Τρίτη, 11 Φεβρουαρίου 2014

Μαθαίνοντας θεωρία με το Χρήστο Λάσκο

Υπάρχει κεϋνσιανή λύση, τώρα που στόμωσε ο νεοφιλελευθερισμός; Οι νεοκεϋνσιανοί ισχυρίζονται πως ναι, και μάλιστα τεχνικοοικονομικά εύκολη. Αν δεν έλειπε η πολιτική βούληση, όλα θα ήταν απλά. Με επέκταση της δημοσιονομικής ώθησης, παρεμβάσεις ανακούφισης των «υποθηκευμένων», πληθωρισμό 4%, ποσοτική χαλάρωση μέσω της αγοράς από την κεντρική τράπεζα «χαρτιών» από τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις, υποτίμηση.


Είναι, λοιπόν, οι οπαδοί της λιτότητες τρελοί; Ναι, απαντούν ο Κρούγκμαν και ο Στίγκλιτς. Κάνουν λάθος. Πάσχοντας από έλλειψη ταξικού κριτηρίου, δεν κατανοούν πως η λιτότητα είναι συνέπεια, και όχι αίτιο της κρίσης. Θεωρούν, επομένως, πως το κρίσιμο είναι να πειστούν οι ελίτ να αλλάξουν πολιτική!

Προφανώς, είμαστε αναφανδόν με την αύξηση των μισθών, χωρίς, ταυτόχρονα, να πιστεύουμε πως αυτό απαντά στο ερώτημα της υπέρβασης της καπιταλιστικής κρίσης. Ο Ισόν το θέτει ξεκάθαρα. Όχι «wage led recovery», αλλά «να πληρώσουν οι πλούσιοι». Λέμε λοιπόν ναι στη μεγάλη δημόσια παρέμβαση, στην επέκταση της δημόσιας δαπάνης που θα κατευθυνθεί σε άμεση αύξηση της δημόσιας απασχόλησης, προσφορά εκπαίδευσης, υγείας και φροντίδας, μείωση της φτώχειας.

Μαζί με τα προηγούμενα, η ιδέα του κοινωνικού ελέγχου διαμορφώνει μια αντικαπιταλιστική στρατηγική οπτική. Ο έλεγχος αφορά τον περιορισμό των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας, θέτοντας ερωτήματα όπως: Τι γίνονται τα κέρδη τους; Μερίσματα ή απασχόληση; Τι γίνονται οι φόροι μας; Bailouts ή δημόσια αγαθά;

Εν τέλει, η μεγαλύτερη διαφορά με τους κεϋνσιανούς είναι η στόχευση στην κοινωνική-ταξική κινητοποίηση των μαζών, η επιλογή αυτού που βοηθάει τους αγώνες και όχι την «ανάπτυξη», γενικώς.

Τι μάθαμε;

Οι διαφωνίες του ΣΥΡΙΖΑ με τους κεϋνσιανούς είναι οι εξής:

α) για τον ΣΥΡΙΖΑ, η αύξηση μισθών δεν απαντά στην υπέρβαση της καπιταλιστικής κρίσης. Η καπιταλιστική κρίση θα ξεπεραστεί αν πληρώσουν οι πλούσιοι για να γίνει επέκταση της δημόσιας δαπάνης ώστε να αντιμετωπιστεί η ανεργία.

β) ο ΣΥΡΙΖΑ στοχεύει στην κινητοποίηση των μαζών με στόχο όχι την ανάπτυξη αλλά τους αγώνες. Τους αγώνες που έχουν ως στόχο να πληρώσουν οι πλούσιοι (βλ. α).

***
Η ευρωζώνη έχει εκραγεί ως οικονομική οντότητα. Ήδη πριν την κρίση, χωρίς συναλλαγματική πολιτική, προϋπολογισμό, φορολογική εναρμόνιση η κατάσταση ήταν αλλοπρόσαλλη. Η κρίση την αποτελείωσε, επιδρώντας με ακραία ασύμμετρο τρόπο στις διαφορετικές περιοχές.

Το σχέδιο του ενιαίου νομίσματος αποδείχτηκε μη συνεκτικό — όχι, όμως, ταξικά αναποτελεσματικό. Η σύγκλιση δεν επήλθε, ο πληθωρισμός δεν συνέκλινε, οι ανταγωνιστικότητες απέκλιναν. Διαμορφώθηκε, έτσι, μια χαώδης μακροοικονομική συνθήκη στην Ε.Ε., στη βάση της οποίας βρίσκεται ο διαφορετικός δομικός πληθωρισμός κατά χώρα.

Επιπλέον, «εσωτερικοί όροι», όπως η εισοδηματική ανισότητα εντός των εθνικών κρατών, παίζουν καθοριστικό ρόλο. Πολλά προβλήματα της ελληνικής κρίσης οφείλονται στον ελληνικό καπιταλισμό: είναι μια ουσιώδης παράμετρος, όχι «παρωνυχίδα», όπως επιμένουν εκσυγχρονιστές και νεοφιλελεύθεροι. Η πραγματική ελληνική «ιδιαιτερότητα» συνίσταται στο ότι η ελληνική αστική τάξη –και δεν εννοώ τις «100 οικογένειες»– υπήρξε διαχρονικά από τις πιο εκμεταλλευτικές στην Ευρώπη, πράγμα που επέδρασε καθοριστικά στο χρέος (λόγω εξαιρετικά μειωμένων εσόδων) και στο εξωτερικό ισοζύγιο (λόγω της επίδρασης των πολυτελών εισαγωγών). Η εσωτερική ακραία ανισότητα προηγήθηκε της εξωτερικής ανισορροπίας (κατά κανόνα έχουμε μεγαλύτερο πληθωρισμό σε οικονομίες με μεγαλύτερες εισοδηματικές ανισότητες).

Η ευρωζώνη βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα: αποδόμηση ή ριζική επανίδρυση; Δίλημμα πραγματικό, και όχι εικονικό παράγωγο των «οπαδών του καλού ευρώ», απέναντι στο οποίο η ριζοσπαστική Αριστερά δεν μπορεί να μην τοποθετείται.

Επιπλέον, για μια ταξική και όχι εθνική οπτική της κρίσης, ας κρατήσουμε πως οι ευρωπαϊκές αστικές τάξεις έχουν ποικίλα και συχνά αντιτιθέμενα συμφέροντα, αλλά απέναντι στις εργατικές τάξεις αποτελούν ενιαίο και αρραγές μέτωπο. Η δημιουργία ενός αντίστοιχου εργατικού μετώπου σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνιστά sine qua non προϋπόθεση για οποιαδήποτε εργατική απάντηση.

Στο μέτρο που η πρόταση της αποδέσμευσης ούτε καν αναρωτιέται γι’ αυτά, είναι εξαιρετικά αδύναμη στο σημαντικότερο πεδίο: το πολιτικό. Γιατί το κρίσιμο ζήτημα δεν έγκειται τόσο στο οικονομικό κόστος μιας εξόδου από το ευρώ, όσο στην πολιτική αδυναμία της επιλογής της αποδέσμευσης — εκτός αν θεωρεί κανείς πως οι ανταγωνιστικές υποτιμήσεις ευνοούν τη διαμόρφωση του ενιαίου εργατικού μετώπου.

Για να θυμηθώ ξανά τον Σέικ (και τον προβληματισμό του Μπαλιμπάρ), «το διακύβευμα της εποχής είναι πώς θα έχουμε κοινωνική ανατροπή, ώστε να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της κρίσης, χωρίς να οδηγηθούμε σε πολέμους».

Τι μάθαμε;

α) Η ευρωζώνη εξεράγη, και το σχέδιο ενιαίου νομίσματος αποδείχτηκε μη συνεκτικό, ήταν όμως ταξικά αποτελεσματικό. Γενικά.

β) Η εκμεταλλευτικότητα της ελληνικής αστικής τάξης είναι η αιτία που είναι τόσο μεγάλο το ελληνικό χρέος και αυτό αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ελληνικού καπιταλισμού.

γ) Η ευρωζώνη, που έχει εκραγεί, αντιμετωπίζει, μετά την έκρηξή της, ένα δίλημμα: να αποδομηθεί ή να επανιδρυθεί;

δ) Η αποδέσμευση από την ευρωζώνη που έχει εκραγεί και που αναρωτιέται αν πρέπει να αποδομηθεί ή να επανιδρυθεί δεν είναι πολιτικά σωστό πράμα, διότι θα φέρει υποτίμηση και οι ανταγωνιστικές υποτιμήσεις δεν ευνοούν την διαμόρφωση ενιαίου εργατικού μετώπου πανευρωπαϊκά. Βέβαια, ούτε τώρα υπάρχει κανένα ενιαίο εργατικό μέτωπο, αλλά τουλάχιστον τώρα έχουμε ευρώ και είμαστε στην ΕΕ.

ε) Η κρίση βασικά δεν ξεπερνιέται, μαλακίες λέγαμε στην προηγούμενη παράγραφο, το ζήτημα είναι η διαχείριση των συνεπειών της, διαχείριση που θα πετύχουμε με την κοινωνική ανατροπή. Με την καλή έννοια.

***
«Γιατί έχασε η Αριστερά τη δεκαετία του ’70»; Ένα ερώτημα συναφές με τα τωρινά μας πάθη:

Στο Χωρίς Επιστροφή έχουμε τοποθετηθεί αναλυτικά. Συνοψίζω τις αιτίες της αποτυχίας, σε ό,τι αφορά την Αριστερά, σε τέσσερις λέξεις: κυβερνητισμός, κρατισμός, λαϊκομετωπισμός, εθνοκρατισμός.

Η εντύπωση πως φτάνει η κατάκτηση της κυβέρνησης, ενώ το κίνημα «θα στηρίζει», υπήρξε καταδικαστική για τα εγχειρήματα της εποχής.

Επ’ ουδενί είμαστε κρατιστές. Όχι το κράτος, αλλά η κοινωνία πρέπει να βρίσκεται στο προσκήνιο. Οι πρωτοβουλίες αλληλεγγύης και εναλλακτικής οικονομίας και η έκρηξη δημοκρατίας των πλατειών δεν συνιστούν «υποστηρικτικά δευτερεύοντα», αλλά ουσιώδεις μετασχηματιστικές πρακτικές. Ο στόχος δεν περιορίζεται στο σταμάτημα της λιτότητας, αλλά στην κοινωνική ανατροπή.

Καμιά κυβέρνηση της Αριστεράς, κανένα κρατικό παρεμβατικό σχέδιο δεν τελεσφορεί χωρίς την από κάτω κίνηση· μόνο αυτή μπορεί να αλλάξει δραστικά τα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα, στην κατεύθυνση μιας «οικονομίας των αναγκών». Η πρόκληση στην καπιταλιστική ηγεμονία περνάει μέσα από πρακτικές όπου μεγάλος αριθμός ανθρώπων αλλάζει από τώρα τα πράγματα.

Τέλος, δεν διατυπώνουμε εθνικές στρατηγικές, οι οποίες αναγκαστικά αρθρώνονται με έναν ανιστόρητο λαϊκομετωπισμό, που δεν διακρίνει παρά «μεγάλο κεφάλαιο» και «λαό». Απαιτείται μια ταξική στρατηγική, που μας συνδέει με τους γερμανούς εργάτες, και όχι με δικά μας αφεντικά.

Τι μάθαμε;

α) Η Αριστερά στην δεκαετία του 70 έχασε (3-1) λόγω κυβερνητισμού, κρατισμού, λαϊκομετωπισμού και εθνοκρατισμού. Όμως:

β) Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι κρατιστής, άσχετα με το ότι προτείνει κεϋνσιανά μέτρα για να ξεπεραστεί η κρίση που δεν θα ξεπεραστεί, απλώς θα διαχειριστούμε τις συνέπειες, και δεν είναι κρατιστής επειδή πιστεύει στα κινήματα. Τα οποία δεν αφορούν μόνο να παρθούν κεϋνσιανά μέτρα, αφορούν επίσης τις πατάτες, πάρτε κυρίες μου πατάτες, και την έκρηξη (άλλη έκρηξη αυτή) της δημοκρατίας στις πλατείες. Με αυτά τα κινήματα, ο ΣΥΡΙΖΑ ξεπερνά τον σκόπελο του κρατισμού. Άσε που έχει ως στόχο κάτι εντελώς συγκεκριμένο και σαφές, την κοινωνική ανατροπή (με την καλή έννοια).

γ) Με τη βοήθεια των κινημάτων, η οικονομία θα προσανατολιστεί στις ανάγκες, θα γίνει "οικονομία των αναγκών." Πριν ήταν οικονομία των πολυτελειών, και αυτό μας έφαγε.

δ) Ούτε από εθνοκρατισμό ούτε από λαϊκομετωπισμό πάσχει ο ΣΥΡΙΖΑ σαν την Αριστερά του 70, διότι αναπτύσσει μια ταξική τακτική που μας συνδέει με τους γερμανούς εργάτες (μέσω skype). Οπότε, για τη "μεγάλη δημόσια παρέμβαση, στην επέκταση της δημόσιας δαπάνης που θα κατευθυνθεί σε άμεση αύξηση της δημόσιας απασχόλησης" που έχει στο πρόγραμμά του, θα βασιστεί στην σύνδεση με τους γερμανούς εργάτες, διότι δεν βασίζεται στον εθνοκρατισμό και τον λαϊκομετωπισμό. Αν βέβαια οι γερμανοί εργάτες δε θέλουν, δεν θα γίνει τίποτε.

ε) Ούτε από κυβερνητισμό πάσχει ο ΣΥΡΙΖΑ διότι βασίζεται στην από τα κάτω κίνηση. Το ΠΑΣΟΚ, χαρακτηριστικό παράδειγμα κυβερνητισμού, δεν βασίστηκε στην από τα κάτω κίνηση σε όλη τη δεκαετία του 1970 και μάλιστα σε απείρως μεγαλύτερη κλίμακα και όχι στη βάση του facebook, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.

***
Σήμερα, η ριζοσπαστική Αριστερά, με όλες τις διαφορές, έχει σχεδόν ταυτόσημο πρόγραμμα, καθόλου ριζοσπαστικότερο, με το γαλλικό Κοινό Πρόγραμμα, την βρετανική Εναλλακτική Οικονομική Στρατηγική ή το σουηδικό σχέδιο Meidner του ’70. Ένα πρόγραμμα με άξονες: * ριζική αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου * αύξηση μισθών * μείωση ωρών εργασίας * αποεμπορευματοποίηση σημαντικών τομέων της οικονομίας * ενίσχυση βασικών υποδομών, καθολική παροχή δημόσιων αγαθών * διαγραφή ιδιωτικού και δημόσιου χρέους * κοινωνικοποίηση τραπεζών και στρατηγικών επιχειρήσεων. Κάτι σαφώς λιγότερο, δηλαδή, από την Εναλλακτική Στρατηγική των βρετανών Εργατικών του 1975.

Τι μπορεί, λοιπόν, να κάνει τη θετική διαφορά για το σημερινό πρόγραμμα; Η ταξική διάσταση και, μαζί, η διεθνιστική προοπτική.

Τα εγχειρήματα του ’70 είχαν μια σύμφυτη εθνική διάσταση, που λειτουργούσε υπονομευτικά εξαρχής. Η ταξική και η διεθνιστική προοπτική μπορεί να είναι η μεγάλη μας διαφορά. Η βαθιά γνώση, δηλαδή, πως αυτό που θα ξεκινήσει τοπικά δεν θα συνεχίσει –πολύ περισσότερο δεν θα ολοκληρωθεί– τοπικά. Ή θα βρει στήριξη στην εργατική τάξη στην Ευρώπη και τον κόσμο ή θα καταρρεύσει. Η μεγάλη διαφορά είναι η βαθιά γνώση πως τα συμφέροντα και οι ανάγκες των εργαζομένων σε Βορρά και Νότο είναι κοινά. Όχι γενικώς και θεωρητικώς, αλλά τώρα, στη συγκυρία.

Δεν κινούμαστε προς την εφαρμογή, «συνεκτική και ολοκληρωμένη», ενός προγράμματος, μολονότι αυτό είναι απολύτως αναγκαίο. Κινούμαστε προς μια μεγάλη πολιτική και κοινωνική σύγκρουση, που μπορεί να γίνει θρυαλλίδα για μια μεγάλη ανατροπή στην Ευρώπη και στον κόσμο. Αν δεν γίνει, θα σβήσει. Για να γίνει, πρώτη προϋπόθεση είναι η ενεργός αλληλεγγύη των ευρωπαϊκών εργατικών τάξεων — άρα, από μέρους μας μια στρατηγική, αλλά και ρητορική, που θα ενδυναμώνει τους όρους αυτής της αλληλεγγύης.

Χρειαζόμαστε μια απάντηση περισσότερο οικουμενική από την οικουμενικότητα του κεφαλαίου.

Τι μάθαμε;

α) Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει βασικά ταυτόσημο πρόγραμμα με το γαλλικό Κοινό Πρόγραμμα, την βρετανική Εναλλακτική Οικονομική Στρατηγική και το σουηδικό σχέδιο Meidner του ’70. Το πρόγραμμά του είναι λιγότερο τολμηρό από την Εναλλακτική Στρατηγική των βρετανών Εργατικών του 1975.

β) Αλλά αυτά ήταν εθνικά προγράμματα, ενώ του ΣΥΡΙΖΑ είναι ταξικό και διεθνιστικό. Οπότε πηγαίνει στο 11.

γ) Βασικά, τον ΣΥΡΙΖΑ δεν τον ενδιαφέρει να εφαρμόσει κάποιο πρόγραμμα, δεν κινείται σ' αυτή την κατεύθυνση, αν και αυτό είναι αναγκαίο. Ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται προς μια μεγάλη σύγκρουση που μπορεί να γίνει χρυσαλλίδα, όχι, θρυαλλίδα, της ανατροπής. Άμα δε γίνει  αυτό, δεν θα γίνει τίποτα, δηλαδή ούτε πρόγραμμα, ούτε σύγκρουση, ούτε θρυαλλίδα, ούτε ανατροπή.

δ) Για να γίνει, πρέπει να υπάρχει σύνδεση με τους γερμανούς εργάτες, και γενικώς με όλους τους εργάτες της Ευρώπης. Για να το πετύχει αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ κάνει πολλά ταξίδια στο εξωτερικό και συναντά πολλούς πολιτικούς κομμάτων που περιμένουν από τον ΣΥΡΙΖΑ να το πετύχει.

***
Ο Χρήστος Λάσκος τα σκέφτηκε όλα αυτά μόνος του, χωρίς να τον βοηθήσει η μαμά του, στο Red Notebook.

***
Πάμε και μια περίληψη του σχεδίου:


4 σχόλια:

  1. http://tvxs.gr/news/ekdiloseis/anoigoyme-dialogo-paragogiki-anasygkrotisi-i-proklisi-tis-epomenis-meras

    Παραγωγική Ανασυγκρότηση, η πρόκληση της επόμενης μέρας

    Τσίπρας-Δασκαλόπουλος και άλλοι εξαίρετοι τύποι (πχ Σταθάκης-Σκυλακάκης) με συντονιστή τον Κούλογλου

    ρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Άρθρο "διαμάντι" από το Φώτη το Παπούλια σχετικά με την εν λόγω εκδήλωση

    http://www.efsyn.gr/?p=173330

    ρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Από το Φώτη Παπούλια δεν έπρεπε να περιμένουμε τίποτα λιγότερο. Σταχυολογώ προχείρως και σχολιάζω:

      Εξάλου σε τι θα μπορούσε να συμφωνεί ο εκφραστής των αρχών της μεταρρυθμιστικής Αριστεράς με τον εκπρόσωπο του μεγάλου κεφαλαίου;

      Έλα μου, ντε!

      Ομως η ιστορία δεν εξελίσσεται γραμμικά και η οικονομία ως μέγεθος συνήθως εκδικείται όσους επιμένουν να την ερμηνεύουν εργαλειακά και να την τοποθετούν απέναντι στις πολιτικές αλλαγές, αγνοώντας ότι αυτή κινεί τις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές.

      Η οικονομία είναι μέγεθος, ρε (π.χ. "μπορώ να έχω τρία μέτρα οικονομία;") κι έχουνε μερικοί το θράσος να την ερμηνεύουν εργαλειακά και να την τοποθετούν απέναντι στις πολιτικές αλλαγές; Θεός φυλάξοι, Κούλα μου!

      «Δεν μας συμφέρει να δαιμονοποιήσουμε τον Αλ. Τσίπρα. Με τον τρόπο αυτόν προκαλούμε τα αντανακλαστικά της κοινωνίας και από την άλλη πλευρά υπάρχει ο κίνδυνος να τον ηρωοποιήσουμε» λένε στελέχη του ΣΕΒ, τα οποία δεν διακρίνονται από φοβικά σύνδρομα του παρελθόντος. Αναγνωρίζουν ότι η στροφή προς τον ρεαλισμό που επιδεικνύει η Κουμουνδούρου, όπως και τα πρόσωπα που την εκφράζουν (έμμεση αναφορά στο οικονομικό επιτελείο του κόμματος), επιτρέπουν τουλάχιστον να ανοίξει η συζήτηση για την επόμενη μέρα στον τόπο.

      Ευτυχώς που έχουμε κι αυτά τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και συζητάμε λιγάκι (με το ΣΕΒ), αλλιώς θα μας είχε φάει η μούγγα σ' αυτό τον τόπο!

      Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν στις συζητήσεις τους ότι «απέναντι στην παλαιά γενιά που είχε αναπτυγμένο τον φόβο απέναντι στην Αριστερά, την τελευταία εξαετία διακρίνουμε μια διαφορετική προσέγγιση προς την Αριστερά αλλά μια νέα αντίληψη για την οικονομία».

      No fear!

      Για τους συνομιλητές των κ. Τσίπρα και Δασκαλόπουλου το ερώτημα είναι «πώς ένας φιλελεύθερος μάνατζερ, με σπουδές στη διοίκηση επιχειρήσεων, μπορεί να συζητήσει με πρόεδρο του οποίου το μεταπτυχιακό αναφερόταν στις ευέλικτες μορφές απασχόλησης και στην έντασή τους στην Ε.Ε και στην Ελλάδα, με εστίαση στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη Περάματος;»

      Πώς δε μπορεί - ανταλλαγή τεχνογνωσίας το λένε...

      Εξάλλου, όπως δήλωσε στη συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» (8/2/2014) ο πρόεδρος του ΣΕΒ, «ο επιχειρηματικός κόσμος συζητά χωρίς προκατάληψη με κάθε δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση» και, όπως είχε πει τον Μάιο του 2013 ο Αλ. Τσίπρας, «η υγιής επιχειρηματικότητα μπορεί να ευδοκιμήσει μόνο σε περιβάλλον κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής ανάπτυξης. Θα σταθούμε αρωγοί στην υγιή επιχειρηματικότητα».

      Λέτε να τα βρούνε; Άντε, βρε παιδάκι μου, να δούμε κι εμείς άσπρη μέρα!!!

      gdmn1973

      Διαγραφή