Παρασκευή, 27 Ιουνίου 2014

Karl Marx-Κριτική του προγράμματος της Γκότα: Παρατηρήσεις στο Πρόγραμμα του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος Ι.4-Ι.5

4. "Η απελευθέρωση της εργασίας πρέπει να είναι έργο της εργατικής τάξης, που απέναντί της όλες οι άλλες τάξεις αποτελούν μονάχα μια αντιδραστική μάζα."

 Η πρώτη στροφή είναι παρμένη από τα εισαγωγικά λόγια του καταστατικού της Διευνούς, αλλά "βελτιωμένη". Εκεί λέγεται: "Η απελευθέρωση της εργατικής τάξης πρέπει να είναι έργο των ίδιων των εργατών", εδώ αντίθετα η "εργατική τάξη" έχει να απελευθερώσει -τι; "την εργασία". Ας καταλάβει όποιος μπορεί. 

Για αποζημίωση, αντίθετα, η αντιστροφή είναι γνησιότατο λασαλικό απόσπασμα: "απέναντί της (της εργατικής τάξης) όλες οι άλλες τάξεις αποτελούν μονάχα μια αντιδραστική μάζα".

Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο αναφέρεται: "Από όλες τις τάξεις που σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπες με την αστική τάξη, μόνο το προλεταριάτο είναι τάξη αληθινά επαναστατική. Οι άλλες τάξεις χάνονται κι εξαφανίζονται από τη μεγάλη βιομηχανία, ενώ το προλεταριάτο είναι το πιο χαρακτηριστικό προϊόν της". 

Η αστική τάξη παίρνεται εδώ σαν επαναστατική τάξη -σαν φορέας της μεγάλης βιομηχανίας- απέναντι στους φεουδάρχες και τις μεσαίες τάξεις, που θέλουν να κρατήσουν όλες τις κοινωνικές θέσεις, που είναι δημιουργήματα απαρχαιωμένων τρόπων παραγωγής. Δεν αποτελούν λοιπόν μαζί με την αστική τάξη μονάχα μια αντιδραστική μάζα. 

Από την άλλη μεριά, το προλεταριάτο είναι επαναστατικό απέναντι στην αστική τάξη, γιατί, μεγαλωμένο το ίδιο στο έδαφος της μεγάλης βιομηχανίας, επιδιώκει ν' απαλλάξει την παραγωγή από τον καπιταλιστικό τχαρακτήρα, που η αστική τάξη ζητά να διαιωνίσει. Αλλά το Μανιφέστο προσθέτει ότι οι "μεσαίες τάξεις... γίνονται επαναστατικές εν όψει του επικείμενου περάσματός τους στο προλεταριάτο". 

Απ' αυτή την άποψη είναι λοιπόν πάλι ανοησία, ότι "μαζί με την αστική τάξη", κι ακόμα και με τους φεουδάρχες, "αποτελούν" απέναντι στην εργατική τάξη "μονάχα μια αντιδραστική μάζα". Μήπως στις τελευταίες εκλογές φώναζαν στους βιοτέχνες, τους μικροβιομήχανους κλπ., και στους αγρότες: απέναντί μας αποτελείτε μαζί με τους αστούς και τους φεουδάρχες μονάχα μια αντιδραστική μάζα; 

Ο Λασάλ ήξερε απ' έξω το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, όπως οι πιστοί του ξέρουν τις ιερές γραφές που έγραψε. Αν λοιπόν το πλαστογράφησε τόσο χοντροκομμένα, αυτό έγινε μόνο και μόνο για να δικαιολογήσει τη συμμαχία του με τους απολυταρχικούς και φεουδάρχες αντιπάλους, ενάντια στην αστική τάξη. 

Άλλωστε, στην παραπάνω παράγραφο το σοφό απόφθεγμά του είναι τραβηγμένο απ' τα μαλλιά, χωρίς καμιά συνοχή με το διαστρεβλωμένο απόσπασμα από το καταστατικό της Διεθνούς. Πρόκειται λοιπόν εδώ μονάχα για μια αυθάδεια, και μάλιστα καθόλου δυσάρεστη στον κύριο Μπίσμαρκ, μια από κείνες τις φτηνές χοντροκοπιές που τις συνήθιζε ο βερολινέζος Μαρά[1]. 

5. "Η εργατική τάξη δρα για την απελευθέρωσή της, πρώτα μέσα στα πλαίσια του σημερινού εθνικού κράτους, έχοντας συνείδηση ότι το αναγκαίο αποτέλεσμα της επιδίωξής της, που είναι κοινή για τους εργάτες όλων των πολιτισμένων χωρών, θα είναι η διεθνής συναδέλφωση των λαών.

Ο Λασάλ, σε αντίθεση με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και με κάθε προηγούμενο σοσιαλισμό, αντιλαμβάνεται το εργατικό κίνημα από την πιο στενή εθνική άποψη. Τον ακολουθούνε και σ' αυτό, και μάλιστα ύστερα από τη δράση της Διεθνούς! 

Είναι τελείως αυτονόητο ότι η εργατική τάξη, για να μπορέσει γενικά να αγωνιστεί πρέπει να οργανωθεί σαν τάξη στη χώρα της, και ότι ο τόπος της είναι το άμεσο θέατρο του αγώνα της. Απ' αυτή την άποψη, ο ταξικός αγώνας είναι εθνικός όχι στο περιεχόμενο, αλλά, όπως λέει το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, στη "μορφή". Αλλά τα "πλαίσια του σημερινού εθνικού κράτους", π.χ., του Γερμανικού Ράιχ, βρίσκονται κι αυτά πάλι οικονομικά "μέσα στα πλαίσια της παγκόσμιας αγοράς", πολιτικά "μέσα στα πλαίσια ενός συστήματος κρατών". Ο πρώτος τυχόν έμπορος ξέρει ότι το γερμανικό εμπόριο είναι ταυτόχρονα και εξωτερικό εμπόριο, και το μεγαλείο του κυρίου Μπίσμαρκ βρίσκεται ακριβώς σ' ένα είδος διεθνούς πολιτικής. 

Και σε τι περιορίζει το διεθνισμό του το Γερμανικό Εργατικό Κόμμα; Στη συνείδηση ότι το αποτέλεσμα της προσπάθειάς του "θα είναι η διεθνής συναδέλφωση των λαών" -μια φράση δανεισμένη από τον αστικό Σύνδεσμο Ειρήνης και Ελευθερίας [2] και που θέλουν να την περάσουν για ισοδύναμη της διεθνούς συναδέλφωσης των εργατικών τάξεων στον κοινό αγώνα ενάντια στις κυρίαρχες τάξεις και τις κυβερνήσεις τους. Για τις διεθνείς λειτουργίες της γερμανικής εργατικής τάξης ούτε λέξη λοιπόν! Και έτσι θα πρέπει ν' αντιμετωπίση της δική της αστική τάξη, που έχει κιόλας συναδελφωθεί με τους αστούς όλων των άλλων χωρών εναντίον της, καθώς και τη διεθνή πολιτική συνωμοσία του κυρίου Μπίσμαρκ ζητώντας περισσότερα! 

Στην πραγματικότητα, το διεθνές πιστεύω του προγράμματος βρίσκεται ακόμα άπειρες φορές πιο χαμηλά από το πιστεύω του κόμματος του ελεύθερου εμπορίου. Και αυτό ισχυρίζεται ότι το αποτέλεσμα της προσπάθειάς του θα είναι "η διεθνής συναδέλφωση των λαών". Όμως κάνει και κάτι για να γίνει διεθνές το εμπόριο και σε καμία περίπτωση δεν αρκείται στη συνείδηση – ότι ολοι οι λαοί κάνουν εμπόριο στον τόπο τους. 

Η διεθνής δράση των εργατικών τάξεων δεν εξαρτάται με κανέναν τρόπο από την ύπαρξη της "Διεθνούς Ένωσης των Εργατών". Η Διεθνής δεν ήταν παρά μόνο η πρώτη προσπάθεια να δημιουργηθεί γι αυτή τη δράση ένα κεντρικό όργανο. Μια προσπάθεια που, με την ώθηση που έδωσε, έφερε μόνιμα αποτελέσματα, αλλά που στην πρώτη της ιστορική μορφή δεν μπορούσε να διατηρηθεί περισσότερο ύστερα από την πτώση της Παρθσινής Κομμούνας. 

Η Νορντντόιτσε του Μπίσμαρκ είχε ολότελα δίκιο όταν ανάγγελνε, προς ικανοποίηση του αφέντη της, ότι το Γερμανικό Εργατικό Κόμμα στο νέο του πρόγραμμα αποκύρηξε το διεθνισμό. 

Σημειώσεις
[1] Βερολινέζο Μαρά χαρακτηρίζει ειρωνικά, όπως φαίνεται, ο Μαρξ τον Βίλχελμ Χάσελμαν που τότε ήταν στο Βερολίνο συντάκτης του Νόιερ Ζοτσιάλντεμοκράτ, οργάνου του λασαλικού Γενικού Γερμανικού Εργατικού Συνδέσμου, και μαζί με τον Βίλχελμ Λίμπκνεχτ συγγραφέας του σχεδίου προγράμματος (σημ. γερμ. συντ.).

[2] Ο Σύνδεσμος Ειρήνης και Ελευθερίας ήταν μια αστική-πασιφιστική οργάνωση. Ιδρύθηκε το 1867 στην Ελβετία από αστούς και μικροαστούς δημοκράτες, καθώς και φιλελεύθερους, με την αποφασιστική συμμετοχή του Β. Ουγκό, του Γκαριμπάλντι, κ.α. Το 1867-68 πήρε μέρος στις εργασίες του Συνδέσμου κι ο Μπακούνιν. Στην αρχή, ο Σύνδεσμος, κάτω από την επιρροή του Μπακούνιν, προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τη Διεθνή και το εργατικό κίνημα για τους δικούς του σκοπούς. Οι δηλώσεις του Συνδέσμου ότι είναι δυνατό με τη δημιουργία των "Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης" να τερματιστούν οι πόλεμοι, προκαλούσαν αυταπάτες στις μάζες και αποσπούσαν το προλεταριάτο από την ταξική πάλη (σημ. γερμ. συντ.).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου