Δευτέρα, 23 Ιουνίου 2014

Κουκλόσπιτο (αναδημοσίευση)



Ίσως, κατά βάση, να ευθύνεται η γωνία  λήψης του φωτογράφου, που είναι κάπως ανυψωμένη, αλλά κάπως ενοχλητικά ασαφώς ανυψωμένη. Ίσως να είναι ζήτημα αυτής της καρέκλας, που μοιάζει σαν μινιατούρα σε κουκλόσπιτο. Όπως και να 'χει, το αίσθημα είναι πως σκύβεις το κεφάλι μέσα σε κάποιο σετ παιχνιδιών και αντικρίζεις έναν κεραμικό φασουλή με μια γελοία πόζα. Πιο γελοία εξαιτίας της επιβλητικότητας και του συμπαγούς της σκιάς (πρόσεξε πόσο πιο επιβλητική είναι η στάση με τα χέρια στη μέση ως σκιά παρά ως πραγματικότητα!), που αποκαλύπτει ως πίσω όψη της το γελοίο θέαμα του Φύρερ με σορτσάκι Lederhose, τσιτωμένη, ψηλή άσπρη κάλτσα, γόνατα και πέλματα που κοιτάζουν προς τα έξω, και υπερβολικά υψωμένο καβάλο (μεταμοντέρνες παρεμβολές Μπομπ Σφουγγαράκη/Νίκου Μιχαλολιάκου). Αν όχι φασουλής σε κουκλόσπιτο (αλλά παραμένει τέτοιος), τουλάχιστον χρόνια μεταξεταστέος μαθητής δημοτικού που έχει θυμώσει επειδή τού είπες ότι δεν μπορεί να συμμετάσχει φέτος στην παρέλαση (έχει ήδη βγάλει μουστάκι!), εκεί που ξανθιές νεαρές με κοτσίδες ραίνουν τους πάντες κομφετί και χαμόγελα μαγειρικής σόδας.

Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι στα 1934, έξι χρόνια πριν ο ίδιος αυτοκτονήσει κυνηγημένος από το στρατό του μεταξεταστέου με το Lederhose, έξι χρόνια επίσης πριν ο Τσάρλι Τσάπλιν τολμήσει να μεταμορφώσει τον παγκόσμια αγαπημένο κλόουν σε λαομίσητο φύρερ, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν είχε γράψει σημειώσεις με τίτλο "Η συρρικνωμένη αρρενωπότητα του Χίτλερ"  στο οποίο σύγκρινε τον Χίτλερ με τον Τσάπλιν.

Δεν είμαι βέβαιος για την χρονολογία της φωτογραφίας, ή αν ο Μπένγιαμιν την είχε δει όταν έγραψε αυτές τις σημειώσεις. Ούτε αν ο Τσάπλιν, που είχε ήδη γνωρίσει τον Μπρεχτ, τον Άισλερ και τον Αντόρνο, ήξερε για αυτές τις σημειώσεις και πήρε την απόφαση του casting του Μεγάλου δικτάτορα για να αποδείξει πόσο διορατική ήταν η σύγκριση του Μπένγιαμιν. Ξέρω ότι η διορατικότητα του Μπένγιαμιν δεν τον έσωσε. Ήταν ένας μεγάλος άντρας παγιδευμένος σε ένα γελοίο κουκλόσπιτο όπου οι τοίχοι στένευαν και στένευαν.

Ίσως να ήταν επίσης η στιγμή, τότε, στα 1934, όταν ο Μπένγιαμιν πρόσεξε πως ο κλόουν του Τσάπλιν έμοιαζε υπερβολικά με τον Φύρερ, που η ρήση "πρώτα ως τραγωδία, ύστερα ως φάρσα" έχασε για πάντα την αξία της, γιατί μπερδεύτηκαν από τότε το πρώτα και το ύστερα, και δεν μπορεί πια κανείς να γνωρίζει αν ο Τσάπλιν ονειρεύτηκε τον Χίτλερ μια τρομαγμένη και εφιαλτική νύχτα ή ο Χίτλερ τον Τσάπλιν σε μια στιγμή υπερβατικής συνείδησης του γελοίου χαρακτήρα του τρόμου και του τρομακτικού χαρακτήρα του γελοίου.

1 σχόλιο:

  1. Hitler’s diminished masculinity –

    To be compared with the feminine cast of the little tramp portrayed by Chaplin

    So much lustre surrounding so much shabbiness

    Hitler’s following

    To be compared with Chaplin’s public

    Chaplin – the plowshare that cuts through the masses; laughter loosens up the mass

    The ground of the Third Reich is stamped down hard and firm, and no more grass grows there.

    – Walter Benjamin, Hitler’s Diminished Masculinity, Fragment written c. August 1934

    ΑπάντησηΔιαγραφή