Πέμπτη, 20 Μαρτίου 2014

Τα "Μαύρα Τετράδια" του Χάιντεγκερ αποκαλύπτουν ότι ο αντισημιτισμός ήταν στον πυρήνα της φιλοσοφίας του

Τα "Μαύρα Τετράδια" του Χάιντεγκερ αποκαλύπτουν ότι ο αντισημιτισμός ήταν στον πυρήνα της φιλοσοφίας του
Νέα δημοσίευση δείχνει ότι ο μεγάλης επίδρασης φιλόσοφος έβλεπε τον "παγκόσμιο Ιουδαϊσμό" ως υπεύθυνο για την απανθρωπιά της νεωτερικότητας
Phillip Ottermann, Βερολίνο
The Guardian, 13 Μαρτίου 2014
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Θεωρείται ευρέως ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους της Ευρώπης στον 20ο αιώνα, του οποίου τα γραπτά ενέπνευσαν κάποιους από τους σημαντικούς στοχαστές της σύγχρονης εποχής. Τέσσερις όμως δεκαετίες μετά τον θάνατο του Μάρτιν Χάιντεγκερ, οι μελετητές στη Γερμανία και τη Γαλλία ρωτούν αν οι αντισημιτικές τάσεις του συγγραφέα του Είναι και χρόνος ήταν βαθύτερες από ό,τι ως τώρα θεωρούνταν. 


Η συμπάθεια του φιλοσόφου για το Ναζιστικό καθεστώς έχει τεκμηριωθεί επαρκώς στο παρελθόν: ο Χάιντεγκερ έγινε μέλος του κόμματος το 1933 και παρέμεινε μέλος μέχρι το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Αλλά προηγουμένως, οι αντισημιτικές ιδέες θεωρούνταν ως κάτι που επιμόλυνε μάλλον τον χαρακτήρα του παρά ακουμπούσε τον πυρήνα της φιλοσοφίας του -- ακόμα και από Εβραίους στοχαστές όπως η Χάνα Άρεντ και ο Ζακ Ντεριντά, οι οποίοι ανέφεραν το χρέος που είχαν στον Χάιντεγκερ.

Η δημοσίευση, αυτή την εβδομάδα, των Μαύρων Τετραδίων (ενός είδους φιλοσοφικού ημερολογίου, το οποίο ο Χάιντεγκερ ζήτησε να μην δημοσιευτεί μέχρι να τελειώσει το πλήρες του έργο) αμφισβητεί αυτή την άποψη. Στη Γαλλία, οι αποκαλύψεις οδήγησαν σε έντονη αντιπαράθεση, καθώς διέρρευσαν στα ΜΜΕ αποσπάσματα τον περασμένο Δεκέμβρη, ενώ κάποιοι μελετητές του Χάιντεγκερ προσπάθησαν ακόμα και να σταματήσουν τη δημοσίευση των τετραδίων. 

Στη Γερμανία, ένας κριτικός σημείωσε πως θα ήταν "δύσκολο να υπερασπίσει κανείς" την σκέψη του Χάιντεγκερ μετά τη δημοσίευση των τετραδίων, ενώ ένας άλλος ήδη αποκάλεσε τις αποκαλύψεις "Βατερλώ" για τη σύγχρονη ηπειρωτική φιλοσοφία  – αν και τα πλήρη τετράδια δεν είχαν άδεια αναδημοσίευσης από τον εκδότη ως τώρα. 

Τα πιο αμφιλεγόμενα εδάφια των Μαύρων Τετραδίων είναι μια σειρά στοχασμών από την αρχή του Β Παγκοσμίου Πολέμου ως το 1941. Ενώ κρατά αποστάσεις από τις φυλετικές θεωρίες των διανοουμένων των Ναζί, ο Χάιντεγκερ ισχυρίζεται ότι ο "παγκόσμιος Ιουδαϊσμός"  [Weltjudentum] αποτελεί έναν από τους βασικούς κινητήρες της δυτικής νεωτερικότητας, η οποία εκλαμβάνεται αρνητικά.

Ο "παγκόσμιος Ιουδαϊσμός", γράφει στα τετράδιά του ο Χάιντεγκερ, "είναι παντού κάτι το ανέγγιχτο και δεν χρειάζεται να εμπλακεί σε στρατιωτική δράση καθώς συνεχίζει να ξεδιπλώνει την επιρροή του, ενώ εμείς έχουμε αφεθεί να θυσιάσουμε το καλύτερο αίμα του καλύτερου κομματιού του λαού μας."

Σε άλλο εδάφιο, ο φιλόσοφος γράφει πως οι Εβραίοι, με το "ταλέντο τους για υπολογισμούς" αντιτέθηκαν τόσο σφοδρά στις φυλετικές θεωρίες των Ναζί επειδή "αυτοί οι ίδιοι έζησαν σύμφωνα με την φυλετική αρχή περισσότερο χρόνο."

Η έννοια του "παγκόσμιου Ιουδαϊσμού" προπαγανδίστηκε στα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, τη διαβόητη πλαστογραφία η οποία υποτίθεται πως αποκάλυπτε το εβραϊκό σχέδιο για παγκόσμια κυριαρχία. Ο Αδόλφος Χίτλερ επανέλαβε τη θεωρία συνωμοσίας ως δεδομένο στο Ο Αγών μου, και ο Χάιντεγκερ μοιάζει επίσης να υιοθετεί κάποιες από τις κεντρικές της μεταφορές.

"Ο Χάιντεγκερ δεν πήρε απλώς αυτές τις αντισημιτικές ιδέες, τις επεξεργάστηκε φιλοσοφικά. Δεν προστάτεψε τη σκέψη του από αυτές τις τάσεις", είπε στον Guardian ο επιμελητής των τετραδίων Peter Trawny.

Τα τετράδια δέιχνουν επίσης πως για τον Χάιντεγκερ, ο αντισημιτισμός συνέπιπτε σημαντικά με μια έντονη απέχθεια για την Αμερικανική και την Αγγλική κουλτούρα, καθώς τα έβλεπε από κοινού ως κινητήρες αυτού που ονόμαζε Machenschaft, όρο που μεταφράζεται είτε ως τέχνασμα είτε ως "κυριαρχία δια της χειραγώγησης." 

Σ' ένα εδάφιο, ο Χάιντεγκερ ισχυρίζεται ότι όπως ο φασισμός και ο "παγκόσμιος Ιουδαϊσμός", έτσι και ο Σοβιετικός κομμουνισμός και ο βρετανικός κοινοβουλευτισμός πρέπει να ιδωθούν ως μέρη του αυταρχικού, απάνθρωπου κινητήριου χαρακτήρα της δυτικής νεωτερικότητας: "Η αστική-Χριστιανική μορφή του Αγγλικού 'μπολσεβικισμού' είναι η πιο επικίνδυνη. Αν δεν καταστραφεί, η σύγχρονη εποχή θα μείνει ανέπαφη."

Σ' ένα σχεδόν παιγνιώδες σχόλιο για την αγγλική κουλτούρα, ο Χάιντεγκερ γράφει; "Τι άλλο συνεισέφερε η Αγγλία σε ό,τι αφορά την 'κουλτούρα' από την μηχανική και το μεταφυσικό στρώσιμο του δρόμου προς τον σοσιαλισμό;"

Ο Trawny, που διευθύνει το Ινστιτούτο Martin Heidegger, είπε ότι "σοκαρίστηκε" όταν ανακάλυψε τα αντισημιτικά εδάφια πριν ενάμιση χρόνο, αλλά ότι αποφάσισε να συνεχίσει τη δημοσίευση παρά την δυνητική ζημιά που αυτή θα δημιουργούσε στην υστεροφημία του φιλοσόφου. "Νομίζω ότι μπορούμε ακόμα να αντιμετωπίσουμε τον Χάιντεγκερ εποικοδομητικά", είπε. "Αυτές οι αποκαλύψεις θα βοηθήσουν αυτή τη διαδικασία."

Άλλοι φιλόσοφοι ισχυρίστηκαν πως οι νέες αποκαλύψεις δεν αποτελούν αδιάσειστο τεκμήριο αντισημιτισμού, και ότι δεν πρέπει να οδηγήσουν στην απόρριψη των άλλων γραπτών του Χάιντεγκερ, ακόμα κι αν ήταν τέτοια τεκμήρια. "Η φιλοσοφία αφορά το να μαθαίνεις να έχεις επίγνωση των προβλημάτων στη δική σου σκέψη εκεί όπου δεν υποπτεύεσαι πως υπάρχουν", είπε για τα τετράδια ο βρετανός φιλόσοφος Jonathan Rée.

"Τα σημαντικότερα γραπτά Χάιντεγκερ – και της φιλοσοφίας γενικά – δεν αποτελούν επιταγή να συμφωνήσεις με τη γνώμη που δίνεται, αλλά έκκληση σε όλους μας για περίσκεψη."

2 σχόλια:

  1. http://www.elora.gr/portal/component/content/article/37-landing-pages/3774-%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%83-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B7%CF%83

    "Σ' ένα εδάφιο, ο Χάιντεγκερ ισχυρίζεται ότι όπως ο φασισμός και ο "παγκόσμιος Ιουδαϊσμός", έτσι και ο Σοβιετικός κομμουνισμός και ο βρετανικός κοινοβουλευτισμός πρέπει να ιδωθούν ως μέρη του αυταρχικού, απάνθρωπου κινητήριου χαρακτήρα της δυτικής νεωτερικότητας"


    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν πρωτοτύπησε ... Οι πανγερμανιστές τα ίδια στρίγκλιζαν για το χαρακτήρα του βρετανικού κοινοβουλευτισμού 50 χρόνια πριν. Οι καθολικοί από 100 χρόνια και βάλε είχαν ψωμοτύρι τους μασσονο-εβραίους.

      Η μασσονική-σοσιαλιστική-εβραική συνωμοσία είτε ως θρησκόληπτο δράμα είτε ως οπερέτα για τη διασκέδαση των κατεστραμμένων μικροαστών του 19ου αιώνα ήταν στην ημερησία διάταξη δεκαετίες προτού ο Χάιντεγκερ "το φιλοσοφήσει βαθιά". Είναι μακριά, πολύ μακριά η ουρά του ερπετού.

      Διαγραφή