Κυριακή, 6 Απριλίου 2014

Κρύβονταν 35 χρόνια σε σπηλιές, για να μην υπογράψουν δήλωση μετανοίας

Κρύβονταν 35 χρόνια σε σπηλιές, για να μην υπογράψουν δήλωση μετανοίας.΄Ετρωγαν σαύρες και σκορπιούς. Οι δύο αντάρτες της Κρήτης, που έζησαν τον εμφύλιο έως το 1975...

Η φτωχόσουπα ήταν μια εύκολη και γρήγορη σούπα που έφτιαχναν οι παλιές γυναίκες της Κρήτης με λάδι, νερό και αλάτι για να ξεγελάσουν την πείνα τους στους δύσκολους καιρούς των πολέμων και της φτώχειας. Αυτό το φαγητό ήταν μια από τις ελάχιστες απολαύσεις για τον Σπύρο Μπλαζάκη και το Γιώργο Τσομπανάκη, οι οποίοι μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 1949, έζησαν κυνηγημένοι για 35 χρόνια στα Λευκά Όρη της Κρήτης. Ήταν τα δύο τελευταία στελέχη του Δημοκρατικού Στρατού που παρέμεναν ασύλληπτα, από τότε που το ΚΚΕ κηρύχθηκε παράνομο. 


Η ζωή στις σπηλιές 

Μετά τις μάχες στο Γράμμο, τα περισσότερα στελέχη του Δημοκρατικού Στρατού προσπαθούσαν να αποφύγουν τη σύλληψη, διαφεύγοντας σε γειτονικές χώρες. Για τους Κρητικούς αντάρτες Σπύρο Μπλαζάκη που τότε ήταν 21 ετών και τον 25χρονο Γιώργο Τζομπανάκη, η φυγή στο εξωτερικό ήταν σχεδόν αδύνατη. Έτσι, αποφάσισαν να κρυφτούν σε απόμερα σημεία του νησιού, έχοντας ως μόνα εφόδια τους στρατιωτικούς σάκους τους, που περιείχαν ελάχιστα ρούχα, αδιάβροχα και κουβέρτες. Οι δύο νέοι που αρνούνταν να υπογράψουν δήλωση μετάνοιας, ζούσαν σαν αγρίμια μακριά από συγγενείς, φίλους και γνωστούς, με την ελπίδα ότι θα έπαιρναν αμνηστία....

Οι κρυψώνες που χρησιμοποιούσαν συχνά ήταν οι σπηλιές στα βουνά και στις θάλασσες. Εκτός από τη φτωχόσουπα, έτρωγαν σαύρες, σκορπιούς, ρίζες ή ακόμη και φώκιες. Όταν κάποιος τσοπάνης τους χάριζε κανά ζωντανό, το έψηναν και το έτρωγαν ολόκληρο μέσα σε μια ημέρα. 

Δεν ήταν λίγες οι φορές πάντως που οι κρητικοί στα χωριά, άνοιγαν τα σπίτια τους για να δεχτούν τους κυνηγημένους, να τους κρύψουν, να τους ταΐσουν και να τους βοηθήσουν Το φαγητό όμως δεν ήταν η μοναδική απόλαυση που στερούνταν. Επειδή φοβούνταν μην τους καταδώσουν, απέφευγαν όπως «ο διάβολος το λιβάνι», τις ερωτικές ή σεξουαλικές επαφές με γυναίκες. 

«Ακόμη και τα ζώα ζουν τον έρωτα, εμείς όχι», διηγήθηκαν οι δύο άντρες. 

Η διασκέδασή τους ήταν απλή. Πότε τραγουδούσαν μαζί και πότε πήγαιναν σε διάφορα πανηγύρια για να ακούσουν κρυμμένοι και να χορέψουν από μακριά, τα αγαπημένα τους κρητικά τραγούδια. 

Μια φορά ο Γιώργος Τσομπανάκης μπήκε σε ένα κλειστό σπίτι για να βρει κάτι να φάνε. Το μάτι του έπεσε πάνω σε μια λύρα και θυμήθήθηκε ότι ο Σπύρος Μπλαζάκης, του είχε πει ότι ήξερε να τη «γρατζουνάει». 

Την πήρε μαζί του και από τότε ο ήχος του οργάνου, ανακούφιζε έστω και για λίγο τις δύσκολες ώρες που ζούσαν. «Για μας όλα αυτά τα χρόνια ήταν σκοτάδι και δεν φαινόταν να χαράζει η ποθητή ημέρα», έλεγαν οι αντάρτες. 

Πώς ξέμειναν όμως τόσα χρόνια στο βουνό; Τον πρώτο καιρό δεν μπορούσαν να κατέβουν γιατί οι αντικομμουνιστικοί νόμοι ήταν σε ισχύ και θα τους φυλάκιζαν ή θα τους έστελναν εξορία. Τη δεκαετία του ’60 πίστεψαν ότι θα έπαιρναν χάρη από τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ήρθε όμως το πραξικόπημα των συνταγματαρχών και αντί για να ετοιμαστούν για την ελευθερία, κρύφτηκαν ακόμη περισσότερο.


Η επιστροφή των ανταρτών

Φεβρουάριος 1975. Η μεταπολίτευση τους απάλλαξε από το φόβο και η κυβέρνηση Καραμανλή αμνήστευσε τους δύο αντάρτες, που πήραν το δρόμο του γυρισμού από τα Λευκά Όρη. 

Λίγο έξω από το Θέρισο, στο χωριό του Τζομπανάκη, πλήθος κόσμου περίμενε με αγωνία τους δύο αντάρτες. 

Μόλις εμφανίστηκαν, φίλοι, συγγενείς και συγχωριανοί και στελέχη του ΚΚΕ, τους «έπνιξαν» στην αγκαλιά τους. 

Το τρικούβερτο γλέντι στήθηκε αμέσως. Ο Τζομπανάκης και ο Μπλαζάκης μπορούσαν πλέον να απολαύσουν τα ριζίτικα τραγούδια, τη ρακί, το φαγητό και την παρέα των ανθρώπων που τους αγαπούσαν.

Όταν οι δημοσιογράφοι τους ζήτησαν να αδειάσουν τους σάκους για να δουν τι είχαν μέσα, ανάμεσα στα ρούχα, βρήκαν μια ξυριστική μηχανή και μια κρέμα ενυδάτωσης για τον ήλιο.

Την επόμενη ημέρα βρέθηκαν στην Αθήνα όπου κατέθεσαν ένα ματσάκι φασκομηλιάς και λίγα αγριολούλουδα από τα Λευκά Όρη, στο μνημείο των Ηρώων του Πολυτεχνείου. Ελεύθεροι πλέον ακολούθησαν ξεχωριστούς δρόμους. 

Ο Σπύρος Μπλαζάκης παντρεύτηκε και έμεινε στη Νέα Σμύρνη. Ο Γιώργος Τζομπανάκης παντρεύτηκε και αυτός, αλλά δεν έφυγε από την αγαπημένη του Κρήτη. Έμειναν για πάντα δύο καλοί και αγαπημένοι φίλοι. 

Και οι δύο πέθαναν το 1996, με ένα μήνα διαφορά.

Μηχανή του χρόνου

14 σχόλια:

  1. Δεν καταλαβα το ηθικο διδαγμα, ποιο ειναι;οι υπολοιποι που αγωνιζονταν μεσα στις φαμπρικες, στους δρομους και μοιραζαν τον ριζοσπαστη με κινδυνο να βρεθουν σε κανα ξερονησι, ηταν προφανως βλαμμενοι. Αν ηταν να κρυβομαστε ολοι σε σπηλιες, τοτε δεν θα αλλαζε ποτε τιποτα.Την ταινια underground θυμιζει πολυ η υποθεση παντως. koeμτζης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Δεν καταλαβα το ηθικο διδαγμα, ποιο ειναι;"

      Ότι είσαι τρολ ολκής.

      Διαγραφή
    2. ας προσπαθησουμε να δωσουμε καποιες εξηγησεις σε καποιον που δεν θελει να καταλαβει. ελπιζω να ειναι μονο αυτο και οχι οτι δεν μπορει.
      αυτοι οι 2, οπως και καποιοι στην ικαρια και στην σαμο, αλλα και στην ηπειρωτικη ελλαδα ηταν ανταρτες, ειχαν οπλα στο χερι. αν τους επιαναν το λιγοτερο δεν ηταν η φυλακη απλα.
      και μιλαμε για την κρητη. σε αντιθεση με τα κοινως θρυλουμενα δεν ειναι και μια περιοχη που φημιζεται τοσο για την ντρομπροσυνη της.
      αν ηταν γνωστη η ταυτοτητα των κυνηγημενων οι οικογενιες τους ηταν σε αμεσο κινδυνο.
      μιλαμε για μια περιοχη που ακομα και σημερα στα καφενεια (οχι στα παραλια της βορειας κρητης που τουριστικοποιηθηκε) δεν καθεται κανενας με πλατη στον δρομο, ολοι με πλατη στον τοιχο) να σκεφτεις οτι βλεπεις καφενεια με τραπεζια που ακουμπανε στον τοιχο και κανενα στην μεση.
      ηταν πολυ ειδικη περιπτωση σε ειδικο μερος. αν νομιζεις εσυ οτι μπορεις απλα απο καπριτσιο να ζεις με ριζες, σουπες απο κατι και να μην εμπιστευεσε ουτε την σκια σου, τοτε απλα εισαι αξιος της μοιρας σου

      Διαγραφή
  2. Διαβάστε κι αυτό και ψάξτε να βρείτε (ίσως πια σε παλαιοβιβλιοπωλεία) το βιβλίο (αυτοέκδοση) των Σπύρου Μπλαζάκη και Γιώργη Τσομπανάκη “Τριάντα πέντε χρόνια αντίσταση".
    Η (ΕΑΜική) Αντίσταση και η δράση του ΔΣΕ στην Κρήτη είχε περίεργες πτυχές διαφορετικές από την Αντίσταση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

    Επίσης:
    Βαγγελιώ Κλάδου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σε συνέντευξη που είχαν δώσει, το 74 αν θυμάμαι καλά, έλεγαν ότι πολλές φορές κοιμήθηκαν στα σκαλοπάτια του αστυνομικού τμήματος χωρίς οι χωροφύλακες να τους πάρουν χαμπάρι.
    Χωρίς χαφιέ, οι χωροφύλακες είναι ανίκανοι να σε βρούν ακόμα κι αν είσαι μπροστά τους και στη Κρήτη, χαφιέδες δεν υπάρχουν, είχαν πει στο δημοσιογράφο !

    λαθραναγνώστης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "χαφιέδες δεν υπάρχουν" καλα μην περνεις και ορκο (ειδικα στην κρητη)

      Διαγραφή
    2. Αυτό τουλάχιστον είχαν πει τότε στη συνέντευξη οι δυό αντάρτες.
      Ίσως με κάποια δόση υπερβολής, για να "την πουν" στους μπάτσους και για να παινέψουν και να ευχαριστήσουν τους συντοπίτες τους.

      λαθραναγνώστης

      Διαγραφή
    3. Ναι το καταλαβαινω, βεβαια μιλαμε για την κρητη, το αντρο του βενιζελισμου (ιδιωνυμο), την κρητηη του 70% του πασοκ στο λασηθι και στο ηρακλειο 60-65.
      και πλεον μιλαμε για ην κρητη που ειναι το αντρο του κοινου ποινικου εγκληματος,
      βεβαια ξεφυγα λιγο, αλλα μιλαμε για μια περιοχη που στις κρισιμες εκλογικες μαχες αρκουσε για να δωσει την νικη στο πασοκ και τωρα ο τσυριζα κανει οτι μπορει για να παρει αυτο το ποσοστο

      αυτο που εχω να πω για να το κλεισω ειναι οτι τρεφω μεγαλο σεβασμο στους συντροφους κρητικους γιατι παλευουν ισως στο ποιο εχθρικο περιβαλλον της ελλαδας

      Διαγραφή
    4. Άμα είναι η Κρήτη εχθρική βρε, η Λακωνία τι είναι;

      Διαγραφή
    5. καμια σχεση. στην λακωνια υπηρξε η κατασταση με την εξαφανιση πρακτικα των κομμουνιστων στον εμφυλιο και πλεον υπαρχουν οχι απλα σταγωνιδια αλλα βροχη ιδια. αλλα την ξερεις, υπαρχει. υπαρχει μια "ενταση" μονιμη, αλλα αυτο. υπαρχει εκτιμηση για την σταση των κομμουνιστων γενικα απο τον πλυθησμο (εξαιρουνται οι φασιστες που ειναι ιδιοι παντου), αλλα στην κρητη οι κομμουνιστες αντιμετωπιζονται γενικα ασχημα απο τον πλυθησμο και δεν μιλαω για τις πρωτευουσες των νομων. μιλαω για την επαρχια.
      μιλαω για αποκλεισμους ακομα και απο συγγενεις ακομα και απο οικογενειακες υποχρεωσεις κτλ.
      στην μανη υπαρχουν και συνθηματα δικα μας στους δρομους. εγω αν εξαιιρεσεις καποια κομματια στα χανια (θερισο-ρουματα πχ) νομιζεις οτι δεν υπαρχει το ΚΚΕ

      Διαγραφή
    6. modesto δεν είναι έτσι ακριβώς όπως τα γράφεις τα πράγματα. Δεν ξέρω ποιά ακριβώς είναι η εμπειρία σου από Κρήτη, αλλά εγώ που έχω καταγωγή και μεγάλωσα εκεί σε διαβεβαιώ ότι σε γενικές γραμμές δεν είναι εχθρικό έδαφος το νησί για τους κομμουνιστές - δεν είναι και Ικαρία βέβαια αλλά καμία σχέση με την εικόνα που παρουσιάζεις. Μπορεί το Κόμμα να έχει σχετικά χαμηλά ποσοστά (χαρακτηριστικό είναι άλλωστε το γεγονός ότι απ' όσο ξέρω ποτέ - ή τουλάχιστον ποτέ στη μεταπολίτευση - δεν έχει εκλεγεί κομμουνιστής βουλευτής Κρήτης) αλλά εχθρικότητα όχι, δεν υπάρχει. Και δε μιλάμε μόνο για σήμερα αλλά και διαχρονικά.

      Για την ιστορική περίοδο ας πούμε που εξετάζουμε: μπορεί οι Μπαντουβάδες να διέπραξαν τα ειδεχθέστερα των εγκλημάτων κατά των κομμουνιστών και των αγωνιστών της ΕΑΜικής Αντίστασης (και πού άλλωστε δεν υπήρξε όμως τέτοια τρομοκρατία), αλλά ο απλός κόσμος τους προστάτευε όσο μπορούσε.

      Αυτό θα διαπιστώσεις κι αν διαβάσεις το αριστουργηματικό βιογραφικό έργο του Μπλαζοσπύρου και του Τσομπανογιώργη "35 χρόνια αντίσταση" (στο οποίο αναφέρθηκε πιο πάνω ο spiral architect και έχω την τιμή να διαθέτω). Για την ακρίβεια, οι δύο ηρωικοί αυτοί σύντροφοι πιθανότατα δε θα είχαν καταφέρει να διαφύγουν τόσες δεκαετίες της σύλληψής τους από το μετεμφυλιακό κράτος, χωρίς τη βοήθεια του ντόπιου πληθυσμού κατά μήκος του νησιού.

      Ακόμα και στις περιπτώσεις στις οποίες ο φόβος του απλού ανθρωπάκου "μη μπλέξει" υπερίσχυε της άδολης συμπάθειας απέναντι στον κυνηγημένο, το αίσθημα της αλληλεγγύης δεν έφευγε. Χαρακτηριστικό συγκλονιστικό στιγμιότυπο από τη διήγηση των δύο αγωνιστών: κάποια στιγμή ήρθαν σε επαφή με κάτι κτηνοτρόφους στην περιοχή του Αποκόρωνα (αν θυμάμαι καλά). Οι κτηνοτρόφοι τους είπαν "φύγετε, θα μας κάψετε. Ελάτε να πιείτε λίγο γάλα και να βάλετε μια μπουκιά στο στόμα, να στιλώσετε, και μετά φύγετε".

      Προσωπικά, σαν κομμουνιστής και σαν Κρητικός, είμαι περήφανος τόσο για τον Μπλαζοσπύρο και τον Τσοπανογιώργη, όσο και για το λαό του τόπου μου. Τις σελίδες που έχουν γραφτεί δεν τις σβήνει κανένας βενιζελισμός και κανένας πασοκισμός.

      Διαγραφή
    7. "Για την ακρίβεια, οι δύο ηρωικοί αυτοί σύντροφοι πιθανότατα δε θα είχαν καταφέρει να διαφύγουν τόσες δεκαετίες της σύλληψής τους από το μετεμφυλιακό κράτος, χωρίς τη βοήθεια του ντόπιου πληθυσμού κατά μήκος του νησιού."

      Απολύτως λογικό.

      Συμφωνώ επίσης για Κρήτη. ΠΑΣΟΚ, ναι, αλλά πιο μαύρη απ τη Λακωνία και την Ηλεία, με τίποτε.

      Διαγραφή
  4. Dearg Doom,πάντα εχθρικό ήταν το κλίμα για τους Κομουνιστές στο νησί,μετά από τον εμφύλιο ειδικά.... οι Βενιζελικοί και υπόλοιποι αντικομουνιστές "στεγάστηκαν" στο ΠΑΣΟΚ ή τη ΝΔ,και λίγο παλιότερα στο Κόμμα νεοφ/ρων του Μητσοτάκη ή την ΕΔΗΚ.....επειδή και γω είμαι από κει κάτω,λίγο μετά που ο σφος Κάππος,μίλησε απαξιωτικά για το Βενιζέλο στη βουλή,είχα βγει για Κυριακάτικο "Ρ" (πιτσιρικάς τότε),και μόνο μπουνιές δεν παίξαμε στα καφενεία.....Υπάρχουν τα Παλαιά Ρούματα,πολύ σωστά τα αναφέρει κάποιος αλλά υπάρχει και το Καστέλι (εξίσου στο Νομό χανίων,με ιστορία στους ΜΑΗδες),και άλλα χωριά γεμάτα με ρουφιάνους και μπράβους είτε του Μητσοτάκη(ΝΑΙ ακόμα και σήμερα),ποινικούς που βγαίνουν "λάδι" έναντι της ψήφους ολόκληρων οικογενειών,κλπ κλπ..μεγάλος ο κατάλογος,και δεν τιμά το νησί.....οι 2 αντάρτες επιβίωσαν,με το όπλο στο χέρι μέχρι τη μέρα που αμνηστεύτηκαν,με ότι αυτό συνεπάγεται ,και ο νοών νοείτο.....(μη λέμε πολλά,δεν ξέρεις τι μέρες θα έρθουν).....προτείνω το βιβλίο του Ηλιάκη,σχετικά με την αντίσταση στα Χανιά,είναι πολύ πλούσιο σε στοιχεία,και καλογραμμένο.... http://www.biblionet.gr/book/93759 υγ..σήμερα να δεις πόσο εχθρικο ειναι το κλιμα,αφού οι "πρωην",που ηγούνται του ΣΥΡΙΖΑ,είναι ορκισμένοι εχθροί μας,ψάχνουν ακόμα την ευκαιρία να ξεμπερδέψουν μια και καλή μαζί μας.....

    ΑπάντησηΔιαγραφή