Δευτέρα, 7 Απριλίου 2014

Το μυθιστόρημα «Δρ. Ζιβάγκο» όπλο της CIA στον Ψυχρό Πόλεμο

Το μυθιστόρημα «Δρ. Ζιβάγκο» όπλο της CIA στον Ψυχρό Πόλεμο
Στοιχεία αποκαλύπτουν ότι το χρησιμοποίησε για να υπονομεύσει την Σοβιετική Ένωση

Ηταν κοινό μυστικό αλλά τώρα αποκαλύπτεται με στοιχεία. Οτι το γνωστό μυθιστόρημα «Δόκτωρ Ζιβάγκο» του Μπόρις Πάστερνακ -το οποίο είχε απαγορευθεί στη Σοβιετική Ένωση- τυπώθηκε και διανεμήθηκε σε όλο τον δυτικό κόσμο από την CIA, η οποία το έκρινε και το χρησιμοποίησε ως «ένα ακόμη όπλο»στην υπονόμευση της Σοβιετικής Ένωσης.


Έγγραφα της CIA τα οποία αποχαρακτηρίστηκαν τελευταία και δημοσιεύθηκαν στην «Washington Post» την Κυριακή δίνουν το ιστορικό μιας «επιχείρησης στο μέτωπο της πνευματικής και πολιτικής μάχης» της Αμερικής εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης.

Ένα «σημείωμα» του 1958 αναφέρει: «Το βιβλίο αυτό έχει πολύ μεγάλη προπαγανδιστική αξία όχι μόνο για το ουσιαστικό μήνυμα του και για την δραστηριοποίηση της σκέψης που δημιουργεί, αλλά και για τις συνθήκες έκδοσης του. Έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε τους σοβιετικούς πολίτες να απορήσουν--τι συμβαίνει με την κυβέρνηση τους. Ένα θαυμάσιο λογοτεχνικό έργο ενός ανθρώπου ο οποίος αναγνωρίζεται ως ο μεγαλύτερος ρώσος εν ζωή συγγραφέας δεν είναι δυνατό να βρεθεί στην ίδια του τη χώρα, στην ίδια του τη γλώσσα για να το διαβάσει ο λαός του».

Η CΙΑ, η οποία έλαβε το κείμενο σε φιλμ τον Ιανουάριο του 1958, ανέλαβε την έκδοση του στην Ολλανδία και την διανομή του βιβλίου σε δεκάδες γλώσσες σχεδόν σε όλο τον κόσμο. «Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν πρέπει να φανεί με κανένα τρόπο», τονίζει ένα άλλο έγγραφο.

Λίγο μετά την έκδοση του στα ιταλικά ένα άλλο «σημείωμα» της CIA δίνει οδηγίες στα στελέχη της Υπηρεσίας ότι ο «Δρ. Ζιβάγκο» πρέπει «να τυπωθεί σε όσο το δυνατόν μεγάλο αριθμό σε ξένες γλώσσες, να διανεμηθεί στον μέγιστο αριθμό χωρών του ελεύθερου κόσμου και να προκαλέσει ευμενές ενδιαφέρον και σχόλια ώστε να τιμηθεί, όπως λ.χ. με βραβείο Νόμπελ».

Πριν περάσει χρόνος το βραβείο Νόμπελ απονέμεται στον Μπόρις Πάστερνακ.

Το βιβλίο απαγορεύθηκε στην Σοβιετική Ένωση με την δικαιολογία ότι υποτιμούσε τον ρόλο και την ουσία της Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917, [η ΕΣΣΔ] απαγόρευσε στον Μπόρις Πάστερνακ να μεταβεί στη Στοκχόλμη για την απονομή του βραβείου Νόμπελ και η Σοβιετική Ένωση Συγγραφέων κατονόμασε την CIA ως εκδότη του έργου.
Το Βήμα, 7 Απριλίου 2014

28 σχόλια:

  1. Ακόμα στο 50 είναι ο αποχαρακτηρισμός. Εύχομαι να είμαι ζωντανός όταν αποχαρακτηριστούν τα αρχεία για το 68, να ευχαριστηθώ γέλιο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπορεί να πει κανείς ότι σε αυτό το πεδίο, ή έστω στο συγκεκριμένο θέμα, η CIA "έβρισκε κι έκανε";
      Τι θα γινόταν δηλαδή αν είχε εκδοθεί κι έμπαινε έτσι αντιμέτωπο στην ανοιχτή κριτική;
      Τι περιθώρια θα είχε η CIA τότε για τέτοιες πανουργίες;

      Διαγραφή
    2. Στις χώρες που δεν υπάρχουν Κ.Κ. αυτές οι αποκαλύψεις προφανώς δεν έχουν καμιά αξία: παρωχημένα πράγματα, που δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον.

      Διαγραφή
    3. @AGIS: Ό,τι έγινε και με βιβλία όπως η "Φάρμα των Ζώων" ή με το Κογκρέσο για την Πολιτισμική Ελευθερία, που γράφτηκαν ή δημιουργήθηκαν εκτός ΕΣΣΔ, φαντάζομαι. Ό,τι γίνεται στην Κούβα, που επέτρεψε στον Γκιγέρμο Φαρίνας να κάνει τουρ βρίζοντάς την στην Αμερική και δεν γλίτωσε το τουίτερ και τη συστηματική εργασία για την ανατροπή του Κάστρο.

      Έχεις κάποια ψευδαίσθηση ότι όλα αυτά είναι συναρτήσεις του αν υπάρχει ή δεν υπάρχει "ελευθερία κριτικής"; Εκεί θεωρείς ότι κολλάει η CIA;

      Διαγραφή
    4. Θεωρώ πράγματι ότι σε ένα βαθμό κολλάει εκεί. Υπάρχει δηλαδή η ανοιχτή υπονόμευση με εκστρατείες ψέμματος και λάσπης, και υπάρχει και η υπονόμευση που αξιοποιεί αδυναμίες. Δεν μπορώ να ξέρω ποιος είναι ο βαθμός ψευδαίσθησης και ποιος ο βαθμός που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όπως δεν ξέρω τι μπορεί να αξιοποιηθεί καλύτερα: το να υπάρχει ή το να μην υπάρχει "ελευθερία κριτικής".
      Τώρα για τη "φάρμα των ζώων" (όπως και το "1984"), ξέρω ότι ο Όργουελ τα έγραψε αναφερόμενος στην ΕΣΣΔ, όμως αυτό το έμαθα αρκετά αργότερα από τότε που είχα δει (ηλικία δημοτικού) τη φάρμα των ζώων σε κινούμενο σχέδιο στην τηλεόραση. Η εντύπωση που μου είχε κάνει (με την άγνοια των συμπαραδηλούμενων, τα οποία άλλωστε βρίσκονταν εκτός κάδρου) ήταν συγκινητική: μια κατάσταση αδικίας που γενικά δεν πρέπει να υπάρχει. Αυτό και τίποτα παραπάνω. Αντίστοιχα το "1984" ότι κι αν νόμιζε ο Όργουελ, κι ό,τι κι αν ήθελε να πει, προσομοιάζει όλο και περισσότερο στο παρόν και στο μέλλον του καπιταλισμού.
      Θέλω να πω ότι ένα λιθαράκι στην αντισοβιετική λειτουργία αυτών των έργων βάζει κι ο πανικός του είδους "μιλάει για εμάς" - ενώ υπάρχει και μια ψυχρή αντιμετώπιση (με 1000 αναφορές στην πραγματικότητα) συνοψιζόμενη στη φράση: "σας επιστρέφονται και μάλιστα στο τετράγωνο".
      Δεν ξέρω αν έχεις δει το "μπραζίλ" του τέρι γκίλιαμ και ποια είναι η γνώμη σου, πάντως σε συντροφική ομαδική συζήτηση τον καιρό της α προβολής του είχαμε χωριστεί σε δυο απόψεις που υποστήριζαν οι μεν πως η ταινία μελλοντολογεί για τον καπιταλισμό και η άλλη πως αναφέρεται στον τότε υπαρκτό. Προσωπικά μου φαινόταν ότι πρέπει να έχει κανείς ένα είδος "μύγας" για να θεωρεί (να "μυγιάζεται") ότι η ταινία αναφέρεται σε αυτόν - και τέτοια "μύγα" δεν την είχα. Αντίθετα έφτανα να θεωρώ "υπονομευτικό" το να θεωρεί κανείς αντισοσιαλιστική αυτή την ταινία.

      Διαγραφή
    5. Εγώ θα αρκεστώ σε τρία πρόσφατα και εύκαιρα παραδείγματα: Ούτε η Ουκρανία, ούτε η Συρία, ούτε η Βενεζουέλα δεν είχαν σοσιαλισμό. Ελευθερία ΜΜΕ είχαν τουλάχιστον η πρώτη και η τρίτη σε πολύ μεγάλο βαθμό. Στο σε τι τις βοήθησε αυτό σε ό,τι αφορά τις στοχεύσεις των ΗΠΑ και της CIA σε αφήνω να το σκεφτείς εσύ.

      Διαγραφή
    6. Από τη συλογή (ΣΕ 1979) «Ο ΛΕΝΙΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» και το ΤΟ 1ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ 2-6 Μάρτη 1919
      ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΧΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ:

      «(…) Για να καταχτηθεί η αληθινή ισότητα και η αληθινή δημοκρατία για τους εργαζόμενους, για τους εργάτες και τους αγρότες, πρέπει πρώτα ν’ αφαιρεθεί από το κεφάλαιο η δυνατότητα να μισθώνει συγγραφείς, ν’ αγοράζει εκδοτικούς οργανισμούς και να εξαγοράζει εφημερίδες, και γι’ αυτό πρέπει ν’ αποτιναχθεί ο ζυγός του κεφαλαίου, πρέπει ν’ ανατραπούν οι εκμεταλλευτές, να κατασταλεί η αντίστασή τους.
      [...]
      Αληθινή ελευθερία και ισότητα θα υπάρχει στο καθεστώς, που οικοδομούν οι κομμουνιστές.. σ’ αυτό δεν θα υπάρχει η δυνατότητα πλουτισμού σε βάρος άλλων, δεν θα υπάρχει η αντικειμενική δυνατότητα να υποτάσσεται ο τύπος ούτε άμεσα, ούτε έμμεσα στην εξουσία του χρήματος, και τίποτα δεν θα εμποδίζει τον κάθε εργαζόμενο (ή ομάδα εργαζομένων, ανεξάρτητα από τον αριθμό της) να έχει και να ασκεί ίσο δικαίωμα χρησιμοποίησης των κοινωνικοποιημένων τυπογραφείων και του κοινωνικοποιημένου χαρτιού. (…)»

      Αυτό το: "τον κάθε εργαζόμενο (ή ομάδα εργαζομένων, ανεξάρτητα από τον αριθμό της)" είναι σημείο καθοριστικό κατά τη γνώμη μου και γενικά και σαν μέρος της ιστορικής εκτιμησης.
      Δεν υποτιμάω τις δυσκολίες αλλά κατά μεγάλο μέρος οι δυσκολίες (υπονόμευση κλπ) αποσκοπούν στον εξαναγκασμό να βρίσκεται αυτό το καθοριστικό σημείο πίσω από τις ανάγκες.
      Πόσο μάλλον όταν τύχει να συμπέσουν στο ίδιο σημείο δυο αντίθετα πράγματα: Από τη μια ο περιορισμός ειλικρινά (άλο αν: αποτελεσματικά) στο όνομα της αντεπανάστασης κι από την άλλη ο περιορισμός δήθεν στο στο όνομα της αντεπανάστασης αλλά στην πραγματικότητα για να προστατευτούν "οικογενειακές συνθήκες [στις οποίες] δεν μπορεί να υπάρχει θέση ούτε για την κριτική των ελλείψεων στη δουλειά κι ούτε για την αυτοκριτική των καθοδηγητών της δουλειάς. (...) μια τέτοια οικογενειακή ατμόσφαιρα [που] δημιουργεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την εμφάνιση κολάκων, ανθρώπων χωρίς το συναίσθημα της αξιοπρέπειάς τους που γι’ αυτό δεν έχουν τίποτα το κοινό με τον μπολσεβικισμό".
      http://die3odos.wordpress.com/2012/11/01/ο-στάλιν-για-ορισμένες-ελλείψεις-της-κ/


      Διαγραφή
    7. Νομίζω ότι τις βοήθησε η προπαγάνδα περι ανελευθερίας λόγου (πάντως δε μιλάω για "ελευθερία ΜΜΕ των καπιταλιστών) να πέφτει στο κενό και να απομένει γυμνή, ωμή κι απροσχημάτιστη η ιμπεριαλιστική επέμβαση.

      Κι ένα τελευταίο τσιτάτο (αν δεν κάνω κατάχρηση), που νομίζω ότι έμμεσα ή άμεσα επίσης συνδέεται με το θέμα (αξίας δηλαδή ευρύτερης, καθολικότερης, μη περιοριζόμενης στο ζήτημα της "γκριτλιανής κατεύθυνσης"):

      “Ένας τέτοιος, όμως, αγώνας όπου η γκριτλιανή κατεύθυνση μέσα στο κόμμα -κι αυτή είναι πολύ πιο σπουδαία και πολύ πιο επικίνδυνη από εκείνη που βρίσκεται έξω από το κόμμα- θα εξαναγκαστεί να αγωνίζεται ανοιχτά ενάντια στους αριστερούς και οι δύο κατευθύνσεις θα εμφανίζονται παντού με τις δικές τους ανεξάρτητες αντιλήψεις και με τη δική τους πολιτική, θα αγωνίζονται η μια κατά της άλλης από άποψη αρχών, αφήνοντας τη λύση των σπουδαίων ζητημάτων αρχών πραγματικά στη μάζα των κομματικών συντρόφων και όχι μόνο στους “αρχηγούς”, ένας τέτοιος αγώνας είναι απαραίτητος και ωφέλιμος, αυτός διαπαιδαγωγεί τις μάζες στο πνεύμα της ανεξαρτησίας και της ικανότητας να εκπληρώσουν το κοσμοϊστορικό επαναστατικό τους καθήκον.“
      ( Από τη συλλογή “Β.Ι.ΛΕΝΙΝ για τον πόλεμο και τη σοσιαλιστική επανάσταση”, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή – ΘΕΜΕΛΙΑΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ, Δεκέμβρης 1916 - σελ. 252)

      Διαγραφή
  2. Η φήμη κυκλοφορούσε εδώ και καιρό. Από την wikipedia υπάρχουν αναφορές στο έργο κάποιου Ivan Tolstoi (δεν τον γνωρίζω καθόλου), στο οποίο υποστηρίζει όσα στοιχειοθετούνται εδώ.

    Για τον ίδιο τον Πάστερνακ έχουμε καμιά σοβαρή έρευνα για το στάτους του στην ΣΕ (σχέση με άλλους συγγραφείς, επιρροή στο κοινό κτλ); Γιατί απ'την μια παρουσιάζεται ως αρκετά προβεβλημένος και απ'τα πρώτα ονόματα της Ένωσης Σοβ. Συγγραφέων και απ'την άλλη διαρκώς κυνηγημένος. Δεν βγάζω νόημα.

    Ijon Tichy

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν το χω ψάξει. Εν ευθέτω χρόνο. Πιθανώς να έχει κάτι το mauroflight βέβαια, δεν ξέρω αν κοίταξες.

      Διαγραφή
    2. Πάντως, αυτό που είναι σίγουρο είναι πως συνεργάστηκε για την μεταφορά στο σινεμά του αριστουργηματικού "Άμλετ", του Γκριγκόρι Κόζιντσεφ, μόλις το 1964.

      Μάνος

      Διαγραφή
    3. Δε γνωρίζουμε αν ο ίδιος είχε ανάμιξη με την εκστρατεία της CIA. Απλώς ότι υπήρξε εκστρατεία που χρησιμοποίησε το μυθιστόρημα.

      Διαγραφή
  3. Σεχτάρ ο Τρομερός7 Απριλίου 2014 - 8:11 μ.μ.

    Για λεπτομέρειες:
    http://www.washingtonpost.com/world/national-security/during-cold-war-cia-used-doctor-zhivago-as-a-tool-to-undermine-soviet-union/2014/04/05/2ef3d9c6-b9ee-11e3-9a05-c739f29ccb08_email.html
    και για τους πιο περίεργους, τα αποχαρακτηρισμένα, αλλά χωρίς ονόματα πρακτόρων/συνεργατών και λοιπών ενεχομένων στην "επιχείρηση":
    http://apps.washingtonpost.com/g/page/world/the-cia-and-doctor-zhivago-explore-the-cache-of-documents/924/
    Είναι η επίδειξη ισχύος του Νικητή: "Δείτε πως σας την έφερα. Είμαι πανίσχυρος, είμαι δικαιωμένος, δε σας λογαριάζω!"
    Πάντως όχι σεβασμός στην ιστορική έρευνα, γιατί τότε δε θα προστάτευαν τα ονόματα.

    Ισως έπαρση, μας έχουνε για τελειωμένους.
    Ισως σκόπιμο τσάκισμα ηθικού.
    Ισως, όμως, και προπέτασμα συγκάλυψης, ενδεχομένως, άλλων παραμέτρων της ίδιας "επιχείρησης" η και άλλων "επιχειρήσεων", που θέλουν να κρατήσουν στο σκοτάδι.
    Ισως και όλα αυτά μαζί.
    Δεν έχουμε κανένα λόγο να πιστεύουμε πως είναι υποχρεωτικά η αλήθεια, και κυρίως, πως είναι όλη η αλήθεια. Η πράξη όμως αυτού του "αποχαρακτηρισμού" είναι ένα δεδομένο, που αξιολογείται, και βέβαια, αξιοποιείται κι από μας.

    Ο "Ψυχρός Πόλεμος" συνεχίζεται με άλλα μέσα, γιατί δεν ήταν/είναι παρά ο Ταξικός Πόλεμος.
    Να ρωτήσω, τώρα, ποιοί σιγοντάρανε (και) την CIA/NSA όλα αυτά τα χρόνια, ας πούμε, μετά τον Β'ΠΠ; Πάντα με έναν καλό λόγο για το κάθε καθίκι, που υπονόμευε τον σοσιαλισμό και το εργατικό κίνημα από τα μέσα; Από τον Παστερνάκ και τον Σολζενίτσυν μέχρι τον Μίσσιο;

    Μάλλον περιττεύει: Είναι οι ίδιοι, που κλαψουρίζουν δήθεν "γιατί μπροστά σε τέτοια επίθεση δεν υπάρχει κίνημα", κλπ.
    Αφού έκαναν, ό,τι μπορούσαν, για να μην υπάρχει κίνημα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ με όλες σου τις επιφυλάξεις. Εξ ορισμού οι αποκαλύψεις δεν είναι ούτε πλήρεις ούτε αναγκαστικά απονήρευτες.

      Είδαμε και την "αποκάλυψη" για Μπαλτάκο πολύ πρόσφατα.

      Ο "Ψυχρός Πόλεμος" ήταν και είναι, ασφαλώς, ο ταξικός πόλεμος και όχι κάποια "γεωπολιτική σύγκρουση" και άλλα ωραία κουραφέξαλα.

      Γι αυτό και ούτε σταμάτησε, ούτε θα σταματήσει ποτέ, μέχρι την πλήρη εξάλειψη του καπιταλισμού.

      Διαγραφή
    2. Οι σοβιετικοί είχαν στοχεύσει σε συγκεκριμένα μέλη του οικογενειακού κύκλου του Πάστερνακ απ'ότι διαβάζω (Ιβίνσκαγια πχ). Δεν ξέρω αν για αυτό δεν αποκάλυψαν τα ονόματα των "συνεργατών". Πάντως στον Πάστερνακ φαίνεται να είχε δοθεί πολλές φορές η επιλογή του να φύγει από την ΣΕ την οποία δεν αποδέχτηκε. Επίσης το Νόμπελ το πήρε το 58, ενώ συμμετέχει στο σενάριο του "Άμλετ" το 64.

      Όπως και να'χει η παρατήρηση του Σεχτάρ περί αλαζονείας νομίζω πως είναι ορθότατη. Αξίζει να θυμηθεί κανείς την αφ'υψηλού και μέσα στην ειρωνία απάντηση πρώην πράκτορα της CIA στην βιβλιοκριτική του για το έργο της Saunders:

      https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no1/article08.html

      Το πρόβλημα είναι ότι βρίσκουν και τα κάνουν. Έχουμε φάει στην μάπα τερατολογία μεγατόνων για τον Στάλιν, τον Μάο κτλ με μηδαμινά στοιχεία (οι παπάρες μοντεφιερικής ποιότητας θεωρούνται "γεγονότα" και αναπαράγονται παντού), ιστορίες απύθμενης βλακείας από το πρώην ανατολικό μπλοκ με μπλου τζην, σοκολάτες, μπαλλάκια του πινγκ πονγκ κτλ, σημερινές μπαλαφάρες εκτός λογικής για την ΒΚ που κυκλοφορούν εντός δευτερολέπτων σε όλα τα μεγάλα μμε του κοσμού για να διαψευστούν εντός ημερών, και πάει λέγοντας. Έχουμε διαβάσει πόσα και πόσα βιβλία για ολοκληρωτικά καθεστώτα στο στυλ της Φάρμας και του 1984 με άμεση ή έμμεση (όπως παρουσιάζεται από την σημερινή ακαδημία) αναφορά στην ΕΣΣΔ και έχουμε δει και άπειρες ταινίες που αναπαράγουν όλα αυτά τα στερεότυπα. Κι ο μικροαστός αγανακτεί, σιχτιρίζει και κάνει κτήμα του όλη αυτή την βλακεία.

      Και μετά έρχεται η πραγματικότητα. Με τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, με την καπιταλιστική φρίκη, με το αστυνομικό κράτος να έχει φτάσει σε επίπεδα που κανείς δεν μπορούσε καν να φανταστεί. Και τι κάνει ο μικροαστός για αυτό; Τις ξέρει απ'έξω τις ιστορίες για τα γκούλαγκ, αλλά στον κορυδαλλό ούτε που έχει πάρει πρέφα τι συμβαίνει (να μην πάμε στον αμερικάνικο νότο όπου υπάρχουν ισοβίτες που έκλεψαν 3 αμάξια). Έφτυσε στα μούτρα τον σοσιαλισμό αφού είδε τις "ζωές των άλλων", αλλά με την NSA τι να γίνει ρε παιδί μου, να ορίστε, αφού γράφουμε ό,τι θέλουμε στα μπλογκς. Γνωρίζει πολύ καλά για το πώς έφευγαν κυνηγημένοι χίλιοι δυο από την ΣΕ, αλλά για τους μετανάστες που θαλασσοπνίγονται καθημερινώς έχει τα δίκια της η ΧΑ.

      Τι να ζητήσεις λοιπόν μετά στο "πολιτισμικό" επίπεδο; Να έχεις την απαίτηση να μην σου λένε ότι τα έργα του Μπρεχτ είναι μονόπλευρη και απλοϊκή κομμουνιστική προπαγάνδα (οι εξηγήσεις εδώ περί στρατευμένης τέχνης περιττεύουν, αυτογκόλ) όταν καταβροχθίζουν τις "critically acclaimed" ψυχροπολεμικές και ψιλο-χοντρο-φασιστικές παπαρδέλες της Marvel που παράγει με το τσουβάλι το χόλυγουντ;

      Η καταστροφή που έχει καταφέρει ο καπιταλισμός σε αυτούς τους τομείς είναι άνευ προηγουμένου.

      Ijon Tichy

      Διαγραφή
    3. Για όποιον ενδιαφέρεται για την καθημερινή ζωή στη Σοβιετική Ένωση του `60-`70, υπάρχει ένα πολύ κατατοπιστικό βιβλίο του Μπάμπη Ιωάννου :

      "ΕΣΣΔ - Με το χέρι στην καρδιά" από τη ΣE.

      Δεν διεκδικεί λογοτεχνικές δάφνες, βέβαια, αλλά είναι πολύ περιγραφικό της εποχής εκείνης, ιδίως της νοοτροπίας των κοινών σοβιετικών ανθρώπων για τα οποία λίγα ξέρουμε από πρώτο χέρι...

      Και δεν πρόκειται για αγιογραφία της Σ. Ένωσης, το περιεχόμενο σέβεται τον τίτλο του βιβλίου.


      Μάνος

      Διαγραφή
  4. Καταρχας συγχαρητηρια για το μπλογκ . Τυχαινει να διαβαζω τωρα την Αβασταχτη ελαφροτητα του Είναι του Κουντερα και εχω σχηματισει την αποψη ότι είναι υπερεκτιμημενο βιβλιο και αυτό το χρωστάει στις γενναιες δοσεις αντικομμουνισμου και αντισοβιετισμου που περιεχει . Είναι χαρακτηριστικο το σημειο οπου με αποτροπιασμο περιγράφεται πως καθωσπρεπει αστοι πρωην διπλωματες εξαναγκάζονται να δουλεψουν ως ρεσεψιονιστ η σερβιτόροι . Δηλαδη για να το πουμε λαικα που θα λεγαι κι ο Χατζηνικολαου με τον κομμουνισμο Αφεντικα και δουλοι ένα γινήκαμε ουλοι.

    ενας νησιωτης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συγχαρητήρια για το κουράγιο να διαβάζεις Κουντέρα. Εγώ δεν το είχα:-)

      Η λογοτεχνική ιστορία είναι γεμάτη αντιδραστικούς που διαβάζω με μεγάλη ευχαρίστηση, ανθρώπους όπως ο Έλιοτ, ο Ντοστογέφσκι, ο Σελίν.

      Αυτό με τον Κουντέρα ως γαμάουα συγγραφέα αν δεν είναι τρομερά καλό μάρκετινγκ, δεν ξέρω τι είναι. Προτιμώ να βλέπω μπογιά να στεγνώνει.

      Διαγραφή
  5. Το ενδιαφέρον ζήτημα πάντως είναι ο βαθμός και τα όρια των μεθόδων καταστολής σε ένα σοσιαλιστικό/κομμουνιστικό σύστημα. Σίγουρα δεν πρέπει να υπάρχουν ψευδαισθήσεις για το ρόλο των δυνάμεων της παγκόσμιας αντεπανάστασης αλλά από την άλλη και οι μέθοδοι καταστολής και περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης μπορούν να γυρίσουν μπούμερανγκ. Δυστηχώς η διαχωριστική γραμμή είναι πολύ λεπτή. Άποψη μου είναι πως σε συνθήκες όπου η επανάσταση είναι ασφαλής περισσότερο κακό κάνει η καταστολή παρά καλό. Δεν νομίζω πως ένα βιβλίο ή ένα έργο τέχνης ή ακόμα και ένα ολόκληρο πολιτιστικό κίνημα μπορεί να πλήξει την επανάσταση αν αυτή έχει καταφέρει να επιλύσει τις βασικές ανάγκες της κοινωνίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δυστυχώς, δεν γνωρίζω καμία δυνατότητα ασφάλειας για μια επανάσταση όσο υπάρχει ιμπεριαλισμός. Μακάρι να ήταν αλλιώς.

      Διαγραφή
  6. "Ο φύλακας της Σίκαλης", "Σιντάρτα", "Ντέμιαν" και άλλα πολλά που περιελάμβαναν την "φάρμα των ζώων" αλλά κανένα "έργο" του κάθε Χωμενίδη ή κυρίας που μιλούσε για τον Εβραίο που φιλούσε υπέροχα. Τον "Ζιβάγκο" πάντως νομίζω πως τον διάβαζαν κορίτσα.
    Αυτά ήταν τα εφηβικά μου διαβάσματα και η φάρμα ήρθε ως μία μεταφορά για την χούντα του '67 και μία μακρινή παρομοίωση μιας ενδεχόμενης ναζιστικής νίκης. Μάλλον βλαμμένο ήμουν, αλλά δεν θυμάμαι καμία σύνδεση με ΕΣΣΔ. Αν κάποιος έχει πρόχειρη την ανάμνηση του για σύνδεση με κομμουνισμό ας αναφέρει πως οδηγήθηκε εκεί τότε(όχι σήμερα).
    Μπορεί να συνεχίζω να είμαι βλαμμένος αλλά δεν μπορώ να αποκλείσω πως το "1984" δεν έδρασε ενάντια σε πολλές δικτατορίες της CIA που γέμιζαν την Νότια Αμερική και με δολοφονική πυγμή προσπαθούσαν να βάλουν σε κανάλι τους λαούς τους.

    Εν κατακλείδι:
    Α. Ας κρατήσουμε μικρό καλάθι για τις "υπόγειες" επιτυχίες της CIAς γιατί αν δούμε τον χάρτη του '70 και του '80 οι χώρες κοκκίνιζαν σιγά σιγά και οι ήπειροι μία - μία χάνονταν από την "Δυτική" κυριαρχία.
    Β. Υπάρχει και η περίπτωση της αποτυχίας της λεπτής επέμβασης στο θυμικό των ανθρώπων γιατί μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη αντιστροφή όταν οι χώρες του "Δυτικού" μπλοκ χρησιμοποιούσαν ολοκληρωτικές μεθόδους με καθολικές απαγορεύσεις και τυραννικούς εξαναγκασμούς. Από ιστορική ποτοαπαγόρευση και Μακαρθισμό σε φυλακίσεις αντιρρησιών πολέμου στο Βιετνάμ και πυροβολημένους φοιτητές σε Πανεπιστήμια. Το Απαρχαίντ στην Νότια Αφρική είχε δεξιό πρόσημο και "Δυτική" υποστήριξη.

    Βιβλιοφάγος

    υγ. "Ο Αναρχικός των δύο κόσμων" είναι πράγματι ένα ενδιαφέρων πολιτικό πόνημα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Αν κάποιος έχει πρόχειρη την ανάμνηση του για σύνδεση με κομμουνισμό ας αναφέρει πως οδηγήθηκε εκεί τότε(όχι σήμερα)."

      Λουντέμης. Άλκη Ζέη, "Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου."

      Ουγκώ, "Οι Άθλιοι" (κλάμα με τον Γιάννη Αηγιάννη!)

      Ντίκενς, "Μεγάλες Προσδοκίες".

      Γκόρκι, "Η Μάνα."

      Παλαμάς.

      Βάρναλης.

      Αυτά θυμάμαι από παιδικά διαβάσματα, αν και δεν θα έλεγα ότι έπαιξαν τον κύριο ρόλο. Και δεν έχει και σημασία δηλαδή, είναι πολλοί διαφορετικοί οι παράγοντες για τον καθένα.

      Διαγραφή
    2. υπαρχουν 2 εκδοσεις της συγχρονης εποχης που μιλανε για τον ρολο των κομικς κυριως, αλλα και αρθρο πανω σε ταινιες οπως τα σαγονια του καρχαρια.
      απο τα λογοτεχνικα δεν εχω να προσθεσω κατι παραπανω εκτος απο ενα γεγονος.
      την εποχη που μεγαλωνα ο κουντερα και ο κισλοφσκι με την τριλογια των χρωματων ηταν της μοδας στο γυναικειο πλυθησμο και "αναγκαστικα" επρεπε να ησουν κοινωνος αυτων των πραγματων. τοτε δεν ημουν καν κνιτης και οπως και αλλοι ψαχνωμασταν στο τι ειναι ΚΚΕ συνασπισμος και ναρ.
      ενας απο τους καθοριστικους παραγοντες ηταν το διαβασμα των βιβλιων του κουντερα, οπως και η θεαση του δοκτρ ζιβαγκο. θυμαμαι ακομα ατελειωτες συζητησεις για το τι κακη ηταν η επανασταση που του πηρε το σπιτι και δεν τον αφησε να το εχει μονος του.

      παντως τρομερη ατακα με την μπογια που στεγνωνει ειναι θεικη μου επιτρεπεις να την λεω ε;

      Διαγραφή
    3. Η σύνδεση του 1984 με την ΕΣΣΔ είναι καταφανέστατη, από τον τίτλο του μοναδικού κόμματος, μέχρι το όνομα και την περιγραφή του "προδότη" Γκόλντστάιν (το μόνο που έλειπε θα ήταν να τον ονομάσει ...Τρότσκι!) και το ... παχύ μουστάκι(!!) του "μεγάλου αδελφού".
      Ακόμη μπορούμε να δούμε τις αντικαπιταλιστικές και αντικληρικές αναφορές του "καθεστώτος", την σκιαγράφηση μιας μη-καπιταλιστικής αλλά "γραφειοκρατικής άρχουσας τάξης" κλπ κλπ κλπ.

      Η αναφορά δηλαδή στην ΕΣΣΔ δεν υπονοείται καν...

      Εάν σε αυτά προσθέσουμε και το γεγονός πως ο συγγραφέας του ήταν αξιωματικός της αποικιακής χωροφυλακής στην Ινδία, έχουμε μια πλήρη εικόνα για το 1984 ακόμη και χωρίς τις παραδοχές της CIA και της ΜΙ5 για την στόχευση του. Μην ξεχνάμε πως γράφτηκε το 1948...

      Διαγραφή
    4. Προσωπικά την «φάρμα των ζώων» την άκουσα για πρώτη φορά σαν αντεπιχείρημα σε συζήτηση που είχα με συνάδελφο σχετικά με την ανάγκη οργάνωσής μας στα (ταξικά) σωματεία. Ότι «να και οι επαναστάτες σε πουλάνε στο τέλος, δεν έχεις διαβάσει την φάρμα των ζώων;». Περιττό να πω ότι η συνάδελφος έχει ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ και περιμένει από εκεί... Αλλά και δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερο αποδεικτικό στοιχείο για μένα προσωπικά ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, χωρίς καν να το έχω διαβάσει, είναι αντικομμουνιστικό, όταν μου έρχεται σαν αντεπιχείρημα σε χώρο που εκτίθεμαι στα διάφορα τσιράκια της εργοδοσίας (και όχι γενικά βιβλιοκριτική σε κάποιο βιβλιοπωλείο) για να πω πέντε, ταξικά προσανατολισμένα, πράγματα. Δηλαδή πόσο καλύτερα θα μπορούσε να τα είχε καταφέρει η «φάρμα των ζώων» στο να αποτρέψει την συνάδελφο, η οποία είναι με βασικό, στο νοίκι και περιμένει και παιδί τώρα, στο να γραφτεί στο σωματείο της;

      Διαγραφή
    5. Η χρήση έως τα όρια της κατάχρησης του "Μεγάλου Αδελφού" στην Ελλάδα και γιατί όχι ευρύτερα έγινε απέναντι σε έννοιες δεξιού - δικτατορικού κράτους που με τις πράξεις του φυλακίζει τους πολίτες και τις σκέψεις τους κτλ.
      Η πρόθεση που γράφτηκε είναι ομολογημένη από αυτούς.
      Η επίτευξη του στόχου της δημιουργίας του βιβλίου δεν μου προκύπτει. Δεν άκουσα τον Γέλτσιν μέσα στην γελοιότητα του να λέει πως τον άγγιξε το "1984" και είπε να αλλάξει πολίτευμα η ΕΣΣΔ...

      Θυμάσαι το "The Wall"; υπόρρητα ήρθε το μήνυμα από το 1981 πως το τείχος θα πέσει;
      Όσο βολικό και αν ακούγεται σήμερα, τότε όλοι μαθαίναμε τους στίχους γιατί μιλούσε σε παιδιά εντός "Δυτικών" συνόρων που το εκπαιδευτικό σύστημα των χωρών τους έλεγε για κακούς κομμουνιστές και ήθελε αλλαγή.
      Αναφέρομαι επιπλέον στην ταινία που το κινούμενο σχέδιο (σήμερα πια) είναι πολύ πιο ύποπτο για αντι-κομμουνισμό με τα σφυριά και τους "μεγάλους αδελφούς" με τις ομοιόμορφες στολές, αλλά τότε ως βλαμμένα το βλέπαμε ως μία κριτική στην εξουσία που μας δυνάστευε.

      Ανεξάρτητα από τους λόγους που ένα έργο τέχνης δημιουργείτε, αυτο αποκτά την δική του αυτοδικαίωση που μπορεί να είναι μακριά από τις στοχεύσεις του δημιουργού του.

      Βιβλιοφάγος

      Διαγραφή
    6. @krs
      "Αλλά και δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερο αποδεικτικό στοιχείο για μένα προσωπικά ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, χωρίς καν να το έχω διαβάσει, είναι αντικομμουνιστικό"

      Δεν θα διέφερε σε τίποτα αν ο συνάδελφός σου αντί "δεν έχεις διαβάσει την φάρμα των ζώων;", σε ρωτούσε: "δεν έχεις διαβάσει την κοκκινοσκουφίτσα;"
      Όπου λύκος = κομμουνισμός, κοκκινοσκουφιτσα = παραπλανημένο θύμα της κομμουνιστικής προπαγάνδας και κυνηγός = δημοκράτης ελευθερωτής.
      Η μόνη διαφορά είναι ότι η κοκκινοσκουφίτσα γράφτηκε σε ανύποπτο χρόνο ενώ η "φάρμα των ζώων" γράφτηκε επί εσσδ και άμεσα ή έμμεσα διαδόθηκε ότι η "αλληγορία" αφορά την εσσδ. Αν ο αναγνώστης δε γνωρίζει αυτή την "πληροφορία" δεν μπορεί να οδηγηθεί σε τετοιο συμπέρασμα (τουλάχιστον από όσο θυμάμαι την ταινία που είχα δει στα παιδικά μου χρόνια).
      Πραγματικά πάντως ως επιχείρημα από το συνάδελφό σου σε τίποτα δε διαφέρει από το να σου έλεγε για την κοκινοσκουφίτσα και το λύκο, τον κοντορεβυθούλη και το δράκο κλπ, θα μπορούσες αν είχες διαβάσει τη "φάρμα" να του απαντήσεις ανάλογα. Βέβαια η χρήση της μορφής του παραμυθιού και η "εξωτερική' ταύτισή του με την εσσδ είναι χαρακτηριστική για τις ψυχολογικές μεθόδους της καπιταλιστικής προπαγάνδας (αν μπορεί να ονομαστεί "προπαγάνδα" αυτό, κι όχι επιχείρηση ψυχολογικού πολέμου ή κάτι τέτοιο).
      AGIS

      Διαγραφή
  7. Ο ήρωας του συγκεκριμένου βιβλίου,ο δόκτωρ Ζιβάγκο, είναι πράγματι αντισοβιετικός αλλά αυτό δε σημαίνει ότι κι ο συγγραφέας του βιβλίου ήταν το ίδιο.Αν κάποιος γράψει για έναν ψυχοπαθή δολοφόνο π.χ. δεν πάει να πει ότι υπερασπίζεται τους ψυχοπαθείς δολοφόνους! Απλά παρουσιάζει έναν χαρακτήρα. Διαβάζοντας το μυθιστόρημα, γίνεται ξεκάθαρο πως ο Ζιβάγκο είναι ένας υποκριτής. Όσο ζούσε στην ευημερία επί Τσάρου (αριστοκράτης γαρ,δείχνει πως για τους προλετάριους δεν ίσχυε η ευημερία)έλεγε συνεχώς πόσο σημαντικές είναι οι Ιδέες στη ζωή του ανθρώπου. Όταν όμως ήρθε ο πόλεμος,το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να κρατηθεί ζωντανός! Περίπατο οι Ιδέες.Κοιτούσε πως να βρει φαγητό,καυσόξυλα κλπ για να βγάλει τον βαρύ χειμώνα. Όταν οι μπολσεβίκοι τον κάλεσαν να φροντίσει τους τραυματίες απάντησε ότι δεν τον ένοιαζε αν ήθελαν ν'αλλάξουν τον κόσμο,ο ίδιος είχε δικαίωμα να κοιμηθεί.
    Ο Πάστερνακ,λοιπόν,παρουσίασε το πορτρέτο ενός υποκριτή και δεν καταλαβαίνω γιατί η ΕΣΣΔ αρνήθηκε να εκδώσει το βιβλίο.Ας το κυκλοφορούσε κι ας καλούσε το λαό να το κρίνει.Το μόνο που κατάφερε με την απαγόρευση ήταν να δώσει πάτημα στους "δημοκράτες" της Δύσης να μιλούν για φασισμό στο ανατολικό μπλοκ.
    Παρεπιπτόντως,ο Πάστερνακ έστειλε το βιβλίο του κρυφά σε έναν ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗ εκδότη της Ιταλίας κι εκείνος το τύπωσε για πρώτη φορά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή