Παρασκευή, 23 Μαΐου 2014

Γ. Σταμάτης- Για μερικές μαρξικές εκφράσεις που προέρχονται από τον Faust του Γκαίτε

Για μερικές Μαρξικές εκφράσεις που προέρχονται από τον Faust του Goethe

Πρόθεση μας δεν είναι να πούμε εδώ κάτι για την ανάγνωση του Faust από τον Marx, θέλουμε απλώς να δείξουμε ότι ορισμένες μαρξικές εκφράσεις, η προέλευση των οποίων είναι άγνωστη μέχρι σήμερα, προέρχονται από τον Faust. M' αυτό δεν σκοπεύουμε να προκαλέσουμε και να ικανοποιήσουμε την φιλολογική περιέργεια του αναγνώστη, αλλά να τον βοηθήσουμε να κατανοήσει καλλίτερα τι ήθελε να τονίσει ο Marx επιλέγοντας και χρησιμοποιώντας ορισμένες εκφράσεις.

Οι, ας τις πούμε έτσι, «ανακαλύψεις» αποτελούν παραπροϊόντα της δουλειάς του συντάκτη αυτών των
γραμμών πάνω στην ελληνική μετάφραση του πρώτου κεφαλαίου της πρώτης έκδοσης του Ιου τόμου του Κεφαλαίου και του αντίστοιχου Παραρτήματος «Η αξιακή μορφή» καθώς και πάνω στην θεώρηση της ελληνικής μετάφρασης των Μαργκινάλια στο «Εγχειρίδιο της Πολιτικής Οικονομίας» του Adolph Wagner.


Είναι γνωστό ότι το μαρξικό Im Anfang war die That1 (Εν αρχή ην ή πράξις) προέρχεται από τον Faust (Faust, Der Tragödie erster Teil, Vers 1237) και αποτελεί παραλλαγή της γνωστής φράσης από την Γραφή.

Από πού όμως προέρχεται το ein sinnlich übersinnliches Ding3 (ένα αισθητό υπεραισθητό πράγμα), το οποίο σύμφωνα με τον Marx γίνεται το τραπέζι, ένα κοινό αισθητό πράγμα, μόλις εμφανισθεί ως εμπόρευμα; Προέρχεται κι αυτό από τον Faust. Εκεί, στο Martens Garden (Faust I, Verse 34143536), η ανησυχούσα Μαργαρίτα προσπαθεί να βεβαιωθεί ότι ο Faust έχει καλή σχέση με την θρησκεία. Ο Φάουστ προσπαθεί, όσο θέλει και μπορεί, να την καθησυχάσει. Αφού αποχωρήσει η Μαργαρίτα, εμφανίζεται στον Φάουστ ο Μεφιστοφελής, ο οποίος είχε κρυφακούσει, αόρατος, την συνομιλία της Μαργαρίτας και του Φάουστ. Ο Μεφιστοφελής θεωρεί την επιθυμία της Μαργαρίτας να μάθει αν ο Φάουστ είναι ευσεβής ως επιθυμία της γυναίκας να μάθει αν ο εκλεκτός της είναι ευσεβής και ως εκ τούτου του χεριού της. Ο Φάουστ υπερασπίζεται την εύλογη επιθυμία της Μαργαρίτας ως απορρέουσα από την πίστη της και την ανησυχία της μη και ο αγαπημένος της είναι άπιστος κι ως εκ τούτου απολωλώς. Οπότε ο Μεφιστοφελής του απαντά:

«Du übersinnlicher sinnlicher Freier
Ein Mägdlein nasführt dich».
(«Εσύ, μεταφυσικέ αισθησιακέ εραστή Ένα κοριτσόπουλο σε τραβάει από τη μύτη»)
(Faust I, Verse 15341535).

Το sinnlich übersinnliches Ding (αισθητό υπεραισθητό πράγμα) του Marx κρατάει τόσο τις λέξεις übersinnlich και sinnlich όσο και την μεταξύ τους παιγνιώδη αντίστιξη. Ωστόσο, τόσο οι λέξεις όσο και η μεταξύ τους αντίστιξη έχουν αλλαγμένο περιεχόμενο.

Αλλά και τα «holden Hindernisse» («ιερά εμπόδια») τα οποία κατά τον Marx είχε θέσει η Τράπεζα της Αγγλίας η ίδια στον εαυτό της, προέρχονται από τον Faust. Γράφει ο Marx:

«Στην εσωτερική σφαίρα κυκλοφορίας μπορεί μόνον ένα εμπόρευμα να χρησιμεύσει ως μέτρο της αξίας και ως εκ τούτου ως χρήμα. Στην παγκόσμια αγορά κυριαρχεί διπλό μέτρο αξίας, χρυσός και άργυρος90». Και παρατηρεί στην αντίστοιχη υποσημείωση 90: «Εξ ου και η κακογουστιά κάθε νομοθεσίας, η οποία υποχρεώνει τις Κεντρικές Τράπεζες να αποθησαυρίζουν μόνο το ευγενές μέταλλο που λειτουργεί στο εσωτερικό της χώρας ως χρήμα. Τα "ιερά εμπόδια" που κατ' αυτόν τον τρόπο δημιούργησε μόνη της η Τράπεζα της Αγγλίας π.χ. είναι γνωστά...»4.

Το «holden Hindernisse» είναι ο διεφθαρμένος μαρξικός τρόπος ανάγνωσης του «holden Schranken» του Faust. Εκεί, στο Prolog im Himmel (Teil I, Verse 245253), ο Μεφιστοφελής αιτείται από τον Κύριο να του επιτρέψει να εισαγάγει εις πειρασμόν τον Φάουστ. Ο Κύριος συναινεί, λέει ωστόσο στον Μεφιστοφελή πως δεν θα τα καταφέρει. Κι ο Μεφιστοφελής του απαντά:

«Μεφιστοφελής: Εντάξει! δεν θα πάρει και πολύ χρόνο.
Δεν ανησυχώ καθόλου για το στοίχημα μου.
Όταν πετύχω τον σκοπό μου θα μου επιτρέψετε να κραυγάσω τον θρίαμβο μου.
Χώμα έχει να φάει, και μάλιστα με ευχαρίστηση.
Όπως η γριά θεια μου, ο περίφημος όφις.
Ο Κύριος: Κι εδώ μπορείς να δράσεις ελεύθερα·
Ποτέ δεν μίσησα τους ομοίους σου.
Απ' όλα τα πνεύματα τα αρνητικά λιγότερο ενοχλητικό μου είναι αυτό που εισάγει σε πειρασμό.
Πολύ εύκολα μπορεί η δραστηριότητα του ανθρώπου να ατονίσει.
Εύκολα επιθυμεί ο άνθρωπος την απόλυτη γαλήνη·
Γι αυτό και του προσθέτω ευχαρίστως και τον σύντροφο·
Που τσιγκλάει και πράττει και οφείλει να δρα ως διάβολος».
(Faust I, Verse 330343).

Και συνεχίζει ο Κύριος, στεφόμενος προς τους αγγέλους που τον συνοδεύουν:

«Εσείς όμως, γνήσια τέκνα του θεού
Απολαμβάνετε την ζωντανή πλούσια προστασία!
Το γιγνόμενον που αιώνια δρα και ζη, Σας περιβάλλει με τους ιερούς φράχτες (holden Schranken), της αγάπης.
Κι ό,τι αιωρείται σε ιριδίζουσα μορφή το εδραιώνει με σκέψεις διαρκείς».
(Teil I, Verse S44349)5.

Επίσης από τον Faust προέρχεται και η μαρξική innerer Znsammenhang der bürgelichen Produktionsverhältnisse (η εσωτερική συνάρτηση των αστικών σχέσεων παραγωγής), την οποίαν διερεύνησε η Κλασική Πολιτική Οικονομία. Γράφει ο Marx στο Κεφάλαιο:

«- Για να το παρατηρήσω μια για πάντα, με κλασική Πολιτική Οικονομία εννοώ όλη την Οικονομία από τον W. Petty, η οποία διερεύνησε την εσωτερική συνάρτηση των αστικών σχέσεων παραγωγής, σε αντίθεση προς την χυδαία Οικονομία, η οποία τριγυρίζει μόνον μέσα στη φαινομενική συνάρτηση...»6.

Αλλά και στις Θεωρίες για την Υπεραξία ομιλεί ο Marx για την «εσωτερική συνάρτηση», για την «εσωτερική συνάρτηση, ούτως ειπείν [για την] φυσιολογία του αστικού συστήματος» και για την «εσωτερική οργανική συνάρτηση και βιοτική διαδικασία» του αστικού συστήματος, την οποία αντιπαραθέτει στις «εξωτερικά εμφανιζόμενες μορφές ζωής», στην «φαινομενική συνάρτηση»7.

Όπως αναφέραμε, η έκφραση «εσωτερική συνάρτηση» προέρχεται από τον Faust, όπου διαβάζουμε:

«Γι αυτό παραδόθηκα στην μαγεία, Για να δω τι τον κόσμο Στα εσώτατά του συνέχει». (Faust I, Verse 377, 382 και 383).

Η παραπομπή της μαρξικής εσωτερικής συνάρτησης στο τι τον κόσμο στα εσώτατά του συνέχει του Faust αποσκοπεί προφανώς στην χωρίς πολλές κουβέντες εξύμνηση της σφοδρής επιθυμίας των κλασικών οικονομολόγων για διερεύνηση και γνώση της αστικής κοινωνίας.

Και στα Μαργκινάλια στο «Εγχειρίδιο της Πολιτικής Οικονομίας» του Adolph Wagner βρίσκουμε σαφείς απόηχους της μαρξικής ανάγνωσης του Faust. Εδώ μάλιστα θα πρέπει να δεχθεί κανείς ότι ο Marx, όταν έγραφε τα Μαργκινάλια, ξαναδιάβαζε τον Faust ή ότι τον είχε πρόσφατα ξαναδιαβάσει. Ήδη η χρησιμοποίηση των λέξεων ennuyieren (ενοχλώ, εκνευρίζω) (Faust I, Verse 1837 και 3265) και famulus (βοηθός, επιστημονικός βοηθός και κατ' επέκτασιν παραπαίδι) (Faust I, Verse 518 και Faust II, Verse 6620 κ.ε.) μαρτυρούν μια πρόσφατη πολλοστή ανάγνωση του Faust.

Ιδιαιτέρως η φράση «Μ' αυτήν την ευκαιρία μαθαίνουμε όμως τι συμβαίνει υποκειμενικά με την μέχρι τούδε αντικεμενική σύγχυση εννοιών του πληρεξουσίου Wagner»8 παραπέμπει ευθέως στον Faust. Διότι ο Adolph Wagner, ο οποίος σ' αυτό το σημείο πρεσβεύει απόψεις του Rodbertus, παριστάνεται στην παραπάνω φράση από τον Marx ως πληρεξούσιος του Rodbertus - ακριβώς όπως στον Faust (Teil II, Verse 6620 κ.ε.) ο «ευγενής δόκτωρ Wagner», παλιότερος famulus (βοηθός) του Φάουστ, παριστάνεται, μετά την «ανεξήγητη εξαφάνιση» του τελευταίου, ως ο αντιπρόσωπος του.

Το γεγονός ότι ο Marx στα Μαργκινάλια παραθέτει και άμεσα από τον Faust9 ενισχύει την παραπάνω άποψη μας. Και η άποψη μας αυτή επιβεβαιώνεται σχεδόν πλήρως από την φράση του Marx: «Πάμε λοιπόν στην άλλη πρόταση του Φάουστους του Wagner»10. To παράθεμα που ακολουθεί είναι μια πρόταση του Rodbertus, την οποία παραθέτει ο Wagner στο εγχειρίδιο του. Ο Φάουστους, δηλαδή ο μέντορας του Wagner είναι ο Rodbertus, έτσι όπως στον Faust ο μέντορας του famulus «ευγενούς δόκτορα Wagner» ήταν ο Φάουστ.

Μια φαινομενικά φιλολογική ανάγνωση του Marx σαν την παραπάνω δεν είναι τελείως χωρίς όφελος. Κατά την εργασία μας πάνω στην προαναφερθείσα μετάφραση του Marx υποβληθήκαμε στον κόπο να ανιχνεύσουμε όλες τις εκφράσεις του Marx που ηχούσαν κατά κάποιον τρόπο εγελιανά. Μετά από επισταμένη έρευνα διαπιστώσαμε ότι ο Marx δεν είχε τίποτα κατά νου με την εγελιανή διαλεκτική - ούτε με μια «στημένη με το κεφάλι κάτω» εγελιανή διαλεκτική - και ότι όλες οι μαρξικές εκφράσεις που προέρχονται από την «Επιστήμη της Λογικής» του Hegel δεν είναι παρά, όπως λέει αλλού ο ίδιος ο Marx, μια ερωτοτροπία με τον Hegel. Προς ποίον σκοπόν; Σκοπός του Marx είναι προφανώς να κερδίσει τον «μορφωμένο αναγνώστη» (Marx), δημιουργώντας του την εντύπωση ότι κι αυτός είναι ένας από τους ομοίους του αφού μιλάει την ίδια γλώσσα μ' αυτόν11. Παρόμοια σκοπιμότητα και λειτουργία έχουν και οι συχνές παραπομπές του Marx στην παγκόσμια λογοτεχνία (στους αρχαίους Έλληνες, στους Λατίνους, στον Δάντη, στον Σαίξπηρ, στον Goethe και σε άλλους πολλούς).

Σημειώσεις
1. Δες Kart Marx. Εμπόρευμα και χρήμα. Το πρώτο κεφάλαιο από την πρώτη έκδοση (1867) του «Το Κεφάλαιο. Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας» με το «Παράρτημα 1.1: Η αξιακή μορφή». Μετάφραση, εισαγωγή και σχόλια Γιώργος Σταμάτης. Εκδόσεις Κριτική. Αθήνα 1991, και Karl Marx. Μαργκινάλια στο «Εγχειρίδιο της Πολιτικής Οικονομίας» του Adolph Wagner. Μετάφραση Κώστας Σιδηρόπουλος. θεώρηση Γιώργος Σταμάτης, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα 1993.
2. Karl Marx, Εμπόρευμα και χρήμα..., ο.π., σ. 87.
3. Karl Marx, Εμπόρευμα και χρήμα..., ο.π., σ. 74.
5. Έτσι λοιπόν η υπόθεση που κάνουμε στην υποσημείωση 94*α (Karl Marx, Εμπόρευμα και χρήμα..., ο.π., σ. 174) για την προέλευση της μαρξικής έκφρασης «holden Hindernisse» αποδεικνύεται λανθασμένη.
6. Karl Marx, Εμπόρευμα και χρήμα..., ο.π., υπος. 24, σ. 74.
7. Karl Marx, Theorien über den Mehrwert, Teil II, MEW BD. 26.2, σ. 16163.
8. Karl Marx, Μαργκινάλια..., ο.π., σ. 28. Η ορθή ανάγνωση αυτού του χωρίου του Marx είναι εκείνη ακριβώς, την οποίαν απορρίπτουμε στην υποσημείωση 48 της
παραπάνω ελληνικής μετάφρασης.
9. «με λόγια μπορείς να διενεχθείς θαυμάσια, με λέξεις μπορείς να οικοδομήσεις ένα σύστημα». Karl Marx, Μαργχινάλια..., ο.π., σ. 34. Το χωρίο είναι από τον Faust (Faust I, Verse 19971998).
10. Karl Marx, Μαργκινάλια..., ο.π., σ. 39.

33 σχόλια:

  1. ΑΓΝΟΙΑΣ ΑΓΩΝΑΣ ΑΓΟΝΟΣ

    […] Μια φαινομενικά φιλολογική ανάγνωση του Marx σαν την παραπάνω δεν είναι τελείως χωρίς όφελος. […]

    Και θα ’θελα πολύ, μα πάρα πολύ να ρωτήσω τον κ. Σταμάτη για να μάθω τι εννοεί ακριβώς με την παραπάνω ―κι άλλες πολλές παρόμοιες που για ευνόητους λόγους δεν μπορώ εδώ να εξετάσω― φράση: μπορεί, δηλαδή κανένας σοβαρός επιστήμονας να διαβάσει έναν διανοητή του διαμετρήματος και του βεληνεκούς του Μαρξ, αν μη ―εξυπακούεται σε πρώτη, αρχική, εισαγωγική φάση― αυστηρά φιλολογικά; Και μάλιστα από κάποιον ή κάποια που η μητρική τους γλώσσα δεν είναι η γερμανική; Πόσω μάλλον που η σημερινή γερμανική αρχίζει να απέχει τόσο πολύ από την γερμανική της εποχής του Μαρξ που μια αρχική «φιλολογική» ανάγνωσή του γίνεται πολλές φορές αναγκαία και για έναν σημερινό Γερμανό ή μιαν σημερινή Γερμανίδα που θέλουν να εντρυφήσουν στο έργο.

    Αν η παραπάνω φράση δεν αποτελούσε απλά μια ακόμη μπαρούφα απ’ αυτές που άγρια βλαστάνουν στο μποστάνι του πολιτικού χώρου «διανοουμένων» της αλήστου μνήμης «Β΄ Πανελλαδικής», η όλη υπόθεση θα ήταν μάλλον μπανάλ, για να μην πω πληκτική: η αβελτηρία αναβλύζει ασταμάτητα από την πηγή της ανθρώπινης βλακείας, είτε αυτή είναι εκ γενετής είτε επίκτητη.

    Δυστυχώς, δεν έχουν έτσι τα πράγματα.

    Η όλη ανάλυση του συσχετισμού γλωσσικών εκφράσεων του Μαρξ που «προέρχονται» από τον Γκαίτε δείχνει την άγνοια του κ. Σταμάτη όχι μόνο περί τον Γκαίτε και τον Μαρξ ―σήμερα μπορεί κανείς άνετα να ψαρεύει στα θολά νερά, αφού η υπεροχή στην Ελλάδα της αγγλόγλωσσης παιδείας όλο και πιο δύσκολη κάνει την όποια εμβάθυνση στην γερμανική, ιδίως την ιστορική εμβάθυνση―, αλλά και περί την ελληνική γλώσσα. Αν ο κ. Σταμάτης γνώριζε καλά ελληνικά, τότε με κάποια προσεκτική παρατήρηση θα έβλεπε καθαρά ότι η ξένη γλώσσα που περισσότερο επηρέασε τον Μαρξ ―εννοείται απ’ αυτές που γνώριζε, δεν ήξερε π. χ. σανσκριτικά― ήταν η ελληνική και πιο συγκεκριμένα η αρχαία.

    Αλλά από τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο δεν περιμένει κανένας τίποτα καλύτερο. Για καλή τύχη των επερχόμενων γενεών που θα μάθουν καλύτερα αρχαία ελληνικά από τις απερχόμενες, ο Μαρξ ήξερε άριστα αρχαία ελληνικά κι είχε μελετήσει και κατανοήσει τους Αρχαίους Έλληνες από το πρωτότυπο. Κι αυτό σ’ αντίθεση με τον κ. Σταμάτη που δεν φαίνεται να σκαμπάζει και πολλά «αρχαία». Αν και σ’ αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση, άμα δει κανείς ότι διασημότεροί του κάνουν τα ίδια και χειρότερα: αρκεί να προσεχτεί πώς ο κ. Μπαντιού διαβάζει την «Πολιτεία» του Πλάτωνα, την οποία πασίδηλα γνωρίζει αποκλειστικά και μόνο από μετάφραση…

    Πάντως θα επανέλθω (χρειάζεται να «μπει στο παιχνίδι» κι ο Γκαίτε) ευκαιρίας δοθείσης, αφού προς το παρόν για λόγους ανεξάρτητους από την θέλησή μου δεν μπορώ να επεκταθώ.

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συγγνώμη Αντώνη, αλλά και εγώ βρίσκω το κείμενο στην καλύτερη περίπτωση απλοϊκό και το συμπέρασμά του γελοίο.
    Άλλα κείμενα του Σταμάτη τα βρήκα καλά και χρήσιμα, αλλά αυτό όχι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Για την ουσία του κειμένου δεν έχω άποψη, αλλά το συμπέρασμα νομίζω αδικεί κατάφωρα τον Μαρξ αλλά και τον ίδιο τον Γ. Σταμάτη-τότε γιατί κάθισε και μελέτησε έναν … φελλό :

    «Σκοπός του Marx είναι προφανώς να κερδίσει τον «μορφωμένο αναγνώστη» (Marx), δημιουργώντας του την εντύπωση ότι κι αυτός είναι ένας από τους ομοίους του αφού μιλάει την ίδια γλώσσα μ' αυτόν11. Παρόμοια σκοπιμότητα και λειτουργία έχουν και οι συχνές παραπομπές του Marx στην παγκόσμια λογοτεχνία (στους αρχαίους Έλληνες, στους Λατίνους, στον Δάντη, στον Σαίξπηρ, στον Goethe και σε άλλους πολλούς).»

    Δηλαδή τόσο ρηχός αυτός ο Μαρξ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ιστρολλικός24 Μαΐου 2014 - 12:39 μ.μ.

    Δεν νομίζω ότι προκύπτει από το συμπέρασμα του Σταμάτη ότι ο Μαρξ ήταν ρηχός ή φελλός. Δεν είναι ούτε ασυνήθιστο ούτε μεμπτό για έναν στοχαστή/ερευνητή να γράφει στο στιλ της εποχής του. Την ορθότητα των παρατηρήσεών του βέβαια δεν μπορώ να την κρίνω καθώς ούτε γερμανικά ούτε τον Γκέτε γνωρίζω. Ενδεχόμενως το κείμενο να είναι μέρος κάποιου μεγαλύτερου ερευνητικού πλαισιού και μέσα σε αυτό να μην φαντάζει τόσο απλοϊκό όπως λέει ο Νάφτα πιο πάνω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. @Ιστρολλικός
      Έχεις δίκιο, κάποιος που θέλει να δημιουργήσει εντυπώσεις για κάτι (ότι είναι μορφωμένος), σημαίνει ότι στην πραγματικότητα δεν είναι αυτό το κάτι και αυτό σημαίνει ότι προσπαθεί να εξαπατήσει, παραπλανήσει τους αναγνώστες,
      Οπότε διορθώνω το σχόλιό μου και όπου έγραψα φελλός και ρηχός, μπαίνει απατεώνας και μπαγαπόντης αντίστοιχα.

      Διαγραφή
    2. Αυτό δεν κατάλαβα καθόλου τι σημαίνει:
      «Δεν είναι ούτε ασυνήθιστο ούτε μεμπτό για έναν στοχαστή/ερευνητή να γράφει στο στιλ της εποχής του.»
      Ίσως γιατί δεν κατάλαβα σε ποιόν αναφέρεσαι.

      Διαγραφή
    3. Ιστρολλικός24 Μαΐου 2014 - 2:53 μ.μ.

      @EG

      Αναφέρομαι στον Μαρξ. Λέω, ότι αν καταλαβα καλά από την γρήγορα ανάγνωση που έκανα, ο Σταμάτης λέει ότι οι αναφορές του Μαρξ στην παγκόσμια λογοτεχνία δεν παίζουν κάποιο "λειτουργικό" ρόλο στο (συγκεκριμένο;) έργο του Μαρξ, αλλά έχουν περισσότερο "στιλιστικό" χαρακτήρα ως αναφορές στο πολιτισμικό σύμπαν της διανόησης της εποχής. Δεν ξέρω κατά πόσο όντως ισχύει αυτό αλλά και να ισχύει, ο σχολιασμός του από το Σταμάτη δεν συνιστά κριτική ούτε προς τον Μαρξισμό - που έτσι κι αλλιώς δεν ταυτίζεται με πρόσωπο του Μαρξ - ούτε προς τον ίδιο του Μαρξ, καθώς ένας τέτοιος τρόπος γραφής, με αναφορές δηλαδή σε αναγνωρίσιμα από το κοινό πολιτιστικά έργα, δεν είναι όπως είπα πιο πάνω ούτε ασυνήθιστος ούτε μεμπτός.

      Διαγραφή
    4. Μα είχε καμιά ανάγκη ποτέ ο Μαρξ να "δημιουργεί εντυπώσεις"?
      Σαν κίνητρο μου φαίνεται ευτελες, ποσο μαλλον που ολοι ξέρουμε πόσο καλλιεργημενος -και οχι απλά μορφωμένος- ήταν.

      Διαγραφή
  5. Ιστρολλικός24 Μαΐου 2014 - 2:58 μ.μ.

    Αυτό που ενδεχομένως να είναι πιο ανησυχητικό για κάποιους είναι ότι ο Σταμάτης φαίνεται να βάζει τις αναφορές στο Χέγκελ και την εγελιανή διαλεκτική στο ίδιο τσουβάλι με τις φιλολογικές αναφορές στην κλασσική λογοτεχνία. Αυτό είναι ενδεχομένως ένα θέμα που απαιτεί περισσότερη συζήτηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Καταρχήν κάποια βασικά :

    1. Ο Γ. Σταμάτης δεν ήταν ποτέ στη Β' Πανελλαδική. Δεν ξέρω πως λέγονται τέτοιες ανακρίβειες και μάλιστα με τέτοια βεβαιότητα για ένα μαρξιστή με γνωστή πολιτική και επιστημονική πορεία, για όσους τουλάχιστον πραγματικά γνωρίζουν.

    2. Η επιστημονική επάρκεια του Γ. Σταμάτη, ως μαρξιστή διανοητή, είναι αναμφισβήτητη και είναι το λιγότερο ατυχές να γίνεται απόπειρα να εκμηδενιστεί, είτε λόγω άγνοιας είτε εσκεμμένα.

    3. Στο συγκεκριμένο κείμενο, φυσικά μπορούν να υπάρξουν διαφορετικές οπτικές, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι το συγγραφικό έργο του μπορεί να "ξεπεταχτεί" ως μη γενόμενο σε ένα σχολιασμό που δεν λαμβάνει υπόψιν του -επειδή αγνοεί- τα βιβλία του Γ. Σταμάτη.

    4. Επιπλέον τα υβριστικά σχόλια από σχολιαστές που κανείς δεν γνωρίζει προσωπικά τον Γ. Σταμάτη, ούτε προφανώς και τις πολιτικές του θέσεις που είναι βαθύτατα μαρξιστικές και σκληρά κομμουνιστικές, δεν αποτελούν παρά δείγμα αναίτιου φανατισμού και στείρου οπαδισμού, απέναντι σε ότι δεν γνωρίζουμε ή μας μοιάζει εκτός των κανονιστικών πλαισίων που έχουμε ήδη κατασκευασμένα στο κεφάλι μας.

    Χρήστος Μιάμης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δηλαδή ο Γ. Σταμάτης είναι πιο μαρξιστης απο τον Μαρξ?
      Μαλλον ναι, κατά την άποψη σου.
      Ο οποίος Μαρξ εφτανε να χρησιμοποιει για "δημιουργία εντυπωσεων" τις λογοτεχνικές αναφορές για να προσελκυει μορφωμενους αναγνωστες. Αυτό δεν μας λέει ο Γ. Σταμάτης στο συμπέρασμα του? Και δεν μιλάμε για όταν ήταν νέος ο Μαρξ, αλλά για την εποχή που έγραψε Το κεφάλαιο.

      Και τι σχεση εχει αν ξερεις η δεν ξερεις καποιον προσωπικα για να τον κρινεις? Ο Γ. Σταματης ηξερε προσωπικα τον Μαρξ και εγραψε αυτο το κειμενο που του αποδιδει την προθεση "δημιουργιας εντυπωσεων" για προσελκυση αναγνωστων?

      Επισης οτι με αφορα, ελπιζω να εγινε αντιληπτο οτι οι χαρακτηρισμοι: φελλος, ρηχος, απατεωνας, μπαγαποντης αφορουν τον Μαρξ και οχι βεβαιως τον κο Γ. Σταματη.

      Διαγραφή
    2. Ο Σταμάτης έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη και μετάφραση του Μαρξ. Πουθενά δεν ισχυρίζεται ότι ο Μαρξ "καλλιεργεί εντυπώσεις", πόσο μάλλον ότι είναι όλα αυτά που λες. Θα ήταν παρανοϊκό να φας 50 χρόνια της ζωής σου μελετώντας κάποιον για τον οποίο έχεις τέτοιες αντιλήψεις.

      Η κουβέντα αυτή έχει εξελιχθεί εντελώς σουρεαλιστικά.

      Το κείμενο είναι μια σειρά παρατηρήσεων για ορισμένες γερμανικές φράσεις, που έκανε ο Σταμάτης καθώς μετέφραζε τα Μαργκινάλια του Μαρξ. Το γράφει ρητά.

      Ανακάλυψε ότι κάποιες φράσεις οι οποίες θεώρησε αρχικά ότι προέρχονται απ' τον Χέγκελ προέρχονται τελικά απ' τον Γκαίτε και έγραψε ένα σύντομο κείμενο για τις φράσεις αυτές.

      Διάβασα απίστευτες κατηγορίες για το απλό αυτό γεγονός, ότι δηλαδή ένας οικονομολόγος είχε την περιέργεια καθώς μετέφραζε να αναζητήσει την προέλευση συγκεκριμένων εκφράσεων και λέξεων. Ουσιαστικά, τον καλείτε σε απολογία για το γεγονός ότι ασχολήθηκε με ένα φιλολογικής μορφής θέμα, ξεχνώντας βέβαια ότι μ' αυτό δεν ασχολήθηκε κανένας έλληνας φιλόλογος.

      Το ότι ο Μαρξ ήθελε οι αναγνώστες του να έχουν συναίσθηση φιλολογικού βάθους στην γραφή του το μεταφράσατε σε "καλλιέργεια εντυπώσεων" κι εγώ δεν ξέρω τι άλλο.

      Δεν έχει κανένα νόημα για μένα αυτή η συζήτηση και ασφαλώς μετανιώνω που μπήκα στον κόπο να ανεβάσω το κείμενο για τις λογοτεχνικές πλευρές του Μαρξ.

      Διαγραφή
    3. Σχόλιο στο e-mail του blog:

      Υπάρχει ένα είδος κριτικής με το οποίο ασχολούνται κάποιοι Μη Απολιθωμένοι (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής, Καραϊβικής [εγελειανά πάντως το «ακόμα!» είναι εν τω άμα «ήδη»] ή όπου αλλού με πομπώδη γλώσσα άνευ ουσίας χωρίς εν τέλει να έχουν διαβάσει αυτό στο οποίο ασκούν «κριτική». Ο εγελειανά λοιπόν ο ήδη Απολιθωμένος διάβασε ότι το άρθρο του κ. Σταμάτη ήταν δημοσιευμένο στις «Θέσεις» και καλπάζοντας πιο γοργά και τις Βαλκυρίες άρχισε να μιλάει για την κηπουρική της Β΄Πανελλαδικής (γνωστή σε όλους εξάλλου) , βάζοντας εντός αυτής τον κ. Σταμάτη, το γελοίον του πράγματος, βεβαίως, θα αυτοαποκαλύπτονταν αν έβαζε κάτω ως Μη Απολιθωμένος απλά χρονολογίες, για να μην πούμε Ιστορία. Εν τέλει και ονοματικά ο κήπος της Β΄Πανελλαδικής είναι γνωστός και είναι απορίας άξιο που ακριβώς βρήκε ο Απολιθωμένος της Ανατολικής Βαλτικής ή Καραϊβικής τον κ. Σταμάτη, πολύ περισσότερο δε όταν απλά βλέπεις ότι κάτι είναι γραμμένο στις «Θέσεις» και σαφώς αγνοείς τι είναι γραμμένο σε αυτές. Δεν χρειάζεται προφανώς να αναφερθούμε για την σχεδόν καθολική «απαγόρευση» δημοσίευσης κειμένων του κ. Σταμάτη, καθόσον τούτο είναι άλλο ζήτημα. Πολύ ενδιαφέρουσα επίσης είναι κατανόηση του Μη Απολιθωμένου ότι ο κ. Σταμάτης προτείνει μία φιλολογική ανάγνωση του Μarx!!! (εδώ ας πληροφορήσουμε φιλολογικά τον Μη Απολιθωμένο ότι ο κ. Σταμάτης από το 1972 εξέδιδε στη Γερμανία, γράφοντας γερμανικά προφανώς για την πολιτική οικονομία του Μarx, ας ρίξει μια ματιά ο Μη Απολιθωμένος αξίζει αν τα καταφέρνει με τα μαθηματικά) κάτι άλλο λέει αλλά ας μη χάνουμε τον χρόνο μας, διότι είναι πασιφανής η άγνοια των ιστορικών διαμεσολαβήσεων. Έτσι μπορεί κανείς να αρκείται με εκείνη τη παράσταση της διαλεκτικής με το γνωστό πουλάκι που χαρούμενο πετά από κλαδί σε κλαδί…. Μπαίνουμε στο πειρασμό να θυμηθούμε τη φράση του Ηegel «μια τρύπια κάλτσα είναι πάντα μία κάλτσα, δεν ισχύει το ίδιο για την συνείδηση».
      Υ.Γ.
      Μη Απολιθωμένε ψάξε αν θες στη MEGA² ,ξέρεις την έκδοση των απάντων του Μarx και θα βρείς το ίδιο το κείμενο, όπως και άλλα τουκ. Σταμάτη να περιλαμβάνονται στην εν λόγω έκδοση.
      Γ.Π.

      Διαγραφή
    4. Γιατί μετανιωσες Αντωνη? Αυτή είναι η δική μου άποψη για το συγκεκριμένο θέμα και εγώ, παρολο που δεν ξερω το εργο του κ. Γ. Σταματη, δεν τη βρισκω σουρεαλιστικη και εξηγησα γιατί.
      Ούτε θεωρώ οτι ο Γ. Σταματης ειναι παρανοικος, απλά το συμπέρασμα της μελέτης είναι λάθος, κατά την δική μου άποψη.
      Αλλά επειδή η δική μου αποψη δεν πρόκειται να δημοσιευθεί στον τομο με τα Άπαντα του Μαρξ σημαίνει ότι δεν πρέπει να την λεω καθόλου?
      Απ' οτι καταλαβαίνω ενοχλησαν οι έντονοι χαρακτηρισμοί και για να είμαι ειλικρινης αυτό συμβαίνει και στην κανονικη μου ζωη συχνά, γεγονός που με προβληματιζει, αλλά δεν μπορώ προς το παρόν να το χειριστω διαφορετικα.

      Διαγραφή
    5. Για μένα το κείμενο τραβάει από τα μαλλιά την "υπόθεση εργασίας" του και εκτός αυτού καταλήγει σε ένα συμπέρασμα που τουλάχιστον από αυτό το κείμενο δεν προκύπτει.
      Πέρα από κάποια προφανή (όπως το "Im Anfang war die Tat") για τις περισσότερες εκφράσεις, παρά τις κάποιες ομοιότητες δεν υπάρχει φιλολογική βάση για να αποδοθούν στον "Φαουστ". To "sinnlich übersinnliches Ding" για παράδειγμα χρησιμοποιεί απλά δυο αντιθετικές έννοιες, που είναι κοινές και στα γερμανικά γενικά και στην φιλοσοφία. Επίσης το "sinnlich" με άλλη έννοια το χρησιμοποιεί ο Γκαίτε (αισθησιακός) και άλλη ο Μαρξ (αισθητό).
      Το "holden Hindernisse" εγώ το βρίσκω αυτολεξεί στον (πρώιμο κομμουνιστή) Χάινε - που ο Μαρξ πολιτικά και ποιητικά θαύμαζε - το 1831:
      So, in holden Hindernissen,
      Wind ich mich in Lust und Leid,
      Während Andre kämpfen müssen
      In dem großen Kampf der Zeit.
      όπου υπάρχει και αναφορά στην επανάσταση του Ιουλίου του 1830 και ο Μαρξ μάλλον γνώριζε. Δεν σημαίνει ότι ο Μαρξ το πήρε από εκεί, αλλά θέλω λίγο να δείξω την επιπολαιότητα με την οποία αποδίδονται στο κείμενο φράσεις αποκλειστικά στον Γκαίτε.
      Στο "innerer Zusammenhang der bürgelichen Produktionsverhältnisse" πραγματικά το χάνω. Πως καταλήγει ότι το "innerer Znsammenhang" πρέπει να είναι από το Φάουστ δεν το καταλαβαίνω καθόλου.

      Πάντως το ζήτημα δεν είναι καν αν ο Μαρξ χρησιμοποιούσε εκφράσεις από τον "Φαουστ". Αυτό κάλλιστα μπορώ να το δεχθώ (είναι σίγουρο για κάποιον με το υπόβαθρό του). Το συμπέρασμα, ή καλύτερα τον αφορισμό της τελευταίας παραγράφου, δεν μπορώ όμως να δεχθώ.
      Αν είναι έτσι λοιπόν, ούτε ο Ένγκελς, ούτε ο Λένιν (ούτε η μαρξιστική-λενινιστική παράδοση), δεν καταλάβανε γρι από τον Μαρξ, καθώς πήρανε στα σοβαρά την διαλεκτική. Αντιθέτως τον καταλάβανε μόνο κάποιοι αντιεγελιανοί θεωρητικοί έναν, ενάμιση αιώνα αργότερα αποκαλύπτοντας ότι ο Μαρξ απλά "ερωτοτροπούσε" και όλα ήταν μια παρεξήγηση ή μάλλον μια έξυπνη μπλόφα του Μαρξ....

      Από εκεί και πέρα συζήτηση να γίνεται και δεν υπάρχει λόγος να μετανιώνεις.

      ΥΓ. Ο @Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής έχει δίκιο για την MEGA, χωρίς να σημαίνει ότι πρέπει καταδικάζεται η δουλειά ορισμένων. Ενδεικτικά συμμετέχει και η Friedrich-Ebert-Stiftung, το μαγαζάκι του SPD (κατ'αναλογίαν της Rosa-Luxembourg-Stiftung για το Die Linke).

      Διαγραφή
  7. --Μετά από επισταμένη έρευνα διαπιστώσαμε ότι ο Marx δεν είχε τίποτα κατά νου με την εγελιανή διαλεκτική - ούτε με μια «στημένη με το κεφάλι κάτω» εγελιανή διαλεκτική - και ότι όλες οι μαρξικές εκφράσεις που προέρχονται από την «Επιστήμη της Λογικής» του Hegel δεν είναι παρά, όπως λέει αλλού ο ίδιος ο Marx, μια ερωτοτροπία με τον Hegel. Προς ποίον σκοπόν; Σκοπός του Marx είναι προφανώς να κερδίσει τον «μορφωμένο αναγνώστη» (Marx), δημιουργώντας του την εντύπωση ότι κι αυτός είναι ένας από τους ομοίους του αφού μιλάει την ίδια γλώσσα μ' αυτόν--

    εγώ δεν ξέρω απ'αυτά, αλλά κάπου έχει πάρει το αυτί μου ότι ο Μαρξ δέχτηκε επιρροή από τον Χέγκελ. το παραπάνω απόσπασμα νομίζω ότι παραγνωρίζει τη σημασία αυτής της επιρροής, βασίζεται δε στην αναφορά τού Μαρξ περί "ερωτοτροπίας" του με τον Χέγκελ, η έννοια της οποίας ("ερωτοτροπίας") ερμηνεύεται ίσως λάθος ενδεχομένως υποτιμώμενη.

    πίκατσου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. ΕΝΤΕΛΩΣ ΠΡΟΧΕΙΡΑ ΚΑΙ ΒΙΑΣΤΙΚΑ

    Φίλε Αντώνη, αρχικά καλημέρα! Βρίσκομαι για μερικές μέρες εκτός έδρας εξ ου και αναγκάζομαι να γράψω εξαιρετικά πρόχειρα και βιαστικά.

    Λοιπόν, δεν χρειάζεται να μετανιώνεις που μπήκες στον κόπο να ανεβάσεις το συγκεκριμένο κείμενο. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, άριστα έπραξες, γιατί έτσι δόθηκε το έναυσμα για συζήτηση, κάτι που χρειαζόμαστε όπως το οξυγόνο (παραφράζω εδώ γνωστή ρήση για την κριτική) στις εποχές και υπό τις συνθήκες που ζούμε. Ένα το κρατούμενο.

    Τώρα αν η κουβέντα έχει εξελιχθεί εντελώς σουρεαλιστικά ―διαπίστωση με την οποία συμφωνώ απολύτως― γι’ αυτό δεν φταις εσύ, φίλε Αντώνη, επ’ ουδενί λόγω. Μάλλον εγώ φταίω που την άρχισα μ’ έναν τρόπο που δεν άφησε ικανά περιθώρια να κατανοηθεί πλήρως ό,τι ήθελα να τονίσω και σ’ ό,τι ήθελα να ασκήσω κριτική. Mea culpa επομένως σ’ αυτό το σημείο. Δύο τα κρατούμενα.

    Επίσης, έκανες πολύ καλά, φίλε Αντώνη, που δημοσίευσες το σχόλιο στο e-mail του blog που με αφορά. Δεν θα απαντήσω αυτήν την στιγμή στα όσα μου καταμαρτυρούνται, τα οποία με αφορμή το ψευδώνυμο που έχω διαλέξει παίρνουν έναν χαρακτήρα όχι αυστηρά προσωπικό ―αυτό δεν πειράζει καθόλου, συνηθισμένα γαρ τα βουνά απ’ τα χιόνια―, αλλά έναν χαρακτήρα στην ουσία πολιτικής επίθεσης κατά του πολιτικού φορέα του οποίου είμαι οπαδός και τις θέσεις του οποίου υπερασπίζομαι˙ δεν συντρέχουν ούτε ο τόπος ούτε ο χρόνος. Τρία τα κρατούμενα.

    Επειδή όμως δεν θέλω να θεωρηθώ ρίψασπις, θα ανταποδώσω την υστερόγραφη συμβουλή του κ. Γ. Π. ―συμβουλή που ειρήσθω εν παρόδω μου είναι άχρηστη καθότι, και λόγω ηλικίας και λόγω ενασχόλησης, τα γραπτά του κ. Σταμάτη μού είναι προ πολλού καιρού γνωστά― με την εξής συμβουλή: Καλό θα ’ταν κι ο ίδιος κι ο κ. Σταμάτης κι οι περί αυτόν να διαβάζουν περισσότερο και να αντιγράφουν ―ανενδοίαστα, προκλητικά, διατρεβλωτικά και συχνά ανόητα― λιγότερο ό,τι επί δεκαετίες συσσώρευσε η εντελεχής επιστημονική έρευνα των πάλαι ποτέ σοσιαλιστικών κρατών στον τομέα της μελέτης του μαρξικού έργου. Αυτό θα ήταν και έντιμο και χρήσιμο και παραγωγικό. Γιατί μπορεί η αντεπανάσταση να έχει ρίξει την MEGA² στα χέρια χυδαίων οπορτουνιστών δεξιάς σοσιαλδημοκρατικής κοπής, σε βοήθεια των οποίων ως κολαούζοι σπεύδουν και προστρέχουν χθεσινοί αριστεριστές και νυν ΣΥΡΙΖΑίοι, αλλά, ας προσέχουν όλοι αυτοί ―ονόματα, για την ώρα, δεν λέω, αλλά υπάρχουν και βοούν―, γιατί έχουν οι καιροί γυρίσματα…

    Φίλε Αντώνη, επαναλαμβάνω ό,τι ήθελα να εξάρω αρχικά:

    […] μπορεί, δηλαδή κανένας σοβαρός επιστήμονας να διαβάσει έναν διανοητή του διαμετρήματος και του βεληνεκούς του Μαρξ, αν μη ―εξυπακούεται σε πρώτη, αρχική, εισαγωγική φάση― αυστηρά φιλολογικά; Και μάλιστα από κάποιον ή κάποιαν που η μητρική τους γλώσσα δεν είναι η γερμανική; […]

    Μάλλον δεν κατανοήθηκα κι η ευθύνη είναι δική μου. Λυπάμαι. Άμποτε, φίλε Αντώνη, να τα φέρουν τα πράγματα ώστε να αξιωθούμε να τα πούμε δια ζώσης για να ακούσεις ό,τι δεν θέλω να γράψω. Πάντως, ζητώ την κατανόηση όλων ―εξαιρώ για ευνόητους λόγους τον κ. Γ. Π.― για την ευθύνη μου στην σουρεαλιστική εκτροπή της κουβέντας.

    Χαιρετώ,

    Μη Απολιθωμένος (ακόμα!) από τις ακτές της Ανατολικής Βαλτικής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Πτολεμαίδα να εύχεσαι να χαθείς στον δρόμο.

      Οι μεταφράσεις του Μαρξ πάσχουν και ορισμένες έως και το σημείο της διαστρέβλωσης θέσης του. Οι μη γερμανόφωνοι είναι αναγκαίο και μοναδική διέξοδος έως τα σήμερα να προστρέχουν στην ρώσικη έκδοση.
      Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη τόλμη για να πει κάποιος πως ισάξιες εκδόσεις του έργου του είναι η Γερμανική και η Ρωσική.
      Ενδιαφέρον θα παρουσίαζε εάν ο μη απολιθωμένος έδινε στοιχεία για μεταφραστικές ασυνέπειες ή και ολισθήματα εκδόσεων στο έργο του Μαρξ.

      Στο φιλολογικό επίπεδο γραφής οι σοβιετικές αναλύσεις έχουν ασχοληθεί με όλο το φάσμα των "Γερμανικών" του Μαρξ. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχει χώρος και για άλλες αναλύσεις όπως του Σταμάτη για νέες πλευρές και θεωρητικές ματιές στο πως και το γιατί γράφτηκε.
      Από την άλλη μία σύντομη απάντηση στο πολύ ειδικό - με τις προϋποθέσεις που θέτει - ερώτημα του "μη απολιθωμένου" είναι πως θεωρώ την "μητρική" Γερμανική γλώσσα λάθος. Ο Μαρξιστής Κονδύλης και το έργο που έγραψε στα Γερμανικά το αποδεικνύουν.
      Δεν βλέπω το γιατί σε ένα μάθημα φιλολογικών σε Γερμανικό σχολείο να μην μπει κείμενο του Μαρξ. Δεν βλέπω το γιατί το Γερμανικό σχολείο θα πρέπει να βρίσκεται εντός των Γερμανικών συνόρων επίσης.

      Κονδυλικός

      Διαγραφή
    2. "Ο Μαρξιστής Κονδύλης"΄;;!! Α, καλά...

      Διαγραφή
    3. "Τον περασμένο Ιούλιο χάθηκε πρόωρα, στα 55 του χρόνια, ο διακεκριμένος με το μετάλλιο "Γκαίτε" και το βραβείο "Χούμπολντ", μαρξιστής ιστορικός και στοχαστής, διδάκτορας της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης Παναγιώτης Κονδύλης..."
      http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=3749961

      Χαλαρά Naphta, χαλαρά και με ψυχραιμία.

      Κονδυλικός

      Διαγραφή
    4. Δεν είναι μαρξιστής ο Κονδύλης. Ούτε τον καθιστά Μαρξιστή η ενασχόληση με τον Μαρξ, ούτε θα μπορούσε να είναι Μαρξιστής κάποιος που αρνείται την αρχή της πάλης των τάξεων και την ύπαρξη καν τάξεων.

      Κάτι επί της ουσίας;

      Διαγραφή
    5. Είμαστε εκτος θέματος αν σου ζητήσω τεκμηρίωση πως ο Κονδύλης αρνείτο την ύπαρξη τάξεων. Για αυτό δεν το κάνω παρά το γεγονός πως τεκμηρίωσα το "μαρξιστής" με Ριζοσπάστη.
      Αν βρείτε κάποιο εδάφιο από έργο του Μαρξ που δεν το απέδωσε σωστά ο Κονδύλης στις ελληνικές του μεταφράσεις θα ήταν χρήσιμο να το πείτε.(προς μη απολιθωμένο κ.λ.)

      Ουσία:
      Δεν χρειάζεται να είναι "μητρική" η γλώσσα αλλά αρκεί η βαθιά της γνώση.
      Η φιλολογική αξία των κειμένων του Μαρξ μπορεί να γίνει αντικείμενο σε σχολικό περιβάλλον οποιασδήποτε βαθμίδας εκπαίδευσης.
      Τεκμηρίωση; δια της υπογραφής.

      Κονδυλικός

      Διαγραφή
    6. Ορίστε:

      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/03/blog-post_5572.html
      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/03/blog-post_10.html

      Διαγραφή
    7. Βλέπω και τις δύο αναρτήσεις σου που είναι πάνω στο ίδιο θέμα και εφόσον διαβάσω προσεκτικά την δεύτερη που αποτελεί την σκέψη σου θα επανέλθω.
      Πρώτες παρατηρήσεις μορφής και όχι περιεχομένου: α)ατάκτως ερριμμένα εδάφια και μάλιστα χωρίς την αρχή της παραγράφου τους δεν βοηθούν στην κατανόηση και ορθώς καταγράφηκε σε σχόλιο πως είναι κογκολέζικα. Ωστόσο δημιουργούν κλίμα και προϊδεάζουν για την απόρριψή τους.(η πρώτη ανάρτηση) β) όπως παραμένει Μαρξιστής ο Κάππος, που γράφει ορθά κοφτά, πως δεν ξέρει τίποτα για ξένης χώρας εργατική τάξη και την διαστρωμάτωση της, παρά μόνο για την ελληνική, έτσι και ο Κονδύλης ανέλυσε και κονιορτοποίησε, αν θέλεις, εκείνη την ελληνική αστική τάξη που και το ΚΚΕ έβρισκε παλαιότερα "καθυστερημένη" στην ανάπτυξη κτλ. Αν κάποιος έχει συγκριτικά στοιχεία ομοιότητας της κεντροευρωπαικής αστικής τάξης με την Ελληνική ιδού πεδίο δόξης λαμπρό.

      Ως πρώτη εκτίμηση νομίζω πως έχεις παρεξηγήσει τον Κονδύλη αλλά εδώ ακούσαμε πως είναι ναζιστής θα μου πεις...

      Γιώργος Γ.
      (Κονδυλικός)

      Διαγραφή
    8. "Ατάκτως εριμμένα" θα πει "φήρδην-μύγδην", ήτοι ανακατεμένα και εκτός σειράς. Τα εδάφια όμως δεν είναι καθόλου "ατάκτως εριμμένα", αλλά παρμένα με τη σειρά και είναι σαφώς συνεκτικά.

      Αν θέλεις να "χτυπήσεις" μόνος σου την Εισαγωγή της Παρακμής του αστικού πολιτισμού, επί της οποίας δεν βλέπω να σχολιάζεις τίποτε ως επιχειρηματολογίας, και να δώσεις το λινκ στους αναγνώστες για να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι τι λέει ο Κονδύλης, είσαι ευπρόσδεκτος.

      Ξέχασα να προσθέσω αυτά:

      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/03/cherchez-la-bourgeoisie.html
      http://leninreloaded.blogspot.com/2013/03/blog-post_2021.html

      Τέλος, για τη σχέση Κονδύλη και Σμιτ, που νομίζω πως είναι κραυγαλέα (και ο Σμιτ έγραψε εκτενώς για τον Μαρξ και τον Μαρξισμό, παρεμπιπτόντως):

      Ο Κονδύλης βεβαίως μετέφρασε Σμιτ: http://tekton33.blogspot.com/2008/10/c-schmitt.html

      ο Κονδύλης βεβαίως αποκαλείται επίγονος του Σμιτ (σελ. 3): http://www.thanassas.gr/schmitt.pdf

      "Dans Pouvoir et décision, Kondylis plaide pour une forme de la pensée qui a été copieusement décriée au cours des dernières décennies, et qui est le fondement de la démarche philosophique de Carl Schmitt."
      http://vouloir.hautetfort.com/archive/2009/11/30/decisio.html

      Αλλά εσύ προφανώς δεν ματάκουσες για επίδραση του Σμιτ στον Κονδύλη. Μήπως επειδή προσπάθησε να την υποβαθμίσει ο ίδιος ο Κονδύλης, επικαλούμενος επιρροή του Βέμπερ (και όχι βέβαια ΚΑΝΕΝΟΣ ΜΑΡΞ); (που εγώ δέχομαι ότι τον επηρέασε, δυσκολεύομαι όμως να τον δω ως κάτι θεμελιωδώς άλλο απ' τον Σμιτ).

      "Προσωπικά δεν χρειάστηκε να μάθω τίποτε από τον C. Schmitt, το οποίο να μη γνώριζα ήδη από τη μελέτη της ιστορίας του παρελθόντος και του παρό­ντος ή από πολιτικούς στοχαστές όπως ο Θουκυδίδης, ο Machiavelli ή ο Max Weber. "
      http://kondylis.wordpress.com/2009/02/05/schmitt/

      Διαγραφή
    9. "που εγώ δέχομαι ότι τον επηρέασε"= Ο Βέμπερ φυσικά δέχομαι ότι επηρέασε τον Κονδύλη, όχι ο Μαρξ (άκου "μαρξιστής!")

      Διαγραφή
    10. Παράθεση εδαφίου με νόημα:
      "Προσωπικά δεν χρειάστηκε να μάθω τίποτε από τον C. Schmitt, το οποίο να μη γνώριζα ήδη από τη μελέτη της ιστορίας του παρελθόντος και του παρό­ντος ή από πολιτικούς στοχαστές όπως ο Θουκυδίδης, ο Machiavelli ή ο Max Weber. Διάβασα άλλωστε τον C. Schmitt πολύ αργότερα από αυτούς, και μολονότι, όπως κάθε καλαίσθητος αναγνώστης, εκτιμώ εξαιρετικά το θαυμάσιο ύφος του, πολύ γρήγορα είδα ότι κάτω από τις αστραφτερές διατυπώσεις του κρύβονται λογικά κενά ή σφάλματα……"

      Κάτι ολοκληρωμένο:
      "Προσωπικά δεν χρειάστηκε να μάθω τίποτε από τον C. Schmitt, το οποίο να μη γνώριζα ήδη από τη μελέτη της ιστορίας του παρελθόντος και του παρόντος ή από πολιτικούς στοχαστές όπως ο Θουκυδίδης, ο Machiavelli ή ο Max Weber. Διάβασα άλλωστε τον C. Schmitt πολύ αργότερα από αυτούς, και μολονότι, όπως κάθε καλαίσθητος αναγνώστης, εκτιμώ εξαιρετικά το θαυμάσιο ύφος του, πολύ γρήγορα είδα ότι κάτω από τις αστραφτερές διατυπώσεις του κρύβονται λογικά κενά ή σφάλματα……Σε διάφορες εργασίες μου (π.χ. στο βιβλίο μου για τον συντηρητισμό και προ παντός σ’ ένα ειδικό κείμενο, πού δημοσιεύθηκε ελληνικά ως επιλεγόμενα στη μετάφραση της Πολιτικής Θεολογίας) έδειξα τίς ανεπάρκειες των αντιλήψεων του Schmitt και σε μια σειρά άλλων προβλημάτων: στο πρόβλημα της κυριαρχίας και της έκτακτης κατάστασης, στο πρόβλημα των γνωστικών ορίων της νομικής επιστήμης ή στο πρόβλημα του πολιτικού ρομαντισμού. Δεν χρειάζεται να επαναληφθούν αυτά εδώ. Επιθυμώ να επισημάνω γενικότερα ότι, όπως οι έννοιες του φίλου και του εχθρού διόλου δεν είναι δημιουργήματα του Schmitt, έτσι και η έννοια της απόφασης ούτε επινοήθηκε ούτε καθιερώθηκε απ’ αυτόν. Ως γνωστόν, στη σύγχρονη φιλοσοφία την εισηγήθηκε ό Kirkegaard, και συνδέθηκε με ποικίλα περιεχόμενα, π.χ. όσοι την εγκολπώθηκαν διόλου δεν ήσαν όλοι φίλοι του έθνικοσοσιαλισμού, όπως νομίζουν διάφοροι αδαείς, αλλά πολλοί υπήρξαν συνεπείς εχθροί του (π.χ. Jaspers, Earth).Μόνον πολύ επιφανειακοί αναγνώστες μπορούν ν’ ανακαλύπτουν ουσιώδη κοινά σήμερα ανάμεσα στο έργο του Schmitt και στις δικές μου αναλύσεις, δηλαδή αναγνώστες, των οποίων τα εξαρτημένα αντανακλαστικά αντιδρούν σε ορισμένες συνθηματικές λέξεις, ενώ το μυαλό εργάζεται με βραδύτατους ρυθμούς. Εχοντας παρακολουθήσει από πολύ κοντά τις συζητήσεις γύρω από τον Schmitt στη Γερμανία, αποκόμισα την εντύπωση ότι έγινε κάτι παράδοξο: υπερτιμήθηκε ως στοχαστής ακριβώς γιατί οι εχθροί του, τονίζοντας τη σχετικά σύντομη συνεργασία του με τους έθνικοσοσιαλιστές και ανάγοντας – εσφαλμένα – το σύνολο του έργου του σ’ αυτήν, τον μετέβαλαν σε περίπου δαιμονική προσωπικότητα. Έτσι κατάφεραν το αντίθετο απ’ ό,τι επεδίωκαν, δηλαδή έστρεψαν τη γενική προσοχή επάνω του και τον κατέστησαν περίπου κλασσικό συγγραφέα. Ας μου επιτραπεί να παραμείνω νηφαλιότερος: ούτε υπερτιμώ τον Schmitt ούτε τον θεωρώ ασήμαντο, δεν είμαι, για να εκφρασθώ στη γλώσσα του, ούτε φίλος του ούτε και εχθρός του."

      Επίλογος:
      "είναι η δεν είναι ο Π.Κονδύλης συνεχιστής του έργου του Κ.Σμιτ; ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΓΙΑ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΠΩΣ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΚΟΝΔΥΛΗΣ ΤΟ ΑΡΝΕΙΤΑΙ
      είναι ή δεν είναι ο Κ.Σμιτ φασίστας θεωρητικός; ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΓΙΑ ΑΥΤΌ ΕΙΝΑΙ ΠΩΣ Ο ΕΠΙΓΟΝΟΣ ΤΟΥ ΚΟΝΔΥΛΗΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑΖΙΣΤΗΣ

      ὠϊμέ!

      Σε ευχαριστώ που μου δίνεις την ευκαιρία να "δώσω το λινκ στους αναγνώστες για να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι τι λέει ο Κονδύλης"
      "Η παρακμή του αστικού πολιτισμού"
      https://dl.dropboxusercontent.com/u/88741825/kondilis parakimi astikoy.pdf

      Γιώργος Γ.
      (Κονδυλικός)

      Διαγραφή
  9. Τέτοια ώρα τέτοια λόγια. Αλλά επί της ουσίας:
    Ο Π.Κονδύλης συνεχίζει το θεωρητικό "έργο" του Κ.Σμιτ, γνωστού ναζιστή πολιτειολόγου και συνταγματολόγου, και επίσης το έργο του Μ.Βέμπερ, το οποίο στην πραγματικότητα είναι επίσης ένα από τα θεμέλια της (κυνικής) αστικής πολιτειολογίας-κοινωνιολογίας. Μπορεί κανείς να δεί στο κεφάλαιο για τις βασικές έννοιες της κοινωνιολογίας (νομίζω από το έργο κοινωνία και οικονομία, δεν θυμάμαι) τις έννοιες τις "ισχύος", "δύναμης" κ.ο.κ που είναι οι θεμελιώνουσες και το σμιτιανό νεο-χομπσιανό ή ψευδο-χομπσιανό "σώμα" εννοιών. Σημείωση: όλες οι αντιμαρξιστικές θεωρίες της μοδός, όπως λ.χ του Κ.Καστοριάδη στηρίχθηκαν σε μια εκδοχή βεμπεριανισμού (ο κύριος Κορνήλιος ήταν κακός μαθητής του Π.Κανελλόπουλου και από νωρίς θηρευτής της βεμπεριανής "κοινωνιολογίας", εκτος από αντιγραφέας και του Χαιντεγκερ που ήταν. Κλείνει η παρένθεση. Προχωράμε: Το κείμενο του Σταμάτη, που είναι εξαιρετικός μαρξιστής οικονομολόγος, αναμφιβόλως, παρά τις όποιες κρίσιμες διαφωνίες που μπορεί να έχει κανείς ως μαρξιστής ή μαζί του, αδικείται νομίζω γιατί εξετάζεται ανεξάρτητα από το συμφραζόμενό του που είναι η "φιλολογική-ιστορική" αποκάλυψη του γεγονότος πως πολλές από τις θεωρούμενες "εγελιανίζουσες" αναφορές του Μάρξ είναι στην πραγματικότητα αναφορές στον Φάουστ του Γκαίτε. Πιθανόν αυτή η κριτική του Σταμάτη στους εγελιανίζοντες να ήταν, όταν γράφτηκε, σχετικά όμορη με την κριτική των "αλτουσεριανών" "μαρξιστών" της παλαί ποτέ Β'Πανελλαδικής κλπ. Αλλά αυτό είναι εικασία. Νομίζω πως είναι ατυχής η διατύπωση και κάποια από τα συμπεράσματα του Γ.Σταμάτη, αλλά ουχί και τόσο "έωλα", εφόσον μάλιστα αναδεικνύουν κάποιες άγνωστες πτυχές της βαθιάς και ταραγμένης θάλασσας (ωκεανού) που ήταν αυτο το κεφάλι της εργατικής τάξης, και οι οποίες αφορούν την επιρροή του ακόμα και από τα "ρομαντικά" ρεύματα της εποχής στα οποία εντάσσονταν και ο Γκαίτε, αν και με αμφίθυμη και εχθρική πολλές φορές στάση. Αυτό βέβαια είναι επίσης μια εικασία, και δεν εκτείνεται νομίζω στον βαθμό που διάφοροι αντικομμουνιστές θεωρητικοί, όπως ο Μπέρλιν, υπέθεσαν, ή με τον τρόπο που το υπέθεσαν.
    Άσχετο σχόλιο: ψηφίσαμε κκε, και πείσαμε και ένα δυο άτομα, αν και εγώ μη-μαρξιστής κλπ και η γυναίκα μου εντελώς απολιτικοποίητη, με βάση το αίτημα εξόδου από την ευρωπαική ένωση (τουλάχιστον). Καλή συνέχεια..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ήξερα έναν γνωστό ναζιστή ντεμί δημόσιο υπάλληλο που του την έδιναν οι εργάτες που πήγαιναν στον γκισέ του με τον Ριζοσπάστη στην κωλότσεπη και δημιουργούσαν θέμα με ασφαλιστικά δικαιώματα και εργατικές αξίες.
      Αργότερα αυτός ο δημόσιος υπάλληλος ψήφισε και ΚΚΕ γιατί άβυσσος η ψυχή όσων πειράζει ο Ριζοσπάστης και το εργατικό ύφος των κομμουνιστών.
      Βιβλιογραφία και παραπομπές ως άνω.

      Κονδυλικός
      και ως εδώ γιατί χαλαρά - χαλαρά χάνει κανείς την ψυχραιμία του με ναζιστές και "ναζιστικές" ετικέτες.

      Διαγραφή
  10. Παρακαλώ να χαμηλώσετε τους τόνους, και να μην αναφέρεστε σε προσωπικές ιστορίες. Με λένε Γιάννη Τζανάκο και είμαι δημόσιος υπάλληλος, στηρίξα (όχι πάντα) και στηρίζω κκε με κριτική και επικριτική ενίοτε διάθεση, και μπορώ να σας δώσω και άλλα προσωπικά και πολιτικά στοιχεία. Υπάρχει κανένα πρόβλημα επ'αυτού; θέλετε και άλλα στοιχεία; Ανοιχτά χαρτιά, και ανοιχτές υπογραφές παρακαλώ. Δεν καταλαβαίνω το ύφος σας και την επιχειρηματολογία σας. Επαναλαμβάνω, ερωτηματικά: είναι η δεν είναι ο Π.Κονδύλης συνεχιστής του έργου του Κ.Σμιτ; είναι ή δεν είναι ο Κ.Σμιτ φασίστας θεωρητικός; όλα τα άλλα απλά προδίδουν σύγχυση εννοιών και άγνοια των πολιτικο-θεωρητικών τοποθετήσεων. Λίγη ψυχραιμία δεν βλάπτει.. Παρακαλώ τον Αντώνη να αποκαταστήσει την αλήθεια εδώ πέρα, να μην τρελαθούμε εντελώς..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. αυτο το "μαρξιστης" στον Ρ του 98 (για Κονδυλη) μηπως το ειχε γραψει κανενας τυπου σαραντακου δημοσιογραφος του τοτε Ρ ???
    Λεω εγω τωρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Λενινιστής ο Ρώσος;

      Oligarchs Of The World Unite! Medvedev Quotes Lenin . . . And Leaves World Confused

      Medvedev’s comments came in a public meeting with Deputy Prime Minister, Igor Shuvalov, when he stated: “Let us, Igor Ivanovich, talk about what’s happening with Cyprus. The stealing of the stolen is continuing there, I think.”
      It is an obvious reference to Lenin’s statement on the confiscation of capitalists’ property:
      “The old Bolshevik was right when he explained what Bolshevism was to the Cossack who’d asked him if it was true the Bolsheviks stole. ‘Yes, [the Bolshevik] said. ‘We steal what has already been stolen.’”

      ΟτιΔηλωνωΕίμαι

      Διαγραφή
    2. "αυτο το "μαρξιστης" στον Ρ του 98 (για Κονδυλη) μηπως το ειχε γραψει κανενας τυπου σαραντακου δημοσιογραφος του τοτε Ρ ?"

      Κάποτε είχε γίνει μόδα ο Κονδύλης στον Ριζοσπάστη. Από συγκεκριμένα άτομα και στήλες.
      Ως απλή παραπομπή σε http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=3778816 γιατί το έργο του "Από τον 20ό στον 21ο αιώνα, Εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα '98" έχει σπουδαία άρθρα που είχε δημοσιεύσει σε εφημερίδες.
      Ως επιβεβαιωμένος από μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ σε http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=2361906 για «Κομμουνιστική και φιλελεύθερη ουτοπία - Προδοσία των διανοουμένων»
      Ως απάντηση του Ρίζου σε http://www.rizospastis.gr/wwwengine/page.do?id=4461 για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή ένωση.

      Μετά το 18ο Συνέδριο του ΚΚΕ ο Κονδύλης άλλαξε σε αντι-κομμουνιστής και αν τον πουν δύο - τρεις ακόμη σε ναζιστή.

      Δημήτρης

      σημ.:Συγνώμη για το εκτός θέματος αλλά ενημερώθηκα πως θα μπορούσα να βοηθήσω για το θέμα Κονδύλης. Δεν μπορώ να βρω τρόπο για να βοηθήσω όταν υπάρχει τόσο παγιοποιημένη θέση. Μία παραπομπή ίσως για να πάρει κάποιος μία εικόνα των λόγων του: Η επόμενη προδοσία των διανοουμένων http://eranistis.net/wordpress/2014/02/23/treachery/

      Διαγραφή