Τετάρτη, 18 Ιουνίου 2014

Karl Marx-Προοδευτική παραγωγή ενός σχετικού υπερπληθυσμού ή βιομηχανικού εφεδρικού στρατού (ΙIΙ)

Είδαμε πως η ανάπτυξη του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και της παραγωγικής δύναμης της εργασίας --που' ναι ταυτόχρονα αιτία και αποτέλεσμα της συσσώρευσης-- επιτρέπει στον κεφαλαιοκράτη να κινητοποιεί με την ίδια δαπάνη μεταβλητού κεφαλαίου περισσότερη εργασία, υποβάλλοντας σε μεγαλύτερη εκτατική ή εντατική εκμετάλλευση τις ατομικές εργατικές δυνάμεις. Είδαμε ακόμα πως με την ίδια κεφαλαιακή αξία αγοράζει περισσότερες εργατικές δυνάμεις, εκτοπίζοντας προοδευτικά τους πιο επιδέξιους εργάτες με λιγότερο επιδέξιους, τους ώριμους με ανώριμους, τους άνδρες με γυναίκες, την εργατική δύναμη των ενηλίκων με την εργατική δύναμη των νέων και παιδιών.


Από τη μια μεριά, λοιπόν, στην πορεία της συσσώρευσης ένα μεγαλύτερο μεταβλητό κεφάλαιο κινητοποιεί περισσότερη εργασία, χωρίς να στρατολογεί περισσότερους εργάτες, από την άλλη μεταβλητό κεφάλαιο του ίδιου μεγέθους κινητοποιεί περισσότερη εργασία με την ίδια μάζα εργατικής δύναμης και, τέλος, εκτοπίζοντας ανώτερες εργατικές δυνάμεις, κινητοποιεί περισσότερες κατώτερες εργατικές δυνάμεις.

Γι αυτό, η δημιουργία ενός σχετικού υπερπληθυσμού ή η ελευθέρωση εργατών προχωρεί ακόμα πιο γρήγορα απ' ό,τι προχωρεί η τεχνική ανατροπή του προτσές παραγωγής --που έτσι ή αλλιώς επιταχύνεται με την πρόοδο της συσσώρευσης-- και η αντίστοιχη αναλογική μείωση του μεταβλητού μέρους του κεφαλαίου σε σύγκριση με το σταθερό. Όταν τα μέσα παραγωγής, έτσι όπως αυξάνουν σε έκταση και αποτελεσματικότητα, γίνονται σε διαρκώς μικρότερο βαθμό μέσα απασχόλησης των εργατών, η ίδια αυτή σχέση τροποποιείται ακόμα και από το γεγονός ότι στο μέτρο που αυξάνει η παραγωγική δύναμη της εργασίας, το κεφάλαιο αυξάνει πιο γρήγορα την προσφορά εργασίας απ' ό,τι τη ζήτηση από μέρους του. Η υπερβολική εργασία του απασχολημένου μέρους της εργατικής τάξης πληθαίνει τις γραμμές της εφεδρείας της, ενώ αντίθετα η αυξημένη πίεση, που η εφεδρεία ασκεί με τον συναγωνισμό της στους απασχολημένους εργάτες, τους υποχρεώνει να εργάζονται υπερβολικά και να υποτάσσονται στις προσταγές του κεφαλαίου. Η καταδίκη ενός μέρους της εργατικής τάξης σε αναγκαστική αργία εξαιτίας της υπερβολικής εργασίας του άλλου μέρους, και αντίστροφα, μετατρέπεται σε μέτρο πλουτισμού του ξεχωριστού κεφαλαιοκράτη και επιταχύνει ταυτόχρονα τη δημιουργία του βιομηχανικού εφεδρικού στρατού σε κλίμακα που ν' ανταποκρίνεται στην πρόοδο της κοινωνικής συσσώρευσης. Πόσο σπουδαίο είναι αυτό το στοιχείο στο σχηματισμό του σχετικού υπερπληθυσμού, μας το δείχνει λχ. η Αγγλία. Τα τεχνικά της μέσα για την "εξοικονόμηση" εργασίας είναι κολοσσιαία. Παρ' όλα αυτά, αν αύριο η εργασία περιοριζόταν γενικά σ' ένα λογικό μέτρο κι αν ακόμα διαβαθμιζόταν κατά ηλικία και γένος για τα διάφορα στρώματα της εργατικής τάξης, ο υπάρχων εργατικός πληθυσμός θα' ταν απόλυτα ανεπαρκής για τη συνέχιση της εθνικής παραγωγής στην τωρινή της κλίμακα. Η μεγάλη πλειοψηφία των "μη παραγωγικών" σήμερα εργατών θα' πρεπε να μετατραπεί σε "παραγωγικούς."

Σε χοντρές γραμμές, οι γενικές κινήσεις του μισθού της εργασίας ρυθμίζονται αποκλειστικά από τη διαστολή και συστολή του εφεδρικού βιομηχανικού στρατού που αντιστοιχούν στην εναλλαγή των περιόδων του βιομηχανικού κύκλου. Επομένως, δεν καθορίζονται από την κίνηση του απόλυτου αριθμού του εργατικού πληθυσμού, αλλά από την εναλασσόμενη σχέση, σην οποία η εργατική τάξη χωρίζεται σε ενεργό και εφεδρικό στρατό, από την αύξηση και τη μείωση της σχετικής έκτασης του υπερπληθυσμού, από το βαθμό που πότε απορροφιέται, πότε πάλι απολύεται. Για τη σύγχρονη βιομηχανία με το δεκάχρονο κύκλο της και με τις περιοδικές του φάσεις, που επιπλέον στην πορεία της συσσώρευσης τις διακόπτουν ολοένα γρηγορότερα διαδεχόμενες η μια την άλλη άταχτες διακυμάνσεις, θα' ταν πραγματικά ωραίος ένας νόμος που τη ζήτηση και την προσφορά της εργασίας δε θα τη ρύθμιζε με τη διαστολή και τη συστολή του κεφαλαίου, δηλαδή σύμφωνα με τις κάθε φορά ανάγκες αξιοποίησής του, έτσι που η αγορά εργασίας πότε να παρουσιάζεται σχετικά υποκορεσμένη, επειδή το κεφάλαιο διαστέλελται, και πότε πάλι να παρουσιάζεται υπερκορεσμένη, επειδή συστέλλεται, μα που αντίθετα θα εξαρτούσε την κίνηση ου κεφαλαίου από την απόλυτη κίνηση του μεγέθους του πληθυσμού. Αυτό είναι ωστόσο το δόγμα της πολιτικής οικονομίας. Σύμφωνα μ' αυτό ο μισθός της εργασίας ανεβαίνει λόγω της συσσώρευσης του κεφαλαίου. Ο αυξημένος μισθός εργασίας αποτελεί κίνητρο γηρογορότερου πολλαπλασιασμού του εργατικού πληθυσμού και ο πολλαπλασιασμός αυτός συνεχίζεται ώσπου να παραγεμώσει η αγορά εργασίας, δηλ. ώσπου το κεφάλαιο να γίνει ανεπαρκές σε σύγκριση με την προσφορά εργατών. Ο μισθός πέφτει και τότε έχουμε την άλλη όψη του νομίσματος. Με την πτώση του εργατικού μισθού ο εργατικός πληθυσμός αποδεκατίζεται σιγά-σιγά, έτσι που περισσεύει πάλι το κεφάλαιο σε σύγκριση μ' αυτόν ή επίσης --όπως το εξηγούν άλλοι-- η πτώση του μισθού εργασίας και η αντίστοιχη αυξημένη εκμετάλλευση του εργάτη επιταχύνουν πάλι τη συσσώρευση, ενώ ταυτόχρονα ο χαμηλός μισθός φρενάρει την αύξηση της εργατικής τάξης. Έτσι παρουσιάζεται πάλι η σχέση, όπου η προσφορά εργασίας είναι μικρότερη από τη ζήτηση εργασίας, ο μισθός ανεβαίνει, κλπ. Τι ωραία μέθοδος κίνησης για την αναπτυγμένη κεφαλαιοκρατική παραγωγή! Προτού μπορέσει εξαιτίας της αύξησης των μισθών να επέλθει κάποια θετική αύξηση του πραγματικά ικανού για εργασία πληθυσμού, θα' χε εκατό φορές περάσει η προθεσμία, μέσα στην οποία πρέπει να διεξαχθεί η βιομηχανική εκστρατεία, να δοθεί και να κριθεί η μάχη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου