Πέμπτη, 5 Ιουνίου 2014

Γ. Πολυμερίδης-Η σύνθεση του κεφαλαίου - Ο σχετικός υπερπληθυσμός

Η σύνθεση του κεφαλαίου - Ο σχετικός υπερπληθυσμός

Στην πορεία της καπιταλιστικής συσσώρευσης αυξάνει η συνολική μάζα του κεφαλαίου. Τα διάφορα μέρη του, όμως, δεν αλλάζουν με τον ίδιο τρόπο, πράγμα που οδηγεί στην αλλαγή της σύνθεσης του κεφαλαίου.

Οταν λέμε σύνθεση του κεφαλαίου εννοούμε τη σχέση του σταθερού κεφαλαίου (σ) προς το μεταβλητό κεφάλαιο (μ) (σ/μ). Και αλλαγή της σύνθεσης του κεφαλαίου σημαίνει ότι αυξάνεται το σταθερό κεφάλαιο και μειώνεται σχετικά το μεταβλητό κεφάλαιο.

Η σύνθεση του κεφαλαίου έχει τρεις εκφράσεις: Ο καπιταλιστής συσσωρεύοντας υπεραξία και διευρύνοντας την επιχείρησή του, εισάγει συνήθως καινούριες μηχανές και τεχνικές τελειοποιήσεις γιατί αυτό του υπόσχεται αύξηση των κερδών. Ανάπτυξη της τεχνικής σημαίνει πιο γρήγορη αύξηση εκείνου του μέρους του κεφαλαίου που υπάρχει με τη μορφή των μέσων παραγωγής, δηλαδή του σταθερού κεφαλαίου. Απεναντίας πολύ αργά αυξάνει εκείνο το μέρος του κεφαλαίου που ξοδεύεται για την αγορά της εργατικής δύναμης, δηλαδή το μεταβλητό κεφάλαιο.

Η σχέση της μάζας των χρησιμοποιούμενων μέσων παραγωγής προς την απαιτούμενη για τη χρησιμοποίησή τους ποσότητα εργασίας, ονομάζεται τεχνική σύνθεση του κεφαλαίου.

Η σχέση της αξίας των μέσων παραγωγής (σταθερό κεφάλαιο) προς την αξία της εργατικής δύναμης (μεταβλητό κεφάλαιο) ονομάζεται αξιακή σύνθεση του κεφαλαίου.

Ανάμεσα στην τεχνική και αξιακή σύνθεση του κεφαλαίου, στο βαθμό που καθορίζεται από την τεχνική του σύνθεση και αντανακλά τις αλλαγές της ονομάζεται οργανική σύνθεση του κεφαλαίου.

Η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου δεν είναι η ίδια στους διάφορους κλάδους της βιομηχανίας και στις διάφορες επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου. Εκεί, όπου στον κάθε εργάτη αναλογούν περισσότερες σύνθετες και ακριβές μηχανές, περισσότερες επεξεργασμένες πρώτες ύλες είναι υψηλότερη.

Εκεί, όπου υπερτερεί η ζωντανή εργασία, ενώ οι μηχανές και οι πρώτες ύλες που αναλογούν στον κάθε εργάτη είναι λιγότερες και στοιχίζουν σχετικά όχι ακριβά είναι χαμηλότερη.

Ας πάρουμε σαν παράδειγμα ένα κεφάλαιο από 100.000. Ακόμα, ας υποθέσουμε ότι από αυτό το κεφάλαιο το ποσό των 80.000 ξοδεύτηκε για σταθερό κεφάλαιο και των 20.000 για μεταβλητό κεφάλαιο.

Στην περίπτωση αυτή, η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου (σ+μ) θα είναι: 80σ + 20μ ή σε αναλογία 4:1.

Με τη συσσώρευση του κεφαλαίου αυξάνεται η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου: μικραίνει το μερίδιο του μεταβλητού κεφαλαίου, μεγαλώνει το μερίδιο του σταθερού κεφαλαίου.

Στην πορεία της καπιταλιστικής αναπαραγωγής με τη συγκέντρωση και τη συγκεντροποίηση μεγαλώνουν οι διαστάσεις ορισμένων κεφαλαίων.

Συγκεντροποίηση του κεφαλαίου ονομάζεται η αύξηση των διαστάσεων του κεφαλαίου σαν αποτέλεσμα της συνένωσης κάμποσων κεφαλαίων σε ένα πιο μεγάλο κεφάλαιο.

«Το κεφάλαιο αυξάνει, εδώ - γράφει ο Μαρξ - κατά μεγάλες μάζες σε ένα χέρι, επειδή εκεί χάνεται από πολλά χέρια. Αυτή είναι η καθαυτό συγκεντροποίηση σε διάκριση από τη συσσώρευση και τη συγκέντρωση»1. Η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου πραγματοποιείται βασικά:

α) Με την πάλη του συναγωνισμού που διεξάγεται με το φτήνεμα των εμπορευμάτων. Η φτήνια των εμπορευμάτων εξαρτάται από την παραγωγικότητα της εργασίας και η παραγωγικότητα της εργασίας εξαρτάται από την κλίμακα της παραγωγής. Γι' αυτό τα μεγάλα κεφάλαια νικούν τα μικρά κεφάλαια. Με την ανάπτυξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής αυξάνει το ελάχιστο μέγεθος του ατομικού κεφαλαίου που απαιτείται για να λειτουργήσει, κάτω από κανονικούς-όρους, μια επιχείρηση.

β) Με το πιστωτικό σύστημα που προσελκύει, με αόρατα νήματα στα χέρια ατομικών ή συνεταιρισμένων κεφαλαιοκρατών, τα μεγαλύτερα ή μικρότερα χρηματικά ποσά που είναι σκόρπια πάνω στην επιφάνεια της κοινωνίας, γίνεται ένα καινούριο και τρομερό όπλο στην πάλη του συναγωνισμού για τη συγκεντροποίηση του κεφαλαίου. Να γιατί ο Κ. Μαρξ γράφει: «Στο βαθμό που αναπτύσσεται η κεφαλαιοκρατική παραγωγή και συσσώρευση, στον ίδιο βαθμό αναπτύσσεται και ο συναγωνισμός και η πίστη, αυτοί οι δύο ισχυρότεροι μοχλοί της συγκεντροποίησης»2.


Ο κεφαλαιοκρατικός πληθυσμιακός νόμος και οι μορφές του σχετικού υπερπληθυσμού

Στις συνθήκες του καπιταλισμού η αύξηση της παραγωγής συνοδεύεται από την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου. Η ζήτηση της εργατικής δύναμης καθορίζεται από τις διαστάσεις όχι ολόκληρου του κεφαλαίου, αλλά μόνο του μεταβλητού μέρους του.

Στον καπιταλισμό, με τη συσσώρευση του κεφαλαίου και την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου, η ζήτηση των εργατικών χεριών περιορίζεται σχετικά, αν και η αριθμητική δύναμη του προλεταριάτου γενικά αυξάνεται με την ανάπτυξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. «Επομένως, ο εργατικός πληθυσμός, παράγοντας ο ίδιος της συσσώρευσης του κεφαλαίου, παράγει ταυτόχρονα σε αυξανόμενη έκταση τα μέσα που τον κάνουν σχετικά υπεράριθμο» 3.

Αυτός είναι ένας ιδιαίτερος νόμος κίνησης του πληθυσμού, χαρακτηριστικός για τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής, όπου τα μέσα παραγωγής χρησιμοποιούνται σαν κεφάλαιο.

Ο βιομηχανικός εφεδρικός στρατός σαν αναγκαίο προϊόν της καπιταλιστικής συσσώρευσης γίνεται ισχυρός μοχλός της συσσώρευσης του κεφαλαίου. Ο εργατικός υπερπληθυσμός: «Αποτελεί ένα διαθέσιμο βιομηχανικό εφεδρικό στρατό που ανήκει στο κεφάλαιο τόσο απόλυτα, σαν να τον είχε φτιάξει με δικά του έξοδα»4.

Είναι απαραίτητο να ξεχωρίζουμε τις παρακάτω βασικές μορφές του σχετικού υπερπληθυσμού:

Ο ρευστός υπερπληθυσμός (ρευστή μορφή ανεργίας) αποτελείται από τους εργάτες που χάνουν τη δουλιά τους, για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, επειδή περιορίζεται η παραγωγή, εισάγονται νέες μηχανές, κλείνουν επιχειρήσεις.

Ο ρευστός υπερπληθυσμός συνδέεται με το ότι στον καπιταλισμό οι διάφοροι κλάδοι και επιχειρήσεις αναπτύσσονται ανισόμετρα και χωρίς κανένα σχέδιο, η συσσώρευση του κεφαλαίου και οι αλλαγές στην τεχνική και οργανική σύνθεση του κεφαλαίου γίνονται ανισόμετρα. Συνδέεται επίσης και με τις οικονομικές κρίσεις υπερπαραγωγής, όπου ο ρευστός υπερπληθυσμός αυξάνει απότομα με τις απολύσεις των εργατών.

Ο λανθάνων υπερπληθυσμός (υποαπασχόληση) αποτελείται από κατεστραμμένους μικροπαραγωγούς, προπαντός από φτωχούς αγρότες και εργάτες γης, που μόνο ένα μικρό μέρος του χρόνου απασχολούνται στην αγροτική οικονομία, δε βρίσκουν δουλιά στη βιομηχανία και φυτοζωούν στο χωριό.

Στο βαθμό που η κεφαλαιοκρατική παραγωγή αγκαλιάζει τον ένα κλάδο της αγροτικής οικονομίας μετά τον άλλο και διαδίδεται σημαντικά η χρησιμοποίηση των μηχανών, η βασική μάζα της αγροτιάς καταστρέφεται ολοένα και περισσότερο, ενώ η ζήτηση της εργατικής δύναμης στην αγροτική οικονομία ελαττώνεται απόλυτα. Ενα μέρος του καταστρεφόμενου αγροτικού πληθυσμού μετατρέπεται διαρκώς σε βιομηχανικό προλεταριάτο ή πυκνώνει το στρατό των ανέργων στις πόλεις, ενώ μια σημαντική μάζα του αγροτικού πληθυσμού παραμένει στο χωριό όπου μόνο μερικά απασχολείται στην αγροτική οικονομία.

Ο στάσιμος υπερπληθυσμός (σταθερή ανεργία) αποτελείται από τις πολυάριθμες ομάδες ανθρώπων, που έχασαν τη μόνιμη δουλιά τους, βρίσκουν απασχόληση εξαιρετικά δύσκολα και πληρώνονται σημαντικά χαμηλότερα από το συνηθισμένο επίπεδο του μισθού εργασίας. Είναι το πλατύ στρώμα των εργαζομένων που απασχολούνται στη σφαίρα της καπιταλιστικής δουλιάς, στο σπίτι, καθώς και εκείνων που αποζούν από ευκαιριακά μεροκάματα.

Το κατώτερο στρώμα του σχετικού υπερπληθυσμού το αποτελούν οι πάουπερ, δηλαδή φτωχοί που από καιρό έχουν διωχτεί από την παραγωγή χωρίς καμιά ελπίδα να ξαναβρούν μόνιμη εργασία και που ζουν από ευκαιριακές δουλιές. Σε αυτούς ανήκουν οι σακάτηδες, οι ανάπηροι της δουλιάς, οι γέροι και άλλοι. Ενα μέρος από αυτούς τους ανθρώπους ζητιανεύει.

Οι αστοί οικονομολόγοι προσπαθούν να δικαιολογήσουν την ύπαρξη της ανεργίας στον καπιταλισμό, επικαλούμενοι τους αιώνιους νόμους της φύσης.

Σύμφωνα με τον «πληθυσμιακό νόμο» που σοφίστηκε ο Μάλθους από τον καιρό της εμφάνισης της ανθρώπινης κοινωνίας, ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται τάχα με γεωμετρική πρόοδο (δηλαδή 1, 2, 4, 8, κλπ.), ενώ τα μέσα συντήρησης λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα του φυσικού πλούτου, αυξάνουν κατά αριθμητική πρόοδο (δηλαδή 1, 2, 3, 4, κλπ.). Η θεωρία αυτή του Μάλθους δεν είναι μόνο αντιδραστική, αλλά και δεν έχει τίποτα το κοινό με την πραγματικότητα. Η ισχυρή τεχνική που έχει στη διάθεσή της η ανθρωπότητα είναι σε θέση να αυξάνει την ποσότητα των μέσων συντήρησης με ρυθμούς που δεν μπορεί να τους φτάσει και η πιο γρήγορη αύξηση του πληθυσμού. Εμπόδιο σε αυτό στέκει ο καπιταλισμός.

1. Κ. Μαρξ: «Το Κεφάλαιο», τ. 1, σελ. 649.
2. Κ. Μαρξ: «Το Κεφάλαιο», τ. 1, σελ. 649.
3. Κ. Μαρξ: «Το Κεφάλαιο», τ. 1, σελ. 654.
4. Στο ίδιο, σελ. 655.

Του
Γιώργου ΠΟΛΥΜΕΡΙΔΗ

Ριζοσπάστης

18 σχόλια:

  1. Δεν θα ήταν σωστότερο και ακριβέστερο, αντί του όρου «εργατική δύναμη», να χρησιμοποιείται η έκφραση «εργασιακή δύναμη»; Αντιγράφω από τη "Σύνοψη του Κεφαλαίου" του Ένγκελς (εκδόσεις Αλήστου Μνήμης, 2008) την επισήμανση του μεταφραστή Γιάννη Δ. Ιωαννίδη (σελ. 11-13):

    «Ως «εργασιακή δύναμη» αποδώσαμε εδώ το μαρξικό όρο Arbeitskraft (αγγλ. labour power, γαλ. force de travail). Κρίναμε αυτή την απόδοση ορθότερη και προτιμότερη από τον όρο «εργατική δύναμη», με τον οποίον έχει μεταφραστεί στην ελληνική έκδοση του Κεφαλαίου και άλλων έργων του Μαρξ. Χρειάζεται λοιπόν να εξηγήσουμε το λόγο αυτής της προτίμησης μας, παρ' ότι πρέπει να είναι σαφές ότι, εάν ο Μαρξ μιλούσε για «εργατική δύναμη», θα χρησιμοποιούσε τον όρο Arbeiterskraft(αγγλ. labourer's power, γαλλ. force de travailleur) και όχι Arbeitskraft.

    Ο όρος «εργασιακός» αναφέρεται στα σχετικά με την εργασία (π.χ. εργασιακό περιβάλλον). Από την άλλη, ο όρος «εργατικός» αναφέρεται και παραπέμπει στον εργάτη ή τους εργάτες και σε ό,τι είναι κατάλληλο γι' αυτούς (π.χ. εργατικό δίκαιο, εργατικό ζήτημα). Επομένως ο όρος «εργατική δύναμη» σημαίνει «δύναμη του εργάτη» ή «των εργατών». Ποιά όμως δύναμη του εργάτη ή των εργατών; Σε ποιά «δύναμη» αναφέρεται ειδικότερα ο Μαρξ με τον όρο Arbeitskraft;

    Το πρώτο κείμενο στο οποίο ο Μαρξ φαίνεται να χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο, ήταν η ομιλία του που έγινε γνωστή με τίτλο Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο (1849)· Θα πρέπει όμως να γνωρίζουμε πως η έκδοση αυτού του κειμένου από τον Ένγκελς, το 1891, και την οποία διαβάζουμε έκτοτε, διαφέρει σ' αυτό ειδικά το σημείο από το πρωτότυπο: «Λέω λοιπόν προκαταβολικά στον αναγνώστη ότι πρόκειται για τη μπροσούρα, όχι όπως την έχει γράψει ο Μαρξ το 1849 αλλά περίπου όπως θα την έγραφε το 1891 [...] Οι τροποποιήσεις μου περιστρέφονται όλες γύρω από ένα σημείο. Σύμφωνα με το πρωτότυπο, ο εργάτης πουλάει στον κεφαλαιοκράτη, για το μισθό εργασίας, την εργασία του. Σύμφωνα με το τωρινό κείμενο, πουλάει την Arbeitskraft του» (Φρ. Ένγκελς, Εισαγωγή στο «Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο»). Στη συνέχεια ο Ένγκελς, εξηγώντας το λόγο γι' αυτή την τροποποίηση, υπογραμμίζει τη ρήξη που έφερε ο Μαρξ στην αντίληψη των κλασικών οικονομολόγων, οι οποίοι δέχονταν «τη συνηθισμένη αντίληψη του εργοστασιάρχη, ότι δηλαδή αγοράζει και πληρώνει την εργασία των εργατών του» (στο ίδιο). Πράγματι κατά τον Μαρξ, όπως εξηγεί ο Ένγκελς, μόλις ο «ζωντανός εργάτης» αρχίζει «πραγματικά την εργασία του, αυτή έχει κιόλας πάψει ν' ανήκει στον ίδιο κι επομένως δεν μπορεί να πουληθεί από αυτόν [...] Δεν πουλάει λοιπόν την εργασία του (που θα πρέπει πρώτα να γίνει), αλλά θέτει στη διάθεση του κεφαλαιοκράτη για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα (όταν παίρνει μεροκάματο) ή για την επίτευξη μιας ορισμένης εργασίας (όταν πληρώνεται με το κομμάτι) την Arbeitskraft του έναντι μιας ορισμένης πληρωμής: πουλάει ή νοικιάζει την Arbeitskraft του. Αυτή η Arbeitskraft του είναι συνυφασμένη με το πρόσωπο του και δεν χωρίζεται από αυτό» (στο ίδιο).»

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συνέχεια του κειμένου:

    «Η άμεση συνάφεια αυτής της διευκρίνησης με την υπερεργασία και την παραγωγή υπεραξίας είναι φανερή και ο Ένγκελς δεν κάνει τίποτε άλλο εδώ από το να επαναλαμβάνει τα, μετά το 1849, λόγια του ίδιου του Μαρξ: «Αυτό που πουλάει ο εργάτης δεν είναι άμεσα η εργασία του αλλά η Arbeitskraft του, που τη θέτει προσωρινά στη διάθεση του κεφαλαιοκράτη [...] Η Arbeitskraft ενός ανθρώπου υπάρχει μόνο μέσα στη ζωντανή προσωπικότητά του» (Κ. Μαρξ, Μισθός, Τιμή και Κέρδος, 1865).

    Επομένως η Arbeitskraft διακρίνεται από την εργασία (Arbeit) στο βαθμό που αναφέρεται σε μια «δύναμη», η οποία είναι μάλιστα αξεχώριστη από το πρόσωπο του εργάτη (ή του εργαζόμενου ανθρώπου γενικότερα). Τούτη η διαπίστωση θα μπορούσε να δικαιώσει την απόδοση της Arbeitskraft ως «εργατική δύναμη». Ωστόσο είναι εξίσου ξεκάθαρο πως η Arbeitskraft δεν αναφέρεται στην οποιαδήποτε δύναμη του εργάτη (δεν αναφέρεται π.χ. και στην πολιτική του δύναμη, που κι αυτή είναι υπαρκτή και αξεχώριστη από το πρόσωπο του εργάτη), αλλά ειδικά στη δύναμη -ή σύνολο ικανοτήτων-που επιστρατεύει ο εργάτης (ή γενικότερα ο εργαζόμενος άνθρωπος) χάριν αποκλειστικά και μόνο της εργασίας, κάθε φορά που παράγει κάτι. Δηλαδή, όχι στην «εργατική δύναμή» του γενικά αλλά ειδικά στην εργασιακή του δύναμη.

    Τούτο άλλωστε είναι σαφές κι από τον τρόπο με τον όποιον ο Μαρξ έχει προσδιορίσει αυτόν τον όρο στο Κεφάλαιο, παραπέμποντάς μας ακριβώς στην εργασιακή δύναμη: «Όταν λέμε Arbeitskraft ή ικανότητα για εργασία, εννοούμε το σύνολο των φυσικών και πνευματικών ικανοτήτων που υπάρχουν στο σώμα, στη ζωντανή προσωπικότητα ενός ανθρώπου και που τις βάζει σε κίνηση κάθε φορά που παράγει οποιουδήποτε είδους αξίες χρήσης» (Τόμος πρώτος, Βιβλίο Α', Μέρος δεύτερο, σελ. ι8ο, οι υπογραμμίσεις δικές μας).»

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ―ΚΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ― ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

    Την πρόταση/πρωτοβουλία του Γιάννη Δ. Ιωαννίδη να χρησιμοποιείται το «εργασιακός» αντί του «εργατικός» στην μετάφραση γερμανικών λέξεων, και πιο συγκεκριμένα μαρξικών οικονομικών όρων, με πρώτο συνθετικό το Arbeit (σε σύνθεση Arbeits-) την διάβασα το καλοκαίρι του 2009 σε αθηναϊκό βιβλιοπωλείο ξεφυλλίζοντας την μετάφρασή του της «Σύνοψης του “Κεφαλαίου„» του Φρ. Ένγκελς.

    Αν και οι επισημάνσεις του Γ. Δ. Ιωαννίδη δεν είναι κατά βάση λανθασμένες αναφορικά με το τι εννοεί ο Κ. Μαρξ με τον όρο Arbeitskraft, η συγκεκριμένη μεταφραστική πρότασή του πάσχει κατά την ταπεινή μου γνώμη από έλλειψη βαθύτερης ιστορικής γνώσης και της ελληνικής και της γερμανικής γλώσσας.

    Η γερμανική δεν έχει επίθετο προερχόμενο από την λέξη Arbeit που είναι ουσιαστικό· για να το δημιουργήσει χρησιμοποιεί το ουσιαστικό με την μορφή σύνθεσης που ανάφερα πιο πάνω σε προθεματική θέση, δηλαδή μπροστά από αυτό που θέλει επιθετικά να προσδιορίσει μετατρέποντας το ουσιαστικό σε επίθετο. Αυτό είναι συνηθισμένο στα γερμανικά. Το ίδιο συμβαίνει και στο Arbeiterskraft όπου πρώτο συνθετικό είναι το επιθετοποιημένο ουσιαστικό Arbeiter.

    Σε αντίθεση με την γερμανική, η ελληνική γλώσσα έχει αναπτύξει επίθετο από την λέξη «εργασία» που ―ιστορικά ιδωμένο― σε πρώτη φάση ήταν το «εργατικός» και ύστερα το «εργασιακός». Το «εργατικός» σημαίνει επομένως και ό,τι έχει σχέση με την εργασία και ό,τι έχει σχέση με τον εργάτη: τι άλλο καταλαβαίνουμε π. χ. αναφερόμενοι στο «εργατικό» δίκαιο ή στην «εργατική» νομοθεσία; Το «εργασιακός» εμφανίζεται σχετικά αργότερα και εξειδικεύει, είναι αλήθεια, την απόδοση σημασίας. Επισημαίνω επί τη ευκαιρία ότι η πρώτη και σήμερα εν πολλοίς μη ακριβώς εννοούμενη σημασία του «εργατικός» στην ελληνική γλώσσα είναι: «ικανός προς εξάσκηση εργασίας, προς χρήση της εργατικής του δύναμης».

    Έχω γράψει απ’ άλλη αφορμή σ’ αυτό εδώ το ιστολόγιο ότι η γερμανική είναι «εκνευριστική» στην ακρίβειά της, πράγμα που το παραδέχονται κι οι ίδιοι οι Γερμανοί ειδήμονες· πιστεύω χωρίς να γίνομαι μεροληπτικός πως η ελληνική είναι κι αυτή πολύ ακριβής ―τουλάχιστον απ’ όσους ξέρουν να την χειρίζονται σωστά― αποφεύγοντας σε μεγάλο βαθμό την «εκνευριστική» ακρίβεια της γερμανικής. Νομίζω, λοιπόν, ότι το «εργατικός» για την μετάφραση του συγκεκριμένου μαρξικού όρου αρκεί υπό την προϋπόθεση να ξέρουμε τι ακριβώς εννοεί ο Κ. Μαρξ κι αυτό είναι σήμερα όπως και στο παρελθόν το ζητούμενο. Αν δεν το ξέρουμε αυτό, τότε και οι ακριβέστερες μεταφράσεις δεν βοηθούν.

    Εν κατακλείδι διαβλέπω στην πρόταση του Γ. Δ. Ιωαννίδη την εισαγωγή στην ελληνική ενός γερμανισμού που στην ουσία δεν προσφέρει και πολλά πράγματα. Διαβλέπω όμως και κάτι άλλο (εξ ου και το «όχι μόνο» του τίτλου αυτού του σχολίου): την αμφισβήτηση της τεράστιας συμβολής του Παναγιώτη Μαυρομάτη στην μετάφραση στα ελληνικά του μαρξικού οικονομικού έργου. Η αμφισβήτηση αυτή την οποία άρχισε με επιστημονικά αθέμιτα μέσα το ΠΑΣΟΚ κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 (οι ενδιαφερόμενοι και κατέχοντες τους πρώτους τόμους του βραχύβιου δυστυχώς περιοδικού «Επιστημονική Σκέψη» ας ανατρέξουν εκεί για να δουν την απάντηση του Π. Μαυρομάτη στις επιθέσεις του Σάκη Καράγιωργα), συνεχίζεται με διάφορους τρόπους ως τις μέρες μας και είναι, επιεικώς, εκ του πονηρού…

    Αυτά, κι αν χρειαστεί, επανέρχομαι.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Για αυτές τις γνώσεις που χρειάζεσαι για να τις μεταδόσεις ΜΗΝ Απολιθωθείς ποτέ!
      Για την εμμονή σου σε μακροσκελέστατες αναφορές με τα ίδια τα κείμενα και όχι με την βιβλιογραφία τους απολιθώνεσαι που και που... LoL

      Έχεις υπόψη σου και άλλες μεταφρασμένες έννοιες που ιδίως αν ειδωθούν στα Γερμανικά πρωτότυπα πάσχουν στην Ελληνική γλώσσα;
      Τι θυμάσαι ιστορικά για τις πρώτες μεταφράσεις του "Κεφαλαίου" που ήταν με την έγκριση(;) της ΚΕ του ΚΚΕ;

      μαθητής της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    2. ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ

      @ μαθητής της Ανατολικής Βαλτικής

      Ναι, έχω κάμποσες υπόψη μου, αλλά μειονεκτώ γιατί κατά κανόνα διαβάζω τα γερμανικά πρωτότυπα κι όχι τις ελληνικές μεταφράσεις, στις οποίες δεν έχω πάντοτε πρόσβαση. Έπειτα δεν θέλω να κάνω τον έξυπνο μηρυκάζοντας διαρκώς αυτά που άλλοι απείρως αρμοδιότεροι από μένα επισημαίνουν και διορθώνουν. Γι’ αυτό και επεμβαίνω μόνο όταν το φέρει η κουβέντα και το κρίνω απόλυτα αναγκαίο, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση. Επιπλέον χρειάζεται να μην υιοθετούμε την αμφιλεγόμενη αρχή «εξ όνυχος τον λέοντα», μιας κι αρκετές μεταφράσεις, παρά τα λάθη τους, έχουν και πολλά θετικά και πριν απ’ όλα το ότι κάνουν προσιτά στο ευρύ αναγνωστικό κοινό κείμενα για τα οποία το φράγμα της ξένης γλώσσας λειτουργεί απαγορευτικά στην από το πρωτότυπο προσέγγισή τους. Μ’ άλλα λόγια, να μην τα θέλουμε όλα δικά μας.

      Οι πρώτες μεταφράσεις του «Κεφαλαίου» στα ελληνικά με απόφαση (και, βέβαια, έγκριση) της ΚΕ του ΚΚΕ πραγματοποιήθηκαν στην υπερορία· ήταν ο πρώτος κι ο δεύτερος τόμοι του έργου που εκδόθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 στο Βουκουρέστι (πάλαι ποτέ Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας) όπου βρισκόταν τότε ο εκδοτικός μηχανισμός του Κόμματος. Μεταφραστής και των δύο πρώτων τόμων και του τρίτου και των τριών τόμων των «Θεωριών για την Υπεραξία» ήταν ο Παναγιώτης Μαυρομάτης, του οποίου το όνομα δεν αναγραφόταν στην σελίδα του τίτλου του πρώτου και του δεύτερου τόμου, μάλλον επειδή όταν κυκλοφόρησαν οι τόμοι αυτοί, ήταν διαγραμμένος από μέλος του Κόμματος (αποκαταστάθηκε στο Κόμμα από την 6η Πλατιά Ολομέλεια του 1956 κι ήταν, ειρήσθω εν παρόδω, ο μοναδικός από τους τότε αποκατασταθέντες που έμεινε στο Κόμμα μέχρι το τέλος της ζωής του· είχα την μεγάλη τύχη να τον γνωρίσω προσωπικά στην Αθήνα στα τέλη της δεκαετίας του 1970). Ο τρίτος τόμος του «Κεφαλαίου» εκδόθηκε λίγο πριν από την πτώση της Χούντας στην Δρέσδη (πάλαι ποτέ Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία) κι έφερε το όνομα του Π. Μαυρομάτη στην σελίδα του τίτλου καθώς και οι εκδόσεις των τριών τόμων των «Θεωριών για την Υπεραξία» και οι επανεκδόσεις δυο πρώτων τόμων (και αργότερα του τρίτου) του «Κεφαλαίου» που έγιναν από την «Σύγχρονη Εποχή» στην Αθήνα.

      Ελπίζω ν’ απάντησα στις ερωτήσεις σου κι αν θες περισσότερες λεπτομέρειες, είμαι στην διάθεσή σου.

      Χαιρετώ,

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    3. H πρώτη μετάφραση έγινε από τους Παντελή Πουλιόπουλο(ναι, τον γνωστό) και Γ. Δούμα (εκδόθηκε το 1927 από εκδοτική εταιρία "Αθηνά" Α.Ι.Ράλλης και Σία), αλλά η μετάφραση είναι ημιτελής. (ο Σκουριώτης λέει για τεύχη 1-3)
      Σαν δεύτερη ημιτελής υπήρξε αυτή που ο Σκουριώτης αναφέρει ως "μετάφραση από Επιτροπή επιστημόνων υπό τη διεύθυνση Α. και Δ. Πουρνάρα. "Ακαδημαικόν", Αθήναι 1927.(Τεύχη 1-7)
      Πρώτη ολοκληρωμένη μετάφραση του Κεφαλαίου είχαμε από τον δικηγόρο Γιάννη Σκουριώτη το 1954. Όπως αναφέρει η έκδοσή του άρχισε να τυπώνεται τον Σεπτέμβρη του 1954 και τελείωσε στις 11 του Δεκέμβρη του 1957(!). Κυκλοφόρησε τμηματικά σε 9 τεύχη από 5.000 αντίτυπα.
      Ο Σκουριώτης χρησιμοποίησε ως βάση την Γερμανική έκδοση του 1932 αλλά μετάφρασε έννοιες όχι με την ως τότε ελληνική απόδοση αλλά με "γνήσια"(έτσι αναφέρει) δημοτική γλώσσα που εκείνος προτιμούσε.
      Για παράδειγμα η "αξία χρήσης" γίνεται σε αυτόν "χρήσιμη αξία".
      Ο Παναγιώτης Μαυρομάτης μεταφράζει το "Κεφάλαιο" με βάση αυτό της Ρώσικης έκδοσης στο εξωτερικό με απόφαση και έγκριση της ΚΕ του ΚΚΕ κτλ.

      Παππούς Μπορίς

      ΥΓ:"Ναι, έχω κάμποσες υπόψη μου..." ίσως τόσες πολλές που καταλήγουν αμέτρητες μου είπε φίλος πρόσφατα που το διαβάζει ακόμη και σήμερα στις τρεις γλώσσες.

      Διαγραφή
  4. ΝΑ ΜΗ ΓΡΑΦΟΥΜΕ Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΥΤΡΑ

    Ο Παναγιώτης Μαυρομ(μ)άτης δεν μετέφρασε το «Κεφάλαιο» από τα ρωσικά, αλλά από την γλώσσα του πρωτοτύπου, τα γερμανικά. Ήταν εξαίρετος γερμανομαθής. Σπούδαζε ιατρική στην Βιέννη κατά τον μεσοπόλεμο (δεκαετία του 1920) και η πρώτη του επαφή με τον κομμουνιστικό κίνημα είχε γίνει όταν είχε πάει να παρακολουθήσει πολιτικές διαλέξεις που έκανε στα ελληνικά για τους Έλληνες που ζούσαν τότε στην Αυστρία ο Ανδρόνικος Χαϊτάς. Μετά άφησε την ιατρική και έγινε επαγγελματικό στέλεχος του Κόμματος. Στο Κόμμα, αν δεν με απατά η μνήμη μου, θα πρέπει να τον στρατολόγησε ο Χαϊτάς. Στην Ελλάδα κατέβηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Αυτά από προσωπικές συζητήσεις που είχα μαζί του στην Αθήνα κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

    Ο Π. Μαυρομ(μ)άτης χρησιμοποίησε επικουρικά κατά την μετάφραση του «Κεφαλαίου» στα ελληνικά μεταφράσεις στα ρωσικά, τα γαλλικά και τα ρουμανικά, όπως ο ίδιος ρητά αναφέρει στον «Πρόλογο του μεταφραστή» που προτάσσεται της ελληνικής μετάφρασης του τρίτου τόμου του «Κεφάλαιου», πρβλ. Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομμάτη, Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 1978, σελίδα 5.

    Έτσι για να μη γράφουμε, εκ του πονηρού, ό,τι μας κατεβαίνει από την κούτρα…

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "από την κούτρα" ή "εκ του πονηρού"; και τα δύο μαζί τα θεωρώ ασύμβατα για μεταξύ τους σχέση.

      Αντιπαρέρχομαι τα καλά σου λόγια γιατί σου θύμισα ορισμένα πράγματα και έρχομαι να υποστηρίξω την "βάση", όχι ιδιαίτερα θερμά γιατί και από την Ρωσική έκδοση έχει κάποιες διαφορές που οδηγούν Μαρξιστές οικονομολόγους να βρίσκουν αντιφάσεις στο "ελληνικό" έργο του Μαρξ και ανατρέχοντας σε Σοβιετική Ακαδημία Επιστημόνων να τις διαλύουν.

      Λοιπόν ότι και αν μετάφρασε ο Π.Μαυρομάτης (και ο παππούς μου γραφόταν πότε με ένα και άλλοτε με δύο μι) πήρε την ευθύνη η ΚΕ του ΚΚΕ και ενώ δεν έχουν καταγραφεί οι παρεμβάσεις της, η τελική μορφή χρεώνεται σε αυτήν ως πολιτική - κομματική απόφαση και όχι σε ένα πρόσωπο πολύ περισσότερο σε μεταφραστή. Η ιστορική περίοδος ήθελε την Σοβιετική Ένωση να δίνει το στίγμα και την "βάση" του Κομμουνιστικού κινήματος και για αυτό είπα και ξαναλέω της διαδεδομένης Ελληνικής έκδοσης βάση είναι η Σοβιετική Ρωσική έκδοση. Όλοι οι μεταφραστές του Κεφαλαίου χρησιμοποιούν για αποσαφηνίσεις όλες τις γνωστές μεταφράσεις και όλοι αρχικά μεταφράζουν το Γερμανικό κείμενο. Μία άλλη μέθοδος θα οδηγούσε σε χαλασμένο τηλέφωνο πχ από τα Ρώσικα μεταφράζω σε Ελληνικά.
      Σήμερα μετά τις τελευταίες εξελίξεις που για παράδειγμα η Γερμανική δίνει χωριστά τις επεμβάσεις του Ένγκελς σε ποια έκδοση μοιάζει η Ελληνική;
      θεωρείς την "βάση της Σοβιετικής έκδοσης" βρισιά; Για ορισμένους όπως εγώ τουναντίον είναι προτέρημα.

      Παππούς Μπόρις

      Διαγραφή
  5. ΚΙ ΕΝΑ ΠΑΡΟΡΑΜΑ

    Στο σχόλιο «ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ» στην πέμπτη σειρά από κάτω αντί:

    και οι επανεκδόσεις δυο πρώτων τόμων

    παρακαλώ να διαβαστεί:

    και οι επανεκδόσεις των δυο πρώτων τόμων

    Pardon!

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Σ ένα μικρό "εγχειρίδιο" (Α Ζαχαρέας, Η Ιστορία των Εκδόσεων του Μαρξ, Γαβριηλίδης, 2010) αναφέρονται (σελ43) ως πρώτες αυτές οι ελληνικές μεταφράσεις (με χρονολογική σειρά): Κεφάλαιο και μισθωτή εργασία (1921), Κριτική της πολιτικής οικονομίας (1927), Το Κεφάλαιον (1928) και Αξία Τιμή και Κέρδος (1928) χωρίς άλλες διευκρινίσεις και βιβλιογραφικές αναφορές....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΜΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ (ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ (ΑΝΤΙ)ΓΡΑΦΟΥΜΕ Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΚΑΤΕΒΕΙ ΚΙ ΕΠΙΜΕΝΟΥΜΕ ΚΙ ΑΠΟ ΠΑΝΩ…) (ΠΡΩΤΟ)

    Η ιστορία των μεταφράσεων των έργων των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού στα ελληνικά δεν έχει γραφεί ακόμα· μια παλιότερη απόπειρα του Άγγελου Ελεφάντη σε υποσημείωση της «Επαγγελίας της Αδύνατης Επανάστασης» και μια πιο πρόσφατη του Αιμίλιου Ζαχαρέα στην «Ιστορία των Εκδόσεων του Μαρξ» δεν θεωρώ —για πολλούς και διαφόρους λόγους που δεν μπορώ να αναλύσω εδώ— ότι τελεσφόρησαν. Κρίνω μάλιστα ότι η συγγραφή αυτής της ιστορίας θα αργήσει ακόμα πάρα πολύ. Αν μπαίνω στον κόπο να γράψω μερικά πράγματα επί του θέματος είναι γιατί α΄) πιστεύω, όπως έχω τονίσει απ’ άλλη αφορμή παλιότερα, ότι το ιστολόγιο του φίλου Αντώνη δεν έχει στόχο τον φτηνό εντυπωσιασμό και την ρηχή κενολογία, αλλά την μόρφωση των αναγνωστριών και των αναγνωστών που το παρακολουθούν, β΄) γνώρισα από κοντά τον Παναγιώτη Μαυρο(μ)μάτη κι είχα την ευκαιρία και την μεγάλη τύχη να συζητήσω δια μακρών μαζί του για την ιστορία των μεταφράσεων του «Κεφαλαίου» στα ελληνικά και γ΄) προ(σ)κλήθηκα από κάποιον που και δεν ξέρει τι ακριβώς θέλει να πει μ’ ό,τι γράφει και δεν είναι καλά πληροφορημένος επί θέματος για το οποίο αποφαίνεται με καταιγισμό θεσφάτων και επιμένει κι από πάνω πως έχει δίκιο. Θα προσπαθήσω να είμαι όσο πιο σύντομος γίνεται.

    1) Αναγκαίες προκαταρκτικές διευκρινήσεις

    Δεν υπάρχει ρωσική έκδοση του «Κεφαλαίου». Υπάρχει σοβιετική ρωσόγλωσση έκδοση όπως υπάρχει και σοβιετική γερμανόγλωσση έκδοση. Η ΕΣΣΔ ήταν πολυεθνικό κράτος, στο οποίο μιλιόνταν, γράφονταν κι ήταν επίσημα αναγνωρισμένες πάνω από εκατό εθνικές γλώσσες.

    Τις εκδόσεις των έργων των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού δεν τις έκανε η Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ, αλλά το Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης.

    Το εν λόγω Ινστιτούτο εξέδιδε σ’ όλες τις επίσημα αναγνωρισμένες εθνικές γλώσσες της ΕΣΣΔ τα έργα των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού, αλλά προχωρούσε σε εκδόσεις των έργων αυτών και σε άλλες γλώσσες. Στις τελευταίες αυτές εκδόσεις ανήκουν, για να φέρω δύο χαρακτηριστικά από πάμπολλα παραδείγματα, η γερμανόγλωσση έκδοση του «Κεφαλαίου» και η κινεζόγλωσση έκδοση του «Αριστερισμού» του Λένιν.

    Επομένως δεν έχουμε να κάνουμε με ρωσικές κλπ. εκδόσεις επί ΕΣΣΔ, αλλά με σοβιετικές εκδόσεις σε διάφορες γλώσσες. Αυτό είναι βασικό και θα δούμε στην συνέχεια το γιατί.

    (Συνεχίζεται)

    (Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΜΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ (ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ (ΑΝΤΙ)ΓΡΑΦΟΥΜΕ Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΚΑΤΕΒΕΙ ΚΙ ΕΠΙΜΕΝΟΥΜΕ ΚΙ ΑΠΟ ΠΑΝΩ…) (ΔΕΥΤΕΡΟ)

    (Συνέχεια από το προηγούμενο)

    2) Από ποιες εκδόσεις μετέφρασε ο Παναγιώτης Μαυρο(μ)μάτης το «Κεφάλαιο» στα ελληνικά;

    Μας το λέει ο ίδιος ξεκάθαρα και ιδού τα σχετικά αποσπάσματα από τους «Προλόγους» του στους επιμέρους τόμους:

    Η μετάφραση αυτή του πρώτου τόμου του «Κεφαλαίου» έγινε με βάση το γερμανικό πρωτότυπο, όπως εκδόθηκε το 1947 από το «Verlag JHW Dietz Nachf. Berlin» και είναι πιστή ανατύπωση της έκδοσης του 1932 που την είχε επιμεληθεί το Ινστιτούτο Μαρξ–Ένγκελς-Λένιν της Μόσχας.

    Εκτός από την παραπάνω έκδοση πάρθηκαν υπόψη και οι παρακάτω εκδόσεις:

    1) Η 4η γερμανική έκδοση του 1890 που την επιμελήθηκε ο ίδιος ο Φρίντριχ Ένγκελς.

    2) Η νέα έκδοση του 1949 της ρωσικής μετάφρασης του Ι. Ι. Στεπάνοφ-Σκβορτσόφ, που την επιμελήθηκε και τη διόρθωσε το Ινστιτούτο Μαρξ–Ένγκελς–Λένιν της Μόσχας.

    3) Η επανέκδοση της παλιάς γαλλικής μετάφρασης 1872–1875 του Ζ. Ρουά, που την είχε θεωρήσει ο ίδιος ο Μαρξ.

    Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Τόμος Πρώτος, Βιβλίο Ι, Το προτσές παραγωγής του κεφαλαίου, Μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομμάτη, «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2002, σελίδα 5.


    Η ελληνική μετάφραση του δεύτερου τόμου του «Κεφαλαίου» του Καρλ Μαρξ, που μπαίνει τώρα σε κυκλοφορία, έγινε, όπως και η μετάφραση του πρώτου τόμου, με βάση το γερμανικό πρωτότυπο, όπως εκδόθηκε το 1953 από το «Dietz Verlag Berlin», πιστή ανατύπωση της έκδοσης του 1932 που την είχε επιμεληθεί το Ινστιτούτο Μαρξ–Ένγκελς–Λένιν της Μόσχας.

    Εκτός από την παραπάνω έκδοση πάρθηκαν υπόψη και οι παρακάτω εκδόσεις:

    1) Η νέα έκδοση του 1949 της ρωσικής μετάφρασης του Ι. Ι. Στεπάνοφ-Σκβορτσόφ, που την επιμελήθηκε και τη διόρθωσε το Ινστιτούτο Μαρξ–Ένγκελς–Λένιν της Μόσχας.

    2) Η γαλλική μετάφραση της Ερνά Κονιώ του 1952, που την έχει εκδόσει ο εκδοτικός οίκος «Éditions sociales».

    Η αντιπαραβολή του κειμένου της δεύτερης γερμανικής έκδοσης του δεύτερου τόμου του «Κεφαλαίου» — την έκδοση αυτή την είχε κάνει ο Ένγκελς το 1893 — με τα χειρόγραφα του Μαρξ, που έγινε από το Ινστιτούτο Μαρξ–Ένγκελς–Λένιν της Μόσχας, είχε αποκαλύψει ορισμένα τυπογραφικά λάθη και μερικές μικροπαραλείψεις. Οι παραλείψεις αποκαταστάθηκαν και βρίσκονται στο κείμενο μέσα σε αγκυλωτές παρενθέσεις < >.

    Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Τόμος Δεύτερος, Βιβλίο ΙΙ, Το προτσές κυκλοφορίας του κεφαλαίου, Μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομμάτη, Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 1979, σελίδα ΙΙΙ.


    Η ελληνική μετάφραση του 3ου τόμου έγινε, όπως και των δυο πρώτων, από το πρωτότυπο γερμανικό κείμενο, όπως δημοσιεύτηκε στον 25ο τόμο των «Έργων Μάρξ-Ένγκελς» που εκδόθηκε το 1964 στο Βερολίνο από το Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού του ΕΣΚΓ
    [ΕΣΚΓ: Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας]. Εκτός από τη γερμανική έκδοση, πάρθηκαν στην μετάφραση υπόψη η αντίστοιχη ρωσική μετάφραση, όπως δημοσιεύτηκε το 1961 στη Μόσχα στον 25ο τόμο των «Έργων Μαρξ-Ένγκελς» από το «Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού» του ΚΚΣΕ [ΚΚΣΕ: Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης], καθώς επίσης και η γαλλική μετάφραση σε τρία τεύχη της Éditions Sociales που εκδόθηκαν στο Παρίσι το 1957–1960. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε και η ρουμάνικη μετάφραση.

    Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Τόμος Τρίτος, Μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομμάτη, Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 1978, σελίδα 5.


    (Συνεχίζεται)

    (Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΜΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ (ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ (ΑΝΤΙ)ΓΡΑΦΟΥΜΕ Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΚΑΤΕΒΕΙ ΚΙ ΕΠΙΜΕΝΟΥΜΕ ΚΙ ΑΠΟ ΠΑΝΩ…) (ΤΡΙΤΟ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ)

    (Συνέχεια και τέλος από το προηγούμενο)

    3) Η ουσία της υπόθεσης

    Η μετάφραση στα ελληνικά του «Κεφαλαίου» πραγματοποιήθηκε με απόφαση της 2ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής και της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του ΚΚΕ που συνήλθε τον Οκτώβριο του 1951. Το πλήρες κείμενο της σχετικής απόφασης μπορούν να το βρουν οι ενδιαφερόμενες κι οι ενδιαφερόμενοι στον αντίστοιχο τόμο των «Επισήμων Κειμένων»· εκεί θα βρουν κι άλλες αποφάσεις που αφορούν το σχετικό εκδοτικό εγχείρημα καθώς και τις πολιτικές παραμέτρους που το συνόδευσαν.

    Στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας ανήκει η τιμή ότι συνέβαλε σε αδιάρρηκτη σύνδεση με το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα κατά τον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό στην διάδοση των έργων των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού στην Ελλάδα και στο ελληνόφωνο κι ελληνόγλωσσο αναγνωστικό κοινό γενικότερα· αναπόσπαστο μέρος αυτού του τιτάνιου έργου που έφερναν σε πέρας οι κομμουνιστές κι οι κομμουνίστριες διανοούμενοι και διανοούμενες όχι σπάνια υπό εξαιρετικά δύσκολες και πολύπλοκες συνθήκες ήταν κι η μεταφραστική προσπάθεια, η οποία συνεχίζεται ως τις μέρες μας. Οποιαδήποτε και οσαδήποτε λάθη κι αν έγιναν, οποιεσδήποτε και οσεσδήποτε ελλείψεις κι αν παρουσιάστηκαν, τίποτα δεν μπορεί να αμαυρώσει την τεράστια αυτή συμβολή: ποτέ τόσοι λίγοι και τόσες λίγες δεν προσέφεραν σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα τόσα πολλά.

    Μόνιμος στόχος, διαρκής επιδίωξη και αταλάντευτος σκοπός του οπορτουνισμού στο ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα ήταν και είναι να συκοφαντήσει, διαβάλει και σπείρει συγχύσεις αναφορικά με την μεταφραστική αυτή κι εκδοτική προσπάθεια. Για να το πετύχει αυτό μετέρχεται κάθε μέσο και καταφεύγει σε κάθε κόλπο μη διστάζοντας να χρησιμοποιήσει κάθε μέθοδο της «φαιάς» και της «μαύρης» προπαγάνδας. (Παρένθεση: Εξέχοντα ρόλο στο συκοφαντικό αυτό «παιχνίδι» έπαιζε, και εξακολουθεί εν μέρει να παίζει ακόμα, σημερινό μεγαλοστέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ που δεν τα πήγε καλά στις τελευταίες ευρωεκλογές.) Μια σύγκριση όμως με τις ανάλογες απάτες που μετέρχεται ο διεθνής οπορτουνισμός, δείχνει πως το ελληνικό αδελφάκι του καθόλου δεν πρωτοτυπεί· προσπαθώντας να κρύψει τις δικές του βρομιές ξεφωνίζει ξεδιάντροπα ότι οι «σταλινικοί» του ΚΚΕ —αυτό τώρα· παλιά ήταν οι «πιστοί της Μόσχας» κλπ. κλπ.— πλαστογραφούν το έργο των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού: σαν τον Καρλ Κάουτσκι που αφού κατακρεούργησε εκδοτικά τις μαρξικές «Θεωρίες για την υπεραξία», έβγαινε μετά και κατηγορούσε τους «μπολσεβίκους δικτάτορες της Μόσχας» ότι «διαστρέβλωναν» μέσω έκδοσης και μετάφρασης το έργο των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού! Εδώ θα μπορούσε να πει κανείς μιαν παροιμία που συνήθιζε να λέει σε ανάλογες περιπτώσεις ο αείμνηστος Παναγιώτης Μαυρο(μ)μάτης: Βγήκε η πομπή στον δρόμο κι έβριζε όλον τον κόσμο…

    Σχετικά πρόσφατο δείγμα αυτής της τακτικής σύγχυσης κι εξαπάτησης την οποία μετέρχεται η αστική τάξη και τα τσιράκια της οι οπορτουνιστές, είναι το άρθρο «Καρλ Μαρξ: Ολική επαναφορά» του «Βήματος της Κυριακής» που βρίσκεται εδώ:

    http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=318884

    και το οποίο παρουσιάζει ανάγλυφα ό,τι με έκανε να γράψω το σχόλιό μου «Να μη γράφουμε ό,τι μας κατεβαίνει από την κούτρα». Μόνο που έκανα ένα λάθος: αντί «γράφουμε» έπρεπε να είχα γράψει «αντιγράφουμε»· δεν πειράζει, το διόρθωσα αυτήν την φορά.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έχει πολλά "ωραία" σημεία το άρθρο, αλλά το καλύτερο είναι αυτό:
      "Φαντάζομαι ότι αν ο Μαρξ ζούσε στις μέρες μας, θα ήταν αλλιώτικη η τοποθέτησή του απ΄ ό,τι θα ήθελαν κάποιοι συνεχιστές, ιδεολόγοι κ.λπ. Ηταν πιο ανοιχτός απ΄ ό,τι θέλουν να τον παρουσιάσουν."

      Διαγραφή
    2. ΚΑΙ ΝΑ ’ΤΑΝ ΜΟΝΟ ΑΥΤΟ…

      Φίλτατη EG, η μπαρούφα του Αναστάση Βιστωνίτη που αναφέρεις είναι πραγματικά «καλή», αλλά όχι η μοναδική στο ανεκδιήγητο αυτό άρθρο.

      Βέβαια ο Α. Βιστωνίτης, όταν ασχολείται με τα του ΚΚΕ, δεν μπορεί να φτάσει στο στιλ του τον ρουφιάνο ΚΚΕδολόγο συνάδελφό του στην εφημερίδα (μεγάλος ο ανταγωνισμός, βλέπεις…), δεν έχει τα φόντα, ίσως και τις «υπόγειες» διασυνδέσεις του αλλουνού. Όσο τον παίρνει πάντως τόσο γράφει κάνοντας ό,τι μπορεί ο δυστυχής τύπος για συμπληρώσει τις λέξεις της στήλης του και αραδιάζοντας αμίμητα, όπως π. χ. ότι το «Κεφάλαιο» το κυκλοφορεί η «Σύγχρονη Εποχή» σε τέσσερις (!!!) τόμους.

      Οι Γερμανοί, για να χαρακτηρίσουν την δημοσιογραφία ενός πολύ συγκεκριμένου είδους, ύφους και προέλευσης, λένε Revolverjournalismus, δηλαδή «δημοσιογραφία του περιστρόφου»· στον Α. Βιστωνίτη και τους όμοιούς του κολλάει αυτό…

      Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

      Διαγραφή
    3. Stavropoulos forever!!!!

      Στο σημειο με τους 4 τόμους του Κεφαλαίου αναφωνησα με τρομο: Οχι αλλο τόμο!
      :)

      Διαγραφή
    4. Χε χε χε... Ο τέταρτος τόμος είναι εκείνος που έκρυψε δολίως ο πάμπλουτος βιομήχανος, ο Ένγκελς, ο οποίος συντηρούσε το Μαρξ και του έλεγε κάθε τόσο: «Τέλειωσες επιτέλους το Κεφάλαιο; Και τον τέταρτο τόμο;»

      Τώρα όμως, με την Ολική Επαναφορά, ο τέταρτος, απόκρυφος και τελευταίος τόμος, προσφορά ΜΟΝΟ για τους αναγνώστες του ΒΗΜΑτος!

      Θέλετε να μάθετε τι σημαίνει (και πώς δημιουργήθηκε) η αυτοκρατορία του Μπιλ Γκέιτς; Ή ακόμη γιατί τα ΜcDonald's έφθασαν ως την Κίνα; Θέλετε να γνωρίσετε ένα Μαρξ ανέμελο, με T-shirt και βερμούδες, πιο ανοιχτό απ' ό,τι θέλουν να τον παρουσιάσουν; Την Κυριακή 36 Ιούνη, μόνο στο ΒΗΜΑ: Das Kapital, ο Δ' τόμος σε παγκόσμια πρώτη! Μαζί με το ΒλΗMAcasino και το ΒλΗMAgourmet, το συνοπτικό οδηγό "Marx for Dummies" και το παιδικό εικονογραφημένο "Οι περιπέτειες του Τεντέν στα Σχήματα/ΕΑΑΚ".

      gdmn1973

      Διαγραφή
  10. ΑΧ, ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΑΡΟΡΑΜΑΤΑ…

    Παρακαλώ να διορθωθούν τα εξής παροράματα:

    • στο σχόλιο «Να μη γράφουμε ό,τι μας κατεβαίνει από την κούτρα» αντί επαφή με τον κομμουνιστικό κίνημα να διαβαστεί επαφή με το κομμουνιστικό κίνημα

    • στα σχόλια «Για να ξέρουμε τι μας γίνεται (και να μην (αντι)γράφουμε ό,τι μας κατέβει κι επιμένουμε κι από πάνω)» (πρώτο και δεύτερο) αντί (Μη Απολιθωμένος να διαβαστεί Μη Απολιθωμένος

    • στο σχόλιο «Και να ’ταν μόνο αυτό…» αντί για συμπληρώσει να διαβαστεί για να συμπληρώσει.

    Και πάλι pardon!

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή