Σάββατο, 8 Μαρτίου 2014

Για τη διαμόρφωση των θεμελιακών όρων ενός κινήματος: Μορφικός και ταξικός χαρακτήρας ιστορικά (δεύτερο μέρος)

Από την Παρισινή Κομμούνα του 1871 και την ίδρυση της Β' Διεθνούς του 1889 ως τον Οκτώβρη του 1917 μπαίνουν οι προϋποθέσεις μιας δεύτερης παγκόσμιας σημασίας μετατροπής της εξέγερσης σε επανάσταση, όπου δεσπόζει ένας νέος συσχετισμός μορφικών και ταξικών στοιχείων. Η εργατική τάξη εμφανίζεται στο προσκήνιο ως θεμελιώδες υποκείμενο της ιστορικής κίνησης, και η διαλεκτική μορφής και τάξης έχει ως εξής:

1871/1889-1917:
Μορφή: Οικονομική, με εθνικές συνεπαγωγές (όπως ακριβώς με τις επαναστάσεις του 1776/1789)
Τάξη:  Εργατική τάξη, αγροτιά.


Η περίοδος από το 1917 ως το 1939-40 είναι μια μεταβατική και ασταθής περίοδος, όπου εκδηλώνονται αφενός σε μια σειρά χωρών απόπειρες --άλλοτε πετυχημένες, άλλοτε όχι-- επανάληψης του 1917, και όπου ο εδραιωμένος αστικός συνασπισμός άλλων χωρών παρεμβαίνει στο μέγιστο δυνατό για να παρεμποδίσει την παγκόσμια εξάπλωση της αλλαγής παραδείγματος. Διαμορφώνονται κατά συνέπεια, για πρώτη φορά, δύο κόσμοι, ο κόσμος που παραμένει μέσα στα όρια του υποδείγματος του 1776/1789 και ο κόσμος που διαμορφώνεται μέσα από το υπόδειγμα του 1917. Ο κόσμος που ακολουθεί το νεότερο υπόδειγμα, από την άλλη είναι, ως επί το πλείστον, ο "υπανάπτυκτος", αποικιοποιημένος και εξαθλιωμένος κόσμος, ενώ αυτός που προασπίζει μια αντεπαναστατική πλέον εκδοχή του 1776/1789 είναι ο "αναπτυγμένος" καπιταλιστικά και ιμπεριαλιστικός κόσμος. Με πολύ σχηματικούς όρους, η "Δύση" είναι αυτή που επιλέγει την συντηρητική προσκόλληση στο παρελθόν και η "Ανατολή" αυτή που παρασύρεται από τον επαναστατικό ενθουσιασμό του νέου και πρωτόφαντου.

Μετά τη λήξη του πολέμου, από το 1944 ως το 1968, δεσπόζει ο Ψυχρός Πόλεμος ανάμεσα στους δύο κόσμους. Ο Ψυχρός Πόλεμος όμως συναντά μια νέα μετάλλαξη στη διαλεκτική μορφής και τάξης που επισυμβαίνει γύρω στο 1968, διαπλέκεται μαζί της, μπαίνει σε μια ιστορικά θεμελιακής σημασίας διαλεκτική μ' αυτή.

Τι το τόσο θεμελιακό για την ιστορία συμβαίνει το 1968; 

Η ίδια η χαρτογράφηση της εξέλιξης των κινημάτων που έχω ως τώρα αναπτύξει αμφισβητείται. Αμφισβητείται επειδή αμφισβητείται η πρωταρχικότητα της τάξης ως μέσου κατανόησης του χαρακτήρα και της φύσης ενός κινήματος. Γιατί, βεβαίως, ούτε οι χωρικοί του 16ου αιώνα, ούτε οι πρωταγωνιστές του αγγλικού εμφυλίου, ούτε οι επαναστάτες των αμερικανικών αποικιών δεν παρουσίασαν τις εξεγέρσεις τους ως ταξικές εξεγέρσεις: αυτή η ερμηνεία είναι μια εκ των υστέρων ερμηνεία που έκανε εφικτή η σκέψη που αναδύθηκε στην περίοδο 1871-1917.

Η συνέπεια λοιπόν του 1968 είναι η "σχετικοποίηση", όχι απλώς του υποδείγματος του 1871-1917, αλλά και της συνολικής, ολιστικής θεώρησης της ιστορίας των μαζικών κινημάτων που άρθρωσε για να εξηγήσει τον δικό του ιστορικό ρόλο αυτό το υπόδειγμα. Με απλά λόγια, από τη σκοπιά του μετά το 1968 ιδεολογικού κόσμου, όλα όσα έχω ως τώρα πει μπορούν κάλλιστα να αγνοηθούν και να υποτιμηθούν ως "μαρξιστικός δογματισμός" και ως "καταχρηστική προβολή στο παρελθόν του τελεολογικού μαρξιστικού αφηγήματος για την ιστορία". Η ιστορία που σκιαγράφησα γίνεται απλώς "ένα από τα πολλά εφικτά αφηγήματα", αποδομείται ως "μετα-αφήγημα", και, λίγο ως πολύ, κυρήσσεται ξεπερασμένη από τα πράγματα. Δεν υπάρχει τίποτε το αποκαλυπτικό στη διαδοχή μορφών και τάξεων που εξιστόρησα, γιατί αυτή η ίδια διαδοχή υπάρχει, υποτίθεται πλέον, μόνο στην φαντασία του Μαρξισμού και των μαρξιστών. Η ιστορία δεν έχει κανένα σκοπό, είναι χαώδης, δεν "συμμαζεύεται" σε αφηγήματα, δεν θεμελιώνει τίποτε εξόν από την "απροσδιοριστία."

Πολιτικο-οικονομικά, το 1968 δεν σημαίνει τίποτα. Δεν ανατρέπει καμία τάξη, δεν αλλάζει τον οικονομικό τρόπο παραγωγής. Ιδεολογικά, σημαίνει τα πάντα. Αλλάζει, αρχικά σε όλες τις χώρες της Δύσης, και αργότερα, και ιδιαίτερα μετά το 1989-91, παγκόσμια, τον συνολικό τρόπο σκέψης για την ίδια τη σχέση των μαζικών κινημάτων με τάξεις και με οικονομικές μετατοπίσεις και ανατροπές. Από τη σκοπιά λοιπόν του 1968, η ίδια η διαλεκτική μορφής και τάξης που με απασχόλησε καταρρέει, διότι αν επιχειρούσε κανείς να σκιαγραφήσει τι είναι ένα οποιοδήποτε κίνημα με τους όρους της ιδεολογίας που κληροδότησε στη σκέψη το 1968 θα έπαιρνε:

Μορφή: Ανοιχτή, ενδεχομενική, απροσδιόριστη
Τάξη: Δεν υφίσταται ως προσδιορίσιμο υποκείμενο των ιστορικών γεγονότων. Τα κινήματα εφεξής θα εκφράζουν κάθε είδους υποκείμενα εκτός της σφαίρας της ταξικής συγκρότησης:   τις γυναίκες, τους ομοφυλόφιλους και τις λεσβίες, τους Σαλαφιστές ή τους Σουνίτες Μουσουλμάνους, τους Ρωσόφοβους και τους Ρωσόφιλους, τους πρεκάριους, τους φοιτητές, τους αγανακτισμένους.

13 σχόλια:

  1. Έχεις κάποια βιβλιογραφία σχετικά με το 1968?
    gorf

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. 3 Ερωτήσεις:

    α) Για την Ιταλία δεκαετίας του 1970 και τα εκεί κινήματα τί πιστεύεις;
    β) Θεωρούμε απλώς ιδεολογική την ατζέντα των κινημάτων του 1968; Εγώ νομίζω ότι η ιδεολογική κυριάρχηση της αστικής τάξης εδώ, έγκειται στη πλάνη ότι δεν μας ενδιαφέρουν ζητήματα στο ''πυρήνα'' του ΚΤΠ ως παρωχυμένα (κεφάλαιο, μισθωτή εργασία, πάλη των τάξεων) αλλά μοναχά ζητήματα της ''περιφέρειας'', δηλαδή της ορατής επιφάνειας (ορατής, με βάση και τα ΜΜΕ, αλλά και αλλαγές που συντελέστηκαν στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας των πολυεθνικών, με μετατόπιση τεράστιας μάζας βιομηχανικής εργασίας στην Ασία ή στις περιφέρειες της Ε.Ε) όπως οικολογικά κλπ κινήματα.
    Έτσι αναπαράγεται η πλάνη μιας απόλυτης ''μετανεωτερικής'' ρήξης στην νεωτερικότητα, ενώ η πρώτη παρασιτεί στη δεύτερη, που αναπόφευκτα, για το μαρξισμό, δεν συνιστά μόνο μια τεράστια νίκη της αστικής τάξης πραγμάτων, αλλά και ένα φως αλήθειας που ρίχνει ο καπιταλισμός σε όλους τους προηγούμενους τρόπους παραγωγής.
    Το θέμα είναι πώς θα δείξει κανείς ότι τα ''επιφανειακά ζητήματα'' είναι οπτικές γωνίες πρόσβασης πράγματι στον πυρήνα, στο κέντρο βάρους του καπιταλισμού (βλ. κατηγορίες στο ''Κεφάλαιο''), με τον ίδιο τρόπου που προσεγγίζει κανείς από τη σφαίρα της κατανάλωσης και της κυκλοφορίας ζητήματα της κοινωνικής διαδικασίας παραγωγής. Ιδεολογία είναι να πεις ότι μόνο τα εναλλακτικά κινήματα μετράνε και όχι η πάλη των τάξεων, αυτό που δεν είναι ιδεολογία είναι να δεις όταν σκάνε τα δεύτερα πώς, μόνο αν μεταξελιχθούν σε ταξική πάλη, μπορούν να ολοκληρώσουν το αίτημα της κοινωνικής χειραφέτησης
    γ) Ο Ένγκελς στο Αντι-Ντύριγνκ λέει ότι κυρίαρχη αστική κοσμοθεώρηση είναι η νομική κοσμοθεώρηση. Μάλιστα λέει περίπου (το μεταφέρω όπως μου έχει μείνει) αυτό που λες στο πρώτο μέρος, όταν λόγω της θρησκευτικής μορφής των καθεστώτων το κίνημα της μεταρρύθμισης έντυσε με θρησκευτική μορφή τους αγώνες του (όπως το τυποποιείς).
    Αν ισχύει ότι σήμερα κάτι ισχύει επειδή το λέει ο Νόμος , μήπως αυτό σημαίνει ότι οι μελλοντικές επαναστάσεις θα κεντράρουν, στο ''ιδεολογικό'' επίπεδο, στην απομυστικοποίηση του Νόμου, όπως οι προηγούμενες κέντραραν στην απομυστικοποίηση της Θρησκείας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το σαλιγκάρι δεν μετεξελίσσεται σε βάτραχο, και κινήματα τα οποία μπολιάστηκαν εξ αρχής με την αστική ιδεολογία ότι απευθύνονται σε ζητήματα ασύμβατα με την νοοτροπία της εργατικής τάξης (που είναι σεξουαλικά συντηρητική, θρησκόληπτη, πατριαρχική, και πολλά άλλα που της αποδόθηκαν από τους αετονύχηδες των πανεπιστημίων) και με πλήρη μικροαστική οργανωτική ηγεμονία δεν "μετεξελίσσονται", ούτε είναι φτιαγμένα να "μετεξελιχθούν" σε ταξική πάλη.

      Είναι αυτό που είπα από την πρώτη στιγμή για τους αγανακτισμένους και δεν το καταλάβατε όσοι θεωρούσατε ότι "θα στρίψετε" το κίνημα σε άλλη κατεύθυνση. Αυτό ακριβώς είναι η θρησκευτική πίστη στην "απροσδιοριστία", στο "όλα ανοιχτά είναι" που χαρακτηρίζει την μεταμοντέρνα ενσάρκωση της αστικής άμυνας απέναντι στον κακό και ντετερμινιστικό μαρξισμό.

      Διαγραφή
    2. ούτε είναι φτιαγμένα να "μετεξελιχθούν" σε ταξική πάλη.=ακριβέστερα, και αναγκαία, σε ΕΡΓΑΤΙΚΗ ταξική πάλη. Γιατί μορφές ταξικής πάλης είναι. Υπέρ της αστικής κυριαρχίας.

      Διαγραφή
    3. Γεννάει ομοφυλόφιλους και λεσβίες η εργατική τάξη;

      Ασφαλώς!

      Γεννάει Μουσουλμάνους και Βουδιστές και Χριστιανούς;

      Με το τσουβάλι!

      Γεννάει γυναίκες;

      Άλλο τίποτα!

      Από τη στιγμή όμως που πεις "πρώτα είμαι ομοφυλόφιλος, Μουσουλμάνος, γυναίκα και μετά εργάτης, άρα πρώτα θα αγωνιστώ για αυτό που είμαι και μετά όταν το κατακτήσω αυτό για το άλλο", ω, τι ωραία που ανοίγει ο δρόμος για υπαγωγή στην αστική τάξη! Σε πολλές περιπτώσεις παίρνεις και προαγωγή σε μικροαστό και μετά δεν έχεις και λόγο να κάνεις εργατική ταξική πάλη.

      Τόσο απλά δουλεύουν τα πράγματα.

      Διαγραφή
    4. Και το 68 που έπαιξε ιστορικό ρόλο αυτό έκανε. Ανακάλυψε κατηγορίες: ο φοιτητής, ο μετανάστης, ο γκέι. Όλοι ίσοι, όλοι καλοί, εργατική τάξη παλιά. Και τέλος.

      Διαγραφή
    5. Τέλος, για το εργατίστικο 68, το Ιταλικό. Παλιές αμαρτίες, ήδη επί δεκαετίας 20-30 οι εργατίστικοι προσανατολισμοί μέρους του ΙΚΚ. Υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντα κείμενα για το θέμα από τότε. Όταν μπήκε και το "όλος ο μαρξισμός βρίσκεται σε δυο παραγράφους στα Γκρουντρίς" και το νεγκρικό εποικοδόμημα από πάνω, ήταν αδύνατο αυτό το μόρφωμα να μην οδηγήσει σε περαιτέρω εκφυλισμό το ήδη αμφιταλαντευόμενο ΙΚΚ. Από ένα σημείο και μετά, η ιταλική ιστορία μου θυμίζει Κυπριακή αριστερά σήμερα: η μια οπορτουνιστική παρέκκλιση ενάντια στην άλλη. Πόσες δεκαετίες έχει να σηκώσει κεφάλι ο εργατισμός στην Ιταλία; Όσες έχει να σημαίνει κάτι και το ΙΚΚ. Αλληλοεξουδετερώθηκαν χωρίς να αφήσουν σχεδόν τίποτε πίσω, και σήμερα στην καλύτερη είμαστε "con Tsipras", πλην ελαχίστων.

      Διαγραφή
    6. @Aντώνης

      α) Με βάση την ανάλυσή σου και την τυποποίησή σου, δεν μπορούσε να προκύψει ''εργατίστικο'' κίνημα 68. Γιατί τη μορφή, και όχι το περιεχόμενο, την προσδιορίζεις με διαφορετικό τρόπο. Στη μορφή, ο ''εργατισμός'' είναι ''εργατισμός'', στο περιεχόμενο μπορεί να είναι αντεπανάσταση ή ο,τιδήποτε άλλο. Στον εργατισμό, η εργατική τάξη είναι προσδιορίσιμο υποκείμενο των αγώνων, κατονομάζεται, και ξαναλέω, μιλάω για τη μορφή. Βέβαια, το άνοιγμα στη σφαίρα κατανάλωσης, στη ''γενική διάνοια'' κλπ προετοιμάζει ήδη την αυτοαναίρεση της εργατικής φιγούρας, και τον μαρασμό της εργατικής ταξής πάλης στο πλήθος κ.ο.κ.
      β) Δεν είπα ότι η συμμετοχή μπορούσε να αποτρέψει συγκεκριμένα τους Αγανακτισμένους από το πώς εξελίχθηκαν. Είπα ότι ο καθένας που αντιμετώπισε τέτοια κινήματα από μαρξιστική σκοπιά προσπάθησε ή θα έπρεπε να προσπαθεί να δείξει ότι όλα αυτά τα αιτήματα είναι επουσιώδη και συνδέονται με τον ΚΤΠ. Δεν βλέπω πώς παράλληλοι μονόλογοι τύπου ''δεν έχει σημασία το περιβάλλον, σημασία έχει η ταξική πάλη'' ΄δεν έχει σημασία η διαφθορά, σημασία έχει ταξική πάλη'', έφεραν αποτελέσματα. Η καταστροφή του περιβάλλοντος, η τεράστια διαφθορά κλπ, είναι δομικά αποτελέσματα της κοινωνίας που λειτουργεί με βάση το κέρδος, τη συσσώρευση κεφαλαίου κ.ο.κ. Αυτό είπα. Ο Μάης του 1968 αλλά και ένα σωρό πολιτικές διαδικασίες της εποχής, έθεσαν επιπρόσθετα προβλήματα, χωρίς τα οποία δεν θα υπήρχαν ούτε ο Jameson ούτε κανένας τέτοιος.
      Εξάλλου, όταν αναγνωρίζεις πως ο Μάης ήταν πραγματικά σημαντικό γεγονός, από αστική-αντιδραστική σκοπιά, πρέπει να εξηγήσεις πέρα από την ιδεολογική κατίσχυσή του και το υλικό-κοινωνικό υπόβαθρο, που είναι ο ''ύστερος καπιταλισμός'', ή δεύτερη φάση του ιμπεριαλισμού, ή όπως αλλιώς θες, και έτσι εξηγείται και η διαφορά του 68 ή του σήμερα από το 1917. Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν πρώτα από όλα πόλεμος στο επίπεδο των υλικών δυνατοτήτων ΕΣΣΔ και καπιταλιστικού κόσμου (κούρσα εξοπλισμών, ανάπτυξη μέσων παραγωγής-τεχνολογίας-ανάπυξη μέσων κατανάλωσης, ανάπτυξη μέσων επικοινωνίας), και ύστερα (στο εποικοδόμημα) ιδεολογικός.

      Αν θες να κάνεις χρήση της διαλεκτικής στην ιστορία, να βλέπεις τις στιγμές ψεύδους μαζί με τις στιγμές της αλήθειας. Και αυτό δεν είναι μεταμοντέρνος εκλεκτικισμός. Κάθε κοσμοιστορικό γεγονός εξηγείται από αλλαγές στην υλική βάση. ''Πολιτικο-οικονομικά, το 1968 δεν σημαίνει τίποτα. Δεν ανατρέπει καμία τάξη, δεν αλλάζει τον οικονομικό τρόπο παραγωγής. Ιδεολογικά, σημαίνει τα πάντα''

      Πολιτικοικονομικά, το 1968-1970 σημαίνει πολλά, που ολοκληρώνονται το 1990.

      Διαγραφή
    7. "Με βάση την ανάλυσή σου και την τυποποίησή σου, δεν μπορούσε να προκύψει ''εργατίστικο'' κίνημα 68."

      Ο καπιταλισμός αναπτύσσεται άνισα και συνεπώς τα ιστορικά αναπτύγματα δεν εμφανίζονται την ίδια στιγμή σε όλες τις χώρες ταυτόχρονα. Η πολιτισμική επανάσταση στην Κίνα δεν έχει καμία σχέση με το γαλλικό 68.

      "Δεν βλέπω πώς παράλληλοι μονόλογοι τύπου ''δεν έχει σημασία το περιβάλλον, σημασία έχει η ταξική πάλη'' ΄δεν έχει σημασία η διαφθορά, σημασία έχει ταξική πάλη'', έφεραν αποτελέσματα."

      Παράλληλους μονολόγους τα βλέπεις εσύ. Για άλλους (για μένα) είναι θεμελιώδη στοιχεία ταξικής πάλης στο ιδεολογικό επίπεδο. Το ότι πέφτουν σε κουφά αυτιά δεν σημαίνει καθόλου ότι μιλάει μόνος του όποιος τα λέει. Η ιδεολογική διαπάλη δεν είναι instant coffee παρά μόνο για όσους αναπαράγουν με άλλα λόγια την ιδεολογία που ήδη κυριαρχεί.

      Διαγραφή
    8. "Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν πρώτα από όλα πόλεμος στο επίπεδο των υλικών δυνατοτήτων ΕΣΣΔ και καπιταλιστικού κόσμου (κούρσα εξοπλισμών, ανάπτυξη μέσων παραγωγής-τεχνολογίας-ανάπυξη μέσων κατανάλωσης, ανάπτυξη μέσων επικοινωνίας), και ύστερα (στο εποικοδόμημα) ιδεολογικός. "

      Μόνο που είναι το ιδεολογικό κομμάτι του που διατήρησε πλήρως το σφρίγος του μετά την ήττα της ΕΣΣΔ και που παρέμεινε χρήσιμο προληπτικά αδειάλειπτα από το 1947 ως σήμερα, ενώ η κούρσα των εξοπλισμών χρειάζεται την αναζωπύρωση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, που έχουν πιο συγκεκριμένες συγκυριακές προϋποθέσεις.

      Διαγραφή
    9. ''Πολιτικο-οικονομικά, το 1968 δεν σημαίνει τίποτα. Δεν ανατρέπει καμία τάξη, δεν αλλάζει τον οικονομικό τρόπο παραγωγής. Ιδεολογικά, σημαίνει τα πάντα''

      Πολιτικοικονομικά, το 1968-1970 σημαίνει πολλά, που ολοκληρώνονται το 1990."

      Εννοώ δεν σημαίνει τίποτε ως "εξεγερσιακό κίνημα", όπως είναι σαφέστατο από την συνολική σειρά αναρτήσεων και το πλαίσιο στο οποίο εξετάζεται.

      Το ότι σημαίνει πολλά πολιτικο-οικονομικά για την απέναντι πλευρά, σημαίνει απλώς ότι είναι αντεπανάσταση με την εξωτερική μορφή εξέγερσης, όπως ήδη γράφω.

      Διαγραφή
  3. @ Ονειρμος

    Δεν υπάρχουν παράλληλοι μονολογοι. Οταν έχεις συλλάβει την ολοτητα του ΚΤΠ διαλεκτική, όταν δηλαδή είσαι κομμουνιστής-μαρξιστης για το περιβάλλον δεν μπορεί να σου πει τιποτα κανένας οικολόγος και για τα δικαίωμα των μειονοτήτων κανένας αντιρατσιστης, γιατί ακριβώς το 1917 περιλαμβάνει σε ανώτερο επίπεδο το πιο ριζοσπαστικό 1789. Το 1917 λυτρωνει όλους τους νεκρούς των πληβειων, τους δικαιώνει.

    Για το 1968, νομίζω οι Μαύροι Πανθηρες αλλα και η ιταλική εκδοχή, μόνο ως τσακισμενοι απο το κράτος γίνονται δεκτοί στην μετέπειτα αφήγηση, ενώ ο γαλλικός εντάχθηκε πολύ γρήγορα και επηρέασε το εποικοδομημα δίνοντας οργανισμούς αστους διανοούμενους.
    Γκιαπ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. @Γκιαπ

      Το θέμα δεν είναι τί μπορούν να σου πουν οι άλλοι, που δεν μπορούν πολλά να σου πουν, αλλά το τί θα πεις εσύ. Για τα άλλα που λες ναι, και δεν έχω πει ότι ο γαλλικός Μάης ήταν επαναστατικός ή κάτι τέτοιο. Είπα ότι διεύρυνε το πεδίο των ερωτημάτων.
      Γιατί; Γιατί το να κάνεις κομμουνιστική επανάσταση στις ευρωπαικές καπιταλιστικές χώρες της δεκαετίας του 1970 και έπειτα, είναι πάρα πάρα πολύ δύσκολο. Και γιατί είναι δύσκολο, λόγω των χαρακτηριστικών του όποιου Μάη, που έχουν υλικό υπόβαθρο. Αυτό μας ενδιαφέρει, και από κει και ύστερα μόνο η ένταξή του σε οποιοδήποτε αφήγημα.

      @Αντώνης

      ''Το ότι σημαίνει πολλά πολιτικο-οικονομικά για την απέναντι πλευρά, σημαίνει απλώς ότι είναι αντεπανάσταση με την εξωτερική μορφή εξέγερσης, όπως ήδη γράφω.''

      Επίσης, είναι γνωστό πως ο καπιταλισμός ειδικά επαναστατικοποιεί τις σχέσεις παραγωγής, χωρίς να ανατρέπεται ως τρόπος παραγωγής. Η περίοδος 1968-1973 σημαίνει πολλών, ή έστω αρκετά πολιτικοοικονομικά, με την έννοια αλλαγών στην παραγωγή και στα υποκείμενα της εργασίας (όχι τόσο απόλυτες βέβαια όσο συχνά γράφεται), σημαίνει και εκλέπτυνση των σχέσεων εξουσίας, σημαίνει και ένα σωρό άλλα πράγματα. Υλικά και δομικά φαινόμενα τύπου 1968 δεν μπορούσαν να σκάσουν το 1917. Είναι άλλη η τυπολογία, όπως λες. Αν όμως είναι άλλη η τυπολογία, λόγω αστικής αντεπανάστασης, αυτή η τυπολογία αφορά άμεσα τους κομμουνιστές από το 1970 και ύστερα, και η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες του αναπτυγμένου ευρωπαικού καπιταλισμού.


      Διαγραφή