεί να υποστηριχθεί: Έστω, λοιπόν, ότι και ο τομέας παραγωγής του εμπορεύματος Μ είναι αυτοματοποιημένος (LΜ = LΚ = 0), ήτοι ότι έχουμε ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα.[8] Σε αυτήν την περίπτωση προκύπτουν:[9]
    (i). pM = 2
    (ii). r = 100%, P = 1.5
    (iii). S = 0
    Ποιος «μετασχηματισμός» μετατρέπει, εδώ, το απόλυτο 0 σε 1.5; Όσο και να σκεφτεί κανείς, εντός του μαρξι(στι)κού πλαισίου, δεν θα κατορθώσει να λύσει το αίνιγμα.

    ΤΕΛΟΣ

    Τι να μας πει τώρα κι ο Κοπέρνικος, ο Πτολεμαίος τα είχε εξηγήσει μια χαρά...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ημιάγριε, μια που έκανες τον κόπο να το αναρτήσεις εδώ, καλό θα ήταν αν γίνεται να μας εξηγήσεις σε ποιο σημείο ο συλλογισμός έχει πρόβλημα? Γιατι το ακολούθησα το παραδειγματάκι και όντως αν "κλείσει" το σύστημα με ένα ενιαίο ποσοστό κέρδους, τα νούμερα έτσι ακριβώς βγαίνουν. Πού είναι λοιπόν η τρύπα?

      Διαγραφή
    2. Συνυπογράφω το αίτημα του Γιώργου Β, παρόλο που μην καταφέρνοντας καν να παρακολουθήσω τον μαθηματικό συλλογισμό (πράγμα για το οποίο δε φταίει ο συλλογισμός), προφανώς δε θα μπορέσω να κατανοήσω ούτε και το πρόβλημά του.

      Όμως πρόβλημα έχω και στο να καταλάβω την γενική διατύπωση του θέματος:
      Τι σημαίνει: "για την παραγωγή 1 μονάδας κάθε εμπορεύματος, το οποίο εισέρχεται (άμεσα ή/και έμμεσα) στην παραγωγή όλων των άλλων εμπορευμάτων του συστήματος, απαιτείται (άμεσα και έμμεσα) μικρότερη ποσότητα από το ίδιο". Ειδικότερα τι σημαίνει η φράση εμπόρευμα που "εισέρχεται στην παραγωγή όλων των άλλων εμπορευμάτων του συστήματος"; Και τι η φράση ότι για κάθε τέτοιο εμπόρευμα "απαιτείται μικρότερη ποσότητα από το ίδιο"; Μπορεί αυτή η αρχική διατύπωση του ζητήματος να επεξηγηθεί με μη μαθηματικούς όρους ή τουλάχιστον με όρους απλής αριθμητικής;

      Σαν σχήμα το πρώτο που έρχεται στο μυαλό μου είναι το εξής:
      Αγοράζουμε μια εντελώς αυτόματη μηχανή με την οποία πρόκειται να παραχθεί εμπόρευμα Χ.
      Τη μηχανή αυτή την αγοράζουμε πληρώνοντας αξία 100 μονάδων Χ.
      Βάζουμε τη μηχανή στην παραγωγή μαζί με υλικά (πρώτες ύλες κλπ) αξίας 50 μονάδων Χ.
      Συνολικό κεφάλαιο = 150 μονάδες Χ.
      Η μηχανή εωσότου φθαρεί μας δίνει 200 μονάδες Χ.
      Και έρχεται τότε το συμπέρασμα ότι η μηχανή έδωσε από μόνη της κέρδος = 50 μονάδες Χ.
      Αν ήταν έτσι όμως, τότε στην αγορά οι 100 μονάδες Χ θα έπρεπε πια να ανταλλάσσονται με 150 μονάδες του εαυτού τους: Αντί με 100 μονάδες Χ να αγοράζεις τη μηχανή που δίνει (200-50 οι πρώτες ύλες =) 150 μονάδες Χ, μπορείς να δίνεις 100 μονάδες Χ και να παίρνεις κατευθείαν σε αντάλλαγμα 150. .
      Στην πραγματικότητα αυτό που συνέβη είναι ότι με τη μηχανή αυτή ανέβηκε η παραγωγικότητα της εργασίας στον κλάδο παραγωγής του Χ, όπου πλέον η εργασία για την παραγωγή του Χ εξαντλείται στην εργασία που ξοδεύεται για την κατασκευή του αυτόματου μηχανήματος, το οποίο, σαν τελευταίο στάδιο της διαδικασίας, παράγει το Χ.
      Και το οικονομικό αποτέλεσμα είναι ότι ο υλικός όγκος παραγωγής ανά μονάδα χρόνου εργασίας έχει αυξηθεί, αλλά ταυτόχρονα η αξία της μονάδας Χ έχει μειωθεί από, ας πούμε ν, σε ν επί 100/150 αν δεν κάνω λάθος στην αριθμητική, και πιά οι 150 μονάδες Χ που παράγονται με τη νέα μηχανή έχουν αξία ίση με αυτή που είχαν οι 100 μονάδες ως χθες.

      Και, επιπλέον: αυτά αν έχω καταλάβει σωστά τους όρους του προβλήματος, πράγμα αμφίβολο.

      ζούπερμαν

      Διαγραφή
    3. @ζουπερμαν

      Τι σημαίνει: "για την παραγωγή 1 μονάδας κάθε εμπορεύματος, το οποίο εισέρχεται (άμεσα ή/και έμμεσα) στην παραγωγή όλων των άλλων εμπορευμάτων του συστήματος, απαιτείται (άμεσα και έμμεσα) μικρότερη ποσότητα από το ίδιο".

      Στο πρωτο σκέλος, αναφερόμαστε στα εμπορευματα που ειναι απαραίτητα για να παραχθουν όλα τα άλλα εμπορεύματα. Είτε άμεσα, πχ στην εξίσωση
      5Χ και 3Υ παράγουν 1Ζ το Χ συνεισφέρει αμεσα στην παραγωγη του Ζ,

      είτε έμμεσα, δηλαδη συνεχίζοντας το παράδειγμα αν
      2Ζ παράγουν 1W τότε το Χ συνεισφέρει ΚΑΙ στο W.

      Για όλα λοιπόν τα εμπορεύματα που ικανοποιούν αυτή τη συνθήκη, πρέπει στην εξίσωση της παραγωγής τους να χρησιμοποιείται λιγότερο απο το ίδιο το εμπόρευμα. Αυτή ειναι η υπόθεση που κάνει ο κύριος Dmitriev και απο την οποία μπορεί να αποδείξει οτι το σύστημα παράγει υπεραξία. Δηλαδή 1ον, το σύστημα αναπαράγεται, δηλαδή κατορθώνει να παράξει όλα τα εμπορεύματα στο διινεκές, και 2ον, ξεκινόντας απο μια "αξία" Α, καταφέρνει να φτάσει σε μία αξία Α*(1+r). Και αυτό ανεξαρτήτως του ανθρώπινου input του κάθε εμπορεύματος, αφού ακόμα και σε αυτοματοποιημένη παραγωγή ενός εμπορεύματος, πάλι δημιουργείται πλεόνασμα.

      Εντάξει, σίγουρα υπάρχει παράδοξο, αλλά τα παράδοξα πρέπει να εξηγούνται ή μέσα απο την ίδια τη θεωρία (πχ αν πρόκειται για απλό λάθος στη λογική) είται μέσω συμπληρωματικών αναγκαίων υποθέσεων (π.χ. παράδοξο Ζήνωνα). Εγώ πάντως στα μαθηματικά δεν μπόρεσα να βρώ σφάλμα.

      Διαγραφή
    4. @ζουπερμαν II

      Ειναι πολύ απλό να καταλάβεις τί γίνεται στο τελευταίο παράδειγμα οπου υποτίθεται έχει αυτοματοποιηθεί η παραγωγή του Μ και του Κ. Έχουμε λοιπόν οτι

      Για να παραχθεί 1Μ θέλουμε μόνο 0.5Μ, σαν να πρόκειται δηλαδή για μια μηχανή που διπλασιάζεται σε κάθε γύρο. Πρίν πέσεις να με φάς οτι αυτό δε γίνεται - δε θα γίνει ποτέ κτλ, σου θυμίζω οτι ειναι πειραμα σκεψης :-)

      Η κοινωνία για να αναπαραχθεί χρειάζεται επίσης και 1Κ, το οποίο για να παραχθεί θέλει 0.25Μ.

      Στο τέλος λοιπόν της διαδικασίας, έχουμε έναν καπιταλιστή που έχει όλο το Μ, και άλλον έναν που έχει όλο το Κ. Αυτοί οι δύο πρέπει να τα ανταλλάξουν μεταξύ τους, ωστε να συνεχιστεί το παιχνίδι και στον επόμενο γύρο. Πώς πρέπει να τα ανταλλάξουνε, δηλαδή με τί αναλογία? Ας δούμε τις εξισώσεις. Έστω Pm και Pk οι δύο τιμές (εκφρασμένες σε οτιδήποτε, δεν έχει σημασία)

      Υποθέτουμε ότι το ποσοστό κέρδους είναι το ίδιο, δηλαδή r και στις δύο παραγωγές, (κάτι που είναι λογικότατη υπόθεση αφού αν δεν ήταν ίδιο θα άλλαζε η κατανομή της παραγωγής μέχρι να γίνει) Έχουμε λοιπόν

      (1) 0.5 * Pm * (1+r) = Pm
      (2) 0.25*Pm * (1+r) = Pk

      Απο την (1) εύκολα βγάζεις r=100% (διαιρώντας δεξιά-αριστερά με Pk) ενώ η (2) μας δίνει τη σχέση

      Pm = 2 * Pk.

      Δηλαδή το ένα M πρέπει να ανταλλάσσεται με 2 Κ. Τί θα γίνει αν δεν γίνει ανταλλαγή με αυτή την ανταλλακτική σχέση? Πολύ απλά το σύστημα δεν θα μπορέσει να αναπαραχθεί. Δηλαδή σε μερικούς γύρους θα μας τελειώσουν όλα τα εμπορεύματα και η αναπαραγωγή πάει πάπαλα.

      Άρα λοιπόν έχουμε ενα απλό παράδειγμα κοινωνίας χωρίς καμία ανθρώπινη εργασία, που όμως υπάρχει κανονικότατα ανταλλακτικός νόμος, και άρα αξία, και άρα υπέραξία. Και επειδή απο την ώρα που το είδα έχω μπερδευτεί, παρακαλείται ο ημιάγριος ή όποιος άλλος θέλει, να μας το ξεδιαλύνει :-)

      Διαγραφή
    5. Συγγνώμη που σας έβαλα σε φασαρία, αλλά μου το έστειλαν και μένα και είπα να το κοινοποιήσω, μιας και ταιριάζει με τη σειρά των αναρτήσεων.
      Νομίζω ότι η ουσία βρίσκεται στο ότι θέτει ΄σε προτεραιότητα μία συνθήκη (την ισότητα στα ποσοστά κέρδους), ενώ αγνοεί μια άλλη, που προηγείται λογικά, (την ισότητα των συνολικών τιμών με τις συνολικές αξίες).
      Αυτό φαίνεται πολύ εύκολα αφού το άθροισμα των τιμών είναι 2,62, ενώ των αξιών 3,215.
      Θα μου πείτε βέβαια ότι και οι δύο συνθήκες πρέπει να ικανοποιούνται, σύμφωνα με την μαρξιστική θεωρία της αξίας, αν όμως τηρήσουμε με προτεραιότητα την ισότητα συνολικών τιμών-συνολικών αξιών, με βάση τα νούμερα που μας δίνει, χάνουμε την ισότητα στα ποσοστά κέρδους.
      Που είναι ο παππάς?
      Ο "ρομαντικός και μυστηριώδης" Vladimir, δίνει αυθαίρετα τιμές σε 1 περισσότερη μεταβλητή, από όσες θα έπρεπε, στερώντας έτσι το σύστημα από έναν "βαθμό ελευθερίας", ο οποίος θα του επέτρεπε να ικανοποιεί και τις δύο συνθήκες (ισότητα ποσοστών κέρδους, ισότητα συνολικών τιμών - αξιών).
      Συγκεκριμένα δίνει τόσο στην τιμή του Κ, όσο και στην νέα αξία L, την τιμή 1.
      Είναι και λογικά ανακόλουθο, ενώ ψάχνουμε τις τιμές, να τις ορίζουμε από πριν.
      Δηλαδή, η κλασική φράση "χωρίς βλάβη της γενικότητας" δεν ισχύει, γιατί εδώ έχουμε "βλάβη της γενικότητας".
      Όσο για τα μαθηματικά, αν διατηρήσουμε το L=1, και αφήσουμε τον ανταγωνισμό να λειτουργήσει, με τιμές Μ=2,2 και Κ=1,3, ικανοποιούνται και οι δύο συνθήκες.
      δηλ. με μαθηματικά γ' γυμνασίου: αν σε ένα σύστημα 2 εξισώσεων με 2 αγνώστους, δώσω
      αυθαίρετα τιμή στον έναν άγνωστο και η τιμή αυτή δεν είναι λύση του συστήματος, τότε το σύστημα πια δεν λύνεται, λύνεται μόνο η κάθε εξίσωση ξεχωριστά και βέβαια δίνει (η κάθε εξίσωση) διαφορετική τιμή για τον άλλο άγνωστο.

      Απαράδεκτο για πράκτορα...

      ημιάγριος

      Διαγραφή
    6. Δεν είναι τόσο απλό ημιάγριε. Έχουμε δύο εξισώσεις με ΤΡΕΙΣ αγνώστους, τις δυο τιμές pM, pK και το ποσοστο κέρδους r. Ξέρουμε λοιπόν ότι δεν μπορούμε να βγάλουμε τιμές και για τους τρείς. Στην περίπτωση μας όμως το μόνο που μετράει είναι ο λόγος pM/pK δηλαδή η ανταλλακτική σχέση. Και αυτή μπορεί να υπολογιστεί και είναι ίση με 1.62. Δηλάδή 1 Μ πρέπει να ανταλλάσσεται με 1.62 Κ. Αν δεν γίνει σεβαστή αυτή η σχέση, το συστημα θα κλατάρει, δηλαδή δεν θα μπορεί να αναπαραχθεί. Τωρα εσύ λές, γιατί να μην βάλουμε και άλλη μία εξίσωση που να λέει

      pM+pK = vM+vK = 3.5

      Αυτή θα ηταν η τρίτη εξίσωση που θα έλυνε πλήρως το σύστημα. (παρεμπιπτόντως οι τιμές που δίνεις 2.2 και 1.3 δεν ξερω πως τις βρήκες αλλά δε δουλεύουν γιατι δίνουν ποσοστό κέρδους 54% στο Μ και 48% στο Κ) Αλλά η τρολιά του πράκτορα πάει πιο βαθιά φοβάμαι. Λέει ο Vladimir ωραία, τώρα ας εξετάσουμε ένα συστημα χωρίς καθόλου εργασία. Δηλαδή LK=LM=0. Στην περίπτωση αυτή βγάζει ότι και πάλι υπάρχει ανταλλακτική σχέση (1Μ προς 2K), και πάλι υπάρχει υπεραξία (δηλαδή βαζουμε τόσα, βγάζουμε τόσα κι άλλα τόσα) ενώ η συνολική εργασιακή αξία που παράγεται είναι ακριβώς μηδέν. Και σου λέει ο Vladimir πώς ακριβώς θα μετασχηματίσουμε το μηδέν σε 1.5?

      ΥΓ. Αυτό με τη μεταβλητή L δεν το κατάλαβα, δεν υπάρχει τέτοια μεταβλητή, τουλάχιστον στο κείμενο που πόσταρες.

      Διαγραφή
    7. Γιώργος Β, ευχαριστώ για τις επεξηγήσεις. Παρ' όλα αυτά με το που λύνονται οι πρωταρχικές απορίες μου αρχίζουν οι απορίες 2ου βαθμού, μετά προφανώς οι 3ου βαθμού κλπ. Δεν περιμένω βέβαια να μου εξηγήσεις (είτε ο ημιάγριος) όλο το σύστημα του προβλήματος με δικά σου λόγια, απλά αναφέρω ενδεικτικά ορισμένα ακατανόητα για μένα, μήπως τυχόν η αναφορά τους οδηγεί κάπου.
      Το "ωρομίσθιο" που γίνεται λόγος εννοεί τον συνολικό μισθό που καταβάλλεται; Το "πραγματικό ωρομίσθιο = 0,25Κ" σημαίνει LM = 0,25Κ και LK = 0,25Κ ή LM+LK=0,25Κ; Το LΜ = LΚ εντάξει. Το LΜ = LΚ = 1 τι σημαίνει; Το "1" τι αντιπροσωπεύει εδώ; Μετά από αυτά (και όχι μόνο) τα αρχικά δεδομένα (που είδαμε ότι ήδη δεν κατανοώ) πώς λχ "έπεται ότι pM = 1.62"; Από πού "έπεται"; Και επίσης πώς "το καθαρό προϊόν του συστήματος (ακαθάριστο προϊόν μείον φθαρέντα μέσα παραγωγής) αποτελείται (...) και από 1 μονάδα του εμπορεύματος Κ", αφού για την παραγωγή 1Κ έχει πληρωθεί μια ποσότητα Κ για το "πραγματικό ωρομίσθιο" (είτε 0,25 είτε 2*0,25Κ) που είδαμε;

      Δε χρειάζεται να μου εξηγήσεις όλα αυτά, εκτός βέβαια αν βρίσκεις ευχαρίστηση σ' αυτό, και υπό το δόγμα ότι δεν κάνουμε κατάχρηση στο χώρο που μας φιλοξενεί.
      Παραπέρα όμως, φτάνοντας στο τελευταίο παράδειγμα της πλήρους αυτοματοποίησης όπως το περιγράφεις στο 6:09 μ.μ. μου δημιουργούνται ορισμένες σκέψεις.
      Καταρχήν εδώ η ύπαρξη του %κέρδους είναι μια αυθαίρετη υπόθεση: ένας χρυσορύχος μπορεί σε 1 ώρα εργασίας να έχει βγάλει χρυσάφι το οποία ανταλλάσσεται με τα ημερήσια αναγκαία μέσα συντήρησης/αναπαραγωγής του που παράγονται σε ίσο χρόνο εργασίας. Αυτό αμέσως επιβάλλει μια πραγματική σχέση βάσει της οποίας το προϊόν της δουλειάς του των υπόλοιπων ωρών της μέρας αποτελεί την υπεραξία κατά ένα χ% υπεραξίας και αντιπροσωπεύεται από ένα κέρδος και ένα ψ% κέρδους. Στο παράδειγμα της πλήρους αυτοματοποίησης δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο παρά μόνο ένα %κέρδους που μπαίνει γιατί "πρέπει" να δεχτούμε ότι υπάρχει.

      ζούπερμαν

      (συνεχίζεται)

      Διαγραφή
    8. (συνέχεια)

      Αλλά ας το δεχτούμε υποθετικά. Και πάλι, το % κέρδους δεν μπορεί να σκεπάσει ότι αυτό που συμβαίνει είναι η μείωση της αξίας του Μ στο μισό και μάλιστα ξανά και ξανά σε κάθε γύρο: Η μείωσή της όχι ως νέας αξίας αλλά ως της υλοποιημένης που μπαίνει και ξαναμπαίνει στην παραγωγή, μένοντας πάντα σταθερό συνολικό μέγεθος, αλλά που μειώνεται συνεχώς ανά μονάδα Μ όσο ο υλικός όγκος παραγόμενου Μ διπλασιάζεται.

      Με %κέρδους 100% γίνεται, λοιπόν, το εξής:

      Ο Α χρησιμοποιεί 0,5Μ και παράγει 1 Μ.
      Αν το εκφράσουμε χρηματικά: σε αυτόν το 0,5Μ στοίχισε πχ 100 (φλουριά!) και με 100% ποσοστό κέρδους βάζει στο 1Μ τιμή 200. Επομένως πουλάει στον Β 0,25Μ στην τιμή 50 και με κέρδος 25. Η δε τιμή του Κ έτσι είναι 50 + 100% = 100

      Στη συνέχεια από το 0,75Μ που του μένει ξαναρίχνει στην παραγωγή το 0,5Μ. Η τιμή του όπως βγήκε από τον πρώτο κύκλο είναι 100, αλλά στον ίδιο η παραγωγή του έχει κοστίσει (αφαιρώντας από αυτήν το κέρδος) 100-50=50.
      Με αυτό το 0,5Μ ξαναφτιάχνει 1Μ.
      Τότε έχουμε δυο περιπτώσεις

      α] Με την πραγματική τιμή κόστους 50 + 100%κέρδους => το 1Μ κάνει τώρα 100. Η τιμή του έχει πέσει στο μισό. Το %κέρδους έχει μείνει σταθερό. Το 0,25Μ έχει κοστίσει 12,5 και πουλιέται τώρα στον Β σε τιμή 25. Το κέρδος έχει μειωθεί από 25 σε 12,5.
      Η τιμή του Κ τώρα είναι 25 + 100% = 50.
      Οι αναλογίες μένουν σταθερές αλλά οι τιμές των Μ και Κ τείνουν στο μηδέν μειούμενες κατά 50% σε κάθε κύκλο. Πράγμα που θα συνέβαινε ολόιδια και χωρίς το ποσοστό κέρδους που κατά κάποιο τρόπο "μπαίνει" στο παράδειγμα ακριβώς για να εξαφανίσει αυτή τη μείωση.

      β] Στη δεύτερη περίπτωση ο Α υπολογίζει απέναντι στον πελάτη Β το κόστος στην «τιμή της αγοράς» (που όμως για τον Α δεν ισχύει αφού παράγει ο ίδιος το Μ και το ξαναρίχνει στην παραγωγή χωρίς να τον επιβαρύνει το %κέρδους), ουσιαστικά παραβλέποντας τη μείωση της αξίας του Μ έπειτα από τον 1ο κύκλο.
      Τώρα έχουμε τιμή όπως και πριν 1Μ = 200 και 0,25Μ = 50. Το πραγματικό κόστος αυτής της ποσότητας όμως ήταν για τον Α 12,5 και έτσι το κέρδος του Α είναι τώρα: 50 - 12,5 = 37,5 δηλαδή το %κέρδους του έχει αυξηθεί από 100% στο 200%.

      Από εκεί και πέρα σε σχέση με το %κέρδους του Κ, αφενός δεν υπάρχει κανένας πραγματικός όρος (ανταγωνισμός, προσφορά και ζήτηση) τέτοιος που να το οδηγεί σε εξίσωση με το αντίστοιχο του Μ. «Μπορούμε» να του διατηρήσουμε το ποσοστό κέρδους 100% οπότε η τιμή = 50 + 100% = 100 όπως και πριν. Όμως έτσι η σχέση ρΜ=2*ρΚ ενώ ως εκεί που φτάνει η αριθμητική μου εμφανίζεται σταθερή για τον Β όταν αγοράζει Μ, για τον Α όταν πουλάει Μ στον Β έχει τώρα γίνει ρΜ=4ρΚ.
      «Μπορούμε» επίσης να κάνουμε το ποσοστό κέρδους και στο Κ 200% για να «ισορροπήσουμε» τη σχέση, όμως στον επόμενο κύκλο η σχέση θα ανατραπεί ξανά με τον ίδιο τρόπο.

      Ομολογώ, επίσης, ότι δεν ξέρω καν αν όλα αυτά έχουν άμεση σχέση με το όλο σκακιστικό πρόβλημα ή απλώς αποτελούν παράπλευρες προεκτάσεις του.
      Και να προσθέσω, τέλος, το ενδεχομένως επίσης άσχετο, ότι η μόνη αναγκαία σχέση που βλέπω (με τα κατώτερων μαθηματικών μάτια μου) ανάμεσα σε Μ και Κ, είναι μια σχέση ανάμεσα σε υποδιαίρεση Ι (παραγωγή μέσου παραγωγής) και υποδιαιρεση ΙΙ (παραγωγή μέσου κατανάλωσης), η οποία σχέση εν προκειμένω είναι μονόδρομος (δεν απαιτείται "ροή" από την ΙΙ προς την Ι) και όπου για την απλή αναπαραγωγή του συστήματος που παράγει το αναγκαίο 1Κ απαιτούνται στο Ι 0,25Μ που παράγουν 0,5Μ, από τα οποία το 1/2 ξαναμπαίνει στον νέο κύκλο παραγωγής του Μ, και το άλλο 1/2 χρησιμοποιείται για την παραγωγή του 1Κ.

      ζούπερμαν

      Διαγραφή
    9. Ζουπερμαν, τα μαθηματικά σου μια χαρά τα βρίσκω. Απλά ο τροπος που είναι γραμμένο το κείμενο επειδη προέρχεται απο το web και επειδή ο σύντροφος Μαριόλης είναι οικονομολόγος και όχι μαθηματικός είναι λίγο ζόρικος. Τέλος πάντων, προσπαθώ να απαντήσω μερικές απο τις απορίες σου.

      Το ωρομίσθιο μετριέται σε Κ και θεωρείται ίσο με 0.25 Κ ανα μονάδα εργασίας. Ας πούμε οτι το Κ είναι π.χ. το στάρι ενώ το Μ είναι μία μηχανή. (Εννοείται Μ και Κ δεν ειναι μεταβλητές, είναι απλα τα ονόματα των 2 εμπορευμάτων) Τα LM και LK καταγράφουν μονάδες εργασίας (μεροκάματα) LM=LK=1 σημαίνει ότι και τα δύο εμπορεύματα θέλουν απο ένα μεροκάματο ανθρώπινης εργασίας για να παραχθούν. Το "επεται οτι pM=1.62" πηγάζει απο την επίλυση του συστηματος

      (1) pM = (pM0.5 + pK0.25 LΜ) (1 + r)
      (2) pΚ = (pM0.25 + pK0.25 LΚ) (1 + r)
      (3) pK = 1

      Τρείς εξισώσεις και τρείς άγνωστοι (pM,pK,r) που δίνουν pM=1.62, pK=1 και r = 53%.

      Η πρόταση
      "το καθαρό προϊόν ... και από 1 μονάδα του εμπορεύματος Κ"
      αναφέρεται στο καθαρό προιόν ΠΡΙΝ τους μισθούς. Αν υπολογίσουμε απο ένα μεροκάματο για το κάθε εμπορευμα, το οποιο πληρωνεται με 0.25Κ τότε μένει 1 - 2*0.25 = 0.5 Κ σαν πλεόνασμα. Και πράγματι οταν το υπολογίζει σαν αξία, βγάζει πλεόνασμα

      P = pM0.25 + pΚ 0.5 = 0.91

      Για τα υπόλοιπα που θέτεις, δεν παίζω τον ειδικό αλλά η δική μου κατανόηση τα εξηγεί ως ακολούθως:

      " Στο παράδειγμα της πλήρους αυτοματοποίησης δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο παρά μόνο ένα %κέρδους που μπαίνει γιατί "πρέπει" να δεχτούμε ότι υπάρχει."
      Δεν μπαίνει γιατί πρέπει να δεχτουμε οτι υπάρχει. Μπαίνει γιατι η οικονομία παράγει πλεόνασμα, το οποίο πρέπει να μοιραστεί εξίσου σε όλους τους καπιταλίστες, ανάλογως του κεφαλαίου που βάζουν. Αν σου φαίνεται αυτο αυθαίρετο, δεν ξέρω. Εμένα λογικό μου ακούγεται, και το ίδιο μάλιστα χρησιμοποιεί και ο Μάρξ, όπως σωστά μας είπε ο Ημιάγριος.

      "αυτό που συμβαίνει είναι η μείωση της αξίας του Μ στο μισό και μάλιστα ξανά και ξανά σε κάθε γύρο"
      Εδώ μπερδεύεις τις απόλυτες τιμές των pM και pK που όπως είπα και πρίν, δεν παίζουν ρόλο. Μόνο σαν ανταλλακτική σχέση παίζει ρόλο. Γιαυτό και δεν έχει νόημα να τις συγκρίνεις απο γύρο σε γύρο (ποσο μάλλον αφού θέτουμε σε κάθε γύρο, pK=1, χωρίς καμία βλάβη στη γενικότητα). Αυτό που έχει νόημα να δείς είναι οι ποσότητες των εμπορευμάτων και εκεί υπάρχει σαφέστατα αυξηση σε κάθε γύρο της τάξης του r%.

      "Από εκεί και πέρα σε σχέση με το %κέρδους του Κ, αφενός δεν υπάρχει κανένας πραγματικός όρος (ανταγωνισμός, προσφορά και ζήτηση) τέτοιος που να το οδηγεί σε εξίσωση με το αντίστοιχο του Μ."

      Αυτό είναι η υπόθεση που λέγαμε παραπάνω. Αν τα ποσοστα κερδους είναι διαφορετικά, υποτίθεται το κεφάλαιο θα την κάνει με ελαφρά πηδηματάκια απο το χαμηλό στο ψηλότερο κέρδος, μέχρι να πέσει η κερδοφορία απο τη μία, και να ανεβεί απο την άλλη, ωσπου να γίνουν ίσες. Όσον αφορά τη σχέση ρΜ=2*ρΚ, αυτή είναι αναγαία, διότι πρέπει να υπάρχουν ζωντανές και οι δύο βιομήχανίες (του Μ και Κ) και να βγάζουν και οι δύο 100% κέρδος. Για την βιομηχανία που παράγει Μ, ότι και να γίνει πράγματι δεν τους νοιάζει διοτι 0.5Μ βάζουν και 1Μ βγάζουν. Όμως για τους άλλους, αν ανταλλάξουν το 0.5 Κ τους με οτιδήποτε λιγότερο απο 0.25 Μ, πολύ απλά δεν θα μπορέσουν να βγάλουν το σωστό κέρδος.

      Σαν παράδειγμα είναι όντως λίγο χαζό, γιατι η παραγωγή του Κ μοιάζει άχρηστη. Θα προσπαθήσω να φτιάξω ένα πιο ρεαλιστικό μοντελλάκι με Α και Β εμπορευματα, τα οποια χρειαζονται και τα δυο και για τις δυο παραγωγες.

      Εννοείται οτι εχουμε κανει γερή κατάχρηση του χώρου εδώ, αλλά το θέμα είναι αρκετά κρίσιμο. Ψάχνω να βρώ το επίσημο μαρξιστικό rebuttal στο πρόβλημα αλλά δεν τα καταφέρνω λόγω ασχετοσύνης απο βιβλιογραφία κοινωνικών επιστημών.

      Διαγραφή
    10. Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι ο κύριος καθηγητής Μαριόλης (ή ο ρομαντικός και μυστηριώδης Dmitriev) έχει κάνει κάποια λαθροχειρία, οπότε θα προσπαθήσω να δώσω κι εγώ μια εξήγηση σχετικά με το ποια είναι αυτή. Όπως λέτε κι οι υπόλοιποι τα μαθηματικά φαίνεται να βγαίνουν, άρα μάλον το πρόβλημα είναι σε ένα από αυτά τα «χωρίς βλάβη της γενικότητας» και τα «εξορισμού» ή ακόμα χειρότερα σε κάτι που δεν το αναφέρει καν και μας το πλασάρει ως δεδομένο.

      Λέει λοιπόν ότι το σύστημα παράγει μία (1) μονάδα ενός μηχανήματος Μ και μία (1) μονάδα ενός καταναλωτικού αγαθού Κ. Όμως από τα παραγόμενα αγαθά αυτά που ανταλλάσονται είναι η 1 μονάδα του Κ και 0.25 μονάδες του Μ. Χωρίς να είμαι πολύ διαβασμένος όσον αφορά τον Μαρξ (ας είναι καλά ο Αντώνης που φροντίζει να με μορφώνει) νομίζω ότι η λαθροχειρία έγκειται ακριβώς εδώ και είναι το γεγονός ότι το σύστημα (εργοστάσιο το σκέφτομαι εγώ) χρησιμοποιεί ως μέσο παραγωγής το προιόν της παραγωγικής διαδικασίας. Σύμφωνα με τον Μαρξ, αν θυμάμαι καλά, η υπεραξία ενσωματώνεται σε ένα ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ και όχι σε ένα ΠΡΟΙΟΝ. Δηλαδή πραγματώνεται στην φάση της κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, κατά την ανταλλαγή. Όμως ο «φίλτατος» καθηγητής χρησιμοποιεί όλο το παραγόμενο προϊόν στους τύπους του ενώ κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να λαμβάνει υπόχη του μόνο το 0.25Μ που ανταλλάσσεται. Ή ακόμα καλύτερα να έθετε ως 1Μ την ποσότητα του ανταλλασσόμενου προιόντος Μ.

      Αφού λοιπόντο σύστημα/καπιταλιστής δεν απέκτησε τα μηχανήματα για την παραγωγή μέσω οικονομικής ανταλλαγής αλλά πήγαν κατευθείαν από την παραγωγή στην κατανάλωση, τα μέσα παραγωγής δεν του κόστισαν τίποτα άλλο πέρα από τον μισθό των εργατών (του) που εργάστηκαν για να τα παράγουν (και ο οποίος έχει πληρωθεί στην αρχή του προηγούμενου κύκλου). Άρα ο υπολογισμός των τιμών γίνεται:
      pM = pK 0.25 (1 + r)
      pK = pK 0.25 (1 + r)
      και από τις οποίες προκύπτει ότι pM = pK = 1 και r = 3. Ακόμα και γι αυτό βέβαια δεν είμαι σίγουρος μιας και ο ρομαντικός καθηγητής Μαριόλης έχει χρησιμοποιήσει το r για όλη την παραγόμενη ποσότητα μηχανημάτων (λες και ο καπιταλιστής/σύστημα θα έβγαζε κέρδος πουλώντας το 0.75 M στον εαυτό του).

      prolet

      Διαγραφή
    11. Συνεχίζοντας προκύπτει ότι το συνολικό κέρδος είναι:
      P = 0.25M pM + [1 – 0.25(LM + LK)] pK = 0.25 + 0.5 = 0.75

      Εφόσον είπαμε πως τα μηχανήματα που καταναλώνονται κατά την παραγωγή δεν ενσωματώνουν υπεραξία, δεν είμαι σίγουρος αν το vM και το vK θα πρέπει να γραφτούν ως:
      vM = vM 0.5 + LM
      vK = vM 0.25 + LK
      ή vM = LM και vK = LK. (Δεν είμαι σίγουρος για τη σχέση μεταξή υπεραξίας και εργασιακής αξίας καθώς ακόμα δεν έχω διαβάσει το σχετικό απόσπασμα από το «Μισθός, τιμή και κέρδος»

      Ελπίζω να βοήθησα ώστε να ξεδιαλύνουμε λίγο το μυστήριο του κ. Καθηγητού.

      prolet

      Διαγραφή
    12. Ευχαριστώ και πάλι για τις επεξηγήσεις, θα προσπαθήσω κάποια στιγμή με καθαρό μυαλό να πάρω το πρόβλημα από την αρχή του.

      Σχετικά με το %κέρδους στο παράδειγμα της "πλήρους αυτοματοποιήσης", η κατ' εμέ αυθαιρεσία ("θεμιτή" βέβαια με την έννοια ότι πρόκειται για υποθετικό σύστημα) βρίσκεται σε αναλογία με την αυθαιρεσία που θα υπήρχε αν σε κάθε αύξηση της υλικής μάζας του προϊόντος λόγω γενικής ανόδου της παραγωγικότητας της εργασίας, θεωρούνταν ότι το εξ αυτής υλικό πλεόνασμα ισοδυναμεί με κέρδος, ενώ στην πραγματικότητα το αποτέλεσμα είναι η αντιστρόφως ανάλογη μείωση της τιμής της μονάδας του προϊόντος. Και παραπέρα, αν η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας οφείλεται σε αύξηση της αναλογίας του σταθερού κεφαλαίου σε σύγκριση με τη χρησιμοποιούμενη εργατική δύναμη, το αποτέλεσμα είναι η πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους, η τάση της πτώσης του έως το 0 την υποθετική στιγμή που η αναλογία θα έχει γίνει 100% σταθερό κεφάλαιο + 0 εργατική δύναμη.

      Στην περίπτωση όμως του παραδείγματος δεν υπάρχει κανένα πραγματικό μέτρο καθορισμού οποιουδήποτε ποσοστού κέρδους, αντίθετα δηλαδή από ό,τι συμβαίνει στην πραγματική ζωή όπου η αυθόρμητη πρακτική "κόστος + ποσοστό κέρδους = τιμή" καθορίζεται από συγκεκριμένες γενικές αναλογίες σταθερού κεφαλαίου - μεταβλητού κεφαλαίου - υπερεργασίας: εδώ όμως τα 2 τελευταία στοιχεία απουσιάζουν.
      Τα παραπάνω αφορούν και τις τρεις ενστάσεις μου, που προσπάθησα να εκφράσω και με αριθμητική μορφή, αλλά εν πάση περιπτώσει, είπαμε, πρόκειται για ένα υποθετικό υπόδειγμα και μάλιστα αρκετά απρόσιτο για μένα από μαθηματική άποψη.

      Κατά τα άλλα πώς θα σου φαινόταν, στη θέση του Μ να βάλεις 500 σπόρους που δίνουν δυο σπόρους ανά φυτό => σύνολο 1000 σπόροι. Από αυτούς τους 1000 χρειάζονται 250 σπόροι για να παραχθεί μια μάζα Α αλεύρι. Στην πρώτη φάση του υποδείγματος χρειάζεται και η καθορισμένη ποσότητα ζωντανής εργασίας, Στη δεύτερη φάση της "πλήρους αυτοματοποίησης" το στοιχείο της ανθρώπινης εργασίας αφαιρείται. Νομίζω το σχήμα είναι ακριβώς ίδιο με του αφηρημένου παραδείγματος, αλλά αποδεσμεύει από την ολοκληρωτική αφαίρεση, και δίνει τη δυνατότητα συγκεκριμένων ποσοτικών καθορισμών.

      ζούπερμαν

      Διαγραφή
    13. Καταρχάς να σημειώσω ότι - όπως παρατήρησα εκ των υστέρων - το r είναι 3 δηλαδή το ποσοστό κέρδους είναι 300% το οποίο είναι συμβαδίζει με την υπεραξία:

      υ = κέρδος/Κεφάλαιο = 0.75 /0.25 = 3,

      αφού ως κεφάλαιο έχουμε μόνο τους μισθούς γιατί τα μέσα παραγωγής δεν έχουν περάσει από τη σφαίρα της κυκλοφορίας ως εμπορεύματα (ξέρω ότι κάτι τέτοιο φαίνεται πολύ περίεργο – μέσα παραγωγής που να μην κοστίζουν – όμως αυτά τα δεδομένα μας έδωσε ο κ. καθηγητής).

      Συμπληρώνω τον παραπάνω συλλογισμό για να καλύψω και την περίπτωση του κέρδους στο πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα (που είναι εξάλλου και αυτό το οποίο θέλει να αποδείξει ο καθηγητής/Dmitriev και προσπαθούμε να καταρρίψουμε εμείς.

      Σε αυτό το σημείο θέλω να δείξω και μια ακόμα λαθροχειρία που έχει κάνει ο κ. Καθηγητής και είναι ότι στον τύπο pM = (pM 0.5 + pK 0.25) (1 + r) λείπει κάτι: το LM. Δηλαδή ο μισθός του εργάτη είναι 0.25pK για 1 μονάδα εργασίας και εφόσον ο εργάτης πληρώνεται για LM και LK μονάδες εργασίας οι τύποι θα έπρεπε να είναι:

      pM = (pM 0.5 + pK 0.25 LM) (1 + r)
      pK = (pM 0.25 + pK 0.25 LK) (1 + r)

      Απλά στο παράδειγμα, αφού LM = LK = 1, έχουν παραληφθεί από τους τύπους. Όμως για να δούμε τι γίνεται στην περίπτωση του πλήρως αυτοματοποιημένου συστήματος. Καταρχήν όπως έδειξα και πιο πάνω οι μηχανές δεν συμβάλουν στην διαμόρφωση των τιμών pK και pM γιατί δεν δίνουν αξία στο παραγόμενο προϊόν εφόσον δεν είναι εμπορεύματα (το 0.75 που χρησιμοποιείται ως μέσο παραγωγής, όχι το 0.25 που ανταλλάσσεται) και άρα δεν έχουν δική τους ανταλλακτική αξία. Επομένως οι τύποι ξαναγράφονται ως:

      pM = (pK 0.25 LM) (1 + r)
      pK = (pK 0.25 LK) (1 + r)

      Επιπλέον όμως βλέπουμε ότι μηδενίζονται και τα LM και LK. Άρα όλη η αριστερή παρένθεση είναι 0 και... ω του θαύματος οι τιμές pM και pK γίνονται κι αυτές ένα ωραιότατο ολοστρόγγυλο 0, το οποίο με τη σειρά του θα μας δώσει το κέρδος:

      P = 0.25M pM + [1 – 0.25(LM + LK)] pK = 0.

      Για να αντιγυρίσω την εξυπνάδα στον «φίλτατο» καθηγητή: Ποιος «μετασχηματισμός» μετατρέπει, εδώ, το απόλυτο 0 σε κέρδος;

      prolet

      Διαγραφή
  6. Θα προσπαθήσω να δώσω κάποιες απαντήσεις...

    1)Θες να πεις για να παίρνεις όσα δουλεύεις; Αν ναι, μιλάμε για ένα απόλυτα σχετικό ποσό. Σχετικό με το πόσο ανεπτυγμένες δυνατότητες έχει η κοινωνία και η τεχνολογία.

    2)Αυτό δεν είναι απλά μια θεωρία, αλλά η ερμηνεία του τρόπου λειτουργίας συστήματος που ζούμε, και που κανένας δεν έχει καταφέρει να την διαψεύσει, καταργήσει κλπ. μέχρι σήμερα. Αυτά που γράφει παραπάνω ο Μάρξ, ισχύουν για όλες τις μορφές εργασίας με μισθό. Δηλαδή για όσους είναι υπάλληλοι.

    3)Και στις υπηρεσίες ισχύει. Το ότι δεν φτιάχνεις κάποιο χειροπιαστό εμπόρευμα - αντικείμενο προς πώληση, δεν πάει να πει ότι χωρίς την εργασία σου θα μπορούσε π.χ. το αφεντικό της τράπεζας να κάνει τις δουλειές που χρειάζεται, για να βγάζει x100 αυτά που σου δίνει μισθό! Δεν υπάρχει άτομο στην θέση του γραφείου εξυπηρέτησης; Ε, δεν θα κάνει κανένας δουλειά με την τράπεζα, και αυτή θα έχει χασούρα!

    Όσο για το τελευταίο, ναι, αυτή είναι η πραγματικότητα. Εκτός αν θες σε περίοδο μεγάλης ανάπτυξης της οικονομίας να πάρεις δάνειο, και να καταντήσεις να στα πάρουν όλα τελικά (ακόμα και αυτά τα λίγα). Υπάρχει και ο αγρότης βέβαια, που άμα δεν έχει εργάτες και κάνει μόνος του τις δουλειές, δεν εκμεταλλεύεται κανέναν (μόνο την γη).

    Κώστας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Επειδή κουράστηκα: (ανταλλακτική) αξία= (μέσος κοινωνικά απαραίτητος) χρόνος εργασίας. Καθήστε και σκεφτείτε λοιπόν τώρα περί τίνος συζητάτε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτό που λες είναι σωστό και τις περισσότερες φορές στα παραδείγματα που εξετάζουμε ισχύει ακριβώς αυτό, γιατί θεωρούμε τα μέσα παραγωγής και τις πρώτες ύλες εμπορεύματα που έχουν κοστίσει στον καπιταλιστή ένα χρηματικό ποσό. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στην (ανταλλακτική) αξία των μέσων παραγωγής και πρώτων υλών ως ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΑ (το οποίο όπως λες αντιστοιχεί σε ένα ορισμένο ποσό εργασίας).

      Αυτό που κάνει ο Μαριόλης στο παραπάνω παράδειγμα είναι να υπολογίζει στο κόστος παραγωγής τα μέσα παραγωγής, τα οποία όμως τα έχει παράγει το ίδιο σύστημα στον προηγούμενο κύκλο της παραγωγικής διαδικασίας. Δεν έχουν βγει στην κυκλοφορία ως εμπορεύματα. Και όπως λέει ο Μαρξ: "Ένας άνθρωπος που παράγει κάποιο αντικείμενο για δική του άμεση χρήση, για να το χρησιμοποιήσει ο ίδιος, δημιουργεί ένα προϊόν και όχι εμπόρευμα". Εγώ αυτό λέω πως είναι το "κόλπο" που κάνει για να φτάσει στο συμπέρασμα που θέλει, ότι δηλαδή υπάρχει κέρδος και από πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα.

      Ελπίζω να γίνομαι κατανοητός. Έχω εντοπίσει μερικά λάθη στα μαθηματικά του συλλογισμού μου παραπάνω, τα οποία οφείλονται νομίζω στο ότι δεν έκανα όλες τις απαραίτητες αλλαγές όπως να υπολογίσω το pK με βάση μόνο το 0.25 του παραγόμενου Μ. Αλλά αυτές οι αλλαγές θα επηρεάσουν το κέρδος στο σύστημα που χρησιμοποιεί ζωντανή εργασία. Το κέρδος στο πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα βγαίνει 0 όπως και να 'χει.

      prolet

      Διαγραφή
    2. Οχι prolet, δεν είναι τοσο απλο, ουτε αυτη τη φορά. Πιάνεσαι απο μια λεπτομέρεια του συγκεκριμένου παραδείγματος. Σκέψου το ακόλουθο:

      1K και 2Q παραγουν 5M
      3K και 1Μ παραγουν 2Q
      1Μ και 1Q παράγουν 6Κ

      Σε αυτό το παράδειγμα είναι αναγκασμένοι όλοι να τρέξουν στην αγορά και να ανταλλάξουν όλο τους το παραγόμενο προιόν, το οποίο φυσικά γίνεται όλο εμπόρευμα (συμφωνα με τον ορισμό σου) με τα απαραίτητα για τον νέο γύρο παραγωγής. Αν πάνε στην αγορά λοιπόν, είναι υποχρεωμένοι να τα ανταλλάξουν με σχέσεις προκαθορισμένες απο την ίδια την παραγωγη. ΠΧ, η αναλογία Q:M είναι περίπου 1.7:1 ενώ η Q:K ειναι 3:1 και η M:K είναι 1.76:1. Το δε "κερδος" (εμπορικό πλεόνασμα) βγαίνει γυρω στο 26%. Γιατί *πρεπει* να ανταλλάξουν με αυτή την αναλογία? Γιατί αλλιώς δεν θα βγάζαν όλοι το ίδιο κέρδος. Και γιατί μας πειράζει αυτό? Εμένα προσωπικά καθόλου, αλλά είναι μία απαίτηση που υπάρχει συχνά στην πολιτική οικονομία, και φυσικά και στον Μαρξ.

      Τέλος πάντων, συγγνώμη που κουράσαμε τον Naphta, δεν ηταν πρόθεση δική μου τουλάχιστον.

      Διαγραφή
    3. @Γιώργος @Naphta @ζούπερμαν @ημιάγριος
      Ζητώ συγγνώμη κι εγώ αν κάνω κατάχρηση, αλλά βρήκα πολύ ενδιαφέρον το συγκεκριμένο θέμα και τη συζήτηση γύρω από το κέρδος στην πλήρως αυτοματοποιημένη παραγωγή (κάτι το οποίο ξέρουμε ότι δεν είναι δυνατόν, αλλά προσπαθώ να το αποδείξω στο παράδειγμα).

      @Γιώργος
      Πιάνομαι από αυτή τη λεπτομέρεια που λες γιατί ακριβώς θεωρώ ότι αυτή η λεπτομέρεια είναι που δημιουργεί το "παράδοξο".

      Αν κατάλαβα καλά:
      1) οι σχέσεις που δίνεις είναι για τρία διαφορετικά συστήματα που το ένα παράγει Μ έχοντας ως είσοδο Q και K, κτλ. το οποίο παραγόμενο προϊόν ανταλλάζει για να πάρει τις αναγκαίες εισόδους (μηχανήματα/πρώτες ύλες).
      2) σε κανένα από τα τρία συστήματα δεν χρησιμοποιείται ανθρώπινη εργασία, δηλαδή είναι πλήρως αυτοματοποιημένα.

      Θα με ενδιέφερε να δω και τους τύπους από τους οποίους προέκυψε το "κέρδος" 26% αν σου είναι εύκολο. Εννοείς ότι αυτό που λέει ο Dmitriev/Μαριόλης ισχύει πράγματι και μπορεί να υπάρχει κέρδος χωρίς να υπάρχει υπεραξία;

      Παρόλα αυτά μια ένστασή μου στο τροποποιημένο παράδειγμα που δίνεις είναι ότι δεν ξέρουμε αν τηρείται η συνθήκη που θέτει ο Dmitriev η οποία θέλει η είσοδος του συστήματος να είναι μικρότερη από την έξοδο. Μια συνέπεια της παραβίασής της θα ήταν το ποσοστό κέρδους που βρίσκεις να αποτελείται από δύο θετικά ποσοστά (π.χ. 60% και 40% για τα δύο συστήματα) και 1 αρνητικό (π.χ. -22%) το οποίο θα είχε ως αποτέλεσμα το μέσο ποσοστό κέρδους να είναι 26%, αλλά ένα από τα τρία συστήματα να χάνει σε κάθε κύκλο παραγωγής. Αυτό σε πραγματικές συνθήκες θα ήταν κάτι παραπλήσιο με τις κοινωνικοποιημένες επιχειρήσεις στην ΕΣΣΔ που μπορεί κάποιες να είχαν ζημιές όμως το συνολικό παραγόμενο προϊόν ηταν περισσότερο από αυτό που υπήρχε στην αρχή του κύκλου.

      Υποθέτω ότι για να εξασφαλίσει ο Dmitriev και ο Μαριόλης ότι το κέρδος αφορά ένα κλειστό σύστημα, δηλαδή μια μεμονωμένη επιχείρηση, χρησιμοποιεί το M και ως είσοδο και ως έξοδο, κάνοντας όμως το "λάθος" που επισημαίνω.

      Αν θες μπορούμε να εξετάσουμε δύο πανομοιότυπα συστήματα τα οποία παράγουν το καθένα από 1Μ και 1Κ, και τα οποία όμως είναι υποχρεωμένα να αγοράσουν το 0.75Μ που θέλουν ως είσοδο το ένα από το άλλο. Νομίζω ότι αυτή η συζήτηση θα οδηγήσει αργά η γρήγορα στο να επεκτείνουμε τα συστήματα σε ολόκληρη την κοινωνία (γιατί κάποιος πρέπει να αγοράζει το υπερπροϊόν για να υπάρξει κέρδος. ποιος είναι αυτός;) και να φτάσουμε στο συμπέρασμα ότι όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν, και ότι ο Μαρξ έχει για άλλη μια φορά δίκιο.

      prolet

      Διαγραφή
  8. Τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Κάθε αύξηση της παραγωγικότητας που μειώνει το μερίδιο του μεταβλητού κεφαλαίου (συμπεριλαμβανομένης της φυσικά τελείως υποθετικής περίπτωσης της πλήρους αυτοματοποίησης) δηλαδή κάθε αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου, επιτείνει τις αντιφάσεις του καπιτ. τρόπου παραγωγής και οδηγεί ολο και πιο γρήγορα σε ολο και πιο βαθειές κρίσεις: υπρεσυσσώρευση, υπερπαραγωγή. Αυτο οφείλεται ακριβώς στο γεγονός οτι το κέρδος βασίζεται στην αποσπαση υπεραξίας δηλαδη στην εκμετάλλευση ξένης εργασίας. Η φαντασίωση της αυτοματοποίησης είναι εφιάλτης. Το υποτιθέμενο κέρδος οδηγεί σε πλήρη απαξίωση. Συλλογιστείτε τις συνέπειες στις τιμές των εμπορευματων απο την πλήρη αυτοματοποίηση εστω και ενός βασικου παραγωγικου κλαδου.
    Πρόκειται για μια καθαρή αφαίρεση που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα του καπιτ. τρ. παραγ. Όχι επειδη είναι δηθεν μακρυνο ενδεχομενο, αλλά επειδή ειναι ασύμβατη με την λογική του συστήματος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Όχι επειδη είναι δηθεν μακρυνο ενδεχομενο, αλλά επειδή ειναι ασύμβατη με την λογική του συστήματος."
      ...γιατί τα μηχανήματα/ρομπότ δεν μπορούν να καταναλώνουν τα εμπορεύματα που παράγουν, όπως βεβαίως ούτε το άφραγκο προλεταριάτο.

      Διαγραφή
    2. Ακριβώς. Ας αφήσουμε λοιπόν τους φορμαλισμούς σ'αυτους που προσπαθουν να μας πεισουν οτι η γη γυρίζει ανάποδα.

      Διαγραφή
    3. "Αυτο οφείλεται ακριβώς στο γεγονός οτι το κέρδος βασίζεται στην αποσπαση υπεραξίας δηλαδη στην εκμετάλλευση ξένης εργασίας. Η φαντασίωση της αυτοματοποίησης είναι εφιάλτης. Το υποτιθέμενο κέρδος οδηγεί σε πλήρη απαξίωση."

      Συμφωνώ απόλυτα με αυτό. Το θέμα είναι ότι δεν μπορείς να αντικρούσεις κάποιον που λέει "Θα σου αποδείξω χρησιμοποιώντας τον Μαρξ ότι μπορεί να υπάρχει κέρδος χωρίς να υπάρχει υπεραξία, και άρα ότι ο Μαρξ έχει κάνει λάθος σ' αυτό το σημείο" λέγοντάς του ότι "όμως ο Μαρξ λέει ότι το κέρδος βγαίνει από την υπεραξία της εργασίας στο προϊόν, άρα κάνεις λάθος". Αφού υποτίθεται ότι σου αποδεικνύει πως το επιχείρημά σου είναι λανθασμένο. Πρέπει να αποδείξεις εσύ ότι η απόδειξή του είναι λάθος και άρα το επιχείρημά σου σωστό.

      Κατά τ' άλλα συμφωνώ με ότι λες.

      prolet

      Διαγραφή
    4. Δεν παρακολουθώ τη συζήτησή σας. Ο Μαρξ απέδειξε πριν από 150 χρόνια ότι το κέρδος δεν μπορεί να αντληθεί ΠΑΡΑ από την υπεραξία, διότι απέδειξε ότι είναι αδύνατο, στην μεγάλη κλίμακα της αγοράς και την μακρόχρονη κλίμακα των διακυμάνσεων τιμών να πουλάς κάτι περισσότερο από την αξία του.

      Συνεπώς για ποιο πράγμα μιλάτε τόσες μέρες;

      Διαγραφή
    5. Μα το αποδεικνύεις. Δείχνοντας οτι δεν λειτουργει αυτο το πράγμα. Τι είναι κέρδος ρε παιδιά;

      Διαγραφή
    6. "Μα το αποδεικνύεις. Δείχνοντας οτι δεν λειτουργει αυτο το πράγμα"

      Ακριβώς. Αποδεικνύοντας ότι ο καθηγητής έχει κάνει "λάθος", πονηριά, όπως θέλεις πές το, και ότι δεν στέκει αυτό που λέει. Όχι επικαλούμενος ως επιχείρημα αυτό που "υποτίθεται" ότι καταρρίπτει (το γεγονός δηλαδή ότι το κέρδος είναι, ισούται με την υπεραξία).

      @Αντώνη τόσες μέρες προσπαθούμε να αποδείξουμε επιστημονικά ότι ο καθηγητής Μαριόλης λέει ό,τι του κατέβει στο κεφάλι.

      prolet

      Διαγραφή
    7. Και χρειάζεται περαιτέρω απόδειξη από το γεγονός ότι

      α) επειδή οι παραγωγοί είναι επίσης καταναλωτές και άρα οποιοδήποτε "κέρδος" βγάλουν πουλώντας πάνω από την αξία θα το χάσουν αγοράζοντας πάνω απ' την αξία (οι άλλοι δεν είναι κορόιδα)

      β) επειδή ο ανταγωνισμός μεταξύ παραγωγών σπρώχνει πάντα προς μια μέση τιμή που δεν θα ξεπερνά την αξία

      και γ) επειδή κάθε τεχνολογική αναβάθμιση της παραγωγικής δύναμης εξαπλώνεται στις βιομηχανίες του ίδιου κλάδου και διακλαδικά με αποτέλεσμα την εξισορρόπηση του όποιου τεχνολογικού αβαντάζ ενός βιομηχάνου έναντι άλλων

      δεν μπορεί να υπάρξει κέρδος παρά από την εξαγωγή απλήρωτων ωρών εργασίας;

      Για να καταλάβω κι εγώ που δεν είμαι μαθηματικός.

      Διαγραφή
    8. @prolet

      στο παράδειγμα μου το κέρδος είναι παντου 26%, όχι κατα μεσο ορο.

      @naphta @αντωνης

      Κανεις δεν διαφωνει νομιζω εδω μεσα με αυτα που λετε. Αλλά και την εποχη την αρχαία, και τα μωρα ξέραν οτι ο Αχιλλέας είναι ταχύτερος απο τη χελώνα. Για αρκετούς αιώνες όμως ταλαιπωρήθηκαν με την τρολιά του Ζηνωνα ψαχνοντας να βρουν το λάθος. Δεν λέω οτι εδω υπάρχει κάτι παρόμοιο, ούτε σε μεγεθος ούτε σε ποιότητα. Απλά, για όσους δεν παρακολούθησαν τα μαθηματικά του θέματος, υπάρχει μία απλή αφήγηση που λέει οτι σε μια οικονομία που υπάρχει συνθετη παραγωγή με πολλά εμπορεύματα, αν θές να υπάρχει ίδιο κερδος σε όλες τις παραγωγές, τότε οι ανταλλακτικές σχέσεις, και συνάμα οι 'τιμες', ειναι 'κλειδωμένες' απο τις σχέσεις παραγωγής. Και δεν παίζει κανένα ρόλο πόση εργατική αξία δαπανήθηκε για να παράξουμε τα συγκεκριμένα εμπορεύματα. Αν παραβιαστούν αυτές οι ανταλλακτικές σχέσεις τότε κάποιος θα 'μπει μέσα' και κάποιος άλλος θα κερδίσει παραπάνω.

      Και επειδή σε όλους μας έκανε εντύπωση, κάτσαμε και προσπαθήσαμε να το ψάξουμε. That's all, και πάλι συγγνώμη για την κατάχρηση.

      Διαγραφή
    9. Έχεις απόλυτα δίκιο. Είναι όλα αποδεδειγμένα από τον Μαρξ.

      Φαντάζομαι ότι το "σύστημα" που εξετάζουμε και που θεωρητικά παράγει κέρδος χωρίς να χρησιμοποιεί "ζωντανή" εργασία είναι μοναδικό κι εκεί έγκειται η δυνατότητά του να βγάλει κέρδος. Δεν θα μπορούσελειτουργήσει αν επεκταθεί σε όλη την κοινωνία. Γι αυτό εξάλλου κι έγραψα "Νομίζω ότι αυτή η συζήτηση θα οδηγήσει αργά η γρήγορα στο να επεκτείνουμε τα συστήματα σε ολόκληρη την κοινωνία (γιατί κάποιος πρέπει να αγοράζει το υπερπροϊόν για να υπάρξει κέρδος. ποιος είναι αυτός;) και να φτάσουμε στο συμπέρασμα ότι όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν, και ότι ο Μαρξ έχει για άλλη μια φορά δίκιο."

      Απολογούμαι για τυχόν μπλεξίματα που προκάλεσα. Εμείς των θετικών επιστημών έχουμε την τάση αν βρούμε ένα ενδιαφέρον μαθηματικό πρόβλημα να κολλάμε.

      Ευχαριστώ όλους όσους συμμετείχαν.

      prolet

      Διαγραφή
    10. Να δώσω κι ένα παράδειγμα για το πόσο βοηθάει η τεχνολογική αναβάθμιση σε υφεσιακές συνθήκες.

      Ο Χ και ο Ψ παράγουν ατμοσίδερα. Ο Χ έχει να αγοράσει νέα μηχανήματα παραγωγής από το 1980. Ο Ψ αγόρασε νέα μηχανήματα το 2000. Ο Χ πουλάει τα ατμοσίδερα 50 ευρώ το ένα, ο Ψ 55 ευρώ. Ο Χ πουλάει 100 ατμοσίδερα, ο Ψ 1000.

      Έρχεται η ύφεση. Ο Ψ ρίχνει την τιμή του για τα δικά του, πιο σύγχρονα ατμοσίδερα στα 50 ευρώ. Ο Χ βρίσκεται στα πρόθυρα χρεοκωπίας και επειδή δεν θέλει να τα χάσει όλα και να καταστραφεί, πουλάει κάτω του κόστους. 30 ευρώ το ατμοσίδερο. Ο Ψ έχει επενδύσει πολλά στην αναβάθμιση του εργοστασίου και δεν μπορεί να ακολουθήσει. Ο Χ πουλάει 1000 ατμοσίδερα σε τιμές κάτω του κόστους παραγωγής και απλά περιορίζει τη χασούρα του σ' ένα βαθμό, γιατί κέρδος δεν βγάζει. Ο Ψ καταστρέφεται ολοσχερώς.

      Σε τι ωφέλησε η αναβάθμιση των τεχνικών μέσων παραγωγής;

      Διαγραφή
    11. Αντώνη, ένα απλό παράδειγμα με ευκολα νουμερα και για μή μαθηματικούς. Απλή οικονομία με δύο εμπορεύματα Α και Β.

      1 Α και 4 Β και 2 ανθρωπο-μηνες χρειάζονται για να παραχθούν 4Α
      και
      3Α και 1Β και ένας ανθρωπο-μήνας χρειάζονται για να παραχθούν 6Β

      Αν λοιπόν το υπολογίσεις (αν ενδιαφέρεσαι πές μου και θα στο κάνω λιανά) θα δείς οτι αφενός μέν το Α έχει αποκρυσταλλώσει μέσα του 4.66 ανθρωπο-μήνες ενώ το Β έχει αποκρυσταλλώσει 3 ανθρωπο-μήνες. Δηλαδή θα έπρεπε συμφωνα με τη θεωρία να ανταλλάσσονται το Α και το Β συμφωνα με τον κανόνα

      3 Α <--> 4.66 Β

      Αν όμως ανταλλαχθούν έτσι τότε η μέν πρώτη παραγωγή του Α θα βγαλει κερδος 12% ενω η δευτερη του Β 5.8%. Που παραβιάζει την αρχή των ίσων κερδών.

      Αν πάλι αξιώσουμε τα ίσα κέρδη και στο Α και στο Β, τοτε ΠΡΕΠΕΙ να ανταλλάσσονται με την αναλογία

      3 Α <--> 2 Β

      η οποία όπως είδαμε όμως παραβιάζει την θεωρία της εργασιακής αξίας. Τί απο τα δύο πρέπει να απορρίψουμε? ΄Η μήπως κάτι άλλο συμβαίνει? Αυτό είναι το πρόβλημα. Αλλά επειδή αισθάνομαι οτι το παρατραβήξαμε, σταματώ εδώ και ευχαριστώ τον Αντώνη για την κατανόηση.

      Διαγραφή
    12. Ποια "αρχή των ίσων κερδών", Γιώργο Β; Πού τη βρήκες αυτή την "αρχή" στον Μαρξ; Ο Μαρξ λέει ότι κατά μέσο όρο, τα εμπορεύματα πουλιούνται στην αξία τους, δεν λέει ότι τα κέρδη είναι ίσα, και δεν θα μπορούσε να το λέει γιατί η ένταση και η έκταση της εκμετάλλευσης δεν είναι ίδια στους διάφορους κλάδους παραγωγής, ούτε παραμένει σταθερή διαχρονικά.

      Διαγραφή
    13. Διόρθωσέ με αν κάνω λάθος, αλλά νομίζω ότι το μεγαλύτερο κομμάτι του

      Chapter 10. Equalisation of the General Rate of Profit Through Competition.
      Market-Prices and Market-Values. Surplus-Profit

      στον 3ο τόμο του κεφαλαίου με αυτό ακριβώς ασχολείται. Επαναλαμβάνω, σαν υπόθεση ειναι σαφώς υποδεέστερη απο την θεωρία της αξίας. Αλλά δεν είναι και τόσο παράλογη. Αν υπήρχε ένας τομέας με υψηλότερα κέρδη, όλο και πιο πολλοί καπιταλιστές θα προσπαθούσαν να μπούν εκεί μέχρι τα κέρδη να μειωθούν (λόγω τεχνολογικών εξελίξεων κτλ)

      Διαγραφή
    14. Δεν κάνεις λάθος αλλά παραγνωρίζεις δύο βασικότατα πράγματα όταν το ονομάζεις "αρχή των ίσων κερδών."

      α) Η ΤΑΣΗ (είναι τάση) για σταδιακή εξισορρόπηση του ποσοστού κέρδους ανάμεσα σε κλάδους δεν αναιρεί ότι σε μια δεδομένη φάση το ποσοστό αυτό είναι άνισο, ούτε ότι προκύπτουν νέοι κλάδοι.

      β) Όταν στον ίδιο κλάδο παραγωγής, το κέρδος φτάσει σε εξισορρόπηση, η εξισορρόπηση αυτή ωθεί πάντα ένα τμήμα επιχειρήσεων να αλλάξει κλάδο επιδιώκοντας μεγαλύτερο ποσοστό κέρδους.

      Αν δεν ξεκαθαρίσεις ότι η σχετική εξισορρόπηση του ποσοστού κέρδους αποτελεί απλώς τάση που αναιρείται από την δημιουργία νέων κλάδων και από τη μεταφορά επιχειρήσεων από κλάδο σε κλάδο, αν δηλαδή χρίσεις την τάση αυτή 'αρχή', τότε κινδυνεύεις να δημιουργήσεις τη σοβαρή παρανόηση ότι σε μια δεδομένη στιγμή ανταλάσσονται απλώς ίσα κέρδη με τη μορφή της απλής αγοραπωλησίας εμπορευμάτων, δηλαδή να εμφανίσεις τον καπιταλισμό ως τρύπα στο νερό χωρίς δυναμική συγκεντροποίησης κεφαλαίου. Τότε τα μονοπώλια και η μονοπωλιακή φάση ευρύτερα γίνεται πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν.

      Αυτό νομίζω εγώ.

      Διαγραφή
    15. Δεν κάνεις λάθος=για την ύπαρξη tendential νόμου εξισορρόπησης του ποσοστού των κερδών ενδοκλαδικά και διακλαδικά, που όμως δεν φτάνει ποτέ στην "εκπλήρωση" αλλά σπρώχνει διαρκώς το κεφάλαιο να αναζητά νέους κλάδους παραγωγής ή νέες χρηματοπιστωτικές δυνατότητες για να επενδύσει, ή σπρώχνει τον ατομικό καπιταλιστή να ανεβάσει την παραγωγικότητα ενδοκλαδικά.

      Διαγραφή
    16. @Γιώργος Β
      Όταν λες "αρχή ίσων κερδών" μάλλον εννοείς την τάση εξίσωσης του ποσοστού κέρδους που συνεπάγεται ίσα κέρδη για ίσα κεφάλαια.
      Το ερώτημα που, νομίζω ότι, βάζεις απαντιέται στο ΙΙΙ βιβλίο του Κεφαλαίου,
      Ο Ένγκελς κλείνει τον πρόλογό του 2ου τόμου προκαλώντας τους οικονομολόγους που είχαν "απαξιώσει" τον 1ο τόμο να απαντήσουν στο ερώτημα πώς γίνεται και ίσα κεφάλαια παράγουν κατά μέσο όρο σε ίσα χρονικά διαστήματα ίσα κέρδη άσχετα από το αν χρησιμοποιούν λίγη η πολλή ζωντανή εργασία. Ή πώς μπορεί και πρέπει να διαμορφώνεται ένα ίσο μέσο ποσοστό κέρδους όχι μόνο χωρίς να παραβιάζεται ο νόμος της αξίας, αλλά αντίθετα πάνω στη βάση του νόμου αυτού.
      Ως τα όρια των δυνατοτήτων μου να εκφράσω σωστά το νόημα, αυτό που συμβαίνει είναι ότι, το κέρδος του κάθε ατομικού κεφαλαίου, ενώ είναι έκφραση της υπεραξίας, δεν ταυτίζεται με την υπεραξία σαν ποσοτικό μέγεθος. .
      Ο ανταγωνισμός και η συνεχής μετακίνηση κεφαλαίων από κλάδο σε κλάδο οδηγούν στην εξίσωση του ποσοστού κέρδους και, έτσι, στο ότι κεφάλαια που χρησιμοποιούν λιγότερη ζωντανή εργασία βγάζουν κέρδος μεγαλύτερο από την υπεραξία που αποσπούν, κι αντίστροφα, το κέρδος κεφαλαίων που χρησιμοποιούν περισσότερη ζωντανή εργασία είναι κάτω από το επίπεδο της αποσπώμενης υπεραξίας. Ενώ το μέγεθος της υπεραξίας και το κέρδος συμπίπτουν σε κεφάλαια μέσης οργανικής σύνθεσης. Και επίσης συμπίπτει το κέρδος του συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου με το μέγεθος της συνολικής υπεραξίας που αποσπάστηκε κοινωνικά.

      @Αντώνης
      Τίποτα παραπάνω από ένα είδος πνευματικού παιχνιδιού που ζητά τη λύση ενός προβλήματος ίσως εξ ορισμού άλυτου εφόσον τα στοιχεία του ορισμού πρέπει να παραμένουν αμετάβλητα. Και το όλο νόημα απλώς η ευχαρίστηση που παίρνει κανείς από ένα πνευματικό παιχνίδι, "άχρηστο" όσο ένα σταυρόλεξο ή μια παρτίδα σκάκι. Ευχαριστούμε για τη σκακιέρα.

      ζούπερμαν

      Διαγραφή
  9. Έχοντας δει μόνο το παράδειγμα της "πλήρους αυτοματοποίησης" (το άλλο το απέφυγα από μαθηματικό δέος), αυτό προσπάθησα να υποστηρίξω: Το κέρδος και το %κέρδους είναι ασύμβατο με το γεγονός της ανυπαρξίας ζωντανής εργασίας, ή με άλλα λόγια με το γεγονός της οργ. σύνθεσης κεφαλαίου = 100% σταθερό κεφάλαιο, η υλική αύξηση του Μ συνεπάγεται πτώση της μοναδιαίας αξίας του (ως κάποτε, στο παρελθόν, υλοποιημένης - "νεκρής" εργασίας) και η παραγνώριση αυτού του γεγονότος επιφέρει τις αριθμητικές της συνέπειες.
    Όμως νομίζω πως το μοντελο με τους σπόρους και το αλεύρι στο 9:36μμ ανταποκρίνεται στο αφαιρετικό υπόδειγμα του αρχικού προβλήματος και του βάζει μια αντιστοιχία με την παραδοσιακή γεωργική παραγωγή (όπου ο σπόρος της νέας περιόδου προέρχεται από τη συγκομιδή της προηγούμενης) και όπου έτσι πράματι υπάρχει ένα υλικό στοιχείο το οποίο εισέρχεται (άμεσα ή/και έμμεσα) στην παραγωγή όλων των άλλων εμπορευμάτων του συστήματος (εδώ: σπόρος και αλεύρι) και απαιτείται (άμεσα και έμμεσα) μικρότερη ποσότητα από το ίδιο.
    Εξ ου και το πλεονασμα, είτε στην αρχική φάση (με χρησιμοποίηση ζωντανής εργασίας) είτε στην τελική (αυτοματοποίηση, χωρίς ζωντανή εργασία).
    Παρόλο που τα σχετικά μου διαβάσματα είναι κάπως ξεθωριασμένα, τείνω να συμπεράνω ότι το πλεόνασμα για το οποίο μιλάμε προσιδιάζει όχι στην κατηγορία του κέρδους, αλλά στην κατηγορία της προσόδου - εν μέρει στην πρώτη μορφή της υπόθεσης και πλήρως στην υπόθεση της αυτοματοποίησης: εδώ δεν έχουμε ένα μέσο παραγωγής, έχουμε ένα "μέσο γονιμότητας" (όχι τόσο γιατί είναι αυτόματο, αλλά γιατί ακόμα και ως μη αυτόματο του δίνεται η ιδιότητα του αυτοπολλαπλασιασμού).
    Και όπως η γεωπρόσοδος (αν το έχω αντιληφθεί σωστά) υφίσταται σαν τέτοια λόγω του μονοπωλίου της γαιοκτησίας, έτσι και το πλεόνασμα του Μ μετατρέπεται σε πρόσοδο για τον ιδιοκτήτη του, όχι λόγω των οικονομικών νόμων της κεφαλαιοκρατικής ιδιοκτησίας, αλλά λόγω της υλικής μονοπώλησης του "μέσου γονιμότητας" Μ από αυτόν.

    ζούπερμαν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση αυτή της γεωπροσόδου, που δεν την είχα σκεφτεί. Αυτό θα σήμαινε βέβαια ότι το κέρδος (γεωπρόσοδος) που εξάγεται είναι υπεραξία που έχει αποσπάσει από "ζωντανή" εργασία ο καπιταλιστής που αγοράζει το παραγόμενο προϊόν και δεν παράγεται μέσα στο ίδιο το σύστημα.

      Παρόλα αυτά δεν μου αρέσει πολύ το παράδειγμα. Καταρχάς η υπόθεση λέει ότι το Μ είναι μηχάνημα (εγώ το φανταζόμουν σαν ρομπότ που είναι ικανό να παράγει ρομπότ πανομοιότυπα με τον εαυτό του. Φαντάσου ότι το 1Μ είναι 4 ρομπότ από τα οποία τα 2 χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλης μιας τετράδας ρομπότ (1Μ), το 1 χρησιμοποιείται για να παράγει 1 μονάδα από το καταναλωτικό αγαθό Κ και το τελευταίο πωλείται). Επιπλέον με ξενίζει το να αναπαράγεται ο σπόρος εντελώς μόνος του, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση ή έστω από κάποιο αυτοματοποιημένο μηχάνημα.

      Όσον αφορά στις τιμές των εμπορευμάτων, που λέει ο Naphta πιο πάνω, αν αφαιρέσεις από τους τύπους υπολογισμού των τιμών το κόστος των αυτοαναπαραγόμενων μηχανημάτων (ρομπότ) και τους μισθούς για την ανθρώπινη εργασία τότε η τιμή μηδενίζεται και για το Μ και για το Κ (βλέπε σχόλιό μου στις 19 Ιουνίου 2014 - 12:25 π.μ.)

      prolet

      Διαγραφή