Τετάρτη, 25 Ιουνίου 2014

Φάκελος ΕΣΣΔ-ΗΠΑ-Κύπρος: Τηλεγραφήματα για τη "Σοβιετική δράση για την Κύπρο", 1974. Τηλεγράφημα 20 Μαρτίου 1974

Ξεκινώντας από τις 20 Μαρτίου του 1974, περίπου τέσσερις μήνες πριν το πραξικόπημα της ελληνικής χούντας και τέσσερις ακριβώς μήνες πριν την πρώτη τουρκική εισβολή στην Κύπρο, το αρχείο του Wikileaks, και συγκεκριμένα το υποαρχείο με γενικό τίτλο "Τηλεγραφήματα Κίσινγκερ", περιέχει σειρά τηλεγραφημάτων με γενικό τίτλο "Soviet Demarche on Cyprus", ή "Σοβιετικό διάβημα για την Κύπρο" (η λέξη "démarche" έχει διάφορα άλλα νοήματα όπως "κατεύθυνση", "δράση", "αντίδραση" και "ελιγμός" στη διπλωματική ορολογία).

Ακολουθεί το πρωτότυπο και η μετάφραση του πρώτου από αυτά τα τηλεγραφήματα, ημερομηνίας 20 Μαρτίου 1974.

SOVIET DEMARCHE ON CYPRUS
Date:1974 March 20, 17:30 (Wednesday) Canonical ID:1974MOSCOW03982_b

Original Classification:SECRET Current Classification:UNCLASSIFIED
Handling Restrictions:-- N/A or Blank -- Character Count:1529
Executive Order:GS Locator:TEXT ON MICROFILM,TEXT ONLINE
TAGS:CY - Cyprus | PFOR - Political Affairs--Foreign Policy and Relations | UR - Soviet Union (USSR) | US - United States Concepts:FOREIGN POLICY POSITION | INDEPENDENCE | INTERVENTION | POLITICAL STABILITY
Enclosure:-- N/A or Blank -- Type:TE
Office Origin:-- N/A or Blank --
Office Action:ACTION EUR - Bureau of European and Eurasian Affairs Archive Status:Electronic Telegrams
From:Russia Moscow Markings:Declassified/Released US Department of State EO Systematic Review 30 JUN 2005
To:Cyprus Nicosia | Department of State | Greece Athens | North Atlantic Treaty Organization (NATO) | Russia Saint Petersburg | Secretary of State | Turkey Ankara | United Kingdom London

1. SOVIET PRESS HAS RECENTLY RAISED CYPRUS PROBLEM, REPORTING,
WITHOUT DETAILS, THREATS TO CYPRUS INDEPENDENCE. REPORTS HAVE
SUGGESTED PLOTTING BETWEEN GREEK GOVERNMENT AND REMNANTS OF
GRIVAS ORGANIZATION TO SUBVERY CYPRIOT INDEPENDENCE. GIVEN
APPARENT LACK OF EVIDENCE FOR SUCH DEVELOPMENTS, VORONTSOV'S
APPROACH (REFTEL) MAY BE MORE IMPORTANT FOR ITS TACTICAL
ASPECTS THAN FOR WHAT IT REVEALS ABOUT SOVIET CONCERN.

2. SOVIETS ARE NO DOUBT AWARE OF BILATERAL COMPLICATIONS FOR
U.S. WHICH WOULD RESULT FROM U.S. INTERVENTION WITH GREEKS AND
TURKS, ESPECIALLY IN VIEW OF INSUBSTANTIAL NATURE OF CURRENT
RUMORS. MOSCOW MAY ALSO SEE POTENTIAL GAIN FROM CONDOMINIUM
ASPECTS OF COORDINATED U.S.-SOVIET APPROACH ON CYPRUS. NOT
ONLY WOULD SUCH AN APPROACH IMPLY U.S. ACCEPTANCE OF MAJOR
SECRET

SECRET

PAGE 02 MOSCOW 03982 201753Z

SOVIET INVOLVEMENT IN THIS ISSUE; IT COULD ALSO HAVE POTENTIAL
FOR EXACERBATING U.S. RELATIONS WITH NATO ALLIES.
STOESSEL

SECRET

NNN

Μετάφραση: 

Από Μόσχα, Ρωσία [Αμερικανική Πρεσβεία]
Προς: Λευκωσία Κύπρος [Αμερικανική Πρεσβεία], ΥΠΕΣ ΗΠΑ, Αθήνα, Ελλάδα [Αμερικανική Πρεσβεία], ΝΑΤΟ, Αγ. Πετρούπολη, Ρωσία [Αμερικανικό Προξενείο], Υπουργό Εσωτερικών ΗΠΑ, Άγκυρα, Τουρκία [Αμερικανική Πρεσβεία], Λονδίνο, ΗΒ

1. Ο Σοβιετικός Τύπος έθεσε πρόσφατα το κυπριακό πρόβλημα, αναφέροντας, χωρίς να δίνει λεπτομέρειες, την ύπαρξη απειλών για την κυπριακή ανεξαρτησία. Τα ρεπορτάζ του παραπέμπουν σε συνωμοσία ανάμεσα στην κυβέρνηση της Ελλάδας και σε υπολείμματα της οργάνωσης του Γρίβα ώστε να ανατραπεί η ανεξαρτησία της Κύπρου. Με δεδομένη την προφανή έλλειψη τεκμηρίων για τέτοιες εξελίξεις, η προσέγγιση Βορόντσοφ (REFTEL) μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για τις τακτικές πλευρές της από ό,τι για το τι αποκαλύπτει για τις σοβιετικές ανησυχίες.

2. Αναμφίβολα, οι Σοβιετικοί γνωρίζουν τις διμερείς επιπλοκές που θα πήγαζαν από την παρέμβασή μας σε Έλληνες και Τούρκους, κυρίως ενόψει της αβάσιμης φύσης των τωρινών φημών. Η Μόσχα μπορεί επίσης να βλέπει δυνατότητα κέρδους από τις διαστάσεις συγκατοίκησης μιας συντονισμένης Αμερικανοσοβιετικής προσέγγισης της Κύπρου. Η προσέγγιση αυτή δεν θα σήμαινε απλώς την αμερικανική αποδοχή μείζονος μυστικής εμπλοκής της ΕΣΣΔ στο θέμα αυτό. Θα είχε επίσης τη δυνατότητα να επιδεινώσει τις αμερικανικές σχέσεις με συμμάχους του ΝΑΤΟ.
STOESSEL
NNN
***
Σχόλια, LR:

α) Έχουμε κατά συνέπεια ένα πρώτο τεκμήριο, μέσω των αμερικανικών μυστικών εγγράφων, ότι η ΕΣΣΔ εξέφρασε, στο στάδιο αυτό μέσω του Σοβιετικού Τύπου, ανησυχία για ελληνική ακροδεξιά εμπλοκή στην Κύπρο που θα ανέτρεπε την κυβέρνηση Μακαρίου.

β) Η ιστορία μας αρκεί για να γνωρίζουμε ότι η ανησυχία αυτή, τρισίμιση μήνες πριν το πραξικόπημα κατά του Μακάριου, ήταν απόλυτα βάσιμη.

γ) Κατά συνέπεια, το τηλεγράφημα μας αναγκάζει να αμφιβάλλουμε μόνο για ένα πράγμα: αν δηλαδή οι Αμερικανοί ήταν τόσο "αφελείς" ώστε να θεωρήσουν ότι οι Σοβιετικοί δεν γνώριζαν τι έλεγαν, δηλαδή, αν ήταν πράγματι "στο σκοτάδι" για την προετοιμασία πραξικοπήματος στην Κύπρο από την κυπριακή ακροδεξιά και την ελληνική χούντα ενώ γνώριζαν ότι υπήρχε τέτοια προετοιμασία οι Σοβιετικοί --πράγμα που φαντάζει απίθανο με δεδομένες τις στενότατες σχέσεις των Αμερικανών με τους έλληνες συνταγματάρχες-- ή αν --το σαφώς πιθανότερο-- επικοινωνούν μεταξύ τους κάνοντας πως αγνοούν την πραγματικότητα.

δ) Μπορούμε από το τηλεγράφημα να είμαστε βέβαιοι για το γεγονός ότι οι Αμερικανοί αγνόησαν τις σοβιετικές προειδοποιήσεις, καθώς αυτή ακριβώς είναι η εισήγηση του τηλεγραφήματος, το οποίο λέει ρητά ότι δεν πρέπει οι ΗΠΑ να κάνουν καμία ενέργεια είτε με την Αθήνα είτε με την Άγκυρα, για να μην διακινδυνευτούν οι σχέσεις τους ως συμμάχων του ΝΑΤΟ, και για να μην βρουν "πάτημα" οι Σοβιετικοί να εμπλακούν στην Κύπρο.

ε) Το τηλεγράφημα, τέλος, μας δείχνει με σαφήνεια ότι η αντίθεση των ΗΠΑ σε οποιαδήποτε εμπλοκή της ΕΣΣΔ στην κυπριακή κρίση, που πλησιάζει την κορύφωσή της, αποτελεί η ίδια ένα κίνητρο για να αγνοηθούν οι προειδοποιήσεις της ΕΣΣΔ, είτε πραγματικά τις θεωρούσαν αβάσιμες οι Αμερικανοί είτε προσποιούνταν πως δεν γνώριζαν τίποτε πέρα από τις "φήμες" του "Σοβιετικού Τύπου."

Θα δούμε κατά πόσο ο Μακάριος Δρουσιώτης έχει λάβει υπόψη του το πιο πάνω εξαιρετικά σημαντικό τηλεγράφημα. Από την δική του σύνοψη του βιβλίου πάντως, τα πορίσματα που αντλεί φαίνονται να το αγνοούν εντελώς ως προς το τι δείχνει, με μεγάλη σαφήνεια, για κομβικά ζητήματα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου