Σάββατο, 8 Φεβρουαρίου 2014

Alex Lantier-Η Ουκρανία και οι φιλοϊμπεριαλιστές διανοούμενοι

Γερμανόφωνη αφίσα της σλοβένικης κολλεκτίβας Λάιμπαχ, Μάριμπορ, Σλοβενία (Για τη σχέση τους με τον Σ. Ζίζεκ βλ. The Zizek Files VIII: The Laibach Affair
Alex Lantier
Η Ουκρανία και οι φιλοϊμπεραλιστές διανοούμενοι
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Η “Ανοιχτή επιστολή για το μέλλον της Ουκρανίας” την οποία εξέδωσε ομάδα δυτικών ακαδημαϊκών και αξιωματούχων εξωτερικής πολιτικής είναι μια αηδιαστική υπεράσπιση των ακροδεξιών διαδηλώσεων στην Ουκρανία που στηρίζονται από την Ουάσινγκτον και την ΕΕ. Πουλάει το παλιό ψέμα, το οποίο επαναλαμβάνεται για περίπου εικοσιπέντε χρόνια ιμπεριαλιστικών πολέμων και παρεμβάσεων στην Ανατολική Ευρώπη μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991: ότι η πολιτική των ΗΠΑ και της ΕΕ καθοδηγείται από την ανιδιοτελή αγάπη για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. 


Η δήλωση αναφέρει: "Το μέλλον της Ουκρανίας εξαρτάται πάνω απ' όλα από τους ίδιους τους Ουκρανούς. Υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία τους και το μέλλον τους πριν δέκα χρόνια, με την Πορτοκαλί Επανάσταση, και συνεχίζουν να υπερασπίζονται τις ίδιες αξίες και σήμερα. Kαθώς οι Ευρωπαίοι απογοητεύονται από την ιδέα μιας κοινής Ευρώπης, οι Ουκρανοί παλεύουν για αυτή την ιδέα και για τη θέση της χώρας τους στην Ευρώπη.Η υπεράσπιση της Ουκρανίας από τον πειρασμό του Ολοκληρωτισμού των διεφθαρμένων ηγετών της είναι προς συμφέρον του δημοκρατικού κόσμου".

Το ποιόν των ντόπιων εκπροσώπων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων κατεδαφίζει την ανοιχτή ψευτιά πως οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις αγωνίζονται για δημοκρατία. Βασίζονται σε ένα πυρήνα λίγων χιλιάδων φασιστικών καθαρμάτων από την Οργάνωση του Τομέα της Δεξιάς και το Κόμμα Σβόμποντα για να ανατρέψουν το ουκρανικό καθεστώς με μια σειρά διαδηλώσεων, να το αντικαταστήσουν με ένα μια φιλο-ΕΕ κυβέρνηση που θα είναι εχθρική στη Μόσχα και να επιβάλουν νέα μέτρα λιτότητας. Η Ουάσινγκτον και η ΕΕ δεν αγωνίζονται για δημοκρατία, οργανώνουν την κοινωνική αντεπανάσταση.

Τον Νοέμβρη, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βίκτωρ Γιανουκόβιτς υποχώρησε απ' τα σχέδιά του να ενσωματώσει την Ουκρανία στην ΕΕ και να προωθήσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια κοινωνικών περικοπών ενάντια στους εργάτες, ώστε να πληρώσει τα χρέη της Ουκρανίας στις μεγάλες τράπεζες. Φοβούμενος την έκρηξη μαζικών διαδηλώσεων, αποδέχτηκε την εξαγορά του χρέους απ' τη Ρωσία. Η ακροδεξιά αντιπολίτευση διπλασίασε τις προσπάθειές της, καθώς οι συγκρουόμενες αντικυβερνητικές και αντι-αντιπολιτευτικές διαδηλώσεις απλώθηκαν στα ουκρανόφωνα και ρωσόφωνα τμήματα της χώρας αντίστοιχα.

Ενώ η παρέμβαση της ΕΕ απειλεί την Ουκρανία με κοινωνική κατάρρευση και εμφύλιο πόλεμο, η ανοιχτή επιστολή αντιστρέφει εντελώς την πραγματικότητα, παρουσιάζοντας τις εξελίξεις στην Ουκρανία ως απειλή για την ΕΕ: “Δεν είναι αργά να αλλάξουμε τα πράγματα και να εμποδίσουμε τη μετατροπή της Ουκρανίας σε δικτατορία. Η παθητικότητα απέναντι στην αυταρχική στροφή της Ουκρανίας και η επανενσωμάτωση της Ουκρανίας στην επεκτεινόμενη ρωσική ιμπεριαλιστική σφαίρα συμφερόντων αποτελούν απειλή για την ακεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.”

Στην πραγματικότητα, ούτε η Ουκρανία ούτε η Ρωσία απείλησαν με επίθεση την ΕΕ. Η Ουκρανία η ίδια εμφανίζεται ως μείζον τρόπαιο —λόγω του ενεργειακού της δικτύου, των στρατηγικής σημασίας στρατιωτικών της βάσεων και της βαριάς της βιομηχανίας— σε μια επιθετική πίεση των ΗΠΑ και του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού με στόχο να λεηλατηθεί η περιοχή και να στοχευθεί η Ρωσία. 

Η πίεση να επιβληθεί ανεξέλεγκτη ιμπεριαλιστική κυριαρχία στην Ανατολική Ευρώπη, η οποία ξεκίνησε μετά την παλινόρθωση του καπιταλισμού με τις κλιμακούμενες παρεμβάσεις και πολέμους του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία στην δεκαετία του 1990 βρίσκεται πια σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Θέτει σε κίνηση την επόμενη εκστρατεία, για αλλαγή καθεστώτος και εθνοτικό τεμαχισμό στη Ρωσία, όπου η Ουάσινγκτον μελετά μια ποικιλία από εθνοτικές ομάδες —απ' τους Τσετσένους στους Τάταρους και τους Καυκάσιους— των οποίων η δυσαρέσκεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενάντια στη Μόσχα.

Αυτό τίθεται αρκετά ωμά σε ηγετικά τμήματα του δυτικού Τύπου. Οι Financial Times του Λονδίνου έγραψαν την Κυριακή:  “Ο κύριος Γιανουκόβιτς και ο κύριος Πούτιν είναι ηγέτες παρόμοιου τύπου και με παρόμοιο μοντέλο διακυβέρνησης. Αν οι Ουκρανοί διώξουν τον άνθρωπο στο Κίεβο απ' την εξουσία, τότε οι Ρώσοι μπορεί να αναρωτηθούν γιατί δεν κάνουν το ίδιο με τον άνθρωπο στο Κρεμλίνο.”

Δηλώνοντας σύμμαχοι της προσπάθειας των ΗΠΑ και της ΕΕ να κυριαρχήσουν στην Ανατολική Ευρώπη, οι υπογράφοντες την ανοιχτή επιστολή αγκαλιάζουν τους ιστορικούς στόχους του Γερμανικού ιμπεριαλισμού. Το Βερολίνο εισέβαλε δύο φορές στην Ουκρανία κατά τον εικοστό αιώνα, το 1918 και το 1941. Είναι σημαντικό ότι οι εκπρόσωποι του ιμπεριαλισμού στην σημερινή Ουκρανία είναι οι πολιτικοί απόγονοι των Ουκρανών φασιστών που βοήθησαν να διενεργηθεί το Ουκρανικό Ολοκαύτωμα ως σύμμαχοι των Ναζί — πολιτική των οποίων ήταν η εξάλειψη τμήματος του πληθυσμού της Ουκρανίας μέσω μαζικής γενοκτονίας και προετοιμασία της για αποικιοποίηση από Γερμανούς εποίκους. 

Τώρα, στο φετινό Συνέδριο Ασφάλειας του Μονάχου, κορυφαίοι Γερμανοί αξιωματούχοι δηλώνουν πως τα Βερολίνο σκοπεύει να εγκαταλείψει τους περιορισμούς στη χρήση στρατιωτικής βίας με τους οποίους συμμορφώθηκε η Γερμανία από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

[...]

Αυτό είναι το πρόγραμμα του ιμπεριαλισμού και των φασιστών εκπροσώπων του: να επιστρέψουν τη Ρωσία και την Ουκρανία σε ημι-αποικιακό στάτους μέσα από την εσωτερική αποσταθεροποίηση, τον εμφύλιο πόλεμο ή την εξωτερική στρατιωτική παρέμβαση. Εξαπολύονται διαδικασίες που απειλούν να φέρουν το θάνατο εκατομμυρίων.

Το κεντρικό καθήκον στην Ανατολική Ευρώπη είναι η κινητοποίηση της εργατικής τάξης ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την νεοαποικιακή εκμετάλλευση. Πρέπει να υπάρξουν έγκαιρες προειδοποιήσεις. Χωρίς μια τέτοια πάλη, και με δεδομένη τη χρεοκοπία και την έλλειψη λαϊκής αποδοχής των ολιγαρχικών καθεστώτων της περιοχής, έχουμε κάθε λόγο να θεωρούμε ότι οι αποφασισμένες φασιστικές συμμορίες, με την στήριξη των ιμπεριαλιστικών κυβερνήσεων και την πολιτική νομιμοποίηση φιλοϊμπεριαλιστών ακαδημαϊκών και διπλωματών, θα καταφέρουν να ανατρέψουν τα υφιστάμενα καθεστώτα. 

Αυτό υπογραμμίζει και τον αντιδραστικό ρόλο όσων υπέγραψαν την ανοιχτή επιστολή. Κάποιοι απ' αυτούς είναι κορυφαίοι διπλωμάτες ή "Μη Κυβερνητικοί" ιμπεριαλιστές πράκτορες, όπως οι πρώην πρωθυπουργοί της Ισπανίας  (Άννα Παλάθιο) και της Γαλλίας (Μπερνάρ Κουσνέρ) και όπως οι Chris Stone και Aryeh Neier του συνδεόμενου με το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών Open Society Institute του δισεκατομμυριούχου George Soros. Οι περισσότεροι όμως είναι ακαδημαϊκοί και διανοούμενοι που νοικιάζουν τα ονόματά τους για να δώσουν αξιοπιστία στην ακροδεξιά αντίδραση της Ουκρανίας, μέσα από έναν αηδιαστικό συνδυασμό μορφωμένης άγνοιας και ιστορικής τυφλότητας. 

Κάποια από τα ονόματα στη λίστα υπογραφών προξενούν θλίψη—όπως αυτό του Fritz Stern, ιστορικού που κάποτε ήταν ικανός να γράψει σοβαρά για τα ιστορικά ζητήματα. 

Άλλα, όπως αυτό του μεταμοντέρνου τσαρλατάνου Σλαβόι Ζίζεκ, δεν εκπλήσσουν κανένα.  Επιβεβαιώνουν απλώς την στοίχιση ευκατάστατων τμημάτων της αστικής τάξης με την ιμπεριαλιστική πειρατεία και τον αντιδραστικό ρόλο της ψευτοαριστερής σκέψης στην εκπαίδευση φερέφωνων του ιμπεριαλισμού. 

Μετά από δεκατίες ιδεολογικού πολέμου ενάντια στον Μαρξισμό στα πανεπιστήμια και τα ΜΜΕ, η πολιτισμική ζωή βρίσκεται σε άθλια κατάσταση. Εχθρικά προς τις μαρξιστικές αντιλήψεις για τον ιμπεριαλισμό και τον ρόλο των υλικών συμφερόντων, αυτά τα στρώματα [ακαδημαϊκών και διανοουμένων] μένουν απαθή μπροστά στα ιμπεριαλιστικά εγκλήματα — την καταστροφή της Φαλούτζα κατά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, την εκστρατεία δολοφονιών μέσω μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Όμως οι πένες τους αναλαμβάνουν δράση όταν οι πολιτικοί της ΕΕ εξιτάρουν τους ηθικούς τους αδένες καταδικάζοντας καθεστώτα που έχουν στοχοποιηθεί για ιμπεριαλιστική επέμβαση. Τους σέρνουν από τη μύτη, ακόμα και πίσω από φασίστες, με λίγες μόνο κενόσπουδες επικλήσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ζίζεκ, άκρα δεξιά, ιμπεριαλισμός: Παλαιότερες αναρτήσεις:
"To 1990 ήταν μια επαναστατική χρονιά"
"Το ΝΑΤΟ, οι Σέρβοι και ο βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας"
"Εγώ κομμουνιστής; Κάποια παρεξήγηση έγινε"
"Ο Τσόμσκι, ο Μπερλουσκόνι, ο Ομπάμα, το 'μαύρισμα' και ο ύπουλος ρατσισμός"
"Πορτραίτο του καλλιτέχνη το 1999"
"Τα πρωτόκολλα του Ζίζεκ"
"Καπιταλισμός με ασιατικές αξίες"
"Δουλεύοντας σκληρά, για την άκρα δεξιά"
"Σλαβόι Μακάρθι"
"Ο Ζίζεκ και η καπιταλιστική εξουσία"

12 σχόλια:

  1. Το κείμενο είναι πολύ καλό.Θέλω να κάνω κάποια ερωτήματα.Σε περιπτώσεις όπου η ριζοσπαστικοποίηση και η ταξική συνείδηση είναι στο ναδίρ(ο φασισμός όχι),προτείνεται/επιλέγεται το λιγότερο κακό?Ευρασιατική Ένωση εν προκειμένω(προφανώς ο λαός δε θα περάσει καλά κ εκεί).Το ερώτημα ποιος είναι καλύτερος καρκίνος φαίνεται να τίθεται όλο και πιο συχνά σε λαούς που τελικά εγκλωβίζονται.Τι πρέπει να πούμε?Οι λαοί να αποκτήσουν εμπειρία?Έχουν.Φαίνεται πως δεν αρκεί.Πώς μπορεί να πείσει ένας κομμουνιστής διάφορες ομάδες μέσα σε σαπισμένες κοινωνίες ότι έρχονται χειρότερα και η λύση υπάρχει έξω απ'τα διλήμματα?Ή μήπως να παρακαλάμε να γίνουν γρήγορα χειρότερα μπας και...?
    Θάνος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατά την άποψή μου,η εμπλοκή του φασιστικού ρατσισμού και όλης του της προϊστορίας στην Ουκρανική περίπτωση είναι αρκετή για να θεμελιώσει την αναγκαιότητα μιας "ασύμμετρης" κριτικής κατά κύριο λόγο σ' αυτούς που τον προωθούν ενεργά (ΗΠΑ και ΕΕ), χωρίς να χτυπιέται με την ίδια σφοδρότητα η Ρωσία, αν και βεβαίως πρέπει να καταγράφεται χωρίς ψευδαισθήσεις και ο δικός της ιμπεριαλιστικός ρόλος στην περιοχή και η ιμπεριαλιστική φύση του προσεταιρισμού της Ουκρανίας. Δεδομένης της μαρτυρικής για τις μειονότητες ουκρανικής ιστορίας, η εκστρατεία ΕΕ-ΗΠΑ είναι τόσο αποκρουστική, τόσο μαύρα αντιδραστική, που δεν θεωρώ ότι έχουμε την πολυτέλεια να μην χτυπήσουμε με σφοδρότητα τον φυλετισμό της, την επιθετικότητά της και την απόλυτη αντιδραστικότητα των στοχεύσεών της.

      Διαγραφή
    2. Μια παράμετρος που κατά τη γνώμη μου εξηγεί αυτή την «ομαλή» εκτροπή κάποιων διανοούμενων στον «φασιστικό ρατσισμό» (όπως τον αποκαλείς): ---- μπορεί κανείς να συγκρίνει τον ρόλο των «μετα-αποικιακών» διανοούμενων τις δεκαετίες 80-90 (Naipaul---> υποστήριξη επέμβασης στη Γρενάδα, Rushdi---> Ιράκ, συμβολή του στο κλίμα ισλαμαφοβίας, Kureshi, κ.ο.κ.) με τον ανάλογο ρόλο που καλούνται να παίξουν οι πολωνοί και γενικότερα ανατολικο-ευρωπαίοι διανοούμενοι σήμερα, όσον αφορά τη δικαιολόγηση τής επέμβασης στην Ουκρανία, την «δυσφήμιση» τού καθεστώτος Πούτιν ( ή τη Συρία, Λιβύη κ.λπ.). Το κοινό στοιχείο, κατά τη γνώμη μου, είναι ο αυτοπροσδιορισμός τους υπό το πρίσμα τής «μετα-αποικιακότητας» (post-coloniality). Όσο παράδοξο κι αν φαίνεται, και ο Ζίζεκ το διατύπωσε απερίφραστα, η ΕΣΣΔ θεωρείται από τους άνω ως ιμπεριαλιστική δύναμη που καταπίεζε την «περιφέρεια» (πβ. σχόλιο Μαργαρίτη για Μαζάουερ). Από την παραδοχή αυτή, τα υπόλοιπα προκύπτουν με μια διαδικασία ντόμινο: το Κατίν και το Χολομοντόρ γίνονται ιδρυτικοί μύθοι των αντίστοιχων εθνών, η φαινομενικά υγιής απόπειρα «ανάκτησης» μιας προ-κομμουνιστικής εθνικής κουλτούρας οδηγεί στην επιλογή των σκοτεινότερων πλευρών τής αντίστοιχης τοπικής κουλτούρας (Laibach-Ustachis, ή αντίστοιχα στην Ινδία θετική αξιολόγηση τού κομμουναλιστικού ινδουϊσμού).

      Διαγραφή
    3. Πολύ σωστά τα λες και συμφωνώ με την συνολική σου πλαισίωση του ευρύτερου ζητήματος (που πραγματικά αξίζει τον κόπο διατύπωσης σε ερευνητικό πλαίσιο), ωστόσο παραμένει μυστήριο πώς το "postcoloniality" που γίνεται αποδεκτό ως νόρμα αφορά τον Στάλιν αλλά όχι τον Χίτλερ. Γιατί η Ουκρανία αυτό δείχνει με πολύ δραματικό τρόπο: ότι η αντίδραση απέναντι στην "αποικιοκρατία" αναπτύσσει ευαισθησίες μόνο σε μία κατεύθυνση και καθόλου σε άλλη.

      Διαγραφή
    4. Γιατί (1) δεν είναι ζήτημα ιστορικής αλήθειας, αλλά ιστορικής διαδικασίας διαμόρφωσης εθνικής συνείδησης· (όπου ιστορική, σημαίνει ότι η πλάνη, το σφάλμα είναι «αναγκαίο»· ό,τι γράφει ο Losurdo για το εγχείρημα Κόνκουεστ) (2) υπό το πρίσμα των εν λόγω διανοούμενων υπάρχουν κακοί (βρετανικός στην περίπτωση τής Ινδίας ή ΕΣΣΔ --- ή το Ράιχ --- στην συγκεκριμένη περίπτωση) και ένας καλός ιμπεριαλισμός (ΗΠΑ), που μάιστα είναι τόσο μάλιστα «αγαθός» ώστε παύει να είναι ιμπεριαλισμός (ΗΠΑ).

      Είχα φιλικές σχέσεις εδώ με ένα Ουκρανό και μια Ουκρανή και οι δυο από την Δυτική Ουκρανία (περίχωρα Lviv-Lvov) . Ο πρώτος (με γιαγιά πολωνέζα, με σπουδές ιατρικής στην Πολωνία) θεωρούσε προσβολή να τον αποκαλούν «Ρώσο». Η Σβτετλάνα με πατέρα Ρώσο αυτοπροσδιορίζεται ως «ρωσίδα».

      Διαγραφή
    5. Πολύ ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις του waltendegewalt.

      Έχω μόνο μια μικρή παρατήρηση να κάνω χωρίς να γνωρίζω σε βάθος πολλά από τα γεγονότα για την ουκρανία, την πολωνία και τους εμπλεκόμενους διανοούμενους: σε πάρα πολλές από τις αναλύσεις των ημερών χρησιμοποιείται συχνότατα η λέξη "ιμπεριαλισμός" για να χαρακτηρίσει την πολιτική της ρωσίας (από πολλούς και διάφορους).

      Εν τω μεταξύ μπαίνει και το ευρύτερο πλαίσιο των ενδοιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που κάνουν ακόμη πιο τραγελαφικές αυτές τις αναλύσεις. Πχ υπερσυντηρητικές φυλλάδες ασκούν κριτική στους νόμους εναντίον των ομοφυλοφίλων της Ρωσίας. Άλλο παράδειγμα, η "ναυαρχίδα" της καναδικής ενημέρωσης globe and mail, όργανο σε μεγάλο βαθμό του πετρελαϊκού κεφαλαίου είχε δηλώσεις ρώσου φιλοδυτικού αναλυτή για τον πουτινικό-νεοσοβιετικό "ιμπεριαλισμό" που προσπαθεί να εδραιώσει την κυριαρχία του στον Βόρειο Πόλο.

      Ijon Tichy

      Διαγραφή
  2. http://louisproyect.org/2014/02/01/the-hannah-arendt-industry/

    "...intellectual prostitutes like Roger Berkowitz. (I suppose I should find another word besides prostitute since that after all is an honorable profession by comparison.)..."

    Ο "συριζαίος" τα λέει χύμα και τα ξέρει από κοντά...

    ημιάγριος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η ανάλυση του Lantier...δεν τον γνωριζα και θα τον ψάξω περισσότερο. Σκόπευα να ρωτήσω εάν γνωρίζουμε ποια είναι η θέση του σύριζα για την Ουκρανία. Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να την μάθουμε από "επίσημα χείλη", πολύ περισσότερο μάλιστα που ο αγαπημένος του Ζίζεκ υπογράφει την εν λόγω επιστολή. Στην συνέχεια όμως διάβασα το κείμενο του Αντώνη "ποια είναι η θέση του Σύριζα για το Κυπριακό". Το γενικό του συμπέρασμα ότι "είναι αδύνατο να καταλάβει κανείς ποια είναι η θέση του ΣΥΡΙΖΑ, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει αντιφατικές και ασυνάρτητες θέσεις" προφανώς ισχύει και για την περίπτωση της Ουκρανιας.
    alex

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Από όσο ξέρω δεν έχει τοποθετηθεί για την Ουκρανία καν ο ΣΥΡΙΖΑ.

      Διαγραφή
    2. πλέον δεν με εκπλήσσει καθολου...πρέπει να πω ότι για κάποιο διάστημα διατηρουσα κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με τον σύριζα, ευελπιστώντας ότι θα μας εκπλήξει ευχάριστα, οι οποίες μέρα με την μέρα μειώνονται συνεχώς
      Alex

      Διαγραφή