Πέμπτη, 26 Ιουνίου 2014

Φάκελος ΕΣΣΔ-ΗΠΑ-Κύπρος: Τηλεφώνημα Κίσινγκερ-Κάλαχαν, δυο μέρες μετά την πρώτη τουρκική εισβολή

Τηλεφώνημα Κίσινγκερ-Κάλαχαν, 22 Ιουλίου 1974, ώρα 11:25 π.μ.
Εισαγωγή του Αρχείου Εθνικής Ασφάλειας: Οι Κίσινγκερ και Κάλαχαν συνέχισαν να έχουν προβλήματα με τα υπερατλαντικά τηλεφωνήματα, αλλά οι επικοινωνίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΗΒ αυξήθηκαν κατά το ξεδίπλωμα της κυπριακής κρίσης. Θέλοντας να αποφύγει την σύγκρουση με την ελληνική χούντα, η οποία είχε χρηματοδοτήσει το πραξικόπημα της 18ης Ιουλίου ενάντια στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ο Κίσινγκερ τέθηκε εναντίον κάθε άσκησης πίεσης εναντίον της. Όπως εξήγησε στην "Ομάδα για την Κύπρο" του Στέιτ Ντεπάρτμεντ, "η απόπειρα να ανατρέψουμε την ελληνική κυβέρνηση για να ικανοποιήσουμε την ψυχή μας και να φέρουμε πίσω τον Μακάριο έχει πολύ ψηλό τίμημα." (Σημείωμα για τη συζήτηση για την "Κυπριακή κρίση", 18 Ιουλίου 1974). Η Τουρκία εισέβαλλε στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου και δυο μέρες μετά, την μέρα που έπεσε η ελληνική δικτατορία, στις 22 Ιουλίου, ο Κάλαχαν και ο Κίσινγκερ συζήτησαν τις εξελίξεις. Και οι δύο συμφώνησαν ότι ο Νίκος Σαμψών, ο πιστολάς που είχε εγκαταστήσει η ελληνική χούντα για να διοικήσει το νησί, έπρεπε να βγει απ' τη μέση, εξαιτίας του ρόλου του στην πρόκληση της τουρκικής εισβολής, αλλά η κατάρρευση της χούντας έθεσε γρήγορα τον Σαμψών εκτός εξουσίας. Έτσι, τα αστεία των δύο για το ότι ο Κίσινγκερ ήταν "βρωμιάρης" με τον Σαμψών είναι άσχετα με την πραγματικότητα. Είναι σαφές ότι οι Κάλαχαν και Κίσινγκερ είχαν διαφορετικές προσεγγίσεις στην κατάσταση, με τον Κάλαχαν να λέει ότι ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο ανατραπείς πρόεδρος, ήταν ο "νόμιμος Πρόεδρος", ενώ ο Κίσινγκερ πήρε "μη δεσμευτική" στάση. Ο Κίσινγκερ ήθελε ελευθερία δράσης για το κυπριακό και δεν ήθελε να στηρίξει το Μακάριο, τον οποίο έβλεπε ως υπερβολικά ανεξάρτητο. Αν και η συζήτηση ήταν φιλική, ο Κίσινγκερ δήλωσε αργότερα ότι "βασικά, ο Κάλαχαν τα έκανε όλα θάλασσα" επειδή δεν πίεσε τους Έλληνες [δικτάτορες] να είναι πιο ειλικρινείς με την Τουρκία (Σημείωμα για τη συζήτηση "Κύπρος", 14 Αυγούστου 1974).



Κίσινγκερ: Δε μου απάντησες στο τηλέφωνο. Σε πήρα τηλέφωνο σήμερα το πρωί και δεν μου απαντούσες.

Κάλαχαν: (Γελάει). Ε, ποια είναι η κατάσταση;

Κι: Από ό,τι καταλαβαίνουμε, έγινε πραξικόπημα στην Ελλάδα [βλ. γεγονότα 22ης Ιουλίου στην Αθήνα]

Κα. Ναι.

Κι. Και ο Σίσκο νομίζει ότι δεν θα είναι έτοιμοι για συνάντηση αύριο. 

Κα. Ναι, μου λένε ότι αυτός ο τύπος ο Ντάβος (;) αναλαμβάνει. Σωστά;

Κι. Σωστά, και η εκτίμησή μας είναι ότι δεν είναι και τόσο κακός.

Κα. Η ποια;

Κι. Η εκτίμησή μας είναι ότι μπορεί να είναι πιο μετριοπαθής.

Κα. Ναι, ξέρεις ότι έχεις βραχνή φωνή. Δε νομίζω ότι είναι μόνο η προφορά σου. Αυτό το κωλομηχάνημα που έχεις εκεί φταίει.

Κι. Θες να σε ξαναπάρω;

Κα. Νομίζω ότι μπορώ μόλις να καταλάβω τι λες, Χένρι, αν μιλάς αρκετά αργά. Είπες ότι -- ε, τι είπες στο τέλος;

Κι. Είπα ότι η εντύπωσή μου --η εντύπωσή μας-- είναι ότι αυτός ο τύπος μπορεί να μην είναι και άσχημος ως συνεργάτης.

Κα. Α, ναι, συμφωνώ, αλλά μου λένε ότι είναι αρκετά αντι-Τούρκος.

Κι. Μμμμ.

Κα. Όμως θα το αναβάλλω, και τι προτείνεις; Την Τετάρτη;

Κι. Θα το ανέβαλλα ως την Πέμπτη.

Κα. Δεν το αφήνουμε πολύ;

Κι. Καλά, τότε κάν' το την Τετάρτη αν θες.

Κα. Νομίζω καλύτερα να προσπαθήσουμε για Τετάρτη, και μπορεί να καταλήξουμε στην Πέμπτη.

Κι. Ωραία.

Κα. Γιατί εκεί η κατάσταση είναι τέτοια που έχεις αυτόν τον τύπο τον Σαμψών ακόμα εκεί.

Κι. Συμφωνώ.

Κα. Και με πήρε ο Ετσεβίτ και έλεγε ότι γίνεται γενοκτονία και ότι δεν υπάρχουν αρχές για να συννενοηθεί.

Κι. Τώρα μιλάμε με τον Βάλντχαϊμ...

Κα. Ναι.

Κι. ...για να αυξήσει την δύναμη των ΗΕ.

Κα. Ναι.

Κι. Και θα το υποστηρίξουμε έντονα αν το υποστηρίξετε κι εσείς.

Κα. Ναι, βέβαια θα το υποστηρίξουμε, αν και θα πρέπει μάλλον να εφοδιάσουμε κάποιους.

Κι. Αυτό νομίζω κι εγώ.

Κα. Ναι, ωραία. Λοιπόν, θα προσπαθούσα να το πετύχω αυτό, και θα χρειαζόταν να προσθέσουμε κάποιους στη δύναμη των ΗΕ και να τους αφήσουμε να λειτουργήσουν κάτω απ' την ομπρέλα των ΗΕ.

Κι. Ωραία.

Κα. Αλλά νομίζω ότι σ' αυτές τις συνθήκες είναι ακόμα σημαντικότερο να προσπαθήσουμε να το κάνουμε Τετάρτη αν γίνεται.

Κι. Ωραία. Και θα φέρω πίσω τον Σίσκο, και θα στείλω τον Μπιλ Μπάφαμ.

Κα. Τον Μπιλ τι;

Κι. Μπάφαμ.

Κα. Εντάξει. Ναι.

Κι. Είναι πολύ σταθερός και στέρεος και ήρεμος τύπος.

Κα. Πολύ καλά.

Κι. Και θα μεταφέρει τις σκέψεις μου με μεγάλη λεπτομέρεια.

Κα. Θα έρθει στη Γενεύη;

Κι. Αν τον θέλετε.

Κα. Ε, νομίζω καλύτερα να τον έχουμε πρώτα στο Λονδίνο.

Κι. ΟΚ. 

Κα. Και μετά έρχεται από το Λονδίνο στη Γενεύη όταν αρχίσουμε τις συνομιλίες.

Κι. Θα είναι στο Λονδίνο την Τετάρτη.

Κα. Την Τετάρτη.

Κι. Εκτός αν στραβώσει το πράμα.

Κα. Εκτός αν στραβώσει, ναι. Εντάξει. Θα τον δούμε εκεί πρωί-πρωί Τετάρτη λοιπόν Χένρι.

Κι. Θα είναι εκεί πρωί-πρωί Τετάρτη.

Κα. Και μετά μπορεί να διαβουλευτεί μαζί μας πριν φύγουμε. Και θα προσπαθήσουμε να βάλουμε τις διαβουλεύσεις Τετάρτη απόγευμα.

Κι. Έξοχα.

Κα. Δες αν μπορείς να το θέσεις αυτό με τους Έλληνες και τους Τούρκους, εντάξει;

Κι. Θα κάνω ό,τι μπορώ.

Κα. Ωραία, παλιόφιλε. Ωραία.

Κι. Κι εγώ το απόλαυσα που συνεργαστήκαμε σ' αυτό.

Κα. Κι εγώ, πολύ. Νομίζω ότι καλά τα καταφέραμε, εσύ;

Κι. Νομίζω ότι εξελίχθηκε σε καθαρό κέρδος [net asset].

Κα. Ναι, κι εγώ νομίζω ότι είναι καλό. Πρέπει να ξεφορτωθούμε αυτόν τον Σαμψών γρήγορα, ξέρεις.

Κι. Ε, σου είπα, θα το υποστηρίξουμε αυτό.

Κα. Ναι, σωστά. ΟΚ, τότε να φέρουμε τον άνθρωπό σου εδώ, να μιλήσουμε και μετά θα προσπαθήσουμε να ξανασυντονιστούμε.

Κι. Λοιπόν, κοίτα, συναντάω τον Μακάριο απόψε.

Κα. Ναι,

Κι. Και θα το παίξω κουλ.

Κα. Μην το παίξεις πολύ κουλ.

Κι. Όχι, χαλαρά θα το παίξω.

Κα. Πρέπει να αναγνωρίσεις ότι είναι ο νόμιμος Πρόεδρος μέχρι να γίνουν άλλες διευθετήσεις.

Κι. Σωστά. Όχι, θα είμαι πολύ φιλικός, αλλά δεν θα δεσμευτώ.

Κα. Ναι, σωστά. Σου λέω, πρέπει να κινηθούμε πολύ λεπτά σ' αυτό εδώ το θέμα Χένρι.

Κι. Συμφωνώ.

Κα. Ναι, γιατί έχουμε αυτό το μεγάλο...ε, έχουμε πολλές πληροφορίες, θα τα πω στο φίλο σου _______. Και ξέρω όλες τις δυσκολίες, αλλά θεωρώ ότι θέλετε να εμφανιστείτε απομονωμένοι σ' αυτό εδώ, ξέρεις. Αν κινηθούμε, πρέπει να κινηθούμε μαζί.

Κι. Όχι, όχι, δεν θα κάνουμε δέσμευση, αλλά δεν θέλουμε να παρθεί τελική απόφαση.

Κα. Όχι, όχι, εντάξει. Λοιπόν, θα τον ενημερώσουμε μέσω του πρεσβευτή μας στα ΗΕ εδώ. Ωραία, θα τον πληροφορήσουμε τι συμβαίνει, και θα ειδοποιήσουμε και τον Ντεκτάς, τον Τούρκο ηγέτη, και τον Κληρίδη.

Κι. Σωστά. Και θα παραμείνουμε χαλαροί και πολύ φιλικοί.

Κα. Ναι, σωστά.

Κι. Και θα σας στείλουμε αναφορά με τηλεγράφημα.

Κα. Ναι, συνέχισέ το αυτό λίγο ακόμα Χένρι. Ακολούθα τη συμβουλή του θείου σου.

Κι. Όχι, σ' αυτό μπορείς να βασίζεσαι. Μπορείς απολύτως να βασίζεσαι.

Κα. Και πρέπει να είσαι εντελώς βρωμιάρης με τον Σαμψών.

Κι. Και σ' αυτό μπορείς να βασιστείς (γέλιο).

Κα. Πολύ ωραία. Πάντα μπορώ να βασιστώ σε σένα ότι θα είσαι βρωμιάρης, ε; 

Κι. Έχουμε γίνει πάρα πολύ κακοί [nasty] σ' αυτό [το θέμα;].

Κα. (Γέλιο). Εντάξει.

Κι. Ωραία. Χάρηκα που τα είπαμε.

Κα. Γεια σου τώρα.

1 σχόλιο:

  1. Ερώτηση προς αναγνώστες, κυρίως κύπριους αναγνώστες: Πόσο γνωστά είναι τα ντοκουμέντα που ανεβαίνουν στην κυπριακή δημόσια σφαίρα; Μπορείτε να με πληροφορήσετε επ' αυτού;

    ΑπάντησηΔιαγραφή