Κυριακή, 9 Φεβρουαρίου 2014

Κ. Σκολαρίκος-Η συμμετοχή του Ιταλικού ΚΚ στην κυβέρνηση του «ιστορικού συμβιβασμού»

Ιστορικά Διδάγματα: Η συμμετοχή του Ιταλικού ΚΚ στην κυβέρνηση του «ιστορικού συμβιβασμού»
Οι μεταπολεμικές αναλύσεις του Ιταλικού ΚΚ



Το ΙΚΚ θεώρησε την εκδίωξή του από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις εθνικής ενότητας (1947) ως αποτέλεσμα της ωμής παραβίασης της δημοκρατίας και της εθνικής ανεξαρτησίας από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, τα διεθνή μονοπώλια και τους πολιτικούς τους εκφραστές. Με αυτό τον τρόπο, μετάλλαξε τη μαρξιστική - λενινιστική αποτίμηση της αστικής δημοκρατίας ως καλύμματος της αστικής εξουσίας και εκμετάλλευσης που είναι περισσότερο αποτελεσματικό όσο πιο εύρυθμα λειτουργεί. Ως συνέπεια, διακήρυττε τη θέση πως μια νέα συμμετοχή του στην κυβέρνηση θα ήταν προς το συμφέρον της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, υιοθετώντας ουσιαστικά τη φιλελεύθερη πρόσληψη του αστικού κοινοβουλευτισμού που τον παρουσιάζει ως πεδίο εναρμόνισης των διαφορετικών ταξικών συμφερόντων.

Οι εκτιμήσεις του ΙΚΚ, αν και ήταν συνέχεια της προηγούμενης στρατηγικής του, μετά το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ (1956), βρήκαν το έδαφος για να αποτελέσουν την απαρχή μιας ακόμα πιο δεξιάς οπορτουνιστικής γραμμής. Το 20ό Συνέδριο εκτιμούσε ότι λόγω της αλλαγής του συσχετισμού υπέρ των δυνάμεων του σοσιαλισμού που επέφερε η απόσπαση χωρών από το ιμπεριαλιστικό σύστημα στην ανατολική Ευρώπη και την Ασία[1], ήταν εφικτός ο στόχος της ειρηνικής - κοινοβουλευτικής μετάβασης στο σοσιαλισμό. Μάλιστα, ως προϋπόθεση κατάκτησης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας έθετε τη συνεργασία των Κομμουνιστικών Κομμάτων με τους σοσιαλδημοκράτες.

Το ΙΚΚ, τα επόμενα χρόνια, διευρύνοντας τη συγκεκριμένη τοποθέτηση και αναλύοντας το αστικό πολιτικό σύστημα με γεωγραφικούς (Δεξιά - Κέντρο - Αριστερά) και όχι ταξικούς όρους (αστικά κόμματα και εργατικό κόμμα), θεώρησε ότι κάθε μετατόπιση των κυβερνητικών δυνάμεων στον άξονα Δεξιά - Αριστερά συνιστούσε βήμα για την αλλαγή του ταξικού περιεχομένου της πολιτικής διακυβέρνησης και την προώθηση των εργατικών συμφερόντων. Υπό αυτό το πρίσμα, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 πρωτοστάτησε στην ανατροπή της κυβέρνησης συνεργασίας του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (ΧΔΚ) και των νεοφασιστών της Ιταλικής Σοσιαλιστικής Κίνησης (MSI), προωθώντας ουσιαστικά τη συμμετοχή του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΙΣΚ) στην κυβερνητική πλειοψηφία. Η πολιτική του πέτυχε έπειτα από την ταραχώδη ανατροπή της κυβέρνησης Ταμπρόνι[2] από τους ίδιους τους βουλευτές του ΧΔΚ και την ορκωμοσία νέας κυβέρνησης συνεργασίας Χριστιανοδημοκρατών - Σοσιαλδημοκρατών με επικεφαλής τον Χριστιανοδημοκράτη Μόρο.

Ο Μόρο, που αργότερα δολοφονήθηκε από τις «Ερυθρές Ταξιαρχίες», ήταν εκείνη την εποχή υπέρμαχος του σχηματισμού κυβέρνησης των αστικών πολιτικών κομμάτων που θα περιθωριοποιούσε τους νεοφασίστες και τους κομμουνιστές. Η στρατηγική του στην πραγματικότητα εξέφραζε τις κυρίαρχες μερίδες της ιταλικής αστικής τάξης που επιθυμούσαν τον προσανατολισμό της Ιταλίας προς τον άξονα Βόννης - Παρισιού, έναντι όσων αστικών συμφερόντων πρέσβευαν μια στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Ο δρόμος προς τον «ιστορικό συμβιβασμό»

Η συμμετοχή των σοσιαλδημοκρατών στην κυβέρνηση δεν άλλαξε την πολιτική της κατεύθυνση. Η ιταλική καπιταλιστική οικονομία πέρα από την επιβράδυνση της μεταπολεμικής καπιταλιστικής ανάπτυξης, αντιμετώπιζε και τις συνέπειες της ανισόμετρης ενδοϊταλικής ανάπτυξης από την εντεινόμενη εκβιομηχάνιση του ιταλικού Βορρά και τη συνεχιζόμενη καθυστέρηση του Νότου.

Τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης της καπιταλιστικής ανάπτυξης εμφανίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και αποτυπώθηκαν αρχικά με τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 1966. Η διόγκωση του αριθμού των φοιτητών για την αντιμετώπιση των σύγχρονων αναγκών της ιταλικής οικονομίας και κοινωνίας (τεχνητή μείωση της ανεργίας, αναπαραγωγή σε μαζικότερη κλίμακα της κυρίαρχης ιδεολογίας, αύξηση των αναγκών σε εξειδικευμένο προσωπικό στη βιομηχανία) είχε αυξήσει τα ποσοστά συμμετοχής των παιδιών εργατικών και αγροτικών οικογενειών στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις διεθνείς εξελίξεις (κουβανική επανάσταση, δράση Γκεβάρα στη Βολιβία, εισβολή των ΗΠΑ στο Βιετνάμ κ.λπ.) και την αδυναμία της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης να εγγυηθεί την «ανέλιξή» τους στα μεσαία στρώματα, πυροδοτούσε ένα εκρηκτικό μείγμα.[3]

Ωστόσο, το φοιτητικό κίνημα αποτέλεσε μόνο το προοίμιο των επερχόμενων εργατικών κινητοποιήσεων. Τον Απρίλη του 1968 άρχισαν απεργίες στα ιταλικά εργοστάσια που κορυφώθηκαν το φθινόπωρο του 1969.[4] Πρόκειται για μια εποχή, κατά την οποία το ΙΚΚ βρίσκεται απομονωμένο από τα αστικά πολιτικά κόμματα και το εργατικό κίνημα ανέπτυσσε νέες μορφές οργάνωσης όπως οι συνελεύσεις εργοστασίων και οι αιρετοί και ανακλητοί αντιπρόσωποι. Παρ' όλα αυτά, δε στήριξε την πολιτική εμβάθυνση των εργατικών αγώνων, αλλά παραμένοντας πιστό στη συναινετική του τακτική, πρόβαλε κυρίως οικονομικά αιτήματα.[5] Στη συνέχεια, θέλησε να ενσωματώσει τους αντιπροσώπους των εργατικών συνελεύσεων στη ρεφορμιστική του στρατηγική, για να διευρύνει την εκλογική του επιρροή.

Το ΙΚΚ απέδιδε την οικονομική κρίση στον εντεινόμενο ανταγωνισμό σοσιαλισμού - καπιταλισμού, στους αντιαποικιοκρατικούς αγώνες που περιόρισαν τη ληστρική εκμετάλλευση και τα ιμπεριαλιστικά υπερκέρδη και στις εσωτερικές αντιφάσεις του καπιταλισμού.[6] Ο περιορισμός των ιμπεριαλιστικών υπερκερδών πίστευε ότι οδηγούσε στη μείωση των διαχειριστικών δυνατοτήτων των αστικών τάξεων και επόμενα σε κρίση της σοσιαλδημοκρατικής προσέγγισης των ενδοκαπιταλιστικών παραχωρήσεων και νέες αναζητήσεις στο εσωτερικό της σοσιαλδημοκρατίας στις οποίες όφειλε να συμμετάσχει.[7]

Βέβαια, στην πραγματικότητα, η συνεισφορά του ΙΚΚ περιοριζόταν στην απαίτηση της συμμετοχής του στην κυβέρνηση, επειδή θεωρούσε πως έτσι εξασφαλιζόταν μια καλύτερη αντιμετώπιση των κυβερνητικών πολιτικών, σε μια περίοδο που το ΧΔΚ βρισκόταν στο ναδίρ της δημοφιλίας του, αντιμετωπίζοντας την οικονομική κρίση και την κοινωνική της αποτύπωση (ραγδαία αύξηση ανεργίας και εγκληματικότητας).[8]

Ομως, η συμμετοχή του στην κυβέρνηση απαιτούσε και «πλάτεμα» της πολιτικής συμμαχιών του, με τρόπο που να συμπεριλαμβάνει τους Χριστιανοδημοκράτες. Το 13ο Συνέδριο (1972) διακήρυξε πως η ένωση των κομμάτων της εργατικής τάξης (στα κόμματα της εργατικής τάξης συμπεριλαμβανόταν κατά το ΙΚΚ και το Σοσιαλιστικό) αποτελούσε αναγκαία, αλλά όχι και ικανή, συνθήκη για τις βαθιές αλλαγές που χρειαζόταν η Ιταλία.[9] Ετσι, τροποποίησε την τοποθέτηση για το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα που το παρουσίαζε μέχρι τότε ως υπηρέτη των δυνάμεων της αντίδρασης, των μονοπωλίων και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού,[10] εισάγοντας την αταξική λογική του «ιστορικού συμβιβασμού» κομμουνιστών - σοσιαλδημοκρατών - χριστιανοδημοκρατών για το καλό της Ιταλίας.

Με αυτήν την έννοια, η εισήγηση του «ιστορικού συμβιβασμού» αποτελούσε επεξεργασία του ΙΚΚ για την ιταλική πολιτική σκηνή, όπως παραδεχόταν και ο Μπερλίνγκουερ.[11], [12] Ωστόσο, το ΙΚΚ αξιοποίησε την ήττα της Λαϊκής Ενότητας στη Χιλή (εκλογική συνεργασία κομμουνιστών - σοσιαλδημοκρατών και άλλων αστικών πολιτικών δυνάμεων που αναδείχτηκε σε κυβέρνηση και ανατράπηκε με πραξικόπημα το Σεπτέμβρη του 1973), στην προσπάθεια να παρουσιαστεί ο «ιστορικός συμβιβασμός» με τους χριστιανοδημοκράτες ως μονόδρομος, προκειμένου να μην τους χρησιμοποιήσει ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός ως φορέα αντεπανάστασης.[13] Ετσι, την ώρα που το πραξικόπημα του Πινοσέτ αποδείκνυε, για μια ακόμα φορά, την αδυναμία ειρηνικού - δημοκρατικού περάσματος στο σοσιαλισμό, το ΙΚΚ το χρησιμοποίησε για να εντείνει τον κοινοβουλευτισμό του και τη συναίνεσή του προς την αστική εξουσία.

Μετά τις εκλογές του Ιούνη του 1975 και τη σημαντική εκλογική άνοδο που κατέγραψε, το ΙΚΚ δήλωσε ότι η Ιταλία δεν μπορούσε πλέον να κυβερνηθεί χωρίς τη συμμετοχή του:

«Η άμεση συμμετοχή του ΙΚΚ σε κυβερνητικές ευθύνες θα συναντούσε μια μεταλλαγή ποιότητας στις κατευθύνσεις και στις μεθόδους της πολιτικής καθοδήγησης και της διοίκησης του κράτους, στο γενικό κλίμα της χώρας και στη στάση των εργαζομένων απέναντι στις δημόσιες εξουσίες. Ενα ρεύμα εμπιστοσύνης θα ξανάρχιζε να εμπνέει τις εργαζόμενες δυνάμεις και το λαό, κι αυτό θα 'ταν αποφασιστικό για να προσδιοριστεί εκείνη η προσφορά των εργαζομένων και όλων των πολιτών που είναι αναγκαία για να ξεπεράσουμε τη δύσκολη περίοδο που διανύουμε».[14]

Αυτό που υπέκρυπταν οι δηλώσεις των στελεχών του ΙΚΚ ήταν ότι, μιλώντας στο όνομα της διαταξικής ενότητας και του κοινού καλού, σκόπευαν να χρησιμοποιήσουν την εμπιστοσύνη των εργαζομένων μαζών, προκειμένου να συνεχίσουν την πολιτική της λιτότητας που θεωρούσαν αναπότρεπτη, αφού εκτιμούσαν ότι προέκυπτε από τους δίκαιους αντιαποικιακούς αγώνες:

«Η λιτότητα είναι μια προσταγή από την οποία δεν μπορούμε να αποδράσουμε. Οι αντιρρήσεις συγκεκριμένων ακαδημαϊκών αγνοούν τα στοιχειώδη γεγονότα της χώρας και του κόσμου που ζούμε - πρώτον, οι μάχες και η πρόοδος των ανθρώπων και των χωρών του Τρίτου Κόσμου που απέρριψαν και σταδιακά εξάλειψαν τις συνθήκες της υποταγής και του συνδρόμου κατωτερότητας τις οποίες είχαν εξαναγκαστεί να αποδεχτούν στο παρελθόν και οι οποίες αποτελούσαν ένα από τα κυριότερα στηρίγματα της ευημερίας των αναπτυγμένων, καπιταλιστικών χωρών».[15]

Μέσα από αυτήν την ανάλυση, το ΙΚΚ, αντιστρέφοντας την πραγματικότητα, αφενός καθιστούσε συνένοχες τις εργατικές μάζες στην παρελθούσα αστική καταλήστευση των αποικιών (αποκρύπτοντας μάλιστα ότι η παραχώρηση δικαιωμάτων στην εργατική τάξη στις καπιταλιστικά αναπτυγμένες χώρες αποσκοπούσε στην ανατροφοδότηση της συναίνεσής της προς την αστική εξουσία) και αφετέρου συνηγορούσε στη λογική των αστικών πολιτικών κομμάτων που καλούσαν το λαό να επωμισθεί την κρίση, αφού προηγούμενα είχε καρπωθεί μέρος των κερδών της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Η εκτίμηση αυτή αποδεικνύεται και από τις οικονομικές προτάσεις του ΙΚΚ που μιλούσαν για μείωση των δημόσιων δαπανών και αύξηση της τιμής του γκαζιού και της ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου η ιταλική οικονομία να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική και ελκυστική σε επενδύσεις.[16]

Αλλωστε, το ΙΚΚ υπέγραψε και κοινό πρόγραμμα με τα κοινοβουλευτικά κόμματα (με εξαίρεση τους νεοφασίστες) για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης.[17] Στο ίδιο διάστημα, αύξανε διαρκώς τις προσπάθειες κατευνασμού των προσπαθειών αγωνιστικής διεκδίκησης, σε περίοδο άγριας επίθεσης στα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων:

«Στις 24 Οκτωβρίου 1976, τα λόγια μιας δημοφιλούς ιταλικής πολιτικής φιγούρας παρατέθηκαν στον Τύπο: "Οι μισθοί έχουν αυξηθεί σε ένα επίπεδο το οποίο είναι ασύγκριτο με τις άλλες καπιταλιστικές χώρες... Οι συνθήκες εργασίας έχουν βελτιωθεί αποφασιστικά...". Αυτές οι δύο θέσεις και άλλες παρόμοιες στη φύση τους ήταν μέρος ενός μεγαλύτερου επιχειρήματος προς υποστήριξη των σκληρών μέτρων λιτότητας, τα οποία μόλις είχαν αποφασιστεί από την κυβέρνηση. Οι λέξεις, όμως, δεν ειπώθηκαν από ένα μετριοπαθή πολιτικό ή από έναν εκπρόσωπο της Ενωσης Βιομηχάνων. Εκφωνήθηκαν μπροστά σ' ένα κοινό Ναπολιτάνων εργατών, αριστερών οπαδών και εκπροσώπων ανέργων από τον Τζόρτζιο Ναπολιτάνο (Giorgio Napolitano)[18] ένα δημοφιλή κομμουνιστή διανοούμενο και έναν από τους πιο επιφανείς ηγέτες της νέας γενιάς».[19]

Παρόμοια ήταν η στάση του ΙΚΚ σε κάθε πτυχή πολιτικής ή συνδικαλιστικής δράσης. Ετσι, προέβαλε σφοδρή αντίσταση στην ανάταση του φοιτητικού κινήματος το 1977. Μάλιστα, ο δήμαρχος της Μπολόνια και μέλος του ΙΚΚ κάλεσε την αστυνομία να επέμβει εναντίον φοιτητικής κινητοποίησης, με αποτέλεσμα στις συγκρούσεις που ακολούθησαν να σκοτωθεί ένας φοιτητής.[20]

Η συμμετοχή στην κυβέρνηση Αντρεότι

Επειτα από τα προηγούμενα περιστατικά που θεωρήθηκαν πιστοποιητικά νομιμοφροσύνης του ΙΚΚ στην αστική εξουσία, ο Αντρεότι, παρά τις πιέσεις των ΗΠΑ, προσκάλεσε το ΙΚΚ στην υπερψήφιση της κυβερνητικής πλειοψηφίας, εκτιμώντας τη δύναμη που είχε να επενεργεί στις εργατικές διεκδικήσεις.[21] Ετσι, το Μάρτη του 1978 το ΙΚΚ στήριξε επίσημα την κυβέρνηση Αντρεότι [22] και ένα μήνα αργότερα ψήφισε τους αντιτρομοκρατικούς νόμους [23], υπερασπίζοντάς τους με περισσότερη θέρμη και από τα στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών.[24]

Φυσικά, δεν ήταν λιγότερο υπάκουο στην αστική νομιμότητα τα προηγούμενα χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι είχε ψηφίσει από το 1947 το 77,4% των νομοσχεδίων που ετίθεντο προς ψήφιση στις επιτροπές της Βουλής και απαιτούσαν πλειοψηφία 2/3. Παρόλα αυτά, φρόντιζε να έχει αντιπολιτευτικό λόγο που φανερωνόταν στο συγκριτικά χαμηλότερο ποσοστό των νομοσχεδίων που ψήφισε στη Βουλή (41,1%)25 και το σημαντικότερο να πρωτοστατεί στις εργατικές και λαϊκές κινητοποιήσεις.

Βέβαια, η συγκεκριμένη πολιτική στάση άρχιζε να του στοιχίζει. Η συνέχιση της πολιτικής λιτότητας και η διόγκωση της ανεργίας τροφοδοτούσαν τον κοινωνικό αναβρασμό στους κόλπους της εργατικής τάξης. Ετσι, το 1978, με το ΙΚΚ και τις συνδικαλιστικές του δυνάμεις δεσμευμένες στην υποστήριξη της κυβερνητικής πλειοψηφίας και της ακολουθούμενης λιτότητας, στις εργατικές κινητοποιήσεις πρωτοστάτησαν τα «ανεξάρτητα» συνδικάτα που ελέγχονταν από τους σοσιαλδημοκράτες, με αποτέλεσμα να πληγωθεί το κύρος του ΙΚΚ στην εργατική τάξη.[26] Το φούντωμα της δυσαρέσκειας που είχε αρχίσει να διαφαίνεται στο εσωτερικό του από τη στιγμή της υιοθέτησης της πολιτικής λιτότητας (1976)[27], πλέον εκφράστηκε με πολλές αποχωρήσεις μελών.[28]

Το ΙΚΚ είχε παραχωρήσει την πολιτική πρωτοβουλία στο ΧΔΚ, σε καιρό μάλιστα που η οικονομική κρίση είχε αρχίσει να κλονίζει τη σταθερότητα του αστικού πολιτικού συστήματος. Ετσι, το ΧΔΚ κατόρθωσε να εφαρμόσει την αντεργατική πολιτική του σε μια αρνητική συγκυρία και μάλιστα μειώνοντας το κύρος του ΙΚΚ.[29] Πολύ περισσότερο, χρησιμοποίησε τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση για να πείσει τις εκμεταλλευόμενες μάζες ότι η πολιτική λιτότητας αποτελούσε μονόδρομο, οπότε οι ίδιες όφειλαν να περιοριστούν στην επιλογή του καλύτερου διαχειριστή.

(Την επόμενη Κυριακή: Η εμπειρία του ΓΚΚ από τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση Μιτεράν)

Παραπομπές:
1. Οι χώρες για τις οποίες γίνεται λόγος ήταν η Γιουγκοσλαβία, η Αλβανία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχοσλοβακία και η Ανατολική Γερμανία στην Ευρώπη και η Κίνα και η Βόρεια Κορέα στην Ασία.
2. Η κυβέρνηση Ταμπρόνι ανατράπηκε από τους βουλευτές του ΧΔΚ, έπειτα από εκτεταμένα επεισόδια σε όλη την Ιταλία που ακολούθησαν το συνέδριο των νεοφασιστών στη Γένοβα και τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας γι' αυτό. Σε αυτές τις ταραχώδεις μέρες, δέκα άνθρωποι σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις με την αστυνομία, ενώ νεοφασιστικές ομάδες τοποθέτησαν βόμβες στα γραφεία του ΙΚΚ και στο Γραφείο Σοβιετικού Εμπορίου στη Ρώμη.
3. Ντελ Κάρια Ρέντσο, Ο ιταλικός «Μάης» των φοιτητών στο Συλλογικό, 1968: Η παγκόσμια έκρηξη (σ. 123 - 130), Εκδόσεις «Κομμούνα», Αθήνα 1984.
4. Σωτήρης Παναγιώτης, La Rossa Primavera (Σημειώσεις για τον Ιταλικό Μάη), Περιοδικό Θέσεις - τ. 104, Ιούλης Σεπτέμβρης 2008.
5. Magri Lucio, Italian Communism in the Sixties, «New Left Review» - n. 66 (pp. 46 - 7), 1977.
6. Vacca Giuseppe, The «Eurocommunist» Perspective: the Contibution of the Italian Communist Party στο Kindersley Richard, In Search of Eurocommunism (pp. 109 - 115), Macmillan Press Editions, London 1981.
7. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Σκέψεις πάνω στο χαρακτήρα της διεθνούς κρίσης και το σημερινό σοσιαλισμό (Συνέντευξη στην εφημερίδα «Ουνιτά»), Εφημερίδα «Η ΑΥΓΗ», 28 Φλεβάρη 1982.
8. Tarrow Sidney, Historic Compromise or Bourgeois Majority? στο Machin Howard, National Communism in Western Europe (pp. 127 - 8), Meuthen Editions, London & New York 1983.
9. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Πώς θέτουμε το πρόβλημα της κυβέρνησης της δημοκρατικής στροφής (Από την εισήγηση στο 13ο Συνέδριο του ΙΚΚ, Μιλάνο 13 Μαρτίου 1972) στο Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Ιστορικός συμβιβασμός (σ. 85), Εκδόσεις «Θεμέλιο», Αθήνα 1977.
10. Βαλέντι Μάριο, Η μεγάλη έκταση των ταξικών αγώνων στην Ιταλία (σ. 117 - 123), Περιοδικό «Νέος Κόσμος» - τ. 6/1959.
11. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Οι ψεύτικες και αποπροσανατολιστικές ερμηνείες της γραμμής του «ιστορικού συμβιβασμού) (Από λόγο στο κλείσιμο της Εθνικής Συνέλευσης των Κομμουνιστών Σπουδαστών - Μπολώνια, 27 Οκτωβρίου 1973) στο Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Ιστορικός συμβιβασμός (σ.139), Εκδόσεις «Θεμέλιο», Αθήνα 1977.
12. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Η ιταλική κοινωνία απαιτεί μια συμφωνία κομμουνιστών, σοσιαλιστών και καθολικών στο Συλλογικό, Δημοκρατία και σοσιαλισμός (σ. 97 - 8), Εκδόσεις «Οδυσσέας», Αθήνα 1976.
13. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Να δουλέψουμε για την ενότητα όλων των λαϊκών δυνάμεων (Από τη συζήτηση με τους εργάτες της ANIC- Ραβέννα, 8 Νοεμβρίου 1973) στο Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Ιστορικός συμβιβασμός (σ. 148 - 153), Εκδόσεις «Θεμέλιο», Αθήνα 1977.
14. Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Για τη συνεννόηση ανάμεσα στις μεγάλες λαϊκές δυνάμεις (Από την εισήγηση στην ΚΕ και στην ΚΕ ελέγχου στην Ολομέλεια προετοιμασίας του 14ου Συνεδρίου του ΙΚΚ, 10 - 12 Δεκεμβρίου 1974) στο Μπερλίνγκουερ Ενρίκο, Ιστορικός συμβιβασμός (σ. 170), Εκδόσεις «Θεμέλιο», Αθήνα 1977.
15. Berlinguer Enrico, Austerita: Occacione per transformare l' Italia (pp. 50 - 1), Editori Riuniti, Rome 1977.
16. Giacconi Luciano - Sacco Giuseppe, The PCI and the International Economic Crisis στο Serfaty Simon - Gray Lawrence, The Italian Communism (Yesterday, Today, Tomorrow) (p. 200), Aldwych Press, London 1981.
17. D' Alimonte Roberto, Party Behavior in a Polarized System: The Italian Communist Party and the Historic Compromise στο Muller Wolfgang C. - Strom Kaare, Policy, Office or Votes? (How Political Parties in Western Europe Make Hard Decisions) (p. 141), Cambridge University Press, Cambridge 1999.
18. Ο Τζόρτζιο Ναπολιτάνο είναι σήμερα Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας.
19. Sani Giacomo, Amici - Nemici: Parenti - Serpenti. Communists and Socialists in Italy στο Brown Bernard, Eurocommunism and Eurososialism (The Left Confronts Modernity) (pp. 135 - 6), Cyrco Press, New York 1979.
20. Seton - Watson Christopher, The PCI's Taste of Power στο Kindersley Richard, In Search of Eurocommunism (pp. 150 - 2), Macmillan Press Editions, London 1981.
21. Tarrow Sidney, ό.π. (pp. 130 - 2)
22. D' Alimonte Roberto, ό.π. (p. 141).
23. Kogan Norman, The Italian Communist Party: The Modern Prince at the Crossroads στο Tokes Rudolf, Eurocommunism and D?tente (pp. 122 - 3), Martin Robertson Council of Foreign Relations Editions, Oxford 1979.
24. Sassoon Donald, Contemporary Italy: Economy, Society and Politics (pp. 250 - 1), Longman Editions, London & New York, 1997.
25. Pasquino Gianfranco, From Togliatti to the Compromesso Storico: A Party With a Governmental Vocation στο Serfaty Simon - Gray Lawrence, The Italian Communism (Yesterday, Today, Tomorrow) (pp. 90 - 1), Aldwych Press, London 1981.
26. Clark Martin - Hine David, The Italian Communist Party: Between Leninism and Social Democracy στο Childs Davis, The Changing Face of Western Communism (p. 125), Groom Helm Editions, London 1980.
27. Claudin Fernando, Ευρωκομμουνισμός και σοσιαλισμός (σ. 149), Εκδόσεις «Γράμματα», Αθήνα 1981.
28. Ο.π. (pp. 117 - 8)
29. Seton - Watson Christopher, ό.π. (pp. 152 - 5).

Κώστας ΣΚΟΛΑΡΙΚΟΣ
Συνεργάτης του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ
Ριζοσπάστης

17 σχόλια:

  1. Χωρίς να διαφωνώ σε οτιδήποτε από το άρθρο, νομίζω ότι πρέπει να προσθέσουμε κάτι ακόμα. Εκείνη την εποχή θεωρείτο από τα ευρωπαϊκά Κ.Κ. (και το ΚΚΕ) ως κυρίαρχη αντίθεση της εποχής, η αντίθεση καπιταλισμού - σοσιαλισμού. Στην Ιταλία αποτέλεσμα ήταν η πολιτική του "ιστορικού συμβιβασμού", δηλαδή η συμμετοχή του PCI σε αστική κυβέρνηση, ώστε να αλλάξουν οι εμπορικοί προσανατολισμοί της Ιταλίας και να οδηγηθούν περισσότερο προς τις σοσιαλιστικές χώρες. Με τον τρόπο αυτό και με δεδομένο ότι η Ιταλία ήταν μια μεγάλη καπιταλιστική δύναμη, θα άλλαζε ο συσχετισμός προς όφελος των σοσιαλιστικών χωρών και θα ερχόταν κοντύτερα η παγκόσμια κυριαρχία του σοσιαλισμού. Το εγχείρημα απέτυχε γιατί οι ΗΠΑ δεν δίστασαν να εκτελέσουν τον Μόρο, τρεις περίπου ώρες πριν υπογράψει με τον Μπερλίγκουερ την συμμετοχή του PCI στην κυβέρνηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το ΚΚΣΕ με την γραμμή της "ειρηνικής συνύπαρξης" επι Χρουτσώφ, όμως, έβαλε τους σπόρους του "ιστορικού συμβιβασμου" σε όλα τα ευρωπαικά ΚΚ. Ακόμα και στην δεκαετία του '40, μετά το τέλος του πολεμου ενω στη Γαλλία και στην Ιταλία τα κομμουνιστικά κόμματα είχαν ευρεία λαική αποδοχή, η Σοβιετική Ενωση δεν ενθάρρυνε επαναστατικές πρωτοβουλίες. Δεν ζουσαμε τότε για να μπορούμε να κρίνουμε, και φαντάζομαι πως μετα απο το θανατο 50Μ ανθρώπων, όλοι ήθελαν ειρήνη, αλλα είναι και αυτός ένας παράγοντας.


    Στην Ιταλία, ήδη απο τη δεκαετία του '40 του ΙΚΚ δεν αμφισβητούσε ανοιχτά το αστικο δημοκρατικό πλαίσιο. Το ΚΚΕ απέφυγε αυτό το σκόπελο γιατι στην ελληνική ιστορία μεσολάβησε Εμφύλιος και απαγόρευση απο την πολιτική δραση.


    tkar

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. δεν καταλαβα σ/φε τι προσθέτεις στο άρθρο. Δηλαδη η κυβερνηση Μορο θα έγερνε την πλάστιγα υπερ των δυναμεων του σοσιαλισμου? Αυτο βγαινει απο αυτο που λες.

    Μαγιακοφσκι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν λέω ότι αυτό (να γείρει η πλάστιγγα υπέρ του σοσιαλισμού) θα γινόταν, λέω ότι αυτός ήταν ο στόχος του PCI μέσω του "ιστορικού συμβιβασμού". Θεωρούσαν ότι η υπόθεση του σοσιαλισμού θα κριθεί από την αντιπαράθεση καπιταλιστικών και σοσιαλιστικών χωρών και ότι θα μπορούσαν να επηρεάσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν συμφωνώ με αυτό βέβαια και προσωπικά νομίζω ότι η ανάδειξη του δίπολου σοσιαλιστικές - καπιταλιστικές χώρες ως κυρίαρχου ήταν λανθασμένη, προϊόν της πολιτικής της ΣΕ ιδιαίτερα από Χρουτσώφ και μετά και είχε αρνητικές επιπτώσεις στην ταξική πάλη στην Ευρώπη. Όμως, η αντίδραση των ΗΠΑ (με την απαγωγή και δολοφονία Μόρο) δείχνει ότι φοβόντουσαν μια συμμετοχή ΚΚ σε αστική κυβέρνηση, ίσως γιατί θα είχαν δυσκολίες μετά να ελέγξουν την πολιτική της Ιταλίας. Δεν πρέπει να βλέπουμε τα τότε πράγματα, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη μας την πολιτική της ΣΕ, την αντιπαράθεση της με τις καπιταλιστικές χώρες και τις επιδράσεις που είχαν αυτά στο κομμουνιστικό κίνημα.

      Διαγραφή
    2. @Cos:
      Αυτό που λες ούτε καν ως πρόσχημα δεν ισχύει για το ΚΚΙ, αφού ούτε στο διεθνές επίπεδο έβαλε θέμα αποδέσμευσης της Ιταλίας από τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες ΕΟΚ-ΝΑΤΟ.
      Επιπλέον οι ευρω"κομμουνιστές" στήριξαν τόσο τις ανατροπές στις λαϊκές δημοκρατίες (εξαιρετικό το άρθρο του ...Λαφαζάνη που τους καταγγέλει για αυτό την δεκαετία του '80 και που δημοσιέυτηκε εδώ κάποια στιγμή), όσο και τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα στο Αφγανιστάν.
      Ούτε για αστείο λοιπόν πως παρασύρθηκαν από θεωρητικά λάθη. Πουλημένοι ήταν σχεδόν εξ'αρχής, και σίγουρα στην δεκαετία του '70.

      Για το γεγονός πως το θεωρητικό οπλοστάσιο του ευρωκομμουνισμού είναι εξ'ολοκλήρου παρμένο από το 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ θα συμφωνήσουμε. Αυτό όμως είναι μάλλον αρνητικό για το ίδιο το ΚΚΣΕ παρά "δικαιολογία" για τους οπορτουνιστές που τελικά κατάφεραν να ξεπεράσουν τους χρουτσωφικούς τους δασκάλους...

      Διαγραφή
    3. Trash δεν διαφωνούμε νομίζω, απλά θεωρώ ότι από την στιγμή που ο ευρωκομμουνισμός στηρίχθηκε σε θεωρητική βάση όπως σωστά λες, στο 20ο συνέδριο, ήταν μοιραίο να οδηγηθεί στον "ιστορικό συμβιβασμό". Επιπλέον και η πολιτική της ΣΕ αυτή την κατεύθυνση είχε, στην ουσία δηλαδή ταυτιζόταν με τον δρόμο που ακολουθούσαν οι ευρωκομμουνιστές. Για το ότι ο δρόμος αυτός οδηγούσε στην αλλαγή των συσχετισμών δύναμης και στην τελική κυριαρχία του σοσιαλισμού, είχα ακούσει πολλά επιχειρήματα τότε. Δεν ξέρω αν οι ευρω"κομμουνιστές" ήταν πουλημένοι, σίγουρα όμως κατέληξαν ναυάγια της ταξικής πάλης.
      Με όλο τον σεβασμό και την αγάπη στην ΕΣΣΔ, δεν μπορώ να αποφύγω την σκέψη ότι ναι μεν ήταν ένα μεγάλο στήριγμα και η απώλεια της τεράστιο κτύπημα, ταυτόχρονα όμως από κάποιο σημείο (20ο) και μετά η πολιτική της δεν βοηθούσε στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης.

      Διαγραφή
    4. Διαφωνώ κάθετα με την ταύτιση ευρωκομμουνισμού - πολιτικής ΕΣΣΔ μετά το 20ό Συνέδριο, την οποία επιχειρείς. Εκτός του ότι διαστρεβλώνει τη θέση του άρθρου ότι ο ευρωκομμουνισμός πάτησε μεν θεωρητικά πάνω στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, αλλά - και εδώ είναι το σημαντικότερο - πραγματοποίησε στην πράξη μια ακόμα πιο δεξιά οπορτουνιστική στροφή, με τη λογική αυτή μπορεί να σου πει ο οποιοσδήποτε "τότε δεν πρέπει να χεις κανένα πρόβλημα με τις "λαϊκές εξεγέρσεις" σε Τσεχοσλοβακία και Πολωνία, αφού αν η πολιτική της ΕΣΣΔ, άρα και των υπόλοιπων ΚΚ εξουσίας στην Α. Ευρώπη, ήταν στην ίδια κατεύθυνση με την πολιτική του ευρωκομμουνισμού, ο οποίος ως γνωστόν περιέβαλε με περισσή στοργή τόσο τους Τσεχοσλοβάκους, όσο και τους Πολωνούς διαδηλωτές και τα αιτήματά τους για "σοσιαλισμό με ελευθερία και δημοκρατία", το διακύβευμα δεν αλλάζει ανεξαρτήτως της έκβασης της αντιπαράθεσης".
      Για να μη σου πω ότι η λογική "δε βαριέσαι, γάμα και τους Σοβιετικούς, τα ίδια οπορτούνια ήτανε με τους Δυτικούς που κατά τ' άλλα τους βρίζανε" ανοίγει διάπλατα το παράθυρο για τις τερατωδίες του μαοϊσμού τύπου "σε τελική ανάλυση, καλύτερα δυτικός καπιταλισμός με τις ελευθερίες που αφήνει στην εργατική τάξη, παρά σοσιαλιμπεριαλισμός χωρίς καμία ελευθερία".

      Ούτε βέβαια μπορεί να τεκμηριωθεί το ότι ήταν νομοτέλεια ο συμβιβασμός των ευρωπαϊκών ΚΚ με τον ιμπεριαλισμό επειδή "20ό συνέδριο". Γιατί ο δεξιός οπορτουνισμός του ΚΚΣΕ μπορεί να άσκησε πολύ σημαντική επίδραση και στο ΚΚΕ, αλλά σε τελική ανάλυση ούτε στον ευρωκομμουνισμό κύλησε, ούτε ανακωχή κήρυξε με τον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλισμό, ούτε έπαψε, διάολε, να είναι κομμουνιστικό κόμμα, όπως κάνανε στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία. Έτσι για να ξέρουμε και τι λέμε γιατί καλό είναι να έχουμε καθαρό από πού ξεκίνησε το κακό που ολοκληρώθηκε το '89-'91, αλλά μην τα ισοπεδώσουμε και όλα σαν κοινοί οπορτουνιστές.

      Διαγραφή
    5. @Dearg Doom:

      Οι αιτιασεις σου είναι αυθαίρετες όσο και αβάσιμες.
      Οι βασικές θεωρητικές επεξεργασίες (ειρηνική συνύπαρξη με τον ιμπεριαλισμό, ειρηνικό πέρασμα στον σοσιαλισμό) πάνω στις οποίες πάτησε ο ευρωκομμουνισμός είναι αυτές του 20ου συνέδριου του ΚΚΣΕ, πράγμα το οποίο δεν αμφισβητείς ούτε εσύ.
      Τα υπόλοιπα που λες τα βγάζεις από το δικό σου κεφάλι, αφού επί των ιστορικών πεπραγμένων δεν λες κάτι διαφορετικό από εμένα.

      Εσύ λες «ο ευρωκομμουνισμός πάτησε μεν θεωρητικά πάνω στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, αλλά - και εδώ είναι το σημαντικότερο - πραγματοποίησε στην πράξη μια ακόμα πιο δεξιά οπορτουνιστική στροφή»

      Και εγώ μιλάω για «τους οπορτουνιστές που τελικά κατάφεραν να ξεπεράσουν τους χρουτσωφικούς τους δασκάλους...»

      Από ότι βλέπεις περιγράφουμε ακριβώς το ίδιο πράγμα.

      Και μια και η αντεπανάσταση δεν άρχισε το ’88 στην Πολωνία, καλό θα ήταν να θυμηθούμε και ποιές ακριβώς αρχές «αναζωογώνησης του ....σοσιαλισμού» επικαλούνταν οι αντεπαναστάτες της Βουδαπέστης και της Πράγας. Και όλα αυτά καθόλου άσχετα βέβαια δεν ήταν με το 20ο συνέδριο.

      Βέβαια ήταν γεγονότα που μπορούσαν να απειλήσουν ευθέως την ίδια την ύπαρξη της ΕΣΣΔ, οπότε οι ρεβιζιονιστές εξαναγκάστηκαν σε υποχώρηση και αναγκάστηκαν εκ των πραγμάτων να παράσχουν διεθνιστική βοήθεια στους λαούς της Ουγγαρίας και της Τσεχοσλοβακίας. Υπήρχαν βλέπεις ακόμη αντιστάσεις εντός και εκτός ΕΣΣΔ.

      Ακόμη δεν είναι τυχαίο πως τέτοιου είδους «κινήματα» εκλδηλώθηκαν σε δύο περιόδους.
      Την εποχή της κυριαρχίας των Χρουτσωφικών (’56-’68) και την εποχή της περεστρόικα.
      Οπότε ναι, το ιδεολογικό τους υπόβαθρο μπορεί άνετα να αναζητηθεί εκεί, και εννοώ στο ίδιο το ΚΚΣΕ.

      Θα συμφωνήσω μαζί σου πως ο συμβιβασμός των ευρωπαϊκών ΚΚ δεν ήταν νομοτέλεια λόγω του 20ου συνεδρίου. Εξάλλου δεν συμβιβάστηκαν όλα, μεταξύ αυτών που κράτησαν είναι και το ΚΚΕ.
      Υ.Γ.
      Θεωρώ ανιστόριτο να ταυτίζουμε την κριτική στον ρεμβιζιονισμό με την αντιμαρξιστική αντιδραστική θεωρία των "τριών κόσμων", που δεν είναι καν του Μάο...

      Διαγραφή
    6. Νομίζω ότι λέω άλλα πράγματα. Δεν ταυτίζω την ΕΣΣΔ με τον ευρωκομμουνισμό και επομένως δεν ισχύουν οι παρατηρήσεις σου για Τσεχοσλοβακία, Πολωνία κλπ. Δεν μίλησα πουθενά για σοσιαλιμπεριαλισμό, είναι έκφραση χωρίς νόημα και δεν θεωρώ ότι στην ΕΣΣΔ δεν υπήρχε δημοκρατία και ελευθερία τουλάχιστον σε σύγκριση με τις δυτικές "δημοκρατίες".
      Λέω όμως ότι ο ευρωκομμουνισμός οδηγήθηκε εκ των πραγμάτων στον "ιστορικό συμβιβασμό" από την στιγμή που κυρίαρχη αντίθεση έγινε η αντίθεση σοσιαλιστικών - καπιταλιστικών χωρών και πέρασε έτσι η ταξική πάλη σε δεύτερη μοίρα. Από αυτό, σε συνδυασμό με τις θεωρητικές θέσεις της εποχής για "αλλαγή της ισορροπίας" συνάγω τα συμπεράσματα μου.
      Επίσης δεν συμφωνώ ότι ο δεξιός οπορτουνισμός του ΚΚΣΕ δεν κύλησε στον ευρωκομμουνισμό, σταδιακά κύλησε και μάλιστα τόσο που έφθασε μέχρι την κατάργηση της ΕΣΣΔ. Η παλινόρθωση δεν έγινε από κάποια λαϊκή δυσαρέσκεια, εγώ τουλάχιστον δεν είδα κάτι τέτοιο, αλλά από το ίδιο το ΚΚΣΕ που παρέδωσε την εξουσία στους αστούς. Αυτό δεν ήταν κάτι που ήρθε ξαφνικά και από το πουθενά, αλλά διαμορφώθηκε σταδιακά από Χρουτσώφ και μετά.
      Είναι άλλο πράγμα η υπεράσπιση της Οχτωβριανής επανάστασης και της ΕΣΣΔ και άλλο πράγμα να βλέπουμε το που οδηγήθηκε τελικά η επανάσταση και να ψάχνουμε το γιατί. Επίσης δεν θεωρώ ότι με τον ευρωκομμουνισμό ξεμπερδεύεις βαφτίζοντας προδότες τους Ιταλογάλλους κομμουνιστές, πρέπει να βρούμε τα αίτια που οδήγησαν στην εμφάνιση του, στην ακμή του και τελικά στην εξαφάνιση του κομμουνιστικού κινήματος στη Δύση. Στα πλαίσια αυτά, νομίζω ότι η πολιτική του ΚΚΣΕ έπαιξε σημαντικό ρόλο.
      Σου παραθέτω ένα απόσπασμα από τον Ρίζο σχετικό:
      "1954 Η ΚΕ του ΚΚΕ υποχωρώντας και αποδεχόμενη τις οπορτουνιστικές θέσεις του ΚΚΣΕ αποφασίζει να αποσύρει το Σχέδιο Προγράμματος του Κόμματος, που είχε τεθεί σε εσωκομματική και δημόσια συζήτηση".

      Διαγραφή
    7. Ναι, τζάμπα μου βάζεις χέρι όμως Trash, γιατί εγώ δεν απάντησα σε σένα αλλά στον Cos (δικό μου λάθος βέβαια που δεν το διευκρίνησα). Τα δικά σου ποστς τα βρίσκω ολόσωστα.

      Όσο για τη θεωρία των τριών κόσμων, πράγματι είναι αντιδιαλεκτικό και αντι-ιστορικό να ταυτίζεται με την κριτική στο δεξιό οπορτουνισμό του ΚΚΣΕ, και γι' αυτό το λόγο ακριβώς άλλωστε δεν έκανα κάτι τέτοιο, καθώς αυτό που έγραψα είναι ότι οι αντιδιαλεκτικές αναγνώσεις της στροφής που σηματοδότησε το 20ό συνέδριο (και πιο συγκεκριμένα αυτές που δε λαμβάνουν υπ' όψη τις αντιστάσεις σε επίπεδο σοσιαλιστικής οικονομικής βάσης) ανοίγουν το δρόμο και για άλλου τύπου θεωρίες (μεταξύ των οποίων και τις μαοϊκές ή τέλος πάντων τις εκκινούσες από τον μαοϊσμό, δε θα κάνουμε την τρίχα τριχιά τώρα σ' αυτό), κάτι που σαφώς δεν είναι το ίδιο.

      Διαγραφή
    8. @Cos (έχουμε μπλέξει τα μπούτια μας σήμερα)

      1. Δε μίλησες εσύ για σοσιαλιμπεριαλισμό, για άλλη μια φορά τονίζω ότι αλλού είναι το πρόβλημα, ότι τα μαοϊκά απολειφάδια από κάτι τέτοιες αντιλήψεις τύπου "τι ευρωκομμουνισμός/σοσιαλδημοκρατία, τι σοβιετικός ρεβιζιονισμός" ξεκίναγαν πάντα και τα ισοπέδωναν όλα στο διάβα τους. Οπότε εσύ ακόμα κι αν δεν το πιστεύεις αυτό (και πολύ καλά κάνεις) καλό θα ήταν να προσέχεις σε ποιούς μπορεί να δίνεις πατήματα με απολυτοποιήσεις και υπεραπλουστεύεις.

      2. Για την παρατήρηση περί ευρωκομμουνιστικού εκφυλισμού ετοιμαζόμουνα να σου πω ότι πάλι μπερδεύτηκες, αλλά ξαναβλέποντας το ποστ μου συνειδητοποιώ ότι εγώ φταίω, γιατί η διατύπωση ήταν σκατά. Για το ΚΚΕ εννοούσα ότι δεν κύλησε στον ευρωκομμουνισμό, όχι για το ΚΚΣΕ. Όσο για το τελευταίο, δεν κύλησε στον ευρωκομμουνισμό αλλά σε κάτι πολύ χειρότερο, στην ανοιχτή ταξική προδοσία της υπόθεσης του κομμουνισμού και των λαών της ΕΣΣΔ. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας αλλά κυρίως οι δυτικοί. Οπότε συνεχίζουμε:

      3. Δε χρειαζόταν να μου βάλεις το απόσπασμα απ' το Ρίζο, γιατί αυτό το ζήτημα είναι λίγο-πολύ λυμένο, και είναι δεδομένο ότι το ΚΚΣΕ με το τεράστιο κύρος του άσκησε τεράστια (αρνητική) επίδραση στο κομμουνιστικό κίνημα απ' τη δεκαετία του '50 και μετά. Όπως όμως ήδη σου επεσήμανε ο Trash, αυτό για Ιταλογαλλοϊσπανούς δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία, ούτε για τα ξεπουλήματά τους, ούτε για την άρνηση του μαρξισμού/λενινισμού, ούτε για τίποτα σε τελική ανάλυση. Εδώ μάλιστα εγώ θα βάλω και έναν αστερίσκο, ότι οι σχετικές διεργασίες σε Ιταλία και Γαλλία ίσως και να είχαν αρχίσει πολύ πριν το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ. Αλλά αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να το τεκμηριώσω επαρκώς, γιατί θέλει σοβαρή έρευνα, οπότε δε θα επεκταθώ. Το κύριο πάντως είναι ότι οι Ιταλογάλλοι πήραν μια έτσι κι αλλιώς λανθασμένη πολιτική αντίληψη και γραμμή, και της γ@#^σαν τη μάνα. Είναι σημαντικό, πιστεύω, να γίνει αντιληπτή η διαφορά. Την οποία, επιμένω, εσύ δε φαίνεται να την αναγνωρίζεις, γιατί μπορεί να αρνείσαι ότι ταυτίζεις τον ευρωκομμουνισμό με την ΕΣΣΔ, αλλά πιο πάνω έγραψες ότι πρόκειται για δύο πολιτικές που κινούνται στην ίδια κατεύθυνση, οπότε μάλλον ένα θεματάκι το χουμε εδώ πέρα.

      Διαγραφή
    9. @Dearg Doom:
      Το πρόβλημα της κριτικής των μαοϊκών είναι από ένα σημείο και μετά δεν λαμβάνει υπόψην της το κύριο (για έναν μαρξιστή πάντα). Το ποιός δηλαδή κατείχε στην ΕΣΣΔ τα μέσα παραγωγής.
      Βάση αυτού του καθοριστικού παράγοντα η ΕΣΣΔ (και οι άλλες λαϊκές δημοκρατίες) ήταν σοσιαλιστικές μέχρι την τελευταία μέρα της ύπαρξης τους. Με έναν σοσιαλισμό εκφυλισμένο από ένα σημείο και μετά μεν, αλλά σοσιαλισμό δε.
      Με βάση και το παραπάνω τώρα ο ορισμός του "σοσιαλιμπεριαλισμού" που έδιναν οι κινέζοι, αποτελεί αντίφαση εν τοις όροις, αφού ιμπεριαλισμός είναι το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, και στην ΕΣΣΔ δεν υπήρχαν καπιταλιστές ούτε φυσικά και καπιταλισμός.

      Τα παραπάνω δεν σημαίνουν φυσικά πως η κριτική που έγινε στο 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ από το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας και το Κόμμα Εργασίας Αλβανίας, στερούνταν βάσης, ιδιαίτερα σε πρώτη φάση. Αρκετές από τις αδυναμίες που καυτηριάζει αυτή η κριτική ήταν υπαρκτές, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο διεθνές επίπεδο.

      Προσωπική μου άποψη είναι πως ειδικά την κριτική του ΚΕΑ δεν πρέπει να την πετάξουμε (λόγω κάποιων υπερβολών της) ολόκληρη στα σκουπίδια.

      Διαγραφή
  4. "Το εγχείρημα απέτυχε γιατί οι ΗΠΑ δεν δίστασαν να εκτελέσουν τον Μόρο, τρεις περίπου ώρες πριν υπογράψει με τον Μπερλίγκουερ την συμμετοχή του PCI στην κυβέρνηση".

    Είσαι σαΐνι, είσαι Τεράστιος, είσαι Γίγαντας της πολιτικής σκέψης και του αστυνομικού ρεπορτάζ!!

    Τι άλλο να πω...



    Μάνος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. που εχεις ενσταση δλδ;
      να σου θυμισω το διαμερισμα που τον βρηκαν ποιανου ιδιοκτησια ηταν;;;;;

      Διαγραφή
    2. Κύριε Μάνο,
      το ότι τον Μόρο τον απήγαγε και τον εκτέλεσε η CIA δεν το ξέρω γιατί είμαι σαΐνι, αλλά γιατί το έχει δείξει μέχρι και η ΕΡΤ. Αντί λοιπόν να κάνεις τον εξυπνάκια, ενημερώσου πρώτα. Εκτός αν σε πείραξε που κατηγόρησα τις ΗΠΑ. Τέλος πάντων, πολύ σου πέφτει που σου απάντησα.

      Διαγραφή
    3. E, άμα το `πε η ΕΡΤ και ο Δεληολάνης, έτσι θα`ναι...

      Αφού θέλαν (οι κομμουνιστές) τόσο "να αλλάξουν οι εμπορικοί προσανατολισμοί της Ιταλίας και να οδηγηθούν περισσότερο προς τις σοσιαλιστικές χώρες", γιατί αρνήθηκαν κάθετα να διαπραγματευτούν την απελευθέρωση των κρατουμένων που ζητούσαν οι Ερυθρές Ταξιαρχίες, ενώ οι άλλοι το συζητούσαν ;

      Κι αφού η CIA ήταν πίσω από την Ιστορία , γιατί δεν έκαναν κάτι πιο απλό και σύνηθες (δωροδοκία, απειλές γι` "αποκαλύψεις", σε τελική κάποιο "ατύχημα") και στήθηκε όλο αυτό το γραν-γκινιόλ;

      Δε βγαίνει, άστο...


      Μάνος

      Διαγραφή
    4. Και αφού τον Μόρο τον απήγαγαν οι "Ερυθρές Ταξιαρχίες", γιατί το έκαναν αυτό το μεσημέρι που ο Μόρο έφευγε από το γραφείο του για να συναντηθεί με τον Μπερλίγκουερ και να υπογράψουν την συμμετοχή του PCI στη κυβέρνηση; Ψέμματα ε;
      Δεν βγαίνει, άστο...

      Διαγραφή